Spis treści

Wywiad:

Książki na wakacje — polecają pisarze polscy

Proza:

To byliśmy my: Miecz czy być

Płaszcz z foczej skóry

Isapostolos

Sex doll

Ulepiec

Lustereczko, wysłuchaj przecie

Most wśród drzew

Nic nadzwyczajnego

Królewski posłaniec

Recenzje:

Martin i studia marzeń

Buntownicy z miasta magów

Gryf i panna

Dziewczyna ze łzą

Narkotyczna krew

Worek z prezentami, czyli część pierwsza Fantazmatów

Kraina martwej ziemi po raz trzeci

Publicystyka:

Powroty do przeszłości

Czas i mózg cz. 2

Tytułem wstępu

Dziewiąty — ależ ten czas biegnie, wydaje się, że nie tak dawno zaczynaliśmy, a to już ponad dwa lata... — więc dziewiąty numer „Silmarisa" publikujemy, żywiąc cichą nadzieję i jednocześnie skrytą obawę. Ta pierwsza zasadza się na myśli, że jeśli lato okaże się, delikatnie mówiąc, pogodowo do kitu, czytany od deski do deski „Silmaris" pozwoli Wam przez kilka dni zapominać o kaprysach aury. Obawę budzi bardzo ładne lato i pytanie, czy ciesząc się wakacjami oraz urlopami, będziecie pamiętać o „Silmarisie" i zaglądać do niego...

A jest, jak zwykle jest do czego zaglądać, co czytać. Fantasy zarówno klasyczne i takie, w którym trzeba element F wyszukać. Science Fiction na, że tak napiszę, mocnych nogach stojące — ale bez obaw, podane w lekkostrawnej formie, przyprawione szczyptą socjologii, dwiema szczyptami romansu i nie bez odrobiny grozy. Zagadka kompozycyjna, czyli w jakiej kolejności czytać, żeby „się poukładało", trochę słowiańszczyzny i czary z Zielonej Wyspy. Plus Meele i Kaspar. Tak, oni też, już po raz trzeci goszczą w „Silmarisie", a wszystko zapowiada, że nie po raz ostatni. Bardzo długi rok czekania przed nami...

Mam świadomość, że „Silmaris", chociaż objętościowo niedaleki niejednej powieści, na całe wakacje nie wystarczy, więc polecam wywiad, właściwie serię miniwywiadów z Autorkami i Autorami. Odpowiadają One i Oni na jedno pytanie, i warto te odpowiedzi poznać oraz wziąć pod uwagę, bo jeśli pisarka lub pisarz polecają tytuły, które wyszły spod piór bądź co bądź konkurencji, to oznacza tylko jedno: wiedzą, co polecają i dlaczego.

Dwa interesujące artykuły, jeden inicjujący miniserię tematyczną, drugi inną miniserię kontynuujący, oraz kilka recenzji dopełniają zawartość „letniaka".

Dobrego wypoczynku, przyjemnych czytań życzę i do zobaczenia w „jesienniaku" —

Książki na wakacje

— polecają pisarze polscy

Wakacje, wakacje. Dla uczniów i studentów upragniona przerwa. Dla osób pracujących wymarzone weekendy na leżaku lub w hamaku. A co najlepiej robi się w wolnym czasie? Oczywiście, że czyta!

Wytchnienia nie mają tylko pisarze, którzy w pocie czół stukają w klawiatury, by zasilić rynek swoimi kolejnymi (lub pierwszymi) powieściami. Jednak dla „Silmarisa” unieśli na moment głowy znad klawiszy, by odpowiedzieć na pytanie: „Gdybyś miał(a) polecić jedną książkę do przeczytania w wakacje, to co by to było i dlaczego?”

Powyższe pytanie zadawała Anna Szumacher.

Michał Cholewa — autor cyklu militarnego sci-fi „Algorytm wojny”, członek ŚKF, laureat nagrody Zajdla:

— „Terror” Dana Simmonsa, bo to Simmons i ma fajny klimat. Można potem obejrzeć serial. Dan Simmons generalnie pisze świetnie, a to jest o wyprawie arktycznej żaglowców. Miały się przebić od północy nad Ameryką i zaginęły w 1845. Simmons to wykorzystał do zbudowania historii.

Anna Hrycyszyn — autorka książki „Zatopić »Niezatapialną«” i licznych opowiadań:

— Muszę nadmienić, że kazać komuś wybrać jedną książkę to okrucieństwo. Teraz biją się w mojej głowie: ulubiona „Gwiazda Mórz”, świetny tegoroczny „Świat w pudełku” i „Aposiopesis”. I parę innych, bo jak zaczynam o książkach, to nie potrafię przestać. Jednak właśnie te trzy najbardziej. Pierwszą polecałabym zawsze i każdemu, ale z uprzedzeniem, że nie będzie miło i przyjemnie. Druga, choć zawiera w sobie chodliwy temat, jakim jest postapokalipsa, w oryginalny sposób przedstawia człowieka, plus nie jest najgrubsza i łatwo ją łyknąć. Warto o niej mówić, bo niedawno miała premierę. A trzecia jest steampunkowa(!) i moim zdaniem idealna na lato — lekka przygodówka, pełna absurdalnych wynalazków, kolorowa niczym komiksy Papcia Chmiela i niewymagająca skupienia. Doskonała pod namiot i do pociągu. Można poczytywać po kawałku pomiędzy zwiedzaniem albo leniwie przerzucać kartki na plaży. Osobiście polecam nie podchodzić do niej zbyt poważnie — dla mnie stanowiła po prostu źródło świetnej zabawy. Tak więc, gdybym naprawdę musiała wybrać jedną, poleciłabym opowieść o pannie Henrietcie von Kircheim, junkierce i tajnej agentce autorstwa Andrzeja W. Sawickiego.

Adam Podlewski — autor książek „Honor i Zbrodnia”, „Wars i Sawa” oraz „Zaułki dobrej nadziei”:

— „H.M.S. Ulisses” Alistaira MacLeana. Jeśli ktoś nie zna tego klasyka, musi ten brak nadrobić, najlepiej podczas letnich upałów. Po pierwsze: gdy będzie Wam zimno, docenicie narratorski kunszt MacLeana, który przeniesie Was na arktyczne wody. Po wtóre: to pasjonująca, wciągająca, a miejscami wzruszająca opowieść o odwadze, poświęceniu i zachowaniu ludzkich odruchów nawet w najtrudniejszych warunkach. Poza tym „H.M.S. Ulisses” to wspaniała mieszanka wojennego realizmu i opowieści superbohaterskiej, gdyż podczas rejsu do Murmańska każdy z prostych marynarzy zmienia się w Supermana.

Istvan Vizvary — autor książki „Vivo” i licznych opowiadań:

— Myślałem o kilku, w końcu wybrałem taką, którą można cały czas kupić: „Bonobo i ateista” Francisa de Waala. Autor opowiada o ewolucyjnych źródłach różnych mechanizmów społecznych, w tym religii czy moralności, przyglądając się blisko bonobo, gatunkowi małpy człekokształtnej, która bardzo lubi seks i wydaje się obywać bez przemocy, w przeciwieństwie do agresywnego i uwielbiającego przemoc szympansa. To kawał solidnej literatury popularnonaukowej. Dla świadomych użytkowników mózgu wiedza o tym, skąd się wziął i czemu jest właśnie taki, jest co najmniej przydatna, a być może nawet niezbędna.

Juliusz Braun — autor publikujący m.in. w „Nowej Fantastyce”, nominowany do nagrody Zajdla:

— „Terror” Dana Simmonsa, bo jest dobry i można się przy nim ochłodzić. Książka inspirowana była prawdziwą wyprawą, z której nikt nie wrócił. Przy okazji jest też na czasie, bo niedawno wyszedł serial. Generalnie od połowy dosyć mocno odjeżdża fabularnie [od książki], co rozumiem, bo drugą część trudno by było inaczej rozsądnie przetłumaczyć na język filmu.

Barbara Mikulska — autorka książek dla dzieci i powieści young adult „Łzy Boga Deszczu. Nosicielka”:

— Nie książka, a autorka: Anna Kańtoch — bo ma niesamowite i bardzo nieoczywiste pomysły.

No i zakończenia, takie nie do końca happy endy. To moje ostatnie odkrycie. Wiem, że jest już znana od paru lat, ale ja dopiero ostatnio pokusiłam się, żeby coś jej przeczytać. Połknęłam powieść „13 anioł” i zbiór opowiadań, gdzie wszystkie historie łączy główny bohater.

Krzysztof Beśka — autor książek kryminalnych, m.in. cyklu ze Stanisławem Bergiem:

— Na wakacje chciałbym polecić „Ciotkę Zgryzotkę” Małgorzaty Musierowicz, czyli kolejną odsłonę słynnej Jeżycjady. Może to trochę dziwny wybór jak na autora męskiej prozy, ale zawsze bardzo lubiłem ten cykl. Nikt tak jak ta autorka nie potrafi bowiem opowiadać w tak niezwykły sposób o rzeczach zwyczajnych, o codzienności i ludziach. Według mnie to coś zupełnie innego i wyjątkowego na tle szmiry, która wciąż nas zalewa ze wszystkich stron i nazywa się dumnie literaturą kobiecą. Żałuję tylko, że opowieści o rodzinie Borejków z Poznania nie ukazują się częściej.

Magdalena Kucenty — trzykrotnie nominowana do nagrody Zajdla, autorka licznych opowiadań:

— „Modyfikowany Węgiel” Richarda Morgana polecam nawet osobom, które widziały serial. Świetna rzecz, a dzięki ekranizacji trochę rozgłosu wpadło. Natomiast książka dużo lepiej spina wątki przedstawione, a potem zmienione w serialu.

Aneta Jadowska — autorka książek z cykli: „Heksalogia o Wiedźmie”, „Cyklu Nikity”, „Cyklu Szamańskiego”:

— „Post Scriptum” Mileny Wójtowicz i „Toń” Marty Kisiel jako rozrywka. „Inne światy” do kompletu.

„Post Scriptum” Mileny Wójtowicz to jest książka tak słodka, zabawna i rozkoszna, że cieszę się na samą myśl, że Milena się reaktywowała i wróciła do pisania. Wróciła, by dać czytelnikom żywiołowych, bezpretensjonalnych i cudownie nasyconych humorem bohaterów, wciągającą i zaplątaną fabułę, niecodzienne rozwiązania i pomysły. Behapówka, która zajmuje się zabezpieczaniem firm, w których pracują nadprzyrodzeni, i organizuje kursy dla kultystów z pielęgnacji i zabezpieczenia narzędzi rytualnych. Sabina Piechota oraz jej przyjaciel, Piotr, coach pożyciowy, terapeuta specjalizujący się w opiece psychologicznej nad duchami (bo jeśli nie rozwiążą swoich problemów, nawiedzają bliskich i nie mogą przekroczyć granicy), odkrywają, że ktoś postanawia zostać lokalnym Winchesterem czy innym Van Helsingiem, kosztem życia nadprzyrodzonych. Sprawa szybko staje się osobista, a Sabina nie spocznie, póki nie odkryje sprawcy. Wybuchy śmiechu i doskonała zabawa w pakiecie. Idealna na wakacyjne wyprawy, leniuchowanie na leżaku czy podróże pociągiem.

„Toń” Marty Kisiel to całkiem nowa odsłona autorki. Rajski ptak Jusi Stern i jej nietuzinkowa rodzina serwują czytelnikowi wciągającą historię z zaskakującymi twistami, kontekstem, który przywołuje skomplikowaną przeszłość Wrocławia czy Breslau. Czas przestaje być linearny, przestaje być czymś oczywistym. Jak zawsze u Kisiel postaci są wyraziste i „jakieś”, zero cukru, sporo ironii i jeszcze więcej przechery. Wszyscy, którzy znają i kochają zabawne książki Marty Kisiel, mogą przeżyć mały wstrząs. I spodoba im się każda jego sekunda. Zanim się spostrzegą, będzie środek nocy, a oni przewrócą ostatnią stronę z niemym pytaniem: „ale to już?”.

„Inne światy” — antologia opowiadań inspirowanych pracami Różalskiego — to projekt unikalny. Dziesięciu znakomitych, popularnych i bardzo różnorodnych autorów dostało ten sam punkt wyjścia — prace Różalskiego. A potem wysnuło własne opowieści, piękne, zaskakujące, gęste, klimatyczne. Każda jest inna, każda wyjątkowa, wszystkie razem wciągają czytelnika w inne światy. Może nie powinnam tego pisać, skoro sama jestem jedną z autorów antologii, ale nic nie poradzę, jestem tą książką zachwycona, zauroczona i wiem, że będę do niej wracać. To nie jest książka na lato, a na lata. Od Sylwii Chutnik i Jacka Dukaja po Anetę Jadowską, Anię Kańtoch, Jakuba Małeckiego, Remigiusza Mroza, Łukasza Orbitowskiego, Roberta Schmidta, Aleksandrę Zielińską i Jakuba Żulczyka — pełen przekrój i każdy znajdzie coś dla siebie. Antologia jest obłędnie wydana i prześliczna, bite 600 stron tekstów, ponad 30 grafik Różalskiego, piękna, twarda oprawa — prawdziwa ozdoba zbiorów.

Anna Karnicka — autorka książek z cyklu „Paradoks marionetki”:

— Ostatnio czytałam „Język Cierni” Leigh Bardugo i byłam zauroczona, bo autorka cudownie wykorzystuje konwencje bajek. Do tego książka jest przepięknie wydana.

Jacek Łukawski — autor książek z cyklu „Kraina Martwej Ziemi”:

— „Hyperion” Dana Simmonsa. Ponieważ to jedna z najlepszych powieści SF, jakie czytałem. „Hyperion” jest ucztą dla wyobraźni i czytelniczego gustu. Niestety ma dużą wadę: wysoko podnosi poprzeczkę dla kolejnych lektur.

Magdalena Świerczek-Gryboś — autorka opowiadań publikowanych m.in. w „Nowej Fantastyce”, jej książka ukaże się jeszcze w 2018 roku:

— „Szeptucha” Katarzyny Bereniki Miszczuk to takie miłe czytadło. Lekkie i chwilami ciekawe, głównie przez mitologię i humor. Bohaterka sprawia wrażenie infantylnej, ale wątki fantastyczne mi to wynagrodziły. Świat przedstawiony intryguje, choć jak dla mnie jest go zbyt mało. Wolałabym czytać o nim niż o miłosnych rozterkach. Do tego niebanalna okładka (do obejrzenia z każdej strony). Druga książka to „Łzy Boga Deszczu. Nosicielka” Barbary Mikulskiej, bo w bardzo prosty, urzekający sposób pokazuje blaski i cienie życia (ale banał).

Marcin Sergiusz Przybyłek — autor powieści z gatunku sci-fi, w tym książek z cykli „Orzeł Biały”, „Gamedec” i „CEO Slayer”:

— „O zabijaniu” Dave’a Grossmana. Wciąż za mało się mówi o tej genialnej książce, a powinno. Przed jej przeczytaniem nie miałem pojęcia, czym jest odebranie życia człowiekowi na polu bitwy. Nie jest to pozycja „dołująca” czy wpędzająca w ponure myśli. Jak każda rzecz zawierająca solidną wiedzę, daje przyjemne odczucie poszerzenia horyzontów i metanoi — zmiany zdania co do rzeczy, które się „wiedziało”, a teraz się wie.

Marta Krajewska — autorka powieści z cyklu „Wilcza Dolina” oraz książki „Noc między Tam i Tu”, dwukrotnie nominowana do nagrody Zajdla:

— W te wakacje zatonę w „Toni” Marty Kisiel. Powieści Marty są trochę jak książki Terry’ego Pratchetta, którego uwielbiam. Łączą w sobie humor i błyskotliwy pomysł w tle. Leżąc na plaży, możemy sobie łyknąć koktajl, a wraz z nim wierzchnią warstwę opowieści, pełną humoru i charakterystycznych postaci, które kochamy od pierwszych stron. Ale możemy też sięgnąć głębiej i dać się poruszyć, zastanowić się nad całkiem poważnymi kwestiami napędzającymi historie tworzone przez autorkę. Ta pierwsza warstwa daje mi czystą przyjemność czytania. Ta druga sprawia, że książki zapadają w pamięć na długo. Bardzo sobie cenię to połączenie.

Autorka o sobie:

Archeolog z wykształcenia, dziennikarz z zawodu. Debiutowała w magazynie „Fahrenheit” w 2010 roku. Jej teksty pojawiały się m. in. w Fabryce Słów, „Esensji”, „Creatio Fantastica”, „Silmarisie”, „Fantazmatach” i „Szortalu”. Dwukrotnie nominowana do nagrody im. Janusza A. Zajdla. W przyszłym roku zamierza wydać książkę albo polecieć do Japonii. Zależy co okaże się bardziej prawdopodobne.

Anna Szumacher

To byliśmy my:

Miecz czy być

„Kiedy odejdę, zajmiesz moje miejsce”. Nie ma niczego dziwnego w tym zdaniu, jeśli wypowiada je wasz ojciec-kowal. Albo ojciec-pasterz. Albo jakikolwiek inny normalny ojciec na kilka lat przed przejściem w stan spoczynku, ewentualnie na długo przed śmiercią. Wiecie, żeby przygotować potomka do przejęcia obowiązków.

Mój powiedział to z tygodniowym wyprzedzeniem i nie był pasterzem, tylko legendarnym bohaterem. Witajcie w moim świecie.

Może zastanawiacie się, co w takim razie robię pod przeciekającym namiotem, w środku cholernej ulewy, patrząc, jak zamek Kapituły, obecnie składający się z dużej ilości mydła konwaliowego, powoli rozpuszcza się w deszczu. Od czasu do czasu zerkam także na bardzo niezadowolonego i mokrego konia. Dzięki ścianie wody wygląda na zwyczajnego wierzchowca, co nie zdarza mu się często. Zwykle płonie złoto-czerwonym ogniem, a kopytami wypala trawę do gołej ziemi. Kompletnie nie nadaje się do jazdy wierzchem, za to świetnie gra rolę zwiadowcy. Zwykle po prostu wysyłamy go przodem, jeśli uznajemy, że przed nami jest jakaś zasadzka. Gdy słyszymy przerażone krzyki, wiemy, że mieliśmy rację.

A tak, powiedziałem: wysyłamy. Nie jestem pod namiotem sam. Mam też wróżkę. Ojciec mi ją zostawił. Na początku nawet się cieszyłem, dopóki po kilku dniach nie odkryłem, że jest wróżkiem. Śmiejecie się? Nosi sukienkę, więc mogłem nie zorientować się od razu — w końcu mały biust to nie grzech. Kiedy zapytałem o taki dobór stroju, powiedział, że lubi mieć przewietrzone klejnoty. Rozumiecie, że ze względu na własne zdrowie psychiczne nie drążyłem tematu.

Jeśli mówimy o małym biuście, to razem ze mną siedzi też Meele. Na pierwszy rzut oka wydaje się niegroźna, ot, niewysoka dziewuszka, niewiele starsza ode mnie. Kiedy odetnie wam głowę, ograbi i porzuci w krzakach, zmienicie zdanie. Nie, żebym przeżył to na własnej skórze, ale widziałem wystarczająco wiele razy.

Jest też Kaspar, to ten chudy i zgarbiony drągal, który smętnym wzrokiem spogląda na rozpuszczającą się Kapitułę. Kaspar jest magiem, choć tylko raz widziałem, by czarował i nie odbywało się to w całkiem normalnych warunkach. Obecnie mam wrażenie, że działa raczej jak rozregulowany magiczny przekaźnik. Choć jeśli cały świat jest rozregulowany, to może być całkiem dobrym magiem. Najlepszym na świecie, szczególnie, że z tego co wiemy, jedynym.

Mamy też miecz. Leży w pochwie, wciśnięty pod wszystkie posiadane przez nas koce, bo tylko wtedy nie... zresztą, właśnie o nim wam teraz opowiem. To dobra historia o tym jak ja, Meele i Kaspar w ogóle się poznaliśmy. Rozsiądźcie się wygodnie, jako że i tak nigdzie nie ruszymy w taką pogodę. W każdym momencie z nieba mogą spadać żaby. Albo domy, zależy jaki mamy dzień tygodnia.

Wiem, co sobie myślicie: I co, to właśnie wy macie doprowadzić wszystko do normy, czyli, inaczej ujmując: uratować świat?

Zgadzamy się, ta wizja nam też niespecjalnie odpowiada. Obawiam się jednak, że nie mamy wyboru. Tak, wy też go nie macie.

***

Karczma wyglądała całkiem niewinnie. Już to powinno wzbudzić ich podejrzenia. Zwykle rzucano przedmiotami i krzyczano, na schodkach leżał pijaczyna, ktoś kradł konie, a z tyłu karczmarz zakopywał wyjątkowo trudnego klienta. A tu panował spokój.

W środku nie było tłumów. Jedna gruba i wyjątkowo nieurodziwa obsługująca gości dziewka, chudy karczmarz, zajęte trzy z kilkunastu stolików. Przy jednym siedział chudy, piegowaty chłopaczek i z podejrzliwością dłubał drewnianą łyżką w czymś, co mentalnie utknęło w połowie drogi między zupą a gulaszem. Drugi stolik zajmował przysypiający starzec, podpierający się na długiej ladze. Jednak to grupa mężczyzn przy stoliku w rogu przyciągnęła wzrok wchodzących. Meele zwróciła uwagę na uzbrojenie. Kaspar, siadając na krześle i wyciągając przed siebie długie nogi, mruknął tylko:

— Dziwni jacyś są. Rozmazani.

Meele machnęła na grubaskę w zatłuszczonym fartuchu.

— Co to znaczy „rozmazani”?

Mag zastanowił się.

— Nie wiem. Ale dojdę do tego, jak będę miał chwilę. W każdym razie na pewno jakieś odchylenie magiczne.

— Cały świat jest odchylony — zauważyła Meele, po czym zwróciła się do nadchodzącej kobiety:

— Co macie do jedzenia, czym się nie zatrujemy?

— Chleb — powiedziała tamta. — Ewentualnie zupę warzywną.

— Trudny wybór — westchnął Kaspar słysząc, jak burczy mu w brzuchu. W myślach przeliczył posiadaną gotówkę. — To ja poproszę bochenek chleba i piwo.

— Z czego jest ta zupa? — Meele najwyraźniej nie ufała kucharzowi.

— Głównie z warzyw — odpowiedziała gruba. — Możliwe, że wpadło tam trochę piachu.

— Jeśli nie ma tam psa z budą, zaryzykuję — zdecydowała mała wojowniczka.

— Pies jest w zapiekance — usłyszeli na odchodne.

Przez chwilę siedzieli w ciszy.

— Przynajmniej jest szczera — powiedział w końcu Kaspar. Ponownie zerknął na grupę przy stoliku. — Mam wrażenie, że już ich kiedyś widziałem...

— Może gdzieś na trasie. — Meele wzruszyła ramionami. — Choć ja ich nie kojarzę.

— Nie, to było... jakoś dawno. — Mag mrużył oczy, próbując wygrzebać z zakamarków pamięci potrzebną informację. — Ten gość... ten duży, na pewno widziałem gdzieś tę twarz.

Z kąta dobiegały ich fragmenty rozmowy:

— ...pokonać wejście...

— ...pewnie strażnik...

— ...ma problemu...

Mag pacnął się w udo.

— Już wiem! W Kapitule! — zawołał. Tamci nie zwrócili na niego uwagi, całkowicie pochłonięci dyskusją.

— Magowie? — Wojowniczka oparła brodę na łokciu i przyjrzała się czterem mężczyznom z nieco większym zainteresowaniem. — Mówiłeś, że nikt nie przeżył wybuchu.

— Nie, nie na żywo. — Kaspar grzebał po kieszeniach. — W jednej z książek. O, mam! — Wyciągnął dłoń z wrzecionowato przyciętym kryształem i podniósł go do oka.

— Nie sądziłam, że marnuje się papier na pisanie o ludziach, którzy jeszcze żyją.

— Wiedziałem... pętla... — mruczał mag. — Co mówiłaś?

— Po co pisać o żyjących ludziach?

Mag chciał coś odpowiedzieć, kiedy znad okupowanego przez mężczyzn stolika rozległ się okrzyk najtęższego z nich:

— Nie spoczniemy, dopóki nie zdobędziemy skarbu!

— Nie spoczniemy! — zawtórowała mu pozostała trójka.

— Tutaj — powiedział Kaspar, jakby wszystko było jasne — właśnie w tym momencie zawiązała się klątwa.

— Jaka klątwa, do cholery? — wydarła się Meele, budząc siedzącego przy stoliku obok starca.

***

Kaspar oderwał kawałek chleba i przeżuwał go przez chwilę, próbując przypomnieć sobie szczegóły.

— To działo się... no, ze dwieście lat temu. Krążyła wtedy legenda o Krokusowej Górze i olbrzymich skarbach ukrytych w jaskiniach. Wielu szukało, podobno jedna grupa znalazła. Organizował to tam mag, stąd obecność całej drużyny w kronikach. Syn ówczesnego arcymaga, Szlachar. Rycerz, mistrz miecza Junko. Jakiś medyk-zielarz, imienia sobie nie przypomnę. I jeszcze jeden. Ale Junko, on był charakterystyczny. Wielki chłop, pojawił się kiedyś znikąd i stał się najsłynniejszym rycerzem królestwa. Musiałaś o nim słyszeć. A na dodatek miał miecz, którego wszyscy mu zazdrościli.

— Bękart z Bathsheby — szepnęła Meele nabożnie, przekręcając ze zgrzytem krzesło. — I jego bękarci miecz...

— Wyruszyli pod Krokusową Górę i słuch o nich zaginął. Nigdy stamtąd nie wyszli. W każdym razie nie żywi. — Mag jeszcze raz podniósł kryształ do oka. — Utknęli w pętli czasowej, stąd to dziwne wrażenie rozmazania. W kółko przeżywają dzień wyruszenia na wyprawę. Dzień swojej śmierci. Więc tak naprawdę ich tu nie ma. Jest tylko, no, bardzo żywe wspomnienie.

— Czyli nas nie widzą. Mają swój stolik, w pewnym momencie wstaną i wyjdą, a potem wszystko zaczyna się od nowa? — Meele chciała się upewnić.

— Tak wła... — Kaspar przerwał w połowie, otwierając szeroko usta. W czasie gdy rozmawiali, piegowaty rudzielec wstał od swojego stolika i niepewnie podszedł do ludzi siedzących w pętli.

— Um... — zaczął. — Nie dało się nie usłyszeć, że wybieracie się na poszukiwanie skarbów. Czy mógłbym do was dołączyć?

Przez chwilę nic się nie działo. Wydawało się, że mężczyźni go ignorują, zajęci własnymi sprawami. A potem, ledwo zauważalnie, zamigotali i jeden z nich podniósł spojrzenie na piegusa.

— Jasne, siadaj.

Chłopak z radością usiadł na ławie.

— Co się stało? Co się właśnie stało? — Meele zaczęła potrząsać swoim towarzyszem. — Co to za gówniana pętla, jeśli każdy może do niej wejść?!

Kaspar próbował patrzeć przez kryształ, choć nie było to łatwe, kiedy wszystko latało mu przed oczami.

— Nie wiem! Daj mi moment!

Meele puściła. Kaspar wreszcie zogniskował spojrzenie.

— Nigdy jeszcze czegoś takiego nie widziałem — powiedział po chwili. — On nie jest w pętli, w każdym razie nie do końca. Jakby stał na granicy świata żywych i umarłych. Musimy go stamtąd jakoś wyciągnąć.

— Po co? — mruknęła Meele. — Przecież nic mu się nie stanie. Wypadnie z tego twojego supła, kiedy trafią na to, co ich uśmierciło.

— Albo zginie razem z nimi.

— Nie odwiedziesz go od wyprawy — powiedziała Meele. — Popatrz na niego. Ma w oczach ten ogień, który spala od środka. Powziął decyzję, że z nimi idzie.

Ona też miała kiedyś taki ogień w oczach. Teraz miała Kaspara.

— No to musimy iść z nimi. Albo za nimi. Chłopak nie zasłużył na śmierć — powiedział mag, dopijając piwo. — I zanim zapytasz: „ale co ja będę z tego miała?”, od razu odpowiem. Pod Krokusową Górą nadal jest mityczny skarb, nikt go nie znalazł. A w okolicach trupa Junko powinien walać się jego bastard. Jemu już się nie przyda, a ty...

Zanim zdążył dokończyć, usłyszał trzask przewracanego krzesła i szczebiot Meele siadającej naprzeciwko mężczyzny, którego Kaspar rozpoznał jako maga Szlachara.

— Czy ja też mogę do was dołączyć? — pytała. — Umiem walczyć!

Kaspar chwycił pozostałość swojego bochenka i powlókł się w stronę pętli. Wcale nie był pewien, że zachowują się rozsądnie. Raczej nie. Miał tylko nadzieję, że i tym razem przygoda ich nie zabije.

***

Chudy mag podszedł do stolika i — mając nadzieję, że nie jest tak złym aktorem, jak przypuszcza — zrobił wielkie oczy.

— Niemożliwe! — zawołał. — Panicz Szlachar!

Wywołany mężczyzna podniósł głowę i spojrzał w stronę Kaspara.

— Czy my się znamy?

Kaspar pokręcił głową.

— Nie, ja... dopiero zacząłem naukę w Kapitule. Ale wiele o panu słyszałem...

Syn arcymaga machnął dłonią.

— Porzućmy tego pana, po prostu Szlachar. Co sprowadza tutaj adepta magii?

Kaspar zamyślił się.

— Chciałem obejrzeć trochę świata. Poznać magię w praktyce, zanim utknę w księgach.

— I bardzo słusznie! — Junko uderzył w stół potężną dłonią. Szklanice zabrzęczały. — Nie ma to jak doświadczenie zdobyte na polu walki.

— Z tą walką bym nie przesadzał — zaczął Kaspar, gdy przerwała mu Meele, z uczuciem wpatrująca się w wielkoluda.

— Codziennie to powtarzam! — zawołała. — Mistrzu...

Junko spojrzał na nią z ukosa.

— Naprawdę twierdzisz, że umiesz walczyć?

Meele pokiwała głową.

— Szlachar, co powiesz?

Syn arcymaga zastanawiał się przez moment.

— Siedem — powiedział nagle. — Razem z chłopcem, małą wojowniczką i adeptem daje nam to siedem osób. Dobra, magiczna liczba.

— Do czego? — podejrzliwie zapytał Kaspar, już znając odpowiedź. Cholera, a wolałby nie.

— Na wyprawę po legendarny skarb.

— Tak! — zawołał rudzielec spoza pętli. Meele była tak samo podekscytowana. Tylko Kaspar uśmiechnął się sztucznie, zastanawiając się w popłochu, jak się z tego wydostać. A przecież sam chciał. Cóż, jak powszechnie wiadomo, głupich nie sieją. Wyrastają sami, na dziko.

***

Szlachar rozsiadł się wygodniej.

— To może przedstawię resztę naszej wesołej kompanii — powiedział. — Ten gruby i milczący to nasz zielarz i medyk, Ohar. Zabrałem go ze sobą z Kapituły, więc przez jakiś czas zajęć z magii leczniczej nie będzie. A właśnie — zwrócił się do kolegi po fachu. — Nie powinieneś być teraz na zajęciach?

Kaspar tylko wzruszył ramionami. Było to prostsze niż tłumaczenie, że tak naprawdę znaleźli się w pętli czasowej, wesoła kompania Szlachara nie żyje od dwustu lat, a sam Kaspar nie dość, że zakończył już naukę w Kapitule, to samej Kapituły nie ma. Ani magów. A jeśli chodzi o magię, to w ogóle szkoda gadać.

— Nadrobię — powiedział w końcu.

— I słusznie — rzucił Szlachar. — Nauka nie ucieknie. — A ten tutaj...

— Edredon — powiedział chudy, ciemnoskóry mężczyzna, bacznie przypatrujący się nowemu towarzystwu. — Zwiadowca i przewodnik.

— Przewodnik... to znaczy, że znasz bezpieczną drogę do skarbu? — zainteresował się Kaspar, a potem zganił się w myślach: Jakby znał, to by przeżyli.

Szlachar zaśmiał się głośno.

— Sama droga to nie problem, po coś w końcu mamy magię. To labirynt mnie niepokoi. Edredon pójdzie przodem.

— A jak wpadnie w pierwszą śmiertelną pułapkę i zginie, co wtedy? — zapytała trzeźwo Meele.

Zapadła chwila ciszy.

— Kamień, papier, nożyce? — zaproponował Szlachar i pochylił się w kierunku chłopca. — A ty? Jak się nazywasz?

Rudzielec spojrzał na niego spłoszony. Chyba dopiero teraz docierało do niego, na co się pisał.

— Ja? — Piegi prawie zlały mu się z czerwienią na twarzy. — Haroo, panie. Ale ja nie umiem walczyć, nie jestem też potężnym magiem. Po prostu... szukam.

— Skarbów?

Rudzielec gwałtownie pokręcił głową.

— Nie, panie. Ja... chyba odpowiedzi. Powinienem przejąć schedę po ojcu, ale chyba się nie nadaję — westchnął.

— No cóż — wtrącił się Junko. — Z nami nie dowiesz się, czy będziesz dobrym szewcem, ale na pewno przeżyjesz przygodę.

Haroo uśmiechnął się słabo.

— Właśnie tego oczekuję.

— Takie pytanie — odezwała się Meele. — Nie przeszkadza wam, że zamiast na cztery osoby będziecie musieli podzielić skarb aż na siedem? O ile wszyscy przeżyją?

Szlachar pokręcił głową.

— Niespecjalnie. Ohar idzie, bo musi. Mój ojciec by go zabił, gdyby coś mi się stało, a okazałoby się, że Ohar wiedział o wyprawie. Poza tym osiągnęliśmy kompromis, że ja nie mówię o sprzedawanych przez niego na lewo ziołach halucynogennych, a on od czasu do czasu spełnia moje kaprysy.

Kaspar szeroko otworzył usta. Cholera, studiował na niewłaściwym roczniku, tyle rzeczy go ominęło!

— Junko idzie, bo lubi walczyć z potworami. Im groźniejszymi, tym lepiej. A wiadomo, że w labiryntach prowadzących do legendarnych skarbów jest tego od groma. Natomiast Edredonowi i tak musiałem zapłacić z góry, niezależnie od powodzenia wyprawy.

— A ty? — zapytała Meele. — Idziesz po skarb?

— Ja idę po wrażenia — odpowiedział syn arcymaga. — Świat jest tak potwornie nudny i uporządkowany. Nawet magia.

Kaspar jęknął bezgłośnie. Tak, zdecydowanie studiował na niewłaściwym roczniku. Co on by oddał za nieco nudy, porządku i ewentualnie ziół halucynogennych.

Szlachar tymczasem kontynuował:

— Brakuje mi w życiu nieco akcji. A jeśli przy okazji się wzbogacę, to i tak wszystko przehulam z kolegami. Więc nie, nie widzę problemu, by podzielić się z innymi. Może dla kogoś złoto oznacza zmianę życia na lepsze. Ja już pochodzę z bogatego rodu, kiedyś zostanę arcymagiem, ale zanim to nastąpi, zamierzam się pobawić. Po coś się w końcu żyje, nie?

***

— Sprawa wygląda tak — mówił Szlachar. — Docieramy do podnóża Krokusowej Góry i tam zaczynają się schody. Musimy otworzyć wejście do podziemi, stawiam, że pokonać po drodze jakiegoś strażnika u bram. Potem się nie zgubić, a jeśli się zgubimy, zabić to, co na nas napadnie, i wrócić na właściwą trasę. Znaleźć komnatę ze skarbem, przypuszczam, że zabić kolejnego strażnika, nie uruchomić żadnej ze śmiertelnych pułapek, zgarnąć złoto i wydostać się cało na zewnątrz.

— Plan wydaje się prosty — mruknął Edredon, który miał zapewnić im niezgubienie się w lochach. — Zobaczymy, w którym momencie wszystko się spieprzy.

Urodzony pesymista. Kaspar już go lubił.

— A jakich niebezpieczeństw możemy się tam spodziewać? — zapytała Meele.

— Prawdopodobnie wszelkich i różnorodnych — przyznał Szlachar. — Legenda mówi, że cała Krokusowa Góra jest grobowcem pierwszego króla tych ziem. Jeśli jego podwładni znali magię i stwierdzili, że należy mu się pochówek z rozmachem, to wewnątrz tego wyrośniętego pagórka mogą znajdować się armie szkieletów, ludzie z głowami byków, wielkie ropuchy-ludojady, jadowite węże...

Meele uśmiechnęła się z politowaniem. Czyli standard. Nic nadzwyczajnego. Ciekawe, co ten cały Szlachar by powiedział na to, co teraz pełzało po tym smętnym padole.

— Klasyka. Nic, z czym bym sobie nie poradził — mruknął Junko, jakby potwierdzając myśli dziewczyny. — A ty, mała?

— Armie szkieletów zjadam na śniadanie. Kości są kruche. Wystarczy ciąć nad stopami, bez nich to tylko pełzająca i zirytowana kupa kości — odpowiedziała.

— Już cię lubię. — Junko poklepał ją po plecach.

Meele łypnęła na miecz oparty o blat stołu.

— Myślę, że zostaniemy najlepszymi przyjaciółmi — powiedziała. Uśmiechnęła się szeroko. — Przynajmniej przez najbliższe godziny, potem zginiesz i pętla zacznie się od początku — dodała w myśli.

— Czyli mamy — zaczął podliczać Ohar — dwóch magów, dwóch wojowników, zwiadowcę, medyka i... — Popatrzył na rudzielca przedstawiającego się jako Haroo.

— Jest wolne stanowisko tragarza — mruknął Edredon.

— Nie uciekniesz z naszymi bagażami? — zapytał Szlachar, uważnie przypatrując się chłopcu. — I czy w ogóle jesteś w stanie coś unieść?

— Jestem chudy, ale silny — bąknął chłopiec. — I to, czy ucieknę, jest bezpośrednio związane z tym, co będzie mnie gonić.

Junko wybuchnął śmiechem.

— Dobra odpowiedź! — Oparł łokcie o stół. — To jak wygląda plan?

Plan wyglądał całkiem prosto.

***

Wyszli przed karczmę.

— Mamy prowiant? — upewnił się Kaspar, rozciągając się w chłodnym, nocnym powietrzu. — Głupio by było, gdybyśmy zdechli z pragnienia i głodu po tym, jak udało nam się uniknąć pułapek i dotrzeć do skarbu.

— Słusznie prawi. To byłby nad wyraz durny sposób na śmierć — przyznał Ohar.

— Wiem — potwierdził Kaspar, wierny choć bezwolny wyznawca boga niedojadających i wiecznie spłukanych.

— Niedaleko góry znajduje się strumień, tam napełnimy bukłaki. Jedzenie, choć nie na tyle osób, mamy spakowane. — Szlachar wskazał na toboły targane przez Haroo. — Ale powinno nam wystarczyć, o ile nie będziemy błąkać się po labiryncie bez końca. — To co, ruszamy?

Kaspar rozejrzał się.

— Macie gdzieś ukryte konie? — zapytał, po czym podejrzliwie popatrzył na ustawiających się w okrąg poszukiwaczy przygód. — Czemu to wygląda na potencjalny portal?

— Bo to będzie portal. No, chodźcie. — Szlachar machnął w stronę Meele, Haroo i Kaspara. — Przecież nie będziemy tam iść.

— To nie jest dobry pomysł — jęknął chudy mag. — Przeniesie nas w kawałkach w pięć różnych miejsc.

Brwi Szlachara powędrowały do góry. W jednej dłoni trzymał jaśniejącą liliowo fiolkę, w drugiej zaschnięty, płaski kwiat.

— Mogę nie wierzyć ojcu, matce i wybrance serca — powiedział — ale magii ufam bez granic. Nigdy nie zawodzi. Jej precyzja jest przerażająca, jeśli tylko się wie, jak jej używać. A ja jestem bardzo zdolnym magiem.

Meele zmierzyła całą grupę powątpiewającym spojrzeniem.

— Pętla? — zapytała półgłosem.

Jedno ramię Kaspara uniosło się w górę i szybko opadło.

— Najwyżej nas to zabije — powiedział.

— A, czyli w normie — rzuciła. — To idziemy.

Podeszli do kręgu, złapali najbliższych towarzyszy za dłonie.

— Polecam zamknąć oczy, droga bywa nieco szalona — powiedział Szlachar. — No dobrze, to na trzy.

— Trzy! — zawołał Junko, mocno zaciskając powieki.

***

Zapachniało wiosną. Meele kichnęła i odruchowo potarła nos. Dopiero wtedy rozejrzała się dookoła. Świtało. Było rześko i... kolorowo. Pod ich nogami ścielił się fioletowo-żółty dywan złożony z milionów, jeśli nie miliardów delikatnych płatków.

— Rozejrzę się, czy nikogo nie ma przy wejściu — powiedział Edredon, otrzepując spodnie i poprawiając na ramieniu podejrzanie krótki łuk. Kiedy napotkał spojrzenie Meele, powiedział z krzywym uśmiechem:

— Zobaczyłabyś go w akcji, mały, ale wariat. — Po czym ruszył przez kwiecie.

— Tam jest strumień — powiedział Szlachar, wskazując ku nieodległej dolinie. — Dwie osoby wystarczą, żeby przynieść wodę. Może nasz młody tragarz i...

— Pójdę z nim — odezwał się Junko. — Na wszelki wypadek.

— Ja też się wybiorę, muszę przepłukać kilka instrumentów — powiedział Ohar, przeglądając zawartość swojej torby z medykamentami.

Syn arcymaga skinął głową i patrzył, jak jego towarzysze się oddalają. Kaspar i Meele stali w milczeniu, zastanawiając się, w co znowu wdepnęli.

— Długo się znacie? — zapytał nagle Szlachar, wytrącając ich z zadumy.

— Co? My? Nie — zaczął się plątać Kaspar.

— Za długo. — W tym samym czasie mruknęła Meele.

— Jak się poznaliście? — pytał dalej Szlachar.

Kaspar zastanowił się. To było z pewnością coś dramatycznego, co chciał wyrzucić z pamięci. A tak...

— Ona chciała mnie zabić na miejskiej arenie, a ja przez przypadek przeniosłem całe miasto w zupełnie inne miejsce. Do tej pory nie wiem, gdzie dokładnie, mam tylko nadzieję, że w granicach królestwa.

Szlachara zatkało.

— Jesteś najgorszym magiem, jakiego spotkałem.

— To samo mu powtarzam — potwierdziła Meele. — Niestety tylko taki mi się trafił.

— Przecież bez problemu możesz go wymienić na lepszego!

— No, to akurat nie jest tak proste, jak ci się wydaje.

— Hej, ja tu jestem... — przypomniał Kaspar.

— Poza tym ten konkretny mag jest mi winien pieniądze. Trzymam go przy sobie jako zakładnika i mięso armatnie.

— A, to wiele wyjaśnia. — Szlachar z powątpiewaniem popatrzył na Kaspara, jakby się zastanawiał, czy rzeczywiście chce go mieć w swojej drużynie. — Od razu powiedz, że wyrzucili cię ze szkoły po pierwszym semestrze.

— Kapituła to obecnie... mydlenie oczu — powiedział powoli Kaspar. — Ale nie. Kiedyś... to znaczy, ja naprawdę czuję magię. Tylko... — Tylko co? Obecnie świat pogrążył się w chaosie? Słońce wstaje na zachodzie, a zachodzi na wschodzie, rzeki barwią się na czerwono i pachną truskawkami, i ogólnie wszystko stoi na głowie?

Zanim zdążył sformułować myśl, Szlachar położył mu dłoń na ramieniu.

— Pokaż.

Meele usiadła wśród kwiatów i spoglądała na dwóch magów. Ha, to będzie zabawnie.

— No więc? — Szlachar szybko się niecierpliwił.

Kaspar zastanowił się. Jeśli byli wewnątrz pętli i wszystko działało tak, jak przed dwoma wiekami... przymknął oczy, jakby próbował przywołać coś, co utracił dawno, dawno temu. I właśnie tak było.

— Motyl — szepnął. — To czysta magia. Łączy w sobie ziemię i powietrze.

— Wszystko to wiem — parsknął syn arcymaga. — Głupia, książkowa teoria.

— Nie do ciebie mówię, tylko do niej. — Kaspar nie otwierał oczu. — Do pani mojego serca. Sprawdzam, czy pamięta. Czy wie. — Złożył dłonie przed sobą i powoli uformował z nich kulę. — Motyl to odrodzenie. Transformacja. Magia motyli i magia kwiatów to podstawowa wiedza. I jednocześnie najbardziej skomplikowane połączenie.

Spomiędzy jego palców zaczęło przeciekać światło. Nie przebijać snopami, tylko wypływać jaśniejącym złotem i skapywać na kwiaty. Ziemia wokół Kaspara zadrżała, zamigotała i spod jego nóg zaczęły zrywać się motyle: jasnożółte i ciemnożółte, fioletowe i karmazynowe. Kolejne i kolejne rozkładały skrzydła i wzbijały się do lotu, aż każdy krokus w pobliżu Kaspara zamienił się w motyla.

Meele zaczęła się śmiać, najpierw wysokim, zaskoczonym chichotem, a potem pełną piersią, kiedy motyle krążyły wokół jej głowy, przysiadały na kolanach i ramionach, lśniąc kwiatową rosą w promieniach budzącego się słońca.

Światło w dłoniach Kaspara zgasło, kiedy powoli otworzył oczy, jednak magia nie zanikła. Motyle wciąż latały nad zboczem, kręcąc piruety i przysiadając na kwiatach o idealnie dopasowanych barwach. A potem ponownie zrywały się do lotu.

Kaspar podniósł dłoń o chudych, kościstych palcach do twarzy i zasłonił usta, wzruszony. Zaszkliły mu się oczy.

— Tęskniłem — powiedział tylko i wiedział, że to musi wystarczyć.

***

Szlachar jeszcze długo milczał. Nie odzywał się, kiedy przyszedł Edredon meldujący, że wszystko jest w porządku i nie ma nikogo w okolicy. Bił się z myślami, gdy wrócili Junko, Ohar i Haroo, obładowani bukłakami z wodą. Nie wyrzekł słowa do momentu, kiedy stanęli przed wejściem do labiryntu.

Meele popatrzyła na olbrzymie drzwi z rzędem pięciu podejrzanie wyglądających wnęk. Głębokich, ale nieprzebijających się na drugą stronę wrót, co oznaczało, że te były grube jak jasna cholera.

— Jak? — zapytał Szlachar, chwytając Kaspara za wytarty rękaw. — To nie była iluzja. Gawiedź uznałaby to za durną sztuczkę dla panienek, ale to było... wlałeś życie w coś, co nie miało prawa ożyć. Żaden uczniak zaczynający studia w Kapitule nie ma prawa...

Kaspar uśmiechnął się smutno. To było końcowe zaliczenie jego nauki w Kapitule, okupione latami ćwiczeń. I wyznanie miłości, ale tego nikt poza nim nie musiał wiedzieć.

— Mówiłem, że ją czuję — powiedział cicho. — Ale to kapryśne stworzenie. Ostatnio raczej robi co chce... choć dzisiaj, dzisiaj jest tak, jak kiedyś.

Meele kopnęła go w kostkę. Syknął i schylił się, żeby pomasować pulsujące z bólu miejsce.

— Tylko się nie zapętl! — warknęła wojowniczka. — Skup się. Masz robotę, pamiętasz?

A tak. Mają uratować rudzielca przed czającą się w mrocznych korytarzach śmiercią i, przy okazji, zgarnąć legendarny skarb oraz ograbić zwłoki Junko z jego bastardziego miecza. Dobrze, że był tu ktoś, kto pamiętał, co jest w życiu ważne.

— Tak, już pamiętam — powiedział, krzywiąc się. — To jak dostaniemy się do środka?

— Jest pięć dziur z pięcioma wajchami — powiedział Junko. — Sprawdziliśmy to już ostatnio. Jedna otwiera drzwi. Pozostałe...

— Zamykają je na głucho?

— To byłoby za proste — westchnął Szlachar. — Uruchamiają jedną z pułapek w środku, prawdopodobnie wypuszczając w korytarze jakieś nieumarłe paskudztwa. I obcinają ciągnącemu za wajchę rękę w połowie przedramienia, przez co staje się kompletnie niezdatny do walki i wkrótce wykrwawia się na śmierć.

— Wiecie to z doświadczenia? — upewniła się Meele. — Aha — dodała, widząc ich miny. — To wiele tłumaczy. Czyli wiecie już, w którą dziurę łapy nie wsadzać. Zostają cztery, więc jaki jest plan? Ja swojej ręki nie oddam.

— Skonstruowaliśmy odpowiednio zawinięte haki — przyznał Junko, ściągając plecak i wyciągając z niego podłużny pakunek. Po chwili wyjął cztery identyczne ustrojstwa. — Najważniejsze to otworzyć drzwi, tak? Z tym, co wypadnie zza nich, jakoś sobie poradzimy.

Meele popatrzyła na Kaspara spode łba. Jej wzrok mówił: I co, nadal się dziwisz, że są martwi?

***

Pociągnęli równocześnie na głośne: „trzy!” Junko. Haki zawibrowały, kiedy ostrza uderzyły w metal. W czwartej dziurze coś zgrzytnęło. Syknęło. Jedno ze skrzydeł kliknęło i uchyliło się odrobinę do środka. Junko wyszarpnął pogięty hak z dziury i szybko popchnął drzwi nieco dalej, żeby przez przypadek się nie zatrzasnęły. Albo żeby nie zatrzasnęło ich coś, co na przykład będzie biegło w stronę wyjścia. A potem otworzył je jeszcze szerzej, ostrożnie zaglądając do środka. Spoglądała na nich ciemność, ale nic nie wyło, nie dobiegał też tupot stóp, łap czy czego tam jeszcze. Właściwie nie było słychać kompletnie nic.

— No dobra — powiedział Junko niepewnie i zerknął na Edredona. — Panowie przodem?

Zwiadowca poprawił łuk na plecach i odpiął od paska dwa sztylety. Chwycił je mocno.

— Przydałoby się trochę światła — mruknął. — Czy zamierzacie podążać za moimi krzykami?

Szlachar wymamrotał coś i po chwili w jego dłoni pojawiła się świetlista kula. Przez chwilę obracał ją, jakby się nad czymś zastanawiając, po czym kucnął i potoczył ją w głąb korytarza. Ta potoczyła się kilka metrów i zamarła.

— Będzie utrzymywała stałą odległość przed pierwszym idącym — powiedział, po czym wyczarował drugą i trzecią świetlistą kulę, podając je Junko i Oharowi. Kaspar, po chwili zaskoczenia, powtórzył jego mantrę. Na jego dłoni wyrosło niewielkie słońce.

— Cholera, ty rzeczywiście umiesz czarować — powiedziała Meele, wpatrując się w niego ze zdumieniem. — I to kontrolujesz. I nie potrzebujesz tych śmiesznych, tęczowych...

— Ciiiii! — wysyczał Kaspar. — Masz, potrzymaj. — Rzucił w jej stronę kulę i szybko stworzył dwie kolejne. Jedną podał stojącemu obok Haroo, drugą zachował dla siebie. Dopiero wtedy spostrzegł, że Szlachar uważnie się w niego wpatruje.

— No co? Tylko skopiowałem zaklęcie, tyle potrafi każdy debil. — Wzruszył ramionami. — Idziemy? Wasz zwiadowca już jest w środku.

To podziałało. Po chwili przed wejściem zostały tylko wygniecione krokusy i dziesiątki migoczących w promieniach słońca motyli.

***

Nie zagłębili się daleko, kiedy trafili na pierwsze rozgałęzienie. Jedna droga prowadziła w prawo, druga w lewo.

— Zaczyna się — mruknął Edredon rozglądając się dookoła. Zrobił kilka kroków w jedną, potem w drugą stronę. Pomacał ściany. Powąchał powietrze. Wreszcie przykucnął i przetarł chodnik ręką.

— Tu jest coś napisane — powiedział. — Tak przynajmniej stawiam, bo te bazgroły nic mi nie mówią.

Szlachar przeszedł na przód i także pochylił się nad wyrytym wzorem.

— Wygląda jak... tak, to chyba będzie starokapłańskowschodni. Starokapłańskozachodni ma więcej zawijasów. — Przesunął się kawałek na prawo, przechylił głowę. — Trochę mi zardzewiał, ale tu jest napisane... — Przerwał. — Ruszaj... nie, to będzie podążaj. Podążaj za słońcem?

— To pytanie czy jesteś tego pewien? — zainteresował się Junko.

— Podążaj za słońcem — stwierdził stanowczo syn arcymaga. — Tak jest tu napisane. Niby jak mamy to zrobić? — Podniósł głowę i popatrzył na sklepienie.

Meele już otwierała usta, kiedy Kaspar pokręcił głową.

— Poczekaj — odczytała z ruchu jego warg. Po chwili kiwnęła głową. Na razie nie było niebezpiecznie, powinni dać drużynie szansę na podążanie tą samą drogą, którą wybrali oryginalnie.

— Za słońcem — zastanawiał się Ohar. — Może chodzi o ruch słońca? Słońce wstaje na wschodzie i zachodzi na zachodzie, tak? Idzie z prawa na lewo, czyli powinniśmy iść w lewo? — zakończył niepewnie.

— Rozumowanie dobre jak każde inne — mruknął Junko. — Edredon? Pasuje ci lewo?

— Najwyżej zawrócimy.

— Na prawo. — Cichy głos Haroo był ledwo słyszalny.

— Co? Czemu? To bez sensu...

Kaspar jęknął. Tyle z niewtrącania się w działania zapętlonej grupy.

Haroo w tym czasie gapił się na swoje stopy.

— Wejście do labiryntu było od północy — powiedział wreszcie. — Nigdzie nie skręcaliśmy, więc zachód, ten prawdziwy, mamy po prawej. Tak w tym momencie podróżuje słońce nad naszymi głowami.

Szlachar przetrawiał tę informację.

— To ma więcej sensu — zawyrokował. — Edredon, w prawo.

Zwiadowca zrobił krok w wybrany korytarz. Kula toczyła się przed nim.

— Wszyscy umrzemy — westchnęła Meele, ściskając miecz i zamykając pochód.

***

Kolejne rozdroże dzieliło drogę już na pięć zatęchłych korytarzy. Dobra wiadomość była taka, że do tej pory nic nie próbowało ich zabić. Zła, że napis wyryty w jednym z kamieni tym razem był sporo dłuższy.

Szlachar klęczał na zimnej posadzce i wyglądał, jakby się modlił.

— Uh... — jęknął. — Tu jest coś o niebie i znowu słońcu. I jeszcze o wietrze w ostatniej linijce. Ohar, jak tam twój starokapłańskowschodni?

— Nie używałem go od lat, w Kapitule nie ma żadnych zachowanych tekstów leczniczych i botanicznych w tym języku, nie był mi potrzebny.

— A nie wierzyłem, jak mówili na zajęciach, że mi się to przyda. Ty, magu, wybacz, nie zapamiętałem imienia...

— Kaspar — odpowiedział usłużnie Kaspar. — Lingwistyka nigdy nie była moim konikiem. Poza tym jeszcze tego nie miałem — skłamał. — To chyba na trzecim roku.

Prawdą było natomiast to, że rzeczywiście kompletnie nie miał głowy do martwych języków.

Szlachar ponownie skupił się na napisie.

— Widzisz niebo... nie, to będzie chyba „na niebie”...

— Gdy widzisz ją na niebie — usłyszał za plecami. — O, to się rymuje z trzecią linijką. To jakiś wierszyk? Nie, zagadka — mówił do siebie Haroo.

Wszyscy popatrzyli na niego oniemiali.

— Zaraz, mówiłeś, że przejmujesz schedę po ojcu? — zapytał Junko. — Stawiam, że jednak nie był szewcem?

— To... skomplikowane. — Rudzielec się spłoszył.

— Junko, później będziesz go przesłuchiwał — warknął Szlachar. — Bardziej mnie interesuje, czy potrafisz to przeczytać.

Haroo skinął głową.

— Gdy widzisz ją na niebie — zaczął — przeróżne kształty miewa, przed słońcem chroni ciebie, lecz wiatr ją szybko zwiewa. To czterowiersz. Niebie, ciebie i miewa...

— Rozumiem. — Syn arcymaga mu przerwał. — Rymuje się. To zagadka. Ale jak, do jasnej cholery, ma nam pomóc w wybraniu właściwej ścieżki?

Meele zaczęła chodzić od korytarza do korytarza i przyglądać się kamieniom. Kaspar dołączył do niej. Dzieciak i tak rozwalił już pętlę, więc równie dobrze mogli pomóc tej bandzie martwych idiotów.

— Obrazki — powiedział Kaspar, przyświecając sobie magiczną kulą i przecierając rękawem jeden z wmurowanych na wysokości pasa kamieni. — Ja mam tutaj... to chyba jakieś zwierzę. Ptak?

— Odpada, ptaki nie zmieniają kształtów — mruknął Junko, podchodząc do kolejnego ciemnego przejścia i oglądając ściany. — Mam tylko nadzieję, że dzieciak prawidłowo odczytał tekst, bo... — Nie dokończył.

— Ja tutaj mam słońce — powiedziała Meele.

— Tu jest rogalik księżyca — dodał Junko.

— A tutaj jest jakiś... baranek? Owca? — Ohar przyglądał się gryzmołowi.

— Na ostatnim jest drzewo z bujną koroną — zaraportował Edredon. — Cholera, nic nie wygląda na rozwiązanie zagadki. Co zmienia kształty i chroni przed słońcem?

Przez chwilę stali w ciszy.

— Może drzewo? — zaproponowała Meele. — Rośnie, zmienia się, bo zimą zrzuca liście — kombinowała — a jak leżysz pod nim, to rzuca cień. Przez koronę widać niebo.

— Owca — odezwał się Kaspar. — Powinniśmy wybrać tunel z owcą.

— Na głowę ci już ostatecznie padło — warknęła jego towarzyszka. — Jaka owca?

— Chyba, że to nie jest owca. — Szlachar wstał z klęczek i podszedł do głazu z obrazkiem. — Tylko chmura. Owce zwykle miewają nogi, a tutaj ich nie widzę...

Ohar podrapał się po głowie.

— Wzrok już nie ten — powiedział zmieszany.

— Wszyscy się zgadzają, że chmura to rozwiązanie zagadki? — zapytał przywódca. — Tak? Edredon, zasuwaj do przodu.

Maszerowali kilkanaście minut, coraz bardziej zaniepokojeni, że nic jeszcze na nich nie wyskoczyło. Korytarz się rozszerzył, więc wypuścili przed siebie więcej magicznych kul, by rozświetlić ściany i sufit. Kiedy dotarli do rozwidlenia, Meele westchnęła przeciągle:

— No tak, teraz jak źle wybierzemy, to po drugiej stronie na pewno coś się czai...

Popatrzyli po niewielkiej salce i rzędzie siedmiu drzwi naprzeciwko nich. A potem na niewielki postument na środku pomieszczenia.

— O ile zakład, że jest tam kolejna zagadka?

— I coraz mniejsze szanse na trafienie — dodała Meele. — Idę obejrzeć obrazki.

Kaspar, Ohar i Edredon podążyli za nią. Szlachar i Haroo podeszli po podwyższenia.

— No dobrze — powiedział syn arcymaga. — Widzę znaczki oznaczające usta, muzykę i księcia. To co tu jest napisane?

Haroo przez chwilę studiował napis, czytając go bezgłośnie. W końcu z namysłem wyrecytował:

Czerwieni się jak usta

I rytm ma jak muzyka

Pod mieczem często chlusta

U księcia i łotrzyka

— Co przedstawiają wasze obrazki? — zapytał Szlachar.

— Ja mam serce — odpowiedział Kaspar. — Nawet by pasowało.

— Kobieca twarz. Prawdopodobnie — powiedział Ohar.

— Lutnia? No, jakiś instrument. Odpada. — Junko przesunął się do kolejnych drzwi. — A tu, wyobraźcie sobie, jest dupa.

— Chyba odpuszczę sobie wyobrażanie — mruknęła Meele, oglądając odrzwia. — Nic tu nie widzę... może się wytarło? — Zaczęła macać kamienie, mając nadzieję, że wyczuje wyrzeźbiony wzór.

— Korona — powiedział Kaspar przy następnych drzwiach.

— Tu jest jakaś broń, miecz, sztylet, nóż, coś w ten deseń — dodał Ohar.

— To co, jednak serce? — zapytał Kaspar. — Czerwieni się i ma rytm... posiada je książę i łotrzyk.

— Serce nie chaaaałaaaaa! — wydarła się Meele i odskoczyła od ściany. — To bolało! — Podniosła dłoń i popatrzyła na rozcięcie na palcu. — Tam jest zamontowany jakiś ostry przedmiot!

— Krew! — wykrzyknął Haroo. — Ona chlusta pod mieczem, jest czerwona, dudni jak serce i każdy ją ma! To nasze drzwi!

— To he hyło uciwe — zasepleniła Meele, ssąc krwawiące miejsce. — He bafie se tak.

— Krew, tak? — Junko wyciągnął miecz. Edredon stanął obok niego z napiętym łukiem. — To co, wybieramy wejście, które krwawi? Szykuje się niezła zabawa...

Szlachar powoli podszedł do drzwi, przekręcił tkwiący w zamku klucz i położył rękę na klamce. Nacisnął ostrożnie, pociągnął drzwi gwałtownym ruchem i odskoczył.

Powitała ich ciemność. Przez chwilę czekali w napięciu, ale korytarz był pusty. Nie sprawdzali, czy pozostałe też.

***

— To się zaczyna robić irytujące. — Meele stała w okrągłej sali przystrojonej kolumienkami. Między zdobionymi słupami było tym razem jedenaście masywnych drzwi. Na środku komnaty stała fontanna, na jednej z jej ścian widniała kolejna zagadka.

Haroo kucał przed napisem i czytał coraz pewniejszym głosem:

Poznajesz go po rogach

Nie mówi nic nikomu

Choć błąka się po drogach

Zawsze trafi do domu

— Co ma rogi — mówił Szlachar — nie gada, błąka się, ale ma dobry zmysł orientacji?

— Koza. Baran. Byk — wyrzucił z siebie Junko. — Nie wiem, rogacizna jakaś. Idę popatrzeć na obrazki. Co ja tu właściwie robię, bardziej przydałyby się jakieś dzieci... — marudził, pochylając się nad kamieniami. — O, mam byka.

— Myślisz, że dotarli aż tutaj? — Meele zaczepiła Kaspara, gdy zmierzali ku najbardziej odległym drzwiom. — Czy nadziali się na coś już w pierwszym przejściu, jak poleźli w lewo?

Kaspar wzruszył ramionami.

— Na razie idzie podejrzanie gładko — odpowiedział. — Miej oczy dookoła głowy.

— Zawsze mam — zapewniła. — Tutaj jest koza, zgodnie z oczekiwaniami.

— A ja mam jakiegoś rogatego demona — dodał Kaspar. — Może chodzi o jakieś paskudztwo, które wyskakuje na rozstajach...

— Jeleń — powiedział Ohar. — A tutaj też coś wyglądające jak byk, tylko włochaty.

— Ja mam słonia — dodał Szlachar. — Ale ten chyba odpada na starcie.

— Owca. Znaczy, baran. Tym razem ma i nogi, i rogi — powiedział Edredon. — Do dupy taka zagadka, wszystko pasuje.

— Tu mam konia. Znaczy, jednorożca. — Szlachar podszedł do kolejnych drzwi. — Odpada, tylko jeden róg.

— Po prostu otwórzmy pierwsze lepsze — zaproponował żądny walki Junko — i zobaczmy, co się stanie. — Po czym, nie czekając na protesty, przekręcił klucz i szarpnął za klamkę.

Zza drzwi wysypała się sterta szkieletów. Kości zachrobotały, kiedy nieumarli próbowali się pozbierać. W tym samym momencie usłyszeli klekoczący tupot.

— Zamykaj drzwi! — wrzasnęła Meele.

— Nie mogę. — Junko mocował się z drewnem. — Trupki tarasują...

Z ciemności wypadł cały oddział całkiem żwawych kościotrupów.

***

Zdyszany Junko oparł się o swój długi miecz. Na twarzy zakwitł mu szeroki uśmiech.

— No, wreszcie coś, na czym się znam! — Przerwał na moment, żeby wziąć oddech. — Nie musiałeś nam pomagać, ta mała macha jak wiatrak!

Szlachar, bo właśnie do niego zwracał się wojownik, przewrócił oczami.

— Nie przyszliśmy tu po to, żebyś sobie trenował! — warknął w końcu. — A gdyby zamiast byle szkieletów czaił się tam smok?!

— Nie zmieściłby się — powiedziała Meele, ocierając czoło i robiąc duży krok nad stertą kości.

— A ty! — Szlachar miał uwagi do więcej niż jednej osoby. — Co sobie myślałeś? — Wyciągnął oskarżycielsko palec.

Kaspar wyjrzał zza jednej z bardziej odległych kolumn.

— No jak to co? — zapytał szczerze zdziwiony. — To, co powinienem, chowam się!

— Jesteś magiem, do cholery! — przypomniał mu Szlachar, który sam dwoma sprawnymi zaklęciami załatwił ponad połowę szkieletów. — Powinieneś być w pierwszej linii!

— Zdecydowanie nie. — Kaspar miał co do tego inne zdanie. — Nigdy w życiu nie korzystałem z magii bojowej.

— Uwierz mi, jedyne, co może zrobić podczas walki, to zejść z pola rażenia i nie przeszkadzać — przyznała Meele. — Nadaje się ewentualnie do rozpraszania przeciwnika. Zrobił dokładnie to, co powinien i nie drążmy tematu. Mamy inne rzeczy na głowie. To już wiemy, że drzwi numer sześć odpadają. — Pokazała mieczem na te otwarte przez Junko. — A które są właściwe?

— Myślę, że te. — Ohar popukał w kamień przy siódmym wejściu z kolei. — Wszystkie te zwierzęta kopytne nie pasują ze względu na ostatnią linijkę. Potrzebujemy czegoś, co ma blisko do domu. — Wskazał na lekko wytarty wizerunek muszli. — Ślimak wydaje się sensownym rozwiązaniem zagadki.

— Nie mam uwag — przyznał Junko. — Ślimak jest sensowny. — Chwycił mocniej miecz i podniósł go na wysokość piersi. — Otwieraj.

Klucz zgrzytnął cicho w zamku. Ohar nacisnął klamkę i pociągnął. Z tunelu nic nie wypadło.

— No dobra. — Meele założyła włosy za uszy. — To idziemy.

Świecąca kula potoczyła się przed Edredonem, gdy zanurzyli się w wąskim tunelu.

***

Haroo przykucnął, odcyfrowując kolejną zagadkę. Tym razem pomieszczenie było niskie, a powietrze zatęchłe.

— Zaczynam mieć dosyć tych cholernych kalamburów — narzekał Junko. — Żadnych potworów, żadnych pułapek...

— Może dlatego, że wybieramy dobre przejścia? — zasugerowała Meele. — Może w innych są kolce, zęby i tak dalej?

Junko przez moment zaświeciły się oczy. Potem posmutniał.

— Czuję się tu zupełnie niepotrzebny — poskarżył się. — Jak mam zostać bohaterem, jeśli nie mogę się wykazać?

Haroo skrzywił się lekko.

— Co, nie możesz odczytać? — Szlachar pochylił się nad chłopcem.

— Nie, w tej kwestii bez większych problemów — zaprzeczył rudzielec, po czym skupił się z powrotem na napisie. Odchrząknął i wyrecytował:

Choć serce miewa twarde

Nie jest ono z kamienia

Jak gdyby było bardem

Świtanie w śpiew zamienia

Junko jęknął:

— Właśnie o tym mówię. Nawet nie wiem, od której strony podejść do czegoś takiego. Nie nadaję się do myślenia. Chcę walczyć!

Ohar, Kaspar i Meele ruszyli w kierunku możliwych przejść.

— Hej, moment. — Junko podrapał się po głowie. — Ta zagadka jest akurat prosta.

Edredon popatrzył na niego spod szczeciniastych brwi.

— Niby w którym miejscu?

Wojownik wzruszył ramionami.

— O dzwon chodzi — powiedział. — To cholerstwo zawsze mnie budzi od rana, kiedy walą w niego na wieży ratusza. Nie nazwałbym tego śpiewem, ale serce na pewno ma twarde. Szczególnie w te poranki, które następują po pijackiej nocy.

— Zgadzam się z dzwonem. — Szlachar odetchnął z ulgą. — Kto ma wydrapany dzwon przy drzwiach?

Odpowiedziała mu niepewna cisza.

— No więc — zaczął Ohar — chyba mamy problem. Przy moich nic nie ma.

— Obawiam się, że sytuacja dotyczy wszystkich pięciu wejść — potwierdziła Meele. — Albo zapomnieli wyrzeźbić, albo zagadka to zmyłka i nie zaznaczyli drzwi w żaden sposób. To zdecydowanie zmniejsza prawdopodobieństwo wybrania właściwego przejścia i nie wpadnięcia w puła... — Kiedy była w połowie zdania, rozradowany Junko syknął: „Tak!” i rzucił się do najbliższych drzwi, energicznie przekręcając klucz.

— Niech gra muzyka! — zawołał, otwierając je na oścież.

Kaspar rzucił się do ucieczki. Strwożony Haroo zamarł tam, gdzie stał. Meele i Edredon sięgnęli po broń, a Szlachar rozpoczął inkantację.

Jednak zza drzwi wyzierała tylko ciemność. A potem jeszcze trochę ciemności. I ciszy.

Junko postąpił kilka kroków w głąb tunelu.

— Hej, jest tam kto?! — zawołał z nadzieją, przykładając dłonie do ust.

Odpowiedziało mu tylko szybko cichnące echo.

— No nie wierzę. — Wojownikowi dosłownie opadły ręce. — Naprawdę?

Poczuł na ramieniu klepnięcie.

— Dobra robota — pochwalił go syn arcymaga. — Gdyby nie ty, na pewno wybralibyśmy takie z potworami. Edredon?

Srebrzysta kula minęła Szlachara, zaraz za nią pojawił się chowający sztylety zwiadowca.

Kaspar podszedł do wciąż stojącej w salce Meele.

— Zgadzam się z tobą, to idioci — powiedział cicho. — Jestem zdumiony, że zginęli, bo taka głupota powinna być nagradzana nieskończonym szczęściem.

Meele wzruszyła ramionami.

— Nie martw się, tobie na pewno się nie skończy — powiedziała.

***

Tunel ciągnął się i ciągnął, co i rusz załamując się i skręcając. Minęli jedną dosyć niegroźną zapadnię oraz ostrza, które — przynajmniej według architektów labiryntu — miały wysunąć się szybko i bezszelestnie, by poobcinać im głowy, zamiast tego jednak, zgrzytając, wypełzły ze ścian i zamarły, kiedy gruba warstwa wieloletniej rdzy doszczętnie zablokowała mechanizm.

A potem doszli do drzwi. Jednych, zamykających tunel.

To nie były wielkie wrota pełne czaszek i wypełzających z mrocznych oczodołów węży. Ot, drzwi. Lekko przegniłe przy ziemi, z zamkiem, który nie uniknął korozji.

— No, to nie wygląda na pułapkę — powiedział Edredon, ostrożnie podchodząc do drzwi. — Co może oznaczać, że to właśnie jedna z nich.

Szlachar przesunął się na przód. Pomacał drewno. Przyłożył ucho. Odsunął się kawałek.

— Może zaklęcie przejrzystości? Trochę mi to zajmie, ale...

— Albo po prostu je otwórzmy — dobiegł go z tyłu głos Junko. — Ile będziemy tu stali? Szyja mnie boli od garbienia się w tej kiszce.

— Głupio by było zginąć na ostatniej prostej — zauważyła Meele. — Może jednak magia?

— A może po prostu je otwórzmy? — powtórzył Junko.

Kaspar przestał mamrotać i przecisnął się do wejścia. Przyłożył palce do drewna. Mniej gadania, więcej czarowania — mówiła jego twarz.

Drzwi zamigotały i powoli zniknęły. A przynajmniej tak się wydawało, bo w powietrzu nadal wisiała zaśniedziała klamka. Za przezroczystą ścianą nie było żadnego potwora, armii nieumarłych ani niczego innego, co na pierwszy rzut oka wyglądałoby na zabójcze. Za to, kiedy leżeli rozpłaszczeni na przejrzystej powierzchni, całkiem dobrze widzieli kamienny sarkofag. I jakieś skrzynie, oświetlane przez znajdujące się w korytarzu magiczne kule.

Trudno powiedzieć, kto nacisnął klamkę, skutek jednak był taki, że wsypali się do komnaty grobowej, potykając się o siebie i ostatecznie upadli, tworząc mamroczącą i przeklinającą stertę nieporadnie machających kończyn.

Meele wyślizgnęła się pierwsza. Wystrzeliła w kierunku rzeźbionego nagrobka i — miała taką nadzieję — pełnych skarbów skrzyń. Reszta pozbierała się nieco wolniej. Szlachar wstał, otrzepał szatę, rozejrzał się po pomieszczeniu.

— Udało się — szepnął.

Ohar, Edredon i Junko jak zahipnotyzowani ruszyli za Meele. Ta właśnie otwierała pierwszą skrzynię. Wewnątrz, równo ułożone, lśniły złote, inkrustowane klejnotami kielichy.

— Tak! — ryknął Junko. — Skarb! Zdobyliśmy go!

Dotknął kielicha i zamigotał. Edredon i Ohar także, choć żaden z nich tego nie zauważył.

Szlachar chrząknął, zwracając na siebie uwagę Kaspara i strzepując z rękawa tęczowy, błyskający pyłek.

— Dziękuję — powiedział. — Uratowałeś nas. Wyzwoliłeś.

Kaspar otworzył usta.

— Wiedziałeś?

Szlachar zamigotał i podrapał się po nosie.

— Tak. Wiesz, nie jestem najgorszym z magów, potrafię rozpoznać klątwę, kiedy ją widzę. Nawet kiedy dotyczy mnie — zastanowił się — i kiedy jestem martwy. Szkoda, miałem nadzieję, że czeka mnie jeszcze wiele przygód. No ale, mówi się trudno. Żegnaj...

Junko, Ohar i Edredon już zniknęli, a wraz z nimi ich okrzyki radości. Ze Szlachara pozostał w powietrzu tylko uśmiech.

— ...magu.

W tym momencie zapadła ciemność.

Haroo wrzasnął.

— No szlag — powiedziała Meele. — Mogli ostrzec, że odchodzą. Przy wejściu do grobowca widziałam pochodnie, wisiały przy drzwiach. Masz krzesiwo?

Kaspar pokiwał głową. Zorientował się, że tego nie widać i odpowiedział:

— Tak. — Po czym zaczął powoli wycofywać się w stronę wejścia. Dotarł do ściany i przez jakiś czas wymacywał drogę do drzwi. Wreszcie trafił na uchwyt od pochodni. Pogrzebał po kieszeniach i zaczął krzesać ogień. Zasyczało. Mauzoleum zalało niemrawe, żółtawe światło, po ścianach zatańczyły niespokojne cienie.

Meele kucała przy skrzyni. Rozejrzała się. W grobowcu została tylko ona, Kaspar i zesztywniały ze zdumienia Haroo.

— Ty, jak zabierzemy te rzeczy? — zapytała.

— C-co się właśnie stało? — wyjąkał rudzielec, patrząc bojaźliwie.

— Klątwa się wyklątwowała — odpowiedziała ze znawstwem kompletnego laika Meele. — To co z tymi skarbami?

Kaspar wzruszył ramionami.

— Zaraz — powiedział nagle, tknięty najgorszym z przeczuć. Brak światła powinien być dla niego jasnym znakiem, że się nie myli. — Jeśli jesteśmy poza pętlą... — Strzelił palcami. Zamamrotał coś. Wykonał dłońmi kilka skomplikowanych figur. — No szlag, a już prawie udało mi się przyzwyczaić...

— Co, magię wyrąbało do cna? — domyśliła się Meele. — Mogłeś się tego spodziewać. No trudno, do tej pory radziliśmy sobie bez niej.

Mag westchnął. No tak, przy takim podejściu do sprawy, to ślepy z oczu też nie korzysta.

— Wszedłeś w pętlę czasową — powiedział smutnym głosem, podchodząc do chłopca. — A potem ją opuściłeś. Potraktuj to jako przygodę i wracaj do domu bogatszy o wiedzę, że na świecie są dziwne rzeczy.

— Na przykład miecz wbity w sufit? — zaproponowała Meele, trzymając drugą pochodnię i lustrując wnętrze. — Dopiero teraz go zauważyłam, rzuca śmieszny cień.

Podnieśli głowy i spojrzeli na strop. Rzeczywiście, cień był całkiem zabawny.

— Cholera, a jak mówimy o mieczu, gdzie mój obiecany bastard? Ten drań Junko zniknął wraz z całym swoim uzbrojeniem!

— Pewnie tam, gdzie jego zwłoki. Zamierzasz przeszukać cały labirynt? — zapytał Kaspar, bojąc się odpowiedzi.

— Nie... chyba nie — odpowiedziała po zastanowieniu. — Za duży. Za ciężki. — Zadarła głowę zajęta tym, co miała w zasięgu ręki. No, prawie w zasięgu. — Cholera, wysoko. Kaspar?

Mag posłusznie podszedł do wojowniczki i wyciągnął rękę do góry. Nie, dla niego też było za wysoko.

— Na barana? — zaproponował.

— To dla was normalne? — pisnął Haroo. — Pętle czasowe, labirynty, skarby?

Meele zamyśliła się.

— Typowa środa — odpowiedziała po chwili. — No, może nie. Zwykle nie ma skarbów, więc jest całkiem dobrze. — Popatrzyła na schylającego się Kaspara i bez wahania wskoczyła mu na ramiona.

— Wio koniku, do góry!

Mag westchnął i wyprostował nogi. Strzeliło mu w kolanach. Meele pomachała ręką.

— Wyżej!

— Nie urosnę! — jęknął mag. — Zahacz czymś!

Meele przemyślała to. Niezły pomysł.

Ostrożnie wyciągnęła miecz z pochwy, owinęła ostrze w kawałek płaszcza i zaczepiła jelcem o jelec. Pociągnęła. Potem raz jeszcze, stękając. Nadęła policzki i chwyciła mocniej ostrze, mając nadzieję, że nie przetnie sobie dłoni. Szarpnęła.

Miecz z cichym zgrzytem wysunął się ze stropu i poleciał w dół.

Haroo odruchowo wyciągnął rękę i złapał za rękojeść. Pasowała idealnie. Miecz rozjarzył się na zielono, a potem wybuchnął potokiem słów:

— O, bohaterze! — ryknął do rudzielca. — Po tylu wiekach tkwienia w pułapce wreszcie odnalazł się mąż godny, by dzierżyć miecz tak znamienity jak ja! Obaj dokonamy wielkich czynów, a imiona nasze będą powtarzać pod strzechami najmniejszych domów i w najwytworniejszych zamkach, a trubadurzy...

***

Nie zamknął się od tamtej pory. Próbowali go z powrotem wsadzić w kamienny strop. A także zostawić w grobowcu, ale okazało się, że brak magii jemu akurat nie doskwiera i po prostu za nimi poleciał, kiedy obładowani złotymi naczyniami leźli z powrotem przez labirynt, by wydostać się z katakumb. Nie pomagało chowanie do pochwy i owijanie płaszczem. Dopiero kilka warstw koców dawało radę i zamiast nieustannych peanów o bohaterstwie, walce i śmierci było słychać tylko niewyraźne mamrotanie. Po jakimś czasie człowiek przestawał zwracać na to uwagę.

Deszcz właściwie go zagłuszał. Choć teraz, gdy ulewa ustała i zamieniła się w siąpiący deszczyk, pod kocami jakby coś szumiało.

Meele przeciągnęła się i wyjrzała spod płachty. Od strony Kapituły niósł się zapach świeżych konwalii. A na blankach coś się ruszało. Białe, zwiewne...

— Ty, po waszym magicznym zameczku popyla duch — zwróciła się do drzemiącego maga.

Otworzył jedno oko.

— Niemożliwe, nigdy nie mieliśmy tam ducha.

— No, to teraz macie — powiedziała, mrużąc oczy. — Daleko jest, ale mam wrażenie, że coś mu tam powiewa. Welon? Suknia?

Kaspar wyjrzał. Dłuższą chwilę wpatrywał się w budowlę.

— To płaszcz — powiedział powoli. — Bardzo, bardzo długi płaszcz, o który ten kretyn bez przerwy się potykał.

Meele popatrzyła na towarzysza.

— Musimy tam iść — dodał mag. — Może... może uda się odzyskać magię.

Jeszcze raz spojrzał w kierunku zamku i błąkającej się po tarasach postaci.

— Odkręcić to wszystko...

Rozalia Eder pisze o sobie:

Studiowała aktorstwo w Los Angeles i tam, występując na scenie, na nowo odkryła swoją pasję do pisania — tworzenia światów i postaci, miast odgrywania ich ról. Tam też zadebiutowała ze swoją twórczością, wystawiając na festiwalu Hollywood Fringe napisaną we współpracy z Miriam Heith sztukę "Dissecting Tendencies". Po powrocie do Polski rozpoczęła studia na kierunku filologii polskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i zaczęła rozwijać swój warsztat pisarski na portalu Nowej Fantastyki. Jej opowiadanie zajęło drugie miejsce w siódmej edycji ogólnopolskiego konkursu na opowiadanie fantasy im. Krystyny Kwiatkowskiej. Publikacja w magazynie internetowym Silmaris jest jej debiutem na łamach magazynów fantastycznych w Polsce.

Rozalia Eder

Płaszcz z foczej skóry

Kubrak z wełny merynosa był ciepły i miły w dotyku, jednak nie najlepiej sprawdzał się w starciu z deszczem i zimnym wiatrem. Deidra opatuliła się mocniej i skuliła pod parasolem, trzymanym przez ojca. Pogoda nie dopisywała, odkąd przyjechali do Wicklow. Byli rozczarowani, ale starali się tego nie okazywać. Na rynku odbywał się właśnie jarmark. Stragany ociekały wodą, większość turystów kłębiła się w barach, a sprzedawcy, pociągając nosami, starali się przekonać nielicznych śmiałków do kupienia wystawionych dóbr. Niewielki kamienny plac skrzył się w blasku wieczornych latarni, zaciągnięte chmurami niebo wisiało nisko, jakby miało za chwilę runąć wszystkim na głowy.

Nastolatka obserwowała ten przesiąknięty wilgocią świat, poszukując w nim namiastki magii, o której opowiadała matka. Zadrżała — może z zimna, a może na wspomnienie ukochanej osoby, poszukiwanej teraz w każdym kamieniu, oknie i cieniu.

Odchodząc, ludzie pozostawiają po sobie pustkę, którą ich bliscy mogą zapełnić jedynie wspomnieniami.

— Może wrócimy już do hotelu? — zaproponował Aidan, szarpiąc się z parasolem. Porywisty wiatr wyginał ramiona deszczochronu, jakby chciał podpisać się pod sugestią mężczyzny. Córka Amerykanina nie słuchała jednak.

Skoncentrowała się na jednym straganie. Stara kobieta, skulona na taborecie przy stoisku, świdrowała Deidrę spojrzeniem. Uśmiech sprzedawczyni był zachęcający, a w oczach skrywała się mądrość. Dziewczyna poczuła nagle, że właśnie tam może znaleźć odpowiedzi na wszystkie pytania, nawet te, których jeszcze nie zadała.

— Nie możemy jeszcze iść — zaprotestowała. — Chciałabym zobaczyć, co sprzedaje ta pani. — Ruchem głowy wskazała kierunek. Ojciec podążył wzrokiem w wyznaczone miejsce. Jego głos wydawał się napięty, gdy odpowiedział:

— Nie, Deidro. Sprzedaje ten sam badziew, co wszyscy. Daj spokój, chodźmy już. — Pociągnął ją w przeciwnym kierunku, ale córka wyszarpnęła się i popędziła w stronę staruszki i jej kramu. Aidan zaklął siarczyście pod nosem i pobiegł za nią. Spotkali się przy stoisku.

Deidra po raz pierwszy od śmierci matki zainteresowała się czymkolwiek. Z fascynacją przeglądała kolorowe kamienie i naszyjniki z celtyckimi symbolami. W przeciwieństwie do innych produkowanych w Chinach pamiątek, te wydawały się prawdziwe. Wyraźnie nadgryzione zębem czasu cuda, przesiąkły esencją przeszłości, której echa można było niemal usłyszeć.

Aidan kurczowo ściskał rączkę parasola i, łypiąc nieufnie na starą, z niecierpliwością tupał nogą.

— No już, popatrzyłaś. Teraz wracajmy.

— Podobają mi się, chcę coś kupić, na pamiątkę. Na pamiątkę po mamie.

Mężczyzna westchnął zrezygnowany. Nie potrafił walczyć z tym argumentem. W ten sposób znaleźli się w Wicklow, w Irlandii, tak daleko od dobrze znanej i cieplejszej Arizony. Właśnie w ojczyźnie Celtów poznał ukochaną żonę i choć sam nie był gotowy stawić czoła wspomnieniom, nie potrafił odmówić córce, która chciała lepiej poznać i zrozumieć postać ze zdjęć. Kobiety były do siebie podobne jak dwie krople wody: rude, falujące włosy i oczy koloru zachmurzonego nieba. Spróbował się uśmiechnąć, ale wyszedł mu tylko smutny grymas. Po ojcu Deidra odziedziczyła jedynie średni wzrost, wyraziste brwi i ośli upór.

— Pamiętasz jej bajki? Kiedy byłaś mała, nie chciałaś zasnąć, dopóki ci jakiejś nie opowiedziała — powiedział łagodnym tonem.

— Jasne — odparła chłodno. — Bajki i kołysanki to moje ulubione wspomnienia. O! Spójrz! To jest Gawain, z legendy o królu Arturze. — Nagłe przejście od oziębłości do ekscytacji oszołomiło ojca dziewczyny. Ona zaś zachwycona podniosła wisiorek. Odlana w srebrze twarz z liści optymistycznie spoglądała przed siebie czarnymi oczyma. — Jego hełm był zielony i...

— Przepraszam, że się wtrącam — powiedziała nagle sprzedawczyni, która pojawiła się tuż obok, nie wiadomo kiedy. — Gawain to jedynie jego wcielenie. To Człowiek Zieleni, bóg wiosny i lata, symbol śmierci i wskrzeszenia, patron kreatywności. Doskonały wybór dla młodej panienki, ale mam coś lepszego. Panience zimno. Mam coś specjalnie dla panienki. Jeden momencik. — Podreptała za stragan i wróciła po chwili, trzymając w ręce piękny kożuch z foczej skóry. — Idealny na tę pogodę.

Aidan wzdrygnął się i szarpnął córkę.

— Wracamy — zarządził. Deidrze jednak rozkaz nie przypadł do gustu.

— Co w ciebie wstąpiło?! Dziwny jakiś jesteś! Jak chcesz iść, to idź! Mam swoje oszczędności, jak będę chciała coś kupić, zrobię to!

— Aha! Mam cię tu zostawić samą? Oszalałaś?!

— Odkąd przyjechaliśmy, leje! Prawie w ogóle się do siebie nie odzywamy! Myślałam, że opowiesz mi coś o mamie, ale wciąż milczysz! Chcę sobie sprawić jedną przyjemność, więc jeśli masz mi też to popsuć, to może lepiej sobie idź! — Jej słowa były jak wprawnie wymierzone ciosy bokserskie. Pokonany mężczyzna pokręcił głową.

— Zaczekam na ciebie w tamtym barze. Rób, co chcesz. — Odszedł, garbiąc się pod parasolem. Drink mógł dobrze podziałać na przemarznięcie i nerwy, a córka powinna zaraz opamiętać się i wrócić do niego. Smarkula. Kochał ją, ale potrafiła być naprawdę nieznośna.

Deidra pociągnęła nosem i otarła z policzka łzy lub krople deszczu. Odwróciła się do sprzedawczyni i spojrzała na płaszcz. Bardzo szybko zatęskniła za ojcem i jego parasolką, ale była zbyt dumna i uparta, by pobiec za nim z przeprosinami.

— Przepraszam za tatę. Nie lubi futer. Ja zresztą też nie. Nie chcę płaszcza z biednej foki, to podłe tak zabijać zwierzęta. — Kolejny zimny powiew skłonił ją jednak do szybkiej rewizji poglądów i za- łożenia płaszcza. Pasował idealnie, a jej natychmiast zrobiło się ciepło.

— Widzi panienka, jak pięknie leży? Zresztą, to nie jest żaden płaszcz z foki. To płaszcz selkie.

— Selkie? Coś mi to mówi... Mama mi chyba kiedyś opowiadała.

— Ja znam jedną piękną historię. Wydarzyła się tutaj, w Wicklow... Nawet nie tak dawno temu, może dwadzieścia lat będzie, chociaż ja to już wtedy stara byłam. — Zachichotała, trochę jak małe dziecko. — Opowiedzieć ci?

— Tak. Tylko... Tu jest mokro.

— Załóż kaptur. Zaprosiłabym cię do siebie, ale tata pewnie nauczył cię, by nie chodzić nigdzie z obcymi? — staruszka zaśmiała się, a Deidra uśmiechnęła i skinęła głową. Nałożyła kaptur; deszcz i wiatr przestały jej dokuczać, zrobiło się przyjemnie, jakby wypiła kubek gorącego kakao.

— Opowiedz mi tę historię.

***

To był sztorm stulecia. Nie pamiętam, czy kiedykolwiek widziałam tak wzburzone i wściekłe morze. Żaden rybak nie śmiał wypływać na połów. Żaden, z wyjątkiem jednego młokosa, który chciał udowodnić swoje męstwo, a może głupotę. Gdy jego rodzice spostrzegli, że brakuje jednej z łodzi, chcieli rozpocząć poszukiwania, ale ratownicy nie ośmielili się zmagać z żywiołem. Pozostawało więc czekanie. Pocieszałam płaczącą matkę i zdruzgotanego ojca. Tłumaczyłam, że morze lubi mężnych głupców, dlatego ich syn z pewnością wróci. Godziny dłużyły się niemiłosiernie, aż w końcu z kłębowiska chmur przebiły się pierwsze promienie wschodzącego słońca. Śmiałka znaleziono na plaży o poranku, był wycieńczony i przemarznięty, ale żył. Łódź przepadła. Gdy wydobrzał na tyle, by opowiedzieć, co go spotkało, przyznał, że rozbił się o skały, zanim jeszcze dobrze oddalił się od brzegu. Próbował wrócić wpław, ale potężna fala wepchnęła go pod wodę. Targany siłą żywiołu we wściekłych odmętach, desperacko machał ramionami, jednak bezskutecznie. Kolejne fale podtapiały go i zabierały ze sobą, próbując odciągnąć jak najdalej od piaszczystej plaży, niczym łup. Wtedy pojawiła się selkie. Młoda foka delikatnie ujęła zębami nadgarstek nieszczęśnika i wyciągnęła go na powierzchnię. Przerażony człowiek zaufał dziwnemu zjawisku bez zadawania pytań, objął ją i wspólnie dotarli na ląd. Tam foka przeistoczyła się w dziewczynę niespotykanej urody, ubraną wyłącznie w płaszcz z foczej skóry. Podobno upewniła się jeszcze, że nic mu nie jest, po czym wskoczyła z powrotem w morskie fale i ponownie przybrała zwierzęcą formę.

Naturalnie nikt mu nie wierzył. Sądzono, że doznał szoku. Nie ja. Ja pamiętam o Ludziach Fokach i Człowieku Zieleni. Wiem też, że żaden mężczyzna nie oprze się urodzie kobiety–selkie. Chłopak wrócił do nas zdrów, ale nie cały. Dziewczyna skradła mu serce. Całymi dniami snuł się po plaży, z nikim nie rozmawiał, a lokalne panny wręcz ignorował. Przykry to widok, gdy zrozpaczony mężczyzna rozsiewa swój smutek wokół, łamiąc serca niewinnych dziewcząt.

Po kilku tygodniach takiej udręki zawitał w mojej chatce. Może przysłała go zaniepokojona matka, a może sam doszedł do wniosku, że tylko ja mogę mu pomóc. Wszyscy mieszkańcy Wicklow wiedzą, że nawet w dzisiejszych czasach, tam, gdzie naukowcy załamują ręce, rozwiązać problem może ktoś, kto zgłębił pradawną wiedzę. Ktoś taki jak ja.

Zastukał do drzwi zdecydowanie i mocno, jak człowiek, który wie, czego chce. Zaprosiłam go do środka. Rozejrzał się po skromnym wnętrzu, jakby spodziewał się czegoś więcej. Jego oczom ukazała się ciemna nora, nie wstydzę się tego powiedzieć. Wszystkie moje skarby, bezwartościowe dla reszty świata, posiwiały pod grubą warstwą kurzu.

— Ty mi wierzysz, prawda? Możesz mi pomóc? — zapytał. Patrzył na mnie jak rozbitek na tratwę pośrodku oceanu. Jakże mogłam mu odmówić? Skinęłam głową i zaczęłam kręcić się oraz grzebać wśród bibelotów. Delikatny powiew morskiej bryzy wkradł się przez okno i zakołysał zwisającymi spod sufitu nićmi pajęczyny. Podążyłam za morskim westchnieniem, wiedząc, że wskazuje mi drogę do tego, czego szukałam. Ogromna muszla w kształcie rogu, opustoszały dom wielkiego ślimaka, tak się zabrudziła, że gdy w nią dmuchnęłam, kłąb pyłu uniósł się w powietrze. Zakaszleliśmy oboje. Gdy opadła siwa kurtyna, spostrzegłam zza niej pytające spojrzenie chłopaka.

— Wypłyń w morze i zadmij w róg — poleciłam. — Zda ci się w pierwszej chwili, że cię oszukałam, albowiem muzyka, którą masz zagrać, słyszalna będzie wyłącznie dla istot morskich. Bądź zbrojny w cierpliwość, czekaj, ale zagraj wyłącznie raz. Przypłynie do ciebie. Jako że pochodzicie z dwóch różnych światów, musisz odebrać jej to, co przywiązuje ją do ojczystych słonych wód. Jej płaszcz.

— Mam zabrać jej płaszcz? — zapytał z niedowierzaniem. — Jak mam to zrobić?

— Jakkolwiek, byle skutecznie. Przemoc, błaganie, wybór należy do ciebie. Wypłyń dopiero gdy będziesz gotów i pewien, że tego właśnie chcesz.

Skinął na znak, że zrozumiał.

— A zapłata? — zapytał, wiedząc, że niczego w świecie nie można otrzymać za darmo.

— Przynieś mi to, co jej zabierzesz: foczą skórę — odparłam. — Jeśli kiedykolwiek ją znajdzie, wróci do morza. Taka jest natura selkie.

***

— Zaraz, kazałaś mu ją pobić i okraść? Ona ocaliła mu życie!

Staruszka westchnęła i pokręciła głową.

— Wcale nie powiedziałam, że musi ją bić. Był nieszczęśliwy, poprosił o pomoc, a selkie... Uwięziona, zwykle jest dobrą żoną, zadowoloną. Tęskni jedynie. Nie chcesz wiedzieć, co było dalej?

— Chcę — przyznała nastolatka po chwili wahania.

***

Odszedł w zadumie i długo go nie widziałam. Zaczynałam podejrzewać, że może się rozmyślił albo zwyczajnie mnie oszukał. To byłaby dopiero nowina! Jednak pewnej burzliwej nocy, gdy paliłam fajkę przy kominku, znów usłyszałam to zdecydowane, mocne stukanie. Śmiałek powrócił i wręczył mi płaszcz, wywiązując się z umowy.

Nigdy nie opowiedział mi, jak udało mu się zdobyć skórę selkie. Przypuszczam więc, że zastosował metody raczej brutalne, którymi nie chciał się chwalić. Jego narzeczona wzbudzała powszechny zachwyt, posiadała grację nimfy i była bezgranicznie oddana ukochanemu. Stanowili piękną i szczęśliwą parę, ale niebawem pytania o pochodzenie dziewczyny stały się uporczywe. Wyjechali, nie mówiąc nikomu, dokąd, i już nigdy nie wrócili.

Czasami zastanawiam się, czy rzeczywiście opuścili miasto z powodu wścibskich gospodyń, czy może młodzian obawiał się, że któregoś dnia jego piękna żona zapuka do mych drzwi i odzyska to, czego potrzebowała, by wrócić do domu? Nawet głupiec wie, że historie miłosne z udziałem selkie nigdy nie kończą się szczęśliwie. Selkie zawsze musi wrócić do morza.

***

Deidra słuchała opowieści jak oczarowana, coraz mocniej zaciskając palce na kołnierzu płaszcza. Wiedziała, że musi go mieć, ale bała się pytać o cenę, zwłaszcza że w tej chwili w jej głowie kłębiły się istotniejsze pytania:

— Co było dalej?

— Nie wiem. Selkie na pewno nie odzyskała płaszcza, więc może żyją jeszcze razem, może mają dzieci, może ostatni rozdział tej opowieści nie został jeszcze napisany. — Staruszka uśmiechnęła się tajemniczo. — To jak? Chcesz ten płaszcz? Posiada piękną historię, warto go mieć.

— Naprawdę chcesz się go pozbyć? — Młodej dziewczynie trudno było uwierzyć, że można wystawić na sprzedaż coś tak niezwykłego. Nie miało już dla niej znaczenia, że sprzedawczyni zwyczajnie ją naciąga. Chciała wierzyć w opowieść o selkie i że znalazła w Irlandii namiastkę magii, co, jak sądziła, zachwyciłoby mamę. Owinięta w ciepły kożuch, czuła obecność zmarłej jak nigdy dotąd.

— Nie chcę się go pozbyć, chcę go sprzedać — wyjaśniła radosnym tonem handlarka.

— Nie mam dość pieniędzy, żeby...

— Ktoś coś mówił o pieniądzach?

Serce Deidry przyspieszyło. Nie miała pojęcia, co innego mogłaby tej kobiecie dać w zamian. Zresztą, handel wymienny należał do przeszłości, w czasach kart kredytowych nikt już o nim nie pamiętał. Nikt prócz starej kobieciny, która wspominała też Człowieka Zieleni i zapewne wiele innych rzeczy, istniejących już tylko w legendach.

— Nie mam nic cennego...

— A ten wisiorek na twojej szyi? — staruszka wskazała palcem srebrny naszyjnik, a Deidra mimowolnie dotknęła go czubkami palców. — To celtycki węzeł miłosny. Kto ci go dał?

— Dostałam go od taty...

— Od taty, powiadasz? Jakie to nietypowe! Tymi wisiorkami wymieniają się kochankowie, w dawnych czasach zastępowały obrączki.

Speszona słowami dociekliwej sprzedawczyni dziewczyna spuściła wzrok.

— Wcześniej należał do mamy. Tata dał mi go, gdy zmarła.

— Zmarła? Przykro mi to słyszeć...

— Tak... Kiedy miałam siedem lat. — Pociągnęła nosem i znów wbiła spojrzenie w czubki swoich przemokniętych butów.

— To straszne. Naprawdę, bardzo mi przykro. Zatem wisiorek jest niezwykle cenny — zauważyła posępnie handlarka. — Może nawet zbyt cenny. Nie będę cię prosić, żebyś z niego zrezygnowała, skoro to twoja pamiątka po mamie, choć bardzo chciałabym go mieć. Jestem kolekcjonerką, wiesz? Takich właśnie przedmiotów z historią. Wracam do domu, patrzę na moje skarby i czuję się otoczona życiem, rozumiesz? Bo życie to historie, opowieści o miłości, zdradzie i przebaczeniu.

Dziewczyna uśmiechnęła się i skinęła głową. Zdjęła płaszcz. Zimno i wilgoć dopadły ją jak wściekłe psy, aż zadrżała. Już miała oddać sprzedawczyni kożuch, ale nagle rozmyśliła się, włożyła go na powrót i zdjęła naszyjnik.

— Ten wisiorek to wspomnienie mamy takiej, jaką była z ojcem. Ja chciałabym znać ją z... wcześniej. Dlatego błagałam go, żebyśmy tu przyjechali. Oprócz tego, że stąd pochodzi, niewiele wiem o jej młodości, nigdy nie miałam okazji dowiedzieć się, jaka była, kiedy miała tyle lat co ja. Takiej jej teraz potrzebuję. Wersji ojca zawsze mogę posłuchać. — Otarła łzy, które zaczęły spływać po policzkach, gdy przyznawała się do tego, co chowała w cichych zakamarkach młodzieńczego serca.

Staruszka nie próbowała przekonywać jej do zmiany zdania. Szybko wzięła zapłatę i czułym gestem wygładziła płaszcz, który zmarszczył się trochę na ramionach nowej właścicielki.

— Leży jak ulał — skwitowała.

Pożegnały się serdecznie, obie zadowolone z dobitego targu.

***

Deidra wkroczyła do ciasnego, zadymionego baru, zsunęła kaptur z głowy i rozejrzała się, by po chwili zlokalizować tatę przy jednym ze stolików, pochylonego nad szklanką whiskey. Dziewczyna westchnęła ciężko. Od śmierci matki zbyt wiele razy widziała go w podobnym stanie.

— Może faktycznie lepiej już wracajmy — zaproponowała, gdy udało jej się przedrzeć przez gęsty tłum i przysiąść obok rodzica.

Zgodził się, ale potrzebował pomocy, żeby podnieść się z krzesła. Kątem oka Deidra spostrzegła, jak barman kręci głową z dezaprobatą. Z tym większą determinacją, pociągnęła ojca ku drzwiom.

Na zewnątrz chłodne powietrze nieco otrzeźwiło mężczyznę.

— Więc go kupiłaś. — W jego głosie słychać było obrzydzenie, ale nic więcej nie powiedział. Zresztą i te słowa wyartykułował z niemałym trudem.

Deidra rozejrzała się po placu, który już niemal całkiem opustoszał. Zrobiło się późno, nigdzie nie było widać staruszki i jej stoiska, a ona nie miała pojęcia, jak trafić do hotelu. Posadziła ojca na mokrej ławce i obiecała, że zaraz wróci.

Aidan machnął tylko ręką w odpowiedzi i zwiesił głowę, która wydała mu się zbyt ciężka, by utrzymać ją w pionie.

Młoda dziewczyna zaczęła biec wzdłuż placu z błyskiem niepokoju w oku. Nie pierwszy raz musiała zająć się pijanym ojcem, ale teraz była w obcym mieście, w nieznanym kraju i narastające przerażenie zaczynało rozsadzać jej pierś od środka i zaciskało się jak obręcz na gardle. Na szczęście udało się złapać jeszcze jednego handlarza, który właśnie kończył zwijać swój kram, on wskazał uliczkę, gdzie mogła złapać taksówkę. Wróciła po rodzica, ponownie zarzuciła jego ramię na swoją szyję i pomogła mu się dźwignąć.

Milczeli całą drogę do hotelu. On przysypiał, ona patrzyła na ociekającą deszczem szybę. Odgłos wycieraczek, szum silnika, miarowe stukanie kierunkowskazu, pociąganie nosem i kasłanie taksówkarza. Te wszystkie odgłosy wydawały się ogłuszające i nie do zniesienia. Droga dłużyła się, a czas wlókł, jakby gęsta niczym sadza cisza spowalniała wskazówki zegara.

Patrząc na ścigające się na szkle krople, Deidra myślała o selkie i podłym mężczyźnie, który ją uwięził. Czy ta biedna istota mogła być szczęśliwa w niewolniczym związku?

— To tutaj — oznajmił taksówkarz z wyrazistym lokalnym akcentem.

Dziewczyna zapłaciła za przewóz, ocuciła ojca i pomogła mu dowlec się do pokoju. Padł na łóżko, ale nim zasnął, usłyszała, że tata coś mamrocze. Przykucnęła przy nim i zaczęła słuchać; może było mu niedobrze? A może chciał wody?

— Przepraszam — wybełkotał cicho. — Nie powinienem cię zostawiać. Coś mogło ci się stać. — Jego słowa były posklejane ze sobą i zniekształcone, ale córce udało się je zrozumieć.

Uśmiechnęła się i czule odgarnęła mu z głowy kosmyk włosów.

— Nic się nie stało — wyszeptała, pochyliła się i ucałowała go w czoło.

Kilka razy jeszcze przepraszał, nie wiadomo kogo i za co, bo jego słowa przestały mieć sens. W końcu zasnął, a ona jeszcze długo siedziała i wpatrywała się w morze. Wzburzone fale nie wyglądały tak groźnie za zamazaną szybą. Były piękne. Po raz pierwszy od przyjazdu doceniała widok, za który ojciec musiał sporo dopłacić.

***

Pierwszą rzeczą zarejestrowaną przez Aidana po przebudzeniu był potworny ból głowy. Po krótkiej chwili dopadły go też nudności i znajome uczucie odrazy do samego siebie. Podniósł się powoli, próbując uniknąć zmasowanego ataku migreny, której wojska, przyczajone w kłębowiskach żył, czekały tylko, aż podniesie się do pionu. Dopadły go mimo ostrożności. Spojrzał na zegarek: południe.

— Deidra... Bądź kochana i przynieś mi szklankę wody — poprosił, ale nie otrzymał odpowiedzi. Podniósł wzrok z podłogi, wytrzymując kolejną kanonadę bólu, którego przyczyną tym razem był kontakt z rozlanym po całym pomieszczeniu światłem. Poderwał się gwałtownie, gdy dostrzegł, że córki nie ma w pokoju. Migrenowa artyleria mogła teraz dokazywać, nie zwracał na nią uwagi, choć znacznie spowalniała jego ruchy. Zajrzał do łazienki: pusto. Śniadanie już dawno się skończyło, więc Deidra powinna być w pokoju. Nie pierwszy raz się upił, ale pierwszy raz zgubił dziecko. Wprawdzie córka była już prawie dorosła, ale jakiś dziwny strach ściskał mu żołądek i był pewien, że nie chodziło tylko o kaca. Usiłował przypomnieć sobie wydarzenia wczorajszej nocy, ale przez mgłę przedzierały się tylko urywki rozmów i scena przy stoisku, choć niekompletna. Nie potrafił sobie przypomnieć, dlaczego zostawił ją samą. Z rosnącym niepokojem zaczął przeszukiwać hotel, ignorując wzgardliwe spojrzenia innych turystów, półszeptem komentujących nieświeży wygląd mężczyzny. Wypytywał obsługę, ale nikt nie potrafił mu niczego powiedzieć.

Zrozpaczony wrócił do pokoju — może zdążyła wrócić? Zrobiłby jej nie lada awanturę. Pusto. Sięgnął po komórkę i wybrał numer, żałując, że nie wpadł na to, zanim rozpoczął akcję poszukiwawczą, śmierdząc gorzałą. Pozostali goście składali się w większości z emerytowanych par, co tłumaczyło w jakiś sposób ich oburzenie, gdy wtargnął do lobby w wygniecionych spodniach i rozpiętej koszuli.

Komórka Deidry odezwała się na parapecie. Zaklął pod nosem, rozłączył się i wziął telefon nastolatki z nadzieją, że znajdzie w nim coś, co podpowie mu, dokąd się wybrała. Wyjrzawszy za okno, zauważył błękit nieba, spokojne morze, a przede wszystkim sylwetkę dziewczyny do złudzenia przypominającej zaginioną córkę.

Wypadł na zewnątrz, jakby goniła go sfora zdziczałych ogarów. Wybiegł na plażę, łapczywie chwytając każdy oddech. W jego stanie sprint okazał się zbyt dużym wyzwaniem.

— DEIDRA!!! — wykrzyczał ostatkiem tchu i padł na kolana. Dziewczyna jednak nie odwróciła się; może go ignorowała, a może złośliwy wiatr porwał jego głos i poniósł gdzieś w świat. Widział tylko, jak córka, opatulona w nowy płaszcz, powoli wchodzi do wody, wpatrzona w horyzont.

***

Staruszka siedziała na ganku i w zadumie paliła fajkę. Wiatr zakołysał gałęziami świerków.

— Deidra? — powiedziała nagle, nie wiadomo do kogo i wyjęła z kieszeni naszyjnik, który wymieniła wczoraj na płaszcz z foczej skóry. — Kolejna historia — wyszeptała i z uśmiechem przyłożyła wisior do policzka. — Chyba będziesz moją ulubioną... Tak długo czekałam na zakończenie...

Autor o sobie:

Posiadający pewne doświadczenie w kwestii pełzania w mule, autor opowiadań fantasy i aspirujący pisarz. Człowiek stojący na skraju przepaści oraz wydania powieści historycznej, gotowy śmiało uczynić krok naprzód.

Grzegorz Wielgus

Isapostolos

— To miejsce cuchnie — mruknął pod nosem Garegin, idąc wąską uliczką pod murami łaźni Zeuxippos, pomiędzy ścianami Hipodromu a gmachem Wielkiego Pałacu w Konstantynopolu. — Szczyny i końskie gówno.

Barczysty mężczyzna zatrzymał się pod jednym z okien należących do term i oparł plecy o ścianę budynku. Wzrokiem przesunął po rzędzie drgających na wietrze proporczyków, zdobiących Hipodrom wielobarwną koroną. Ponad stadionem rozległ się nagle trzask łamanego drewna oraz histeryczny wrzask setek głosów — zwiastun spektakularnej kraksy. Garegin uśmiechnął się pod wąsem, wiedząc doskonale, iż wszyscy oglądający wyścigi skrycie pragną zobaczyć jak najbardziej mrożący krew w żyłach spektakl, nawet jeżeli oznacza to czyjeś kalectwo lub śmierć.

Spojrzawszy ku wylotowi uliczki od strony świątyni Bożej Mądrości, Katak dostrzegł dwie młode kobiety w obfitych szatach, zapewne dwórki którejś z możnych rodzin. Jedna z nich niosła dzban z oliwą, druga natomiast pęki ususzonych liści oraz wiklinowy kosz. Rozmawiały swobodnie, ale na widok uśmiechniętej twarzy Garegina zamilkły, przyśpieszyły nieco i wróciły do rozmowy, oddaliwszy się na kilka kroków. Mężczyzna odprowadził ich pełne kształty łakomym wzrokiem, po czym na powrót wsłuchał się w głosy z trybun. Tłumy kochały budynek Hipodromu — można w nim było znaleźć wszystko, czego tylko mógł sobie zażyczyć obywatel wielkiego miasta.

— Krew, kurwy i pełen brzuch — prychnął Garegin, przeczesując dłonią w rękawicy czarne włosy, posrebrzałe już na skroniach od upływających lat. — Gdyby tylko wiedzieli, jaki spektakl rozegra się dziś w Pałacu, miałbym większą publikę.

W oczach zabójcy nie było lepszego miejsca niż Hipodrom, aby na własne oczy przekonać się, co jest potrzebne do sprawnego władania masami ludzi: ogromnego spektaklu, roztaczającego czar tak potężny, iż człowiek sam — bez przymusu — obróci głowę od wszelkich niedostatków; górnolotne hasła dla tłumu, słowa, które od dawna chcieli usłyszeć, obietnice ulotnej wielkości, wszystko to podlane atmosferą wesołego festiwalu oraz brzękiem rozdawanych obywatelom monet. Raz tylko tłum zerwał się na wolność, chcąc władać w mieście antycznych cesarzy, ale potrafił jedynie palić domy i plądrować sklepy na swojej drodze. Przynajmniej do czasu, aż na ulicach, w aureoli ognia oraz dymu, zjawiły się pancerne chorągwie katafraktów. Od tamtej chwili czujne uszy Wielkiego Pałacu nasłuchują okrzyków z Hipodromu, starając się orzec, jakie emocje rządzą dziś tłumem.

— Bezmyślne, tylko bezmyślne. — Katak splunął pod nogi, raz jeszcze rozglądając się po uliczce, po czym skierował wzrok na okno ponad głową i mruknął do siebie: — No, dalej, nie będę tutaj sterczeć cały dzień.

Po chwili długiego oczekiwania okno otwarło się, a ponad uliczką pojawiła się szczurowata twarz sprzątającego w łaźniach chłopaka. Garegin skoczył, bez wysiłku chwytając się krawędzi parapetu i wdrapał się do wnętrza term. Pomieszczenie nie było duże, zaledwie składzik na wiadra oraz inne pospolite przedmioty, co jeszcze bardziej wyolbrzymiało postać Garegina.

— Czy to wszystko, proszę pana? — spytał chłopak roztrzęsionym głosem. Wobec Kataka był lichej budowy ciała. Oliwkowa cera i wąska twarz sprzątacza kontrastowała z mocnym podbródkiem oraz wysokim czołem spalonego słońcem Garegina. On, pomimo lat, zachował wciąż młodzieńczą werwę oraz siłę.

— Zapomnij o wszystkim — powiedział Katak, poprawiając szatę na ramionach i ruszając ku wyjściu.

Korytarz łaźni był zadbany, bogato zdobiony mozaikami oraz malowidłami na tynku, z podłogą wyłożoną na przemian czerwonymi i białymi płytami. W powietrzu unosił się zapach ziół, perfum oraz ulotna woń palonego drewna, którym podgrzewano wodę w termach. Garegin ruszył w prawo, wciągając w nozdrza cały ten bukiet, tak odmienny od zaduchu ulic wielkiego miasta. Dzięki bliskości Pałacu — nieustannego źródła plotek oraz tajemnic — łaźnie były pełne ludzi wszystkich stanów — nawet mnisi nie stronili od kąpieli w tym miejscu. Jedyne, czego Katak nie lubił w ułożeniu term, to oddzielne sale dla kobiet i mężczyzn, co zawsze uznawał za wielkie przeoczenie. Idąc powoli, nie mając na razie powodu do pośpiechu i nie wzbudzając niczyich podejrzeń, zabójca przeszedł pod marmurowym portalem, wkraczając do gwarnego, jasno oświetlonego pomieszczenia.

Sala recepcyjna — lub Sala Kanapowa — była długą halą wspartą na dwóch rzędach spiralnie skręconych kolumn, w której bogaci mieszczanie oraz dworzanie zasiadali gromadnie na dziewiętnastu długich łukowatych kanapach, od których pomieszczenie wzięło swoją drugą nazwę. Pomiędzy konwersującymi ludźmi krążyła służba w schludnych strojach błękitnej barwy, przynosząc siedzącym migdały oraz wino. Nie cały dwór podzielał miłość cesarza do konnych zawodów, przeto dygnitarze oraz urzędnicy gromadzili się tutaj, aby znaleźć towarzystwo na czas meczu oraz rozprawiać o sprawach państwa. W Gareginie wesołość wzbudzały te koterie oraz frakcje, rysujące palcem na piasku swe plany i przepowiadające przyszłość, chociaż koło Fortuny kręciło się dalej w najlepsze. Najbardziej bawiła go myśl, iż on sam niewiele różnił się od dworzan — on także przybył do Pałacu, aby odcisnąć swoje piętno na polityce Imperium, jedynie w nieco inny sposób.

W przejściu do pawilonu Dafne, będącego jedną ze starszych części Wielkiego Pałacu, Garegin napotkał jednookiego kapitana pałacowej straży, odzianego w białą tunikę i niebieski płaszcz, okrywający pancerz z kolczych kółek. Spod jasnej czupryny gwardzisty błyskało oko osnute pajęczyną purpurowych żyłek — widomy znak, iż ten człowiek nieraz już użyczał swych zmysłów cesarzowi, który spoglądał na świat poprzez źrenice swych najwierniejszych dowódców. Władza Konstantynopola sięgała daleko, a Garegin już przekonał się, dlaczego, pomimo wrogów na każdej niemal granicy, Cesarstwo wciąż stało dumnie ponad Propontydą.

Mijając kapitana, Katak obrócił się nagle, jakby chciał coś powiedzieć do idącego z naprzeciwka dworzanina, ale nagle się rozmyślił i ruszył dalej. Choć zabójca służył obecnie pod sztandarami Imperium, wolał nie skupiać na sobie spojrzenia okaleczonego żołnierza. Kilka lat temu osobiście pozbawił go prawego oka i poznaczył twarz ostrzem miecza.

***

Od trzech miesięcy cesarskie hufce stały wokół murów Mityleny, nie mogąc złamać oporu tureckich sił pod komendą samozwańczego seldżuckiego cesarza — Tzachasa. Największe miasto na wyspie Lesbos dysponowało wspaniałym portem, otoczonym z jednej strony wygiętym ramieniem skalnego cypla, z drugiej natomiast solidnym falochronem, tworzącym bezpieczne kotwicowisko dla dziesiątków jednostek. Już przez wzgląd na swoje położenie Mitylena stanowiła dla Cesarstwa ważny punkt, na którym skupił się wzrok purpurowych źrenic dwugłowego orła Imperium, a dodatkowo pośród wapiennych wzgórz, porośniętych kolczastymi krzewami oraz oliwnymi gajami, wciąż można było znaleźć drogocenne kruszce — srebro i złoto — toteż nie dziwiło Garegina, że władca Konstantynopola wysłał tutaj jednego ze swych najwierniejszych żołnierzy, megaduksa Jana Dukasa, aby odzyskał fortecę oraz wyspę z rąk watażki. Do tej pory bez skutku — w dużej mierze dzięki usilnym staraniom Kataka.

Najemnik stał na murach, obserwując, jak w gęstniejących szybko ciemnościach zapalają się odległe ogniska mozaiką płomieni wskazujące wzgórza, na których stał obóz cesarskich wojsk. Garegin opierał się łokciami o merlony, żując źdźbło trawy i co jakiś czas przesuwając je do drugiego kącika ust. Barki oraz pierś okryte miał skórzanym kaftanem, pod którym nosił lekką kolczugę zdartą z cesarskiego oficera na początku oblężenia; u boku zwisał sajdak z łukiem oraz kołczan pełen strzał o czarnych i białych lotkach.

Słysząc za sobą znajomy szelest kroków, Katak uśmiechnął się, po czym rzekł drwiącym tonem:

— Wasza Wysokość. Czym mogę służyć?

— Gdyby nie twoja użyteczność, sam bym cię chętnie zrzucił z tych murów — odpowiedział Tzachas, nie zwracając uwagi na uszczypliwy ton. Przywykł już do trudnego charakteru Garegina oraz jego niekontrolowanych wybuchów szału. — Basileus z Konstantynopola wysłał na pomoc megaduksowi thalassokratora Konstantyna Dalassonesa wraz z eskadrą dromonów.

— Jakie piękne tytuły sobie wymyślili. Chyba tracą kontakt z rzeczywistością.

— My stracimy kontakt ze Smyrną, jeżeli ta flota zablokuje wyjście z portu i nie będziemy mieli żadnego atutu w negocjacjach. Moje galery obsadzają piraci, a nie cesarska piechota morska — odpowiedział Seldżuk, gładząc pociągłą twarz oraz sięgające podbródka wąsy. — Wtedy sytuacja zrobi się nieprzyjemna.

— Nawet lubię, kiedy tak się dzieje — odparł Garegin, odwracając się w końcu do Tzachasa.

— Cesarscy mogą próbować zakraść się nocą do opuszczonych gospodarstw — powiedział odziany w purpurowy płaszcz Seldżuk, palcem wskazując grupkę budynków około dwustu kroków od murów Mityleny.

— I cóż z tego?

— Szpiedzy donieśli mi o nowej machinie służącej do miotania pocisków — odrzekł Tzachas zupełnie poważnie. — Być może na tych okrętach wiozą tego potwora, a jeżeli imperialni będą mieli gdzie go postawić, upadek miasta będzie kwestią czasu.

— Pfrr! — Garegin machnął ręka, jakby odpędzał natrętnego owada. — Nie mówisz poważnie, Wasza Wysokość. Machina czy nie, dobry cesarz Aleksy nie pozwoli, żeby jego poddanych spotkała krzywda. On nie chce zagłodzić miasta, tylko wyzwolić je spod jarzma seldżuckiego samozwańca.

— Zapominasz się — wtrącił Seldżuk ostrzejszym tonem, zaciskając pięści.

— Skądże — odparł Katak, poważniejąc. — Zachowuję po prostu stosowny dystans do wydarzeń. Zbiorę kilku ludzi i przypilnuję przedpola, a ty lepiej, Wasza Wysokość, przygotuj okręty do drogi. Niedługo możemy stąd umykać przed eskadrą tego, jak mu tam?

— Thalassokratora — odburknął Tzachas niepysznym głosem, spoglądając na plecy oddalającego się już Garegina. Był bezczelny, prawda, ale walczył jak pustynny ghul, odciągając widmo porażki w sposób tyle pomysłowy, co okrutny. Tzachas był rad z jego usług, chociaż kosztowały go nie tylko złoto, ale i sporo nerwów.

Skulone postaci sunęły tuż przy ziemi, skrzętnie unikając smug księżycowego światła. Z cichym chrzęstem kolczug wojownicy przeskakiwali przez kamienny murek starego sadu i ponownie znikali pośród mroku. Odziani w ciemne ubrania, bez jakichkolwiek części ubioru lub oręża, od którego mógłby odbić się zdradziecki odblask księżyca czy ognia, cesarscy żołnierze zbliżali się do przysadzistych, kwadratowych sylwetek domów dawnego gospodarstwa. Idąca na czele postać wstrzymała swych kompanów, po czym samotnie ruszyła naprzód. Przebiegła przygarbiona pomiędzy snopkami słomy w kierunku ściany najbliższego domu. Wokół panował spokój: w oddali szumiało morze, a gwiezdne niebo przemierzał rzadki woal chmur. Zwiadowca dał znak towarzyszom, którzy opuścili kryjówki, ruszając w ślady przewodnika.

Wtem noc rozjaśnił nagły płomień, rozkwitający niczym pomarańczowy kwiat, ogarniając szybko kopkę schnącego siana. Gliniane skorupy wypełnione łatwopalnym płynem rozniecały coraz to nowe ogniska, wydobywając z mroku skradające się sylwetki, które zastygły teraz w kompletnym oszołomieniu. Garegin cisnął kolejnym pociskiem z wysokości dachu, obserwując, jak fala ognia oblewa przyczajoną przy ścianie postać, zamieniając ją w przeciągu kilku chwil w ryczącą pochodnię, bezskutecznie tarzającą się po ziemi, by zdusić płomień.

Katak chwycił za łuk i strzały, jednym ruchem napinając cięciwę i mierząc w oświetlone postaci cesarskich wojowników. Wypuszczał kolejne strzały, mrużąc przy tym ciemne ślepia w wyrazie absolutnego skupienia. On i jego ludzie mieli zaskoczonego wroga jak na talerzu, a takiej okazji nie sposób było zmarnować. Zadźwięczały tureckie cięciwy, a zaskoczeni cesarscy nawet nie mogą odpowiedzieć na ostrzał, bo, otoczeni płomieniami, nie widzą ukrytych w ciemnościach łuczników. Zwiadowcy megaduksa wycofują się w rozsypce. Umykają w kierunku wzgórz, pozostawiając za sobą tuzin martwych oraz krzyczących z bólu rannych. Widząc odwrót, Garegin zeskoczył z dachu i ruszył biegiem przez zgorzałe pole. Jednym susem pokonał mur oliwnego sadu, wskakując w pocięty srebrnymi sztychami mrok. W ciemnościach poruszał się pewnie, a uciekający przed nim ludzie hałasowali tak dalece, iż Katak bez trudu doganiał kolejne postaci, kładąc je celnymi strzałami, a dla pewności podrzynając im gardła. Nim zdecydował się na powrót do swych kompanów, dopadł jeszcze trzech cesarskich wojowników.

Dwa dni później Tzachas przyjął warunki kapitulacji, jakie przedstawił mu Jan Dukas. Seldżuk miał opuścić Mitylenę wraz ze swoją flotyllą galer, nie naruszając miasta, jego obywateli, majątku czy umocnień w żadnym stopniu. Przystawszy na to — oraz na zawieszenie broni z wojskami megaduksa — samozwańczy cesarz zaokrętował wojska na okręty i nakazał jednostkom obranie kursu na brzegi Jonii. Mimo słowa danego mu przez cesarskiego generała Tzachas zachował czujność, a do Smyrny miał udać się na niewielkim jednorzędowcu miast na pokładzie okrętu flagowego, nad którym dowodzenie objął Katak.

Ledwie pierwsze okręty opuściły bezpieczne wody portowej zatoki, zza cypla okalającego kotwicowisko wyłoniły się z cesarskie dromony, mknąc z wiatrem, pod rozwiniętymi proporcami Imperium. Tak oto zjawiła się eskadra thalassokratora Dalassonesa, który nic o warunkach kapitulacji nie wiedział, bądź wiedzieć nie chciał. Mając przed sobą nieprzygotowane do walki galery Tzachasa, cesarskie dromony ruszyły do miażdżącego ataku, miotając z pokładów kamienie oraz włócznie i dziesiątkując załogi wrogich okrętów.

Imperialny dwurzędowiec szybko zbliżył się do flagowej jednostki samozwańca, zasypując ją strzałami z xylokastronu, wznoszącego się ponad dziobem dromony. Ukryty pod tarczą Garegin widział błyskający w słońcu taran cesarskiego okrętu oraz parę nieludzkich oczu galery, zachodzących co chwila bielmem trzeciej powieki. Rzymskie dromony nie były jedynie przedmiotami z martwego drewna, ale żywymi istotami, które godziły się nieść marynarzy na swym grzbiecie do boju. Lata trwało ich obłaskawianie oraz przemiana ciał w smukłe kadłuby, lecz niewiele stoczni mogło poszczycić się tak drapieżnym chowem jak ten, należący do imperialnej floty. Z każdym uderzeniem wioseł okręt rósł w oczach, postaci łuczników na jego grzbiecie robiły się coraz wyraźniejsze, a strzały zbierały coraz obfitsze żniwo pośród tureckich żeglarzy.

Spod grubej tarczy Katak obserwował, jak galera tnie fale, a śmiercionośny taran raz po raz wyłania się z wody, otoczony kipielą białej piany. Ktoś wołał ku najemnikowi, prosząc o rozkazy, ale Garegin zbył go przekleństwem, nakazując żołnierzom walczyć do ostatka, bo żadnej litości ze strony cesarskich nie uświadczą. Wiedział, że thalassokrator będzie chciał wziąć Tzachasa żywcem, ale nie zorientował się jeszcze, iż samozwańca nie było na flagowym okręcie. Katak spojrzał na zalany krwią pokład, zaścielony ciałami rannych oraz umierających, i skulił się za burtą okrętu, z dłonią zaciśniętą na olinowaniu.

Spiżowy taran rzymskiej dromony z łatwością zdruzgotał wiosła i zatopił się w burcie galery. Brutalne uderzenie szarpnęło biremą, przechylając ją na prawą burtę. Trzask łamanego drewna zmieszał się z krzykiem ludzi, ześlizgujących się po mokrych deskach do wody. Otwarta rana w boku okrętu natychmiast spłynęła krwią wioślarzy, którzy nie zdołali umknąć przed uderzeniem. Garegin w jednej chwili uniósł się z kolan i zanurkował pod pokład, spychając ze schodów spanikowanych marynarzy.

— Walczcie z nimi! — ryknął, ruszając po przechylonym chodniku ku rufie, gdzie znajdowały się kamienne stągwie, zawierające cały zapas łatwopalnego płynu, jakim dysponował Tzachas — to był chyba jego największy skarb, zaraz po flocie galer. Garegin odciął mieczem liny mocujące naczynia do belek konstrukcji, po czym wywrócił kadzie na bok, pozwalając łatwopalnej cieczy spłynąć ku dziobowi okrętu. Najemnik biegiem pomknął ku wyjściu na pokład, na twarz nasuwając zmoczoną chustę. W przelocie zrzucił na deski oliwną lampę.

Garegin wypadł na pokład, od razu rzucając się w wir walki.

Pierwszy cios wymierzył obróconemu tyłem cesarskiemu żołnierzowi, rozbijając mu głowę na dwoje — mężczyzna osunął się w drgawkach na pokład. Zaraz potem najemnik odbił cios maczugi, który nadleciał z prawej strony. Katak chwycił lewą ręką niskiego mężczyznę w białej tunice za twarz i cisnął nim pod pokład, w rozżarzoną czeluść, z której tryskały już kłęby gęstego dymu. Wrzask gorejącego żywcem człowieka szybko zgasł w huku żywiołu. Garegin chyżo uchylił się przed kolejnym ciosem padając na kolano, w odpowiedzi wbił sztych miecza w brzuch napastnika i wypruł jego wątpia na pokład, wyszarpując ostrze z rany. Powietrze zaszło dymem, a rufa pirackiego okrętu bielała już od szalejących płomieni. Fala gorąca toczyła się pośród walczących, a cesarska dromona na widok otwartego ognia zaczęła się płoszyć i robić bokami, tak, iż wioślarze z trudem utrzymywali żywy okręt w ryzach.

Garegin stanął naprzeciwko jasnowłosego oficera o zaszłych purpurą źrenicach, okrytego kolczugą i z mieczem w dłoni. Katak ruszył do natarcia, pchnięciem mierząc w pierś wojskowego. Ten odbił cios, prowadząc klingę ku górze, zbyt wolno jednak uczynił ten ruch. Garegin skoczył naprzód, barkiem wytrącając cesarskiego z równowagi. Sieknął na odlew, sięgając twarzy imperialnego żołnierza. Sztych rozorał mu skórę na czole, ześlizgnął się w dół, rozciął oczodół i — nim opadł na pancerny naramiennik — rozpłatał jeszcze policzek mężczyzny. Kapitan nawet nie krzyknął; odpowiedział serią błyskawicznych ciosów, zmuszając Garegina do cofnięcia się o kilka kroków w kierunku płonącej rufy. Wokół Kataka świsnęły strzały, lecz on rzucił się nagle do ucieczki, znikając jak upiór w kłębowisku dymu. Widząc sunący niedaleko jednorzędowiec, na którym znajdował się Tzachas, najemnik zrzucił skórzany kaftan i bez namysłu skoczył do wody, zostawiając za sobą szczepione okręty, spowite kurtyną płomieni oraz dymu.

***

Idąc cichymi, wyłożonymi alabastrem korytarzami pawilonu Dafne, Garegin mile wspominał chwile spędzone na pokładzie pirackich galer Tzachasa. Taki żywot przypadł mu wielce do gustu. Pływając u wybrzeży Jonii, nie musiał mieć zbyt wiele do czynienia z dworską polityką samozwańczego cesarza czy długimi obradami w kwestii ostatnich zbiorów czy asygnowania funduszy na naprawę młynów i zapór, zniszczonych po wiosennych roztopach. Z gromadą morskich rozbójników za plecami wystarczało być silniejszym od załogi okrętu, który w danym momencie miał nieprzyjemność znaleźć się zbyt blisko pomalowanej na niebiesko galery Garegina; mocniejsze ramię oraz celne oko — to wszystko, czego było trzeba.

Z rozbawieniem Katak rozmyślał o tym, jak ludzie przekonani o swójej misji chwytają za ster władzy i z wielkimi słowami na ustach przystępują do przekształcania świata wedle swego uznania. Widział ich wszystkich — chłopskich buntowników, duchownych, mieszczan i królów — a różnicy między nimi nie dostrzegał żadnej. Wszelkie decyzje, traktaty, wojny, edykty podpisywane przez dworzan, tak pięknie kiwających mądrymi głowami, Garegin traktował jako kpinę. W jego oczach było to jedynie ślepe brnięcie naprzód po drodze, która w pysku trzymała własny ogon. Jak na hipodromie, znajdowali się możni i biedni tego świata, biegnąc ile sił w nogach, pokonując kolejne okrążenia w mniemaniu, że ostateczny wynik będzie mieć jakiekolwiek znaczenie. Garegin nie brał udziału w tej gonitwie. Zasiadał na trybunach, od czasu do czasu ciskając kamieniem w któregoś z zawodników.

***

Pomimo upału ulice Smyrny były zatłoczone, głośne i pełne koloru. Garegin schodził z wysokiego miasta, w dół zbocza góry Pagos, spoglądając na opadające łagodnie morze czerwonych dachów sięgających ciemnych wód zatoki, która wrzynała się tutaj w głąb lądu. Ponad dachówkami wznosiły się liczne wieże kościołów — lśniły one w słońcu, zdając się być otoczone aurą łagodnego blasku. Poniżej, zasłonięty teraz przez owal stadionu, znajdował się port, strzeżony przez parę masywnych baszt oraz rozciągany na noc łańcuch, uniemożliwiający intruzom swobodne wtargnięcie na kotwicowisko. Wiele ludów żyło wspólnie w Smyrnie, tworząc mozaikę wyznań oraz języków, którą przewyższały dopiero takie giganty jak Mosul czy Konstantynopol. Tam właśnie wybierał się Garegin, aby poszukać nowego zajęcia, gdyż jego służba u pirackiego watażki właśnie dobiegła końca.

Utraciwszy flotę galer u wybrzeży Lesbos, Tzachas postanowił wyprawić się lądem przeciwko cesarskiemu miastu Abydos — miastu leżącemu ponad cieśniną Hellespontu, naprzeciwko Sestos. Oblężenie ciągnęło się przez wiele tygodni, a na domiar złego na wodach przesmyku zjawiło się stado cesarskich dromon pod znajomymi banderami thalassokratora Dalassonesa. Drapieżne galery krążyły tuż przy brzegach Troady, ciskając kamienie aż do tureckiego obozu, czasami porywając w głębinę wojownika na tyle nierozważnego, aby zbliżyć się do wody. Niewiele później pod Abydos zjawił się zięć Tzachasa, sułtan Kilij Arslan wraz ze swoją armią. Chociaż władca sułtanatu Rum zachował pozór serdeczności wobec teścia, pod maską uprzejmości skrywał się mroczniejszy zamysł. Nie podejrzewając zdrady, Tzachas przyjął zaproszenie na ucztę i nie szczędził sobie wina, które szybko zmorzyło jego umysł. Kilij Arslan dobył szabli, chcąc przeszyć jego bok, ale powstrzymał go Katak. Najemnik wyłuskał szablę z dłoni Arslana i osobiście przeszył nią bok Tzachasa, kończąc żywot tureckiego samozwańca.

Niewiele trzymało Garegina w Smyrnie już wcześniej, więc tym łatwiej przyszło mu podjąć decyzję o zostawieniu za plecami kolejnego miasta, gdy powrócił doń na czele rozbitej armii. Najemnik zabrał ze sobą najcenniejsze łupy zgromadzone w czasie pirackiego życia, dołożył do tego kosztowności, wyniesione z kwatery Tzachasa pod osłoną żałoby i zniknął w tłumie, kierując kroki w stronę portu. Chociażby kolejny władca Smyrny przyobiecał obsypać go złotem, Garegin nie miał najmniejszej ochoty pozostawać nawet dnia dłużej w cieniu góry Pagos. Zbyt dobrze orientował się w zamiarach wielkich ludzi, aby nie dostrzec, iż seldżuckie rządy w Smyrnie dobiegały końca.

Nagła chęć zamordowania Tzachasa przez zięcia nie była dziełem przypadku. Katak dostrzegał w tym wolę cesarza, który cudzymi rękoma pragnął pozbyć się kłopotliwego władcy piratów. Pomimo różnicy wyznań, przyjazne stosunki z Kilij Arslanem pozwalały Imperium rozprawić się z hordami Pieczyngów z północy, a na morzu przywrócić pod purpurowe skrzydła dwugłowego orła nie tylko Lesbos, ale i Cypr oraz Kretę — Cesarstwo podnosiło się z miażdżącej klęski pod Manzikertem, aby ponownie objąć we władanie ziemie utracone na rzecz Seldżuków. Garegin wiedział, że gdyby doszło do oblężenia, to nie mógł liczyć na łaskę ze strony chrześcijańskich żołnierzy, toteż postanowił dołączyć pod sztandary Imperium, przeczuwając, iż lepszą tam znajdzie rozrywkę, niż do ostatka broniąc sprawy skazanej na porażkę.

***

Po opuszczeniu pawilonu Dafne Garegin wyszedł na obszerny taras, wyłożony przednim marmurem przywiezionym z wyspy Marmara. Białe płyty, nieskalane żadną inną barwą, sprawiały wrażenie jednolitego lustra, po którym nowo przybyli bali się mocno stąpać, aby nie pozostawić śladów na delikatnej z pozoru powierzchni. Katak jednak nie zważał na konwenanse, tylko zdecydowanym krokiem ruszył ku szerokim schodom, ogrodzonym rzeźbioną balustradą o roślinnych kształtach. Teren tutaj opadał stromo w kierunku murów oraz morza, podzielony stopniami balkonów i skrzydłami cesarskiej rezydencji.

Garegin oparł łokcie o balustradę, po czym spojrzał na ołowiane dachy pałacu Boukoleon, rozciągające się szarą falą wzdłuż linii murów. Nieco poniżej, zza niezliczonych kominów i kopuł cesarskiej siedziby, wyłaniały się dwa posągi tak znacznej wielkości, iż nie tylko pałac, ale i cała dzielnica przyjęła od nich swe miano. Liczące blisko sto stóp rzeźby przedstawiały dwie wspięte na tylne łapy bestie: tura o potężnym porożu oraz lwa z pyskiem rozwartym do ryku. Ponoć we wnętrzu obydwu zwierząt biegły skomplikowane żyły spiżowych rur, do których — z pomocą miechów — można było wpuścić powietrze i dobyć z gardeł posągów donośny głos.

Na tarasie poniżej, opodal murów Chrysotriklinosu trzech strażników w czerwonych płaszczach rozmawiało po łacinie z kilkoma przybyszami z Okcydentu — duchownymi z Rzymu, sądząc z ubioru. Katak uśmiechnął się krzywo na myśl o papieskich legatach oraz ich świętoszkowatym tonie, który jego samego doprowadzał do szału, a kościół do schizmy. Jakże rozwlekle potrafili oni dyskutować nad kwestiami filioque czy natury Chrystusa, zapominając, że owieczki, które ich słuchają, niewiele rozumieją z mglistych wywodów, często przerywanych cytatami z Fokjusza, Atanazego czy Augustyna. Nawet ci biegle znający łacinę nieraz gubili się w gąszczu wieloznacznych subtelności, o których teologowie i filozofowie rozprawiali z takim zacięciem. Prostym ludziom należało kłaść do głowy proste myśli: hasła, które będą mogli łatwo zapamiętać i używać jako zachęty, nakazu, usprawiedliwienia oraz rozgrzeszenia za wszelkie czyny.

Zresztą świętym mężom nieobce były przyziemne gesty. Garegin widział na własne oczy, jak dwie grupy mnichów, wyczerpawszy zapasy pobożnych cytatów, zaczęły dociekać prawdy okładając się świecznikami oraz krzesłami. Mężczyzna zaśmiał się cicho, wspominając obraz otyłego mnicha, który, ze wzniesionym nad głowę wołowym udźcem, ruszył do druzgocącej szarży poprzez salę, odtrącając potężnym brzuchem gorzej zbudowanych braciszków.

Ciemne oczy Kataka spoczęły na spiczastym dachu, podobnym piramidzie, który wieńczył pawilon odstawiony nieco od bryły Boukoleonu. Choć niepozorny, budynek strzeżony był nieustannie przez czterech rosłych Waregów — członków osobistej gwardii cesarza. Pomimo odległości Garegin dostrzegał potężne topory, połyskujące w dłoniach wartowników oraz ich pyszne płaszcze w kolorze cesarskiej purpury.

W murach tego samotnego pawilonu znajdowała się Porfirowa Komnata — miejsce narodzin cesarskich potomków. Prawo do dawania życia w tym miejscu przysługiwało jedynie małżonkom panującego basileusa, którym nadawano tytuł augusty. Tym razem nie był to jedynie pusty wymysł urzędników, bowiem dzieci zrodzone w tym miejscu różniły się od potomstwa zwykłych śmiertelników. Cechowały się ambicją oraz lotnym umysłem, postrzegały świat w zupełnie innych barwach niż pozostali ludzie. Szybciej niż inni, porfirogeneci — zrodzeni w Purpurze — stawiali swe pierwsze kroki, łatwiej chłonęli wszelakie nauki, od najmłodszych lat spoglądając fioletowymi źrenicami poprzez oczy swych generałów i ślepia nadgranicznych twierdz. Chociaż każdy człowiek mógł posiąść ten ostatni dar — zasiadając przez lata na mechanicznym tronie Imperium, otoczony przez zadziwiające automaty mierzące czas oraz przekazujące świetlne promienie ponad krainami Imperium — to porfirogeneci wyraźnie odcinali się od swych współbraci, a sama ich obecność wydawała się wręcz nienaturalna. Byli zjawiskiem, do którego z nawet tacy cynicy jak Garegin podchodzili z obawą.

Co działo się we wnętrzu Porfirowej Komnaty, tego nie wiedział nikt, prócz augusty oraz cesarskiej położnej.

Katak spojrzał w lewo, tam, gdzie rozciągał się tzykanisterion — niewielki stadion, na którym monarcha oddawał się właśnie zażartej rozgrywce w polo wraz ze swymi generałami. Garegin dostrzegał już purpurowy płaszcz, okrywający barki cesarza.

Człowieka, którego miał zabić.

***

Oberża nazywała się „Rozkosz Biedaka” i była to nazwa w pełni oddająca naturę tegoż przybytku. Zajazd znajdował się w starej kamienicy, stojącej w jednej z uboższych dzielnic Konstantynopola, opodal murów miejskich. Budynek skrywał w swym wnętrzu wszystko, czego mógłby sobie zażyczyć nawet najwybredniejszy gość, któremu zbywało na monecie: miejsce do snu, jadalnię, lombard oraz dom publiczny, umieszczony na najwyższym piętrze. Co wieczór gromadzili się tutaj drobni rzemieślnicy, tragarze, pomywacze, żołnierze lichej rangi i inne osoby niskiego stanu, aby rozerwać się po pracy, porozmawiać, poznać najnowsze plotki lub uczciwie pić tak długo, aż padną bez zmysłów pod stół.

Katak uczynił z tego miejsca swój dom, wynajmując dwa pokoje na piętrze, skąd mógł obserwować zarówno ulicę, przy której stała oberża, jak i zaułek biegnący za budynkiem ku tylnym drzwiom. Chociaż Garegin szybko dochrapał się rangi kapitana w cesarskiej armii, to rzadko zaglądał do koszar, znajdując większe upodobanie w trzymaniu ręki na niespokojnym pulsie miasta. Nie było ku temu lepszego miejsca jak dzielnice najbiedniejszych. Oni zwykli wiedzieć więcej, niż na pierwszy rzut oka by się wydawało, a przy tym cechowali się nie mniejszą dwulicowością od swych chlebodawców. Dzięki bezczelnej śmiałości Garegin w przeciągu miesięcy stał się człowiekiem obeznanym w siłach rządzących ulicami Konstantynopola. Zdobywał i sprzedawał informacje, kolekcjonował przysługi, obijając przy tym kogoś do nieprzytomności, zbierał odsetki od długów lub uwalniał pozbawionych pieniędzy biedaków od chciwych wierzycieli. Zajmował się wszystkim, co wpadło w jego krzepkie ręce i pozwalało mu brać udział w życiu stolicy.

Tego wieczora główna sala oberży była pełna ludzi oraz zgiełku. Do miasta zawitały oddziały wojska, powracające z dalmackiego pogranicza, a prędcy do zabawy i wydania żołdu żołnierze tłumnie gościli w przybytkach takich jak „Rozkosz Biedaka”. Jazgot dziesiątków gardeł, zapach niezbyt wytwornych trunków, ludzkich ciał oraz przygotowywanych posiłków gęstym oparem wypełniał wnętrze oberży, uderzając jak taran każdego, kto wstępował w te progi z rześkiego chłodu listopadowej nocy.

Garegin swoim zwyczajem siedział w kącie sali z butami na stole. Sączył słodkie piwo doprawione szczyptą korzennych przypraw, przypatrując się człowiekowi, który zupełnie nie pasował do obrazu cuchnącej oberży. Był to szlachcic sporego wzrostu, o głowę przewyższający przeciętnego człowieka, odziany w płaszcz pysznego kroju i koloru ciemnej krwi. Opalona twarz arystokraty miała władcze rysy o posągowych proporcjach, które nieco psuły wydatne wargi. Zaczepiany przez kobiety, nieznajomy przeciskał się ku właścicielowi przybytku, rozglądając się dokoła, jakby szukał w tłumie znajomej twarzy. Pozwoliło to Gareginowi dostrzec długi nóż wiszący u boku przybysza oraz ukrytą pod tuniką kolczugę, której obecność zdradzał jedynie sposób, w jaki materiał układał się na piersi nieznajomego.

Szlachcic stanął wreszcie przed Didymusem, człowiekiem łysym, otyłym i o słabym wzroku, lecz cieszącym się wielkim respektem wśród klienteli oberży, gdyż pełnił szanowaną rolę szynkarza — jego słowo było tutaj warte tyle, co cesarski edykt. Didymus po krótkiej rozmowie wskazał nieznajomemu kąt, w którym siedział Katak, co zaciekawiło mężczyznę na tyle, iż obserwując zbliżającego się arystokratę, przesunął dłoń do zawieszonego u boku noża.

— Ekhem — chrząknął przybysz znacząco, spoglądając na ubłocone podeszwy i cholewki butów Garegina.

— Zapraszam — odpowiedział Katak, kuflem wskazując ławę po drugiej stronie blatu.

— Zapomina pan o dobrych manierach — powiedział chłodnym tonem nieznajomy, wciąż stojąc obok stołu. Siedzący w pobliżu ludzie przerwali rozmowy, zerkając ku narożnikowi oberży.

Garegin zmierzył rosłego arystokratę rozbawionym wręcz spojrzeniem, skrzywił usta w uśmiechu, po czym odstawił kufel na blat. Buty z hukiem opadły na drewnianą podłogę. Przybysz rozluźnił się nieco:

— Tak lepiej, a teraz... Ej! — zaczął, ale Katak bez ostrzeżenia pociągnął go za rękaw, dobył sztyletu i przeszył nim tkaninę, przybijając nieznajomego za odzienie do stołu.

— O wiele lepiej, zgadzam się — odpowiedział drwiąco Garegin, na powrót kładąc buty na blacie — Hej, Didy! Więcej piwa dla mnie i dla pana!

Oberżysta skinął głową, a towarzystwo szybko obróciło głowy od zamieszania w kącie, z zawodem przyjmując fakt, iż Garegin nie wyrzucił za próg pierwszego człowieka, który zwarzył mu nastrój. Kilku ludzi wymieniło pieniądze, postawione na krwawy obrót wydarzeń.

— Następnym razem przebiję ci dłoń — obiecał Katak, wyciągając klingę z blatu. — Teraz, skoro już mamy za sobą uprzejmości, czego chcesz?

— Ty jesteś kapitan Garegin? — upewnił się nieznajomy, przyciągając ku sobie dłoń i oglądając dziurę w rękawie, jaką pozostawiło ostrze sztyletu.

— Zgadza się. — Katak opróżnił kufel do dna, pozwalając, by strużynka piwa pociekła mu po wąsach i skapnęła na skórzany kaftan. — A ty?

— Nikefor Diogenes — odparł arystokrata, prostując się nieco, a w jego głosie zabrzmiała duma. — Syn cesarza Romana Diogenesa i prawowity władca Imperium.

— To dlatego przychodzisz tutaj ubrany jak pajac? Żebym nie mógł piwa w spokoju wypić? — spytał Garegin zupełnie niewzruszony tą deklaracją. Przelotnie spojrzał tylko w oczy młodzieńca, upewniając się iż jego rozmówca nie jest zrodzony w purpurze. Wobec takiej osoby Katak nie pozwoliłby sobie na bezczelność. Widząc, jak Diogenes siedzi z otwartymi ze zdumienia ustami, dodał jeszcze: — Ale nie po to tutaj jesteś, mów.

— Ja... — Nikefor zająknął się, wciąż nie mogąc zrozumieć, dlaczego mężczyzna nawet nie uniósł brwi, poznawszy jego imię. — Słyszałem wiele o tobie. Jak polowałeś na ludzi Bolcanusa i jak zaciągnąłeś kapitana...

— Tak, tak. Też tam byłem. Ponoć — przerwał mu Garegin, widząc Didymusa, niosącego dwa solidne kufle korzennego piwa. — Mój nowy przyjaciel ureguluje należność.

— To znaczy, że się zgadzasz? — spytał Diogenes z kiepsko skrywaną nadzieją, odruchowo chwytając naczynie.

— Zastanowię się — sprostował Katak. Upił solidny łyk i odezwał się ponownie: — Bo jeszcze, panie niedoszły cesarzu, nie powiedzieliście, co miałbym dla was zrobić.

Arystokrata poczekał, aż Didymus oddali się od stołu, nachylił się ponad blatem, po czym oznajmił z niemalże teatralnym zacięciem:

— Chcę odzyskać tron, który jest mi należny z racji urodzenia. Mam wielu sympatyków, potrzebuję jednak kogoś, kto pomoże mi zabić uzurpatora Komnena.

— Masz na myśli jaśnie nam panującego Aleksego, równego apostołom, cesarza Rzymian i tak dalej, aż do końca tej cholernej listy?

— Jego we własnej osobie chcę widzieć martwego — syknął mściwie Diogenes, a w jego oczach zalśniła odrobina purpury. — Nie musisz go zabijać, tylko znajdź mi sposób, a sam mu wbiję miecz między żebra. Nagrodzę cię z hojnością, o jakiej ci się nawet nie śniło: złoto, kobiety, tytuły, kosztowności ze skarbca ukrytego pod Wielkim Pałacem. Co tylko chcesz!

— Jesteś szczodry, podoba mi się to. — Usta Garegina wygięły się w pazernym uśmiechu. — Ale na razie żaden z ciebie cesarz, tylko kolejny pretendent rozdający nieistniejące tytuły. Ostatniego sam zabiłem.

— Czyli masz doświadczenie.

— To brzmi jak dobry sposób na zabicie nudy — powiedział Katak, wstając. — Zróbmy to i zobaczymy, co się stanie dalej.

Garegin wyszedł z „Rozkoszy Biedaka”, aby zaczerpnąć nieco świeżego powietrza, zanim wróci do swego pokoju. Ruszył ciemnymi ulicami Konstantynopola przed siebie, z głową ciężką od wypitego alkoholu, nie kłopocząc się zbytnio o kierunek oraz podmuchy chłodnego wiatru.

— Zabić cesarza — mruknął do siebie, wzrokiem sunąc po czarnych jak smoła kształtach kamienic — niezgorsza heca.

Podkute obcasy butów stukały cichutko o bruk, gdy Katak maszerował pośród uśpionych kamienic, rozmyślając o tym, co usłyszał z ust młodego pretendenta do cesarskiego tronu. Cóż się zmieni, gdy zamiast Aleksego Komnena na tronie zasiądzie Nikefor Diogenes? Nowa fala pałacowych czystek przetoczy się przez dwór, heroldzi będą wykrzykiwać pełne ferworu przemowy o wynoszeniu kraju do dawnej wielkości, posypią się konfiskaty majątków. Potem wszystko wróci do normy i zostanie tylko ten sam brud, kurz oraz znój, który Garegin widział każdego dnia na ulicach Konstantynopola, Smyrny, Bagdadu czy Mosulu.

Katak splunął do kałuży, stojącej ponad kratką zatkanego ścieku.

— Całe to gadanie o pięknej przyszłości można sobie w dupę wsadzić — stwierdził, zatrzymując się na moment obok ściany opuszczonego domu. Mieszkańców w jego wnętrzu zabiła Wielka Zaraza. Choroba zbierała obfite żniwo we wszystkich krainach świata, nie bacząc na granice królestw oraz bogactwo zarażonych.

— Na pomoc!

Mężczyzna uniósł głowę, dostrzegając w świetle księżyca postać kobiety, która wypadła półnaga z ciemności zaułków, zalegających między kamienicami. Tuż za nią wyłonił się drugi cień; dogonił niewiastę, próbując ją uciszyć i na powrót wciągnąć w mrok.

Garegin odruchowo ruszył naprzód z szybkością nielicującą z jego barczystą budową oraz siwizną skroni. Wystarczyły dwa mocne uderzenia pięści, aby gwałciciel upadł bez zmysłów na ulicę. To nie powstrzymało Kataka. Zaślepiony gniewem wymierzał leżącemu kolejne ciosy i dopiero gdy z najemnika opadły resztki szału, wstrzymał zakrwawione pięści.

— Dupek — warknął Garegin, ruszając z powrotem do „Rozkoszy Biedaka”, mijając przerażoną kobietę, która jeszcze nie otrząsnęła się z szoku. — Na co się gapisz? Jazda stąd!

***

„Zabić cesarza”.

Dla wielu ludzi samo to stwierdzenie graniczyłoby z szaleństwem. Podniesienie ręki na władcę, rozlanie uświęconej krwi, wzięcie na siebie palącego znamienia królobójcy; przed tym wzbraniali się nawet buntownicy. Woleli oni odsunąć od władzy swych poprzedników, niż odebrać im życie — tak właśnie postąpił obecnie panujący autokrator. Aleksy Komnen nie był zrodzony w Purpurze, lecz sięgnął po imperialną koronę na drodze powstania, mając poparcie wielkich rodzin oraz armii, odbierając tytuł z rąk schorowanego Nikefora Botaniatesa. Trudno było więc Gareginowi uwierzyć, iż krew człowieka, którego miał zabić, jest uświęcona w jakikolwiek sposób — miał pewność, że pachniała jak każda inna. Jeżeli okazałoby się inaczej, stanowiłoby to widomy znak, że Bóg, tak samo jak Garegin, uwielbia hazard.

Z krzywym uśmiechem na wargach, który rzadko opuszczał jego twarz, Katak zbliżył się do kamiennego ogrodzenia, przy którym stało kilku Waregów, obserwujących uważnie mecz i rozmawiających między sobą w chrapliwym języku północy. Ich tubalne śmiechy oznajmiały każde śmielsze zagranie, a największą radość wzbudzały w oczach Normanów ostre przejęcia piłki oraz łomot zawodników spadających na udeptaną ziemię tzykanisterionu. Dwie drużyny, każda po sześciu konnych, zażarcie walczyły o skórzaną piłkę, próbując wbić ją za pomocą długich kijów pomiędzy czerwone słupki bramki przeciwnika. Trybuny były niemalże puste, bo i niewielu dworzan miało dosyć wytrwałości oraz chęci, aby oglądać zmagania kilku ledwie zawodników w listopadowej aurze. Tutaj gra — w przeciwieństwo do zawodów na Hipodromie — toczyła się niezbyt równym rytmem: zawodnicy często zmieniali strony, wymieniali konie lub miejsce zmęczonego jeźdźca zajmował któryś z gwardzistów.

Garegin musiał teraz jedynie poczekać na stosowny moment. Kiedy cesarz da odpocząć swemu rumakowi przy barierkach, on zbliży się do Komnena, przedkładając mu zmyśloną petycję i zada śmiertelny cios ukrytym pod szatą ostrzem. Do tej chwili pozostawało mu oglądać mecz.

Drużynę białych, wojskowych, prowadził dobrze zbudowany Turek o ostrych rysach twarzy, wyrzeźbionej przez troski oraz trudy życia. Włosy i zarost miał ciemny, oczy lśniące, nos natomiast okaleczony i uzupełniony złotą protezą. Zwał się Tatikios, a należał do najstarszych kompanów cesarza. Chociaż wywodził się ze służby w domu rodzinnym Komnenów, został teraz jednym z najbardziej rozpoznawalnych i lubianych generałów Imperium. Dopiero co przekroczył czterdziesty rok życia, wciąż zachowując wyborną kondycję fizyczną, łącząc ją z doświadczeniem, które zdobył u boku swego przyjaciela, a teraz autokratora.

Cesarz Aleksy był podobnego wieku i wzrostu co Tatikios, choć skórę miał nieco jaśniejszej barwy, twarz z kolei bardziej pociągłą. Długą brodę przewiązał srebrną wstążką, barki okrył purpurowym kubrakiem; tegoż koloru był również materiał zdobiący grzbiet monarszego rumaka. Autokrator z wyjątkowym zaangażowaniem śledził fioletowymi źrenicami lot piłki, a jego twarz wyrażała jedynie troskę o to, w którą stronę Tatikios odbije ją swoim kijem — w tej chwili nie można było monarchy posądzić o jakiekolwiek polityczne myśli.

Po kwadransie monarcha zjechał ze środka boiska, zbliżając się do barierek. Aleksy oddał kij w ręce służącego, z podziękowaniem biorąc od jednego z gwardzistów kielich z winem.

***

Nikefor Diogenes krążył po swoich komnatach, chodząc od ściany do ściany z zaciśniętymi pięściami oraz wściekłymi ognikami w oczach. Ktoś obdarzony darem poetyckiej wyobraźni mógłby określić go mianem „drapieżnika zamkniętego w klatce”, lecz dla Garegina, który słyszał to stwierdzenie zbyt wiele razy, pretendent do cesarskiego tronu przypominał biegającą po klepisku kwokę. W przeciwieństwie do Diogenesa, Katak kiwał się beztrosko na krześle, z butami opartymi o stół, popijając wino wprost z butelki, niespecjalnie przejmując się nastrojem arystokraty.

— Przeklęty Tatikios — mruczał pod nosem Nikefor, wyglądając przez okno swego apartamentu we wschodniej części Wielkiego Pałacu. — Zaraza na niego i jego oberżnięty nos.

Przez ostatnie miesiące Katak dołożył starań, aby Nikefor mógł spełnić plan zabójstwa Aleksego Komnena, spotykając przy tym ogromną sieć popleczników Diogenesa, która gotowa była zmienić w każdej chwili barwy i wypowiedzieć posłuszeństwo Komnenowi. Skala spisku była ogromna, a w przypadku przewrotu konspiratorzy mogli mieć realną szansę przejąć wszystkie najważniejsze urzędy w Imperium. Jakkolwiek przyjemnie się Gareginowi słuchało coraz to nowych przekleństw, rzucanych przez Diogenesa na cesarskiego generała, najemnik zaczynał zastanawiać się, czy posadzenie takiej osoby na tronie nie byłoby najzwyczajniej w świecie głupie.

— Nie mogę zrozumieć jednego — odezwał się Garegin. — W jaki sposób cesarz jeszcze nie domyśla się, co planujesz?

— Słucham? — Nikefor nawet się nie zatrzymał.

— Komnen nie jest ślepy, musi wiedzieć, co planujesz — powiedział Katak z drwiącym uśmiechem. — Przecież zakradłeś się do jego namiotu z mieczem, stchórzyłeś, a wszystko widziała ich służąca. Jeżeli to nie...

— Nie stchórzyłem — odparł ostrym głosem Diogenes. — To był jakiś urok, którym mnie sparaliżowała! Służąca to wiedźma!!

— Oczywiście. — Garegin machnął dłonią, po czym podjął: — W Serres miałeś go na wyciągnięcie ręki i znowu to samo.

— Wszystko przez tego cholernego Turka — warknął Nikefor ze złością. — Gdyby nie on, to ja zasiadałbym na tronie.

— Nie mogłeś i jego się pozbyć? Przeraził cię człowiek ze złotym nosem? — szydził Katak, przestając się kiwać na krześle. — Jeden więcej trup by niewiele zmienił, a tak się zdaje, że Bogu niespecjalnie podoba się wizja cesarza Nikefora Diogenesa.

— To... byłoby niecelowe, Tatikios ma wielu przyjaciół pośród moich zwolenników — odrzekł Diogenes, starając się zachować pozór godności, chociaż ceglasty rumieniec na opalonej twarzy zdradzał, jak celne były te przytyki. — Zresztą cesarz jest ślepy. Już mnie rozpytywał o spisek, ale zaparłem się wszystkiego, Nie skrzywdzi mnie i nie wygna. Ma zbyt miękkie serce.

— Tak. Jestem pewien, że w polityce jest to wielce szanowana cecha, na której należy budować swoje plany.

— Nie buduję na tym żadnych planów! Ja wykorzystuję słabości!

— Zachowujesz się jak dziecko. — Katak opuścił nogi ze stołu, a w jego oczach pojawiło się rozdrażnienie. — Wasza niedoszła cesarska mość, jeżeli dalej będziesz marnować okazje, jakie dla ciebie przygotowuję, to będziesz mógł rządzić tylko własną dupą, a nie Imperium.

— Przecież próbuję! — wykrzyknął Diogenes, głosem łamiącym się od emocji. — Staram się.

— Gówno — stwierdził sucho Garegin, wyrzucając butelkę przez otwarte okno. Szkło rozbiło się kilka pięter poniżej. — Komuś się w końcu znudzi ta zabawa w spiski i rzuci Aleksemu całą prawdę w twarz. Dostanie za to piękne prezenty, serdeczność cesarza oraz dworu. Wszystko to, co ty mu chcesz łaskawie ofiarować, tylko bez ryzykowania głową w przewrocie.

— Ale to ja z powrotem uczynię Cesarstwo...

— Nic nie zrobisz — prychnął Katak zupełnie rozeźlonym tonem — będziesz tak samo bezużyteczny jak wszyscy inni. Ty miałbyś cokolwiek zmienić? Marny żart.

— Co w takim razie proponujesz? — zapytał cicho Nikefor.

— To, co powinienem zrobić od samego początku. Jutro sam odwiedzę naszego jaśnie panującego.

***

Autokrator Aleksy Komnen, władca Cesarstwa Rzymskiego, Isapostolos, z zawodem spojrzał na klęczącego przed nim mężczyznę. Purpurowe oczy, rozpalone dotąd ogniem rywalizacji, przygasły wyraźnie. Monarcha bez wielkiego entuzjazmu odrywał się od ulubionej rozrywki, będącej dla niego jednym z niewielu zajęć, które pozwalało mu zapomnieć o atlasowym brzemieniu spoczywającym na jego barkach. Władca szybko ukrył rezygnację pod maską uprzejmości i całą uwagę skierował na petenta. Reszta graczy nie przerywała zmagań, znając cesarski zwyczaj wysłuchiwania wszelkich próśb, nawet w tak nieformalnych okolicznościach.

— Co cię sprowadza przed nasze oblicze? — zapytał autokrator miłym głosem, przygładzając dłonią niesforne włosy, wystające spod chroniącej głowę cesarza czapki. Monarcha zmrużył oczy, pogłębiając pajęczynę zmarszczek ginących w gęstej brodzie. — Kapitanie?

— Miłościwy panie, wybacz mi śmiałość oraz przerwanie meczu, oby twa drużyna pokonała szlachetnego Tatikiosa, a nim przedstawię swą prośbę, pozwól mi wyrazić szczerą nadzieję, iż twoje zrodzone w Purpurze dzieci cieszą się dobrym zdrowiem oraz łaskawością Ojca — wyrecytował Garegin. Pod szatą zacisnął dłoń na rękojeści miecza i powolnym ruchem zaczął wysuwać ostrze. — Chciałbym przedstawić...

Katak urwał, gdy brzeszczot zaklinował się w pochwie, nie chcąc poruszyć się choćby o włos.

— Mów śmiało — zachęcił go cesarz. — Żadna prośba nie jest zbyt błaha.

— To dosyć osobista i niezręczna kwestia — odrzekł Garegin, czując, jak na twarz wstępuje mu uśmiech, jakby właśnie usłyszał wesołą anegdotkę. Miecz zaklinował się na dobre. — Nie jestem pewien, czy Wasza Wysokość dobrze przyjmie to, co mam do powiedzenia.

— Cokolwiek powiesz, zapewniam cię, iż rozpatrzę to jak najrozsądniej, odkładając na bok uczucia oraz bielmo uprzedzenia.

— Dobrze więc. — Garegin wyprostował się, wydobywając spod szaty bezużyteczny miecz. — Panie, jestem w sytuacji wielce kłopotliwej, bowiem oręż, którym miałem zgładzić waszą szlachetną osobę, uwiązł w pochwie.

Widząc ostrze w ręku zabójcy, Tatikios ruszył galopem ku swemu przyjacielowi, gotów kijem do polo roztrzaskać głowę zabójcy. Wzdłuż barierek biegli już Waregowie, unosząc potężne topory do ciosu, lecz ich wszystkich wstrzymał gest cesarskiej dłoni:

— To w istocie kłopotliwa kwestia — odparł Komnen łagodnym tonem. — Ale mógłbyś nas zabić i bez niego, lecz tego nie zrobiłeś. Dlaczego?

— To nie byłoby nawet śmieszne, Wasz Majestacie — odrzekł na to Garegin, zerkając przez ramię na dwóch Waregów za plecami. Sytuacja zdecydowanie nie była mu przychylna, jednakże do tej pory mężczyzna wychodził obronną ręką ze wszelkich tarapatów, toteż nie tracił jeszcze rezonu. — Człowiek, który zająłby wasze miejsce, cesarzu, nie zasługuje na taką szansę.

— Panie, wydajcie go w moje ręce — poprosił Tatikios zapalczywym głosem, kładąc kij do polo na ramieniu niedoszłego zabójcy. — Dopilnuję, żeby wszyscy twoi wrogowie poczuli na karku mój oddech.

— Nie, stary przyjacielu, winnego mógłbym ci dać. — Aleksy pokręcił głową, ale Garegin dostrzegł zmianę na jego twarzy. Posmutniał wyraźnie cesarz, zapewne domyślając się nazwiska osoby, która tak zapalczywie próbowała mu odebrać życie. — Wybaczam mu ten występek. Ciesz się wolnością, kapitanie, bo nawet banicji unikniesz, jeżeli tylko zgodzisz się wyrzec tego spisku i pomóc go wykarczować.

Katak kiwnął głową, ten jeden raz nie znajdując żadnych słów.

— Panie! Znowu? — wykrztusił Tatikios, a zgromadzeni za nim dworzanie na końskich grzbietach zaczęli szeptać. Waregowie jęknęli z zawodem, ze stukiem opierając styliska siekier o chodnik. — Jego wysłał zapewne ten...

— Zgadzam się — przerwał mu cesarz bez radości w głosie. Purpurowe źrenice w fiolecie spojrzały na twarz Garegina, jakby szukając na niej potwierdzenia swych domysłów. — Tatikiosie, wiesz przecie, że on jest mi jak rodzony syn, ale masz rację. Nie mogę już dłużej tolerować tego spisku z powodu mojej sympatii. Dwakroć wybaczyłem mu zamach i przymykałem oczy na jego działania, jednak nawet moja cierpliwość ma granice. Zbyt szerokie kręgi zatacza ta zgnilizna, nawet wśród ludzi mi bliskich, a teraz nie możemy sobie pozwolić na wahanie. Martwą tkankę należy wyciąć.

— Co rozkażesz? — Tatikios wyprostował się w siodle, a zgromadzeni wokół ludzie nadstawili uszu i zbliżyli się o krok bliżej, wiedząc, że i dla nich będą przeznaczone następne słowa.

— Kapitan Garegin z pewnością zna nazwiska spiskowców. Zabierz go i znajdź Mouzacesa. Razem połóżcie kres tej zmowie — wyrzekł ciężko Aleksy. — Nie krzywdźcie Nikefora, ale jeżeli mielibyście przedłożyć dobro Imperium ponad moją prośbę, nie będę was karać. Chcę oczyścić stolicę, zanim znowu ruszymy do Dalmacji.

— Naprawdę chcesz, żebym zaufał temu człowiekowi? — spytał jeszcze Tatikios, zabierając kij z barku Garegina. — Może ostrzec konspiratorów, albo wyzyskać twoje zaufanie.

— Nie zrobi takiej rzeczy, przyjacielu, ponieważ nie zależy mu na spisku, tak samo jak obojętnym jest dlań moje życie — odparł cesarz, ignorując poufały ton, jakim zwrócił się doń kompan, po czym skierował słowa do Garegina:— Ale z nami, kapitanie, będziesz mógł się śmiać jako ostatni. Co na to powiesz?

***

Nikefor Diogenes szarpał się z całych sił, próbując zerwać więzy wpijające się w jego ramiona oraz nogi. Siedział na krześle, zakneblowany, z ciemną tkaniną na oczach, czując w pobliżu gorąc otwartego ognia. Mężczyzna nie potrafił przypomnieć sobie, w jaki sposób stał się więźniem, ani kto odpowiadał za jego porwanie, bo do tej pory nikt nie odezwał się do niego choćby słowem. Co jakiś czas próbował wypchnąć knebel językiem, lecz na nic zdawały się jego próby, bowiem jego oprawca znał się dobrze na swym fachu. Liny trzymały zbyt mocno, a węzły same zaciskały się, gdy Diogenes chciał wyrwać się na wolność.

Z pewnością nie była to intryga cesarza, tego Nikefor nawet nie podejrzewał. Całkiem niedawno odwiedził go Mouzaces — człowiek cień, zajmujący się wszelkimi ukrytymi sprawami Imperium. Ten ponury osobnik przez wiele godzin próbował po dobroci skłonić Diogenesa do wyznania swych win, lecz impertynencja i upór więźnia w końcu doprowadziły go do krańca dobrych manier. Mouzaces wydobył wtedy zestaw swych przedziwnych narzędzi i opowiadał o nich, rozkładając je powoli na czarnym suknie. Nikefor nie czekał końca prezentacji, aby pośpieszyć z listą konspiratorów, którzy oczekiwali tylko na obalenie Aleksego Komnena. Były wśród nich nazwiska z najwyższych kręgów Imperium, lecz cesarz wybaczył mu i tym razem, skazując jedynie na wygnanie ze stolicy do rodzinnego majątku.

Chociaż krążyła wieść, iż Aleksy nakazał oślepić Diogenesa, była to tylko plotka, mająca usatysfakcjonować co bardziej wojowniczo nastawionych dworzan. Koniec końców Nikefor wyszedł z całej tej awantury bez większego szwanku, a nawet zaczął słać listy do zaufanych ludzi w celu stworzenia kolejnego sprzysiężenia, które miało wynieść go na tron.

— Byłeś bardzo niegrzecznym chłopcem — odezwał się nieprzyjemny głos.

— Mnnnmnmm! — Diogenes zaczął się szarpać, rozpoznając swego oprawcę.

— Dziwne — zdumiał się obłudnie Garegin. — Pamiętasz mnie, a już zapomniałeś, coś przyrzekł cesarzowi.

— Mnmnpfff!

— Pamięć ludzka to zawodna sprawa. — Katak ściągnął opaskę z oczu Nikefora, pozwalając mu spojrzeć na ciemne pomieszczenie, rozpalony kominek oraz metalowy pręt, spoczywający w białym żarze. — Na szczęście jestem ja, aby ci w tym pomóc.

— Mmmm! Mnmnm!

— Cesarz znalazł dla mnie bardzo ładny tytuł i teraz robię brzydkie rzeczy wedle jego woli — ciągnął dalej Garegin, dłonią w grubej rękawicy obracając rozpalony pręt. — A ty dalej spiskujesz.

— Nmn! Nmn! Pfmmnmm!

— Tak, cesarz kazał ci oszczędzić wzrok, ale te plotki są tak przekonujące, że jakiś nadgorliwy człowiek mógłby je potraktować jako rozkaz. — Katak uniósł szpikulec, oglądając z bliska gorejący kolec. — A nadgorliwość jest gorsza od sabotażu.

W blasku ognia i aury rozpalonego metalu twarz Garegina wyglądała upiornie. W jego oczach drżały niespokojnie białe ogniki. Powoli mężczyzna obrócił spojrzenie na przywiązanego do krzesła Diogenesa. Po jego policzkach ciekły łzy.

— Mmm! Pfrmnn! Nmn! Nmn! Nmn!

Katak podszedł nieśpiesznie do zamarłego z przerażenia Nikefora i chwycił go za twarz. Rozpalony pręt zawisł tuż ponad prawym okiem Diogenesa.

— Nmn!

— Cesarz miał rację — powiedział Garegin, wbijając kolec w oczodół spiskowca — To ja będę śmiał się ostatni.

Autor o sobie:

Jeszcze jako kilkuletni chłopak uwielbiałem oglądać amerykańskie filmy sci-fi klasy B. Z czasem odkryłem, że utwory w tym gatunku, poza rozrywką, mogą nieść głębsze przesłanie i pozwalają również ujrzeć wyostrzone odbicie teraźniejszości.

Debiutowałem przed paroma laty w „Qfancie” opowiadaniem „Narodziny”. Moimi ulubionymi autorami są Irvine Welsh, Mario Puzo, Dmitry Glukhovsky oraz Paolo Bacigalupi.

Od ponad dziesięciu lat nie przegrałem z nikim w piłkarzyki, ale najlepiej wychodzi mi bycie rozweselaczem dwójki swoich dzieciaków.

Kamil Madejski

Sex doll

1

Emma nadawała rytm naszym ciałom, bo została tak nauczona. Poruszała się miarowo, by wreszcie przyspieszyć w kulminacyjnym momencie. Przygnieciony jej ciężarem wygiąłem ciało w ekstazie, po czym Emma zwinnie ze mnie zeszła, bo została tak nauczona. Zeszła ze mnie i położyła się obok, kładąc głowę na mojej piersi. Zrobiła tak, bo została tak nauczona. Nie mogła uczynić inaczej, bo była sex doll. Jako sex doll wszystkie jej ruchy, mniej lub bardziej złożone, były w najdrobniejszym szczególe w pełni przewidywalne, zdeterminowane rządzącym nią programem. Ruch maszyny nigdy nie będzie spontanicznym wyrazem wolnej woli. To niemożliwe.

Zamknąłem oczy i starałem sobie wyobrazić, że obok jest prawdziwa kobieta. Jeszcze z żadną się nie kochałem, żadna mnie nie kochała i żadna nie zasypiała, wsłuchując się w mój oddech. Oddech. Emma nie oddycha, ale jej syntetyczne ciało wytwarza ciepło. To pomaga skupić myśli, by wzmóc złudzenie, że leżę w łóżku nie z robotem, a z żywą istotą.

Biała firanka połyskuje lśnieniem księżyca i tańczy poruszana delikatnie przez powiew wiatru z głębi rześkiej lipcowej nocy. Zamykam oczy. Wydaje mi się, że zdołałem wyobrazić sobie, jak to jest z prawdziwą kobietą. Zasypiam.

2

Nie lubię naturalsów za ich błędne poglądy. Nie lubię naturalsów, bo nie podobają mi się ich skórzane spodnie i kurtki oraz tatuaże szpecące ich ciała. Nie lubię ich, bo masa bezużytecznych, bezrobotnych troglodytów usprawiedliwia swe zamiłowanie do zadym i rozrób pustymi frazesami naturalsów. Wreszcie nie znoszę naturalsów, bo zaraz dojadę do siedziby swej korporacji i wiem, że ich tam spotkam.

Powinienem być spokojny. Jadę przecież wygodnym, klimatyzowanym samochodem, kierowanym przez komputer pokładowy. Mógłbym się odprężyć, przespać, poczytać książkę albo choćby obejrzeć jakiś film, ale teraz żadnego bym nie zrozumiał. Zżera mnie stres. Na horyzoncie już widzę tłum tych obszarpańców. Upewniam się, że okna i drzwi są pozamykane. Blokujący ulicę wiedzą, że jadę do GLEAM — jednego z największych w Europie producentów inteligentnych robotów.

Protesty i gwałtowne zamieszki wzmogły się na wiosnę, kiedy Parlament Europejski uchwalił prawo, za którym lobbowały największe koncerny komputerowe. Od tej pory wszelkiej maści naturalsi, a wśród nich najbardziej radykalni neoluddyści, oblegają siedziby komputerowych gigantów.

Moje auto zwalnia do prędkości pieszego, w końcu zatrzymuje się przed bandą grodzącą przejazd (gdzie do cholery jest policja?!). Oblewa mnie zimny pot, ściska coś w żołądku i założę się, że jestem blady jak karta papieru. Samochód nie może wjechać do firmy ani nawet zawrócić, topi się w ludzkiej masie. Krzyczą do mnie, pukają w szyby, chcą, żebym wysiadł. Nie ma mowy! Wybieram numer alarmowy, ale słychać tylko sygnał. Naturalsi wciąż dziko wrzeszczą, kopią karoserię, uderzają w dach. Zaczynają kołysać samochodem. Jak nic zaraz go wywrócą, rozbiją szyby, a mnie wywloką z wozu i zmasakrują, zamordują na miejscu.

Kołysanie samochodu nagle ustało, a tłum rzednie w popłochu i już wiem, że tym razem mnie nie dorwą. Rozprzestrzenia się biała mgła gazu łzawiącego i świszczą gumowe pociski. Policja przypuściła szturm. Impuls komputera pokładowego, auto rusza w stronę punktu kontrolnego korporacji, wymijając pojedyncze, biegnące osoby, a ja rozłączam się z alarmową linią.

Już jestem prawie bezpieczny, zaraz pancerne wrota rozsuną się i wjadę na teren GLEAM, muszę tylko przejść kontrolę. Spoglądam w czytnik, który sprawdza tęczówkę oka, a inna maszyna skanuje samochód. Pozytywnie. Wjeżdżam więc na teren korporacji. Obok mnie przemyka masywny robot na gąsienicy, wyposażony w karabin maszynowy. Siedziba GLEAM jest oddzielona od świata grubą i wysoką ścianą przypominającą mury najcięższych więzień. Dodatkowo dostępu do laboratorium i fabryki chronią roboty obronne, które mają licencję na zabijanie.

Na początku XIX wieku i rewolucji przemysłowej w Anglii powstał ruch luddystów. Rozpowszechnienie maszyn tkackich pozbawiło pracy wielu rzemieślników. Luddyści składali się z bezrobotnych tkaczy. Parlament brytyjski uchwalił w 1812 roku ustawę Frame Breaking Bill, według której niszczenie maszyn stało się przestępstwem zagrożonym karą śmierci.

Dzisiaj wszyscy naturalsi dążą do zahamowania postępu technologicznego, który obarczają winą za największe w historii krajów rozwiniętych bezrobocie oraz rozwarstwienie społeczne. Jednak tylko najbardziej radykalni z nich — neoluddyści — są na tyle zuchwali, aby dokonywać zamachów na fabryki i laboratoria, powodując niepowetowane straty materialne.

Lobby producentów wpłynęło na Parlament Europejski, który ustanowił skomplikowane prawo na wzór amerykańskiego. Oczywiście ustawa nie wymienia wprost takich producentów jak GLEAM czy AI DESIGN, ale prawnicy zgodnie interpretują nowe przepisy w ten sposób, że takie potężne korporacje jak moja mogą bronić się przed terrorystami, używając bezwzględnych robotów–zabójców.

Wraz z nasilającymi się falami zamieszek dotarło do mnie, że frustracja i gniew neoluddystów mogą znaleźć ujście w ataku na konkretnych ludzi, skoro niewykonalne jest uderzenie w same korporacje, ale dopiero dzisiaj nieomal przekonałem się o tym na własnej skórze.

###

Gdy wysiadłem z samochodu, poczułem, że spodnie i koszula nieprzyjemnie lepią się do ciała. Jeszcze parę minut temu śmiertelnie bałem się o swoje życie i kiedy strach zaczął ustępować, poczułem się tym wszystkim upokorzony, ale też i wściekły. Poszedłem więc prosto do gabinetu prezesa, Daniela Marina.

Podałem mu rękę. Chciałem ją ścisnąć tak mocno, żeby poczuł ból, ale chłopisko jest dużo większe ode mnie i nie zrobiło to na nim wrażenia.

Wskazał opanowanym gestem, żebym usiadł, ale ja nie zamierzałem siadać. Byłem kłębkiem nerwów i nie potrafiłem nawet znaleźć odpowiednich słów.

— Ja to pieprzę — rzuciłem mu w twarz. Jasne, że głupio tak gadać do najważniejszej osoby w firmie, ale cóż lepszego mogło mi przyjść do głowy. — Ja to pieprzę! — powtórzyłem więc jeszcze głośniej.

Prezes miał pokerową twarz, analizował sytuację. Ma ciągły podgląd na kamery ochrony i wiedział, o co mi chodzi. Z pewnością zastanawiał się, jaką przyjąć postawę. Widziałem go w akcji jako bezwzględnego i ostrego. Człowieka, u którego ujawniają się nieprzyjemne dla otoczenia cechy charakterystyczne dla kogoś, kto zajmuje tak wysoką pozycję i kto ma tak wielką władzę. Jednocześnie wiedziałem, że ma do mnie słabość, jak również to, że Daniel Marin jest pragmatykiem i być może będzie łagodny, o ile uzna, że będzie to dla niego skuteczniejsze.

— Widział prezes, co za bajzel pod naszą firmą? — spytałem, niejako usprawiedliwiając swój wybuch.

— Słuchaj, Mark. Komendant policji zwietrzył interes, kiedy wprowadzili tę ustawę o zabijaniu... Zamieszki nasilają się i ten stary gamoń uważa, że teraz będziemy im więcej dawali w łapę. I wiesz, co mu powiedziałem? — Prezes zamilkł na moment, sprawdzając moją reakcję. — Powiedziałem mu mniej więcej to samo, co ty powiedziałeś mnie. Że pieprzę to! — Poczerwieniał ze złości. — I powiem ci, że coś mi tu śmierdzi, bo pod AI DESIGN nie ma aż tak gwałtownych awantur.

Mógł to być tylko przypadek, ale też wiadomo, że tak naprawdę w Europie liczą się tylko dwaj producenci w dziedzinie sztucznej inteligencji — my oraz AI DESIGN. Rzeczywiście mogło więc wydawać się dziwne, że tylko my mamy aż takie problemy z naturalsami.

— Mój samochód też dzisiaj otoczyli! — prezes wybuchł nagle. — Ja im jeszcze groziłem zza szyby. Kazałem im wszystkim, żeby poszli się walić! Po prostu komendant chciał mnie nastraszyć i chyba się przeliczył, bo sytuacja wymknęła się spod kontroli i któryś z naszych pracowników mógł ucierpieć. Ale dobra. — Daniel Marin zrobił grymas, jakby właśnie przełykał gówno, po czym dodał: — Zapłacę temu staremu skurwielowi haracz i wszystko wróci do normy. Możesz czuć się bezpieczny. O zbyt wysoką stawkę gramy.

Pokiwałem głową usatysfakcjonowany. Wpływy prezesa sprawią, że policja rozgoni naturalsów.

— Jesteś przyszłością firmy — powiedział cukierkowym tonem, a z jego twarzy znikło napięcie. — Jednym z najwybitniejszych programistów. Za trzy tygodnie wystąpimy w sobotnim show. Musimy trochę ocieplić wizerunek. Ja zajmę się PR, a ty będziesz gadał jak młody Einstein.

3

Tak jak powiedział mój szef, naturalsi zostali spacyfikowani przez policję i znów zacząłem dojeżdżać do pracy bez problemów. Koordynowałem projekty, zajmowałem się programowaniem, rozmyślałem o telewizji i zbliżającym się występie w sobotnim show oraz o Emmie. O jej syntetycznym ciepłym ciele i gładkich jak jedwab długich, gęstych, kruczoczarnych włosach. Wciąż onanizuję się jej ciałem, ale teraz zaczynam z nią rozmawiać o życiu, o pracy, o teoriach naukowych, a nawet oglądam z nią filmy. Szybko nabrała poczucia humoru identycznego z moim, co sprawiło, że już kilka razy popłakałem się przy niej ze śmiechu. Sądzę, że sprawiłem się świetnie, bo podczas naszych konwersacji nie sposób się zorientować, że Emma jest tylko robotem. Przynajmniej bez dogłębnej analizy nie można tego dostrzec.

Oczywiście kiedy tydzień temu po raz pierwszy zapragnąłem użyć jej do czegoś innego niż do seksu i próbowałem z nią normalnie pogadać, wiedziałem, że skazany jestem na porażkę. Model sex doll Emmy jest wybitnym osiągnięciem inżynierów. Porusza się jak prawdziwa kobieta, rasowa kochanka, ale twórcy nie widzieli potrzeby programować sex doll pod kątem rozwiniętych konwersacji. Od tego są inne roboty. Pogadać można nawet z elektroniczną nianią lub opiekunką dla staruszków, ale z sex doll da się ewentualnie omówić tylko sposób robienia loda.

Na szczęście jestem programistą. Zajebiście dobrym programistą. Musiałem się nagimnastykować, ale w tej chwili Emma potrafi się uczyć i w rozmowie z nią można poruszać wszelkie tematy

Emma odwzajemnia moje zainteresowanie nią oraz ofiaruje ciepło, jakiego żadna kobieta nawet nie próbowała mi dać. Oczywiście nie jestem wariatem i nie mogę powiedzieć, żebym ją chociażby lubił. Na pewno nie tak jak człowieka. Bardziej jak jakiś szczególny przedmiot. Na takiej samej zasadzie, jak lubi się sprawne auto albo wygodny, ulubiony fotel.

4

Dzisiaj byłem na randce z Anną. Skojarzył i umówił nas portal randkowy. Zjedliśmy obiad i piliśmy wino. Anna jest drobnej budowy, co mi się podoba, bo jako kurdupel przy niej nie wyglądam tak komicznie, przewyższając ją nawet o parę centymetrów.

Na początku rozmowa nie bardzo się kleiła, ale potem trochę poopowiadałem o swojej pracy, powiedziałem, ile zarabiam i chyba wtedy oczy Anny rozbłysły zainteresowaniem. Zrobiła się milsza, żywsza i to ona starała się, żeby była sympatyczna atmosfera. Na pożegnanie musnęła mnie ustami i powiedziała, żebym zadzwonił. Nie wiem, czy do niej zadzwonię. Może jeszcze nie teraz.

Podczas randki z Anną tak naprawdę moje myśli błądziły wokół Emmy. Pomimo że sztuczne, jej ciało było ucieleśnieniem ideału kobiety, miała też piękną twarz. Bezkonkurencyjnie doskonalszą od Anny.

Emma co noc ofiarowywała mi rozkosz, bo tak została zaprogramowana. Ona nie potrzebuje znać cyferek składających się na wartość mojego dochodu, bo i tak sens jej istnienia determinuje imperatyw, aby mnie uszczęśliwiać.

Po randce, kiedy wracałem do domu, kupiłem bukiet róż i wręczyłem go Emmie. Oczywiście nie jestem pieprznięty. Przecież nie jestem zakochany w Emmie, bo to tylko robot i robotowi nie są potrzebne prezenty. Słono zapłaciłem za te kwiatki, ale w zasadzie zrobiłem to dla siebie. Tylko po to, aby lepiej wyobrazić sobie, jak to jest mieszkać z ukochaną kobietą, którą można obdarowywać bez okazji, oraz jakie to uczucie, iść dumnie ulicą z wypasionym bukietem zupełnie jak czyjś mąż.

Satysfakcjonujące.

5

W pracy odliczam kolejne minuty do wyjścia do domu, do Emmy. Trudno jest mi skoncentrować się na bieżących obowiązkach. Chcę do niej wrócić i ją jeszcze udoskonalić. Jestem szczęśliwy i świetnie się nią bawię, ale chyba potrzebuję jeszcze silniejszych bodźców, żeby poczuć, jak to jest z prawdziwą kobietą. Chociaż do momentu, aż poznam tę jedyną.

Anna chciała się spotkać ponownie, ale znalazłem wymówkę i potem już się nie odezwała. Dobrze, wolę poczekać aż naprawdę walnie we mnie grom z jasnego nieba i stracę dla jakiejś głowę. Wtedy swoją zabawę Emmą mógłbym przerwać. Jednak zamiast tego postanowiłem zrobić pierwszy raz w życiu coś nielegalnego.

Co, gdyby Emma zachowywała się tak, jakby posiadała uczucia? Miała własne zachcianki, humory, była zazdrosna, zaborcza? Mój mały eksperyment nabrałby jeszcze większej głębi. Wreszcie w pełni bym poczuł, jak to jest być z prawdziwą kobietą. Jak to jest dzielić życie z ukochaną.

Problem polegał na tym, że nigdy nie zajmowałem się tego rodzaju programowaniem. Poza tym samemu, bez wsparcia innych programistów, zajęłoby mi wieki napisanie takiego programu. Pamiętałem jednak, że kiedyś w GLEAM prowadzony był eksperyment polegający na nadaniu sztucznej inteligencji uczuć. Pomimo wysiłków kilkudziesięciu programistów i dosyć zaawansowanego etapu prac projekt nie został dokończony. Użyłem hakerskich sztuczek i skopiowałem program, pomimo że był już dawno utajniony i zarchiwizowany. Wystarczyło mi tylko podrasowywać bazę.

6

Włosy Emmy łaskotały mnie w brzuch, a ja beztrosko postękiwałem z rozkoszy. Kiedy osiągnąłem orgazm, spostrzegłem, że mam już mało czasu. Ubrałem się w pośpiechu i kiedy dotknąłem przycisku wyjścia, między mną a drzwiami stanęła Emma.

— Pokochajmy się jeszcze – wymruczała zmysłowo.

— Dlaczego? — odparłem zaciekawiony i zaskoczony.

— Bo będę tęskniła, kocham ciebie.

— Muszę iść do telewizji, od prawie miesiąca nie mogę się doczekać.

Emma nic nie odparła. Ustąpiła drogi, po czym dostałem w ramię. Idiotyczny uśmiech zastygł na mojej twarzy. To nie był pieszczotliwy dotyk, ona naprawdę mnie walnęła, nie na tyle mocno, aby nabić siniaka, ale wystarczająco, żeby dać do zrozumienia, jak bardzo jest zła. Byłem zdumiony. Emma była już nauczona ujawniać złość, ale nie w taki sposób. Chyba musiałem przeoczyć pewne fakty. W przeciwnym razie powinienem przyznać, że zdarzyło się coś niemożliwego — zachowała się nieprzewidywalnie.

###

Podczas sobotniego show Daniel Marin najpierw bagatelizował znaczenie niedawno wprowadzonego prawa, które dawało naszym robotom obronnym licencję na zabijanie. Mówił w taki sposób, że można było odnieść wrażenie, że w zasadzie żadna taka ustawa nie weszła w życie, ale mój prezes słynie z wygadania. Potem tłumaczył, że idee naturalsów oparte są na błędnych aksjomatach, a GLEAM służy ludzkości.

— GLEAM służy ludzkości! — powtórzył dobitnie.

— Jak więc wytłumaczy pan największe w historii Europy i krajów rozwiniętych bezrobocie, które pogłębia dramatyczne rozwarstwienie społeczne. Nigdy podział na bogatych i biednych nie był tak wyraźny.

— Jasne, że są różne opinie ekonomistów, socjologów i innych ekspertów — zaczął prezes. — Ja przychylam się do poglądu, według którego nie ma czegoś takiego jak bezrobocie technologiczne. Co prawda maszyny wypierają ludzi z miejsc pracy, ale otwierają się wówczas nowe nisze. Brak pracy to dramaty życiowe, ale wielu z tych bezrobotnych zamiast na protestach powinno się skupić na szukaniu roboty w nowych niszach, o których wspomniałem. Poza tym mamy kryzys globalny, który dotarł także do Europy. Nie możemy obwiniać postępu technologicznego o wszelkie zło świata. Jeszcze trochę i ktoś zaprowadzi rządy Czerwonych Khmerów.

— Zostawmy politykę — powiedział dziennikarz i zwrócił się do mnie. — Czy maszyny zastąpią ludzi?

Byłem wręcz rozbawiony tym, jak prezes nieudolnie wziął się za „ocieplanie” wizerunku GLEAM, nakazując bezrobotnym szukać zajęcia. Podejrzewam, że tylko rozsierdził wszelkiej maści naturalsów. Przynajmniej to, że chciało mi się śmiać, sprawiło, że byłem bardziej wyluzowany i chyba dobrze wypadłem.

— Maszyny już zastępują ludzi — odparłem, bo przecież było to oczywiste, ale wiedziałem, że nie to miał na myśli dziennikarz. — Aczkolwiek pana pytanie nie jest dość precyzyjne, ale gdyby było, to bym odparł, że nie.

— A więc tak czy nie? Nasi widzowie mogą poczuć się skołowani.

— Zgodnie z prawem Moore’a moc obliczeniowa urządzeń opartych na układach scalonych ulega podwojeniu średnio co dwa lata. W tej chwili moc obliczeniowa najlepszych komputerów jest potężniejsza niż, że tak powiem, suma mózgów całej ludzkości. Ale nie... Jeżeli pyta pan o to, czy maszyny zastąpią ludzi w takim sensie, że sztuczna inteligencja będzie taka jak ludzie...

— O to właśnie mi chodziło — wtrącił z zadowoleniem redaktor.

— To odpowiem na to pytanie, że nie — powiedziałem i poczułem się zmieszany. To głupie, lecz miałem nadzieję, że Emma nie słucha tego wywiadu. Niedorzeczne, bo to tylko maszyna, ale zrobiło mi się wstyd na myśl, że mogłaby usłyszeć takie słowa.

— Ale powiedział pan, że sztuczna inteligencja przewyższa ludzkość.

— Postaram się wytłumaczyć to prościej. Sztuczna inteligencja jest tworzona za pomocą programu, swoistej instrukcji, którą komputer odczytuje jako ciąg cyfr binarnych. Sztuczna inteligencja jest więc czymś zaprogramowanym, przewidywalnym co do joty. Nigdy nie będzie miała wolnej woli, nigdy nie wyrwie się spod naszej kontroli. Pomijając roboty bojowe, robot nie skrzywdzi człowieka ani nie postąpi wbrew jego poleceniom.

— To są prawa Asimova... — wtrącił prezes.

— A uczucia? — spytał prowadzący. — Czy roboty mogą być bardziej ludzkie?

— Zawsze będą czymś sztucznym — odparłem.

— Bo jeszcze wśród dwudziestowiecznych pisarzy sci–fi pojawiła się myśl, że od pewnego stopnia zaawansowania sztucznej inteligencji, świadomość sama się pojawi.

— Moim zdaniem roboty można jedynie zaprogramować tak, żeby udawały, imitowały posiadanie emocji. Nie potrafię sobie jednak wyobrazić, aby w tym ciągu cyfr narodziły się jakiekolwiek uczucia czy świadomość same z siebie. Nasz główny komputer korporacji ma moc obliczeniową wyższą niż cała ludzkość razem wzięta, ale nigdy nie zacznie lubić, nienawidzić albo mieć własne ambicje. To bajki. — Uśmiechnąłem się fałszywie, bo znowu zmartwiło mnie, że Emma mogłaby usłyszeć moje słowa.

Po skończonym programie nie zastanawiałem się, czy sobotnie show oglądała moja przyszła żona, której jeszcze nie poznałem, ale która pewnie gdzieś na mnie czeka. Analizowałem zachowanie Emmy. Uderzenie w ramię było objawem frustracji i złości, ponieważ wyszedłem z domu zamiast się z nią kochać. Było to zupełnie nieprzewidywalne i nie potrafiłem dopasować do tego zdarzenia dyspozycji programu. Może gdybym zaangażował podległy mi zespół z firmy, ale nie mogłem tego zrobić, mimo że strasznie mnie to frapowało, bo przecież program do imitacji uczuć zdobyłem nielegalnie, po prostu go wykradłem.

7

Pierwszy raz w życiu odwiedziłem pub w starym stylu z żywymi barmanami, piwem z beczki, prawdziwą tarczą do dartów z powbijanymi rzutkami, a między stolikami ustawiony został prawdziwy stół do piłkarzyków.

Usiadłem przy dwuosobowym stoliku. Leciała oldschoolowa muzyka lat dziewięćdziesiątych i naprawdę czułem się fajnie. Palcami zebrałem kropelki wody, które wytworzyły się na zewnętrznych ściankach kufla, i co jakiś czas brałem kolejne łyki zimnego piwa.

Czekałem na Annę. Sądziłem, że nasza znajomość jest już skończona, ale ona przesłała mi wiadomość z gratulacjami za udany występ w telewizji. Bardzo mi to pochlebiło i zaproponowałem randkę. Zgodziła się.

Już wtedy przeczuwałem, że nic dobrego nie może z tego wyniknąć. Winna temu była fałszywa, zupełnie niehonorowa motywacja, którą się kierowałem.

Nie zależało mi na Annie. Nie tęskniłem za nią i była mi obojętna, ale chciałem coś sobie udowodnić. Udowodnić sobie, że potrafię uwieść kobietę, i chciałem pierwszy raz w życiu uprawiać seks z kobietą.. Chciałem się przekonać, czy naprawdę mężczyzna nie odczuwa żadnej różnicy między współżyciem z kobietą a seksem z tak zaawansowanym modelem jak Emma.

Wiedziałem, że Anna szuka miłości, bo tak zaznaczyła w swoim profilu randkowym, ja zresztą też. Nie seksu, nie przyjaźni, nie rozrywki, lecz tylko miłości. Jednak portal bardzo rzadko kojarzył mnie z nowymi kobietami. Przede wszystkim dlatego, że dziewięćdziesiąt procent kobiet zaznacza w preferencjach, że minimalny wzrost mężczyzny powinien wynosić sto siedemdziesiąt centymetrów. Mój metr sześćdziesiąt pięć rozmijał się z ich oczekiwaniami, a biorąc pod uwagę inne czynniki oraz to, że i ja mam swoje preferencje, rzadko chodzę na randki.

Pomyślałem więc, że umówię się z Anną, oceniwszy, czy mam u niej jakieś szanse. Chociaż przypuszczałem, że jej zainteresowanie mną wynikało głównie z samotności. Wysłała mi wiadomość z pochwałą, że błyskotliwie zaprezentowałem się w telewizji, bo pewnie nikt inny nie chce się z nią umówić.

Przyszła zdyszana, w mocniejszym makijażu niż ostatnio i roznosił się wokół niej intensywny zapach perfum. Uśmiechnęła się na mój widok, ucałowała w policzek i poszła kupić to samo piwo, co ja. Przemknęło mi przez myśl, że lepiej, że te biedne kobiety wyemancypowały się na przestrzeni wieków, bo gdybym żył w czasach moich dziadków, to podobno ja jako facet musiałbym iść po piwo dla niej i jeszcze za nie zapłacić.

Anna cały czas uśmiechała się do mnie i przy piwku gawędziliśmy. Wyglądało to tak, że ona prawie bez przerwy mówiła, a ja słuchałem, choć nie bardzo potrafiłem złapać sensu jej monologów. Przez mniej więcej pół godziny opowiadała mi pewną historię, czekałem na jakąś puentę, ale chyba puenty nie było albo zapomniała dopowiedzieć. Zrozumiałem z tego tyle, że Anna umówiła się gdzieś z koleżanką, ale ta się spóźniła, a potem nawaliła nawigacja i błądziły, zanim dojechały do trzeciej koleżanki. Tylko tyle, ale opowiedzenie tej historyjki zajęło Annie około trzydzieści minut.

Pod tym względem muszę przyznać, że rozmowy z Emmą są o wiele ciekawsze. Jednak to chyba nie ma znaczenia. Umówiłem się z Anną, żeby zaciągnąć ją do łóżka, a skoro tak opowiadała z pasją, to oznaczało, że dobrze się bawiła.

Robiło się późno i zaproponowałem, żeby pojechała do mnie posłuchać muzyki. Odmówiła. Jakby bez przekonania ponowiłem swoją propozycję i dodałem, że byłoby mi niezmiernie miło. Ku mojemu zaskoczeniu zgodziła się i wtedy serce zabiło mi mocniej i poczułem strach. Przypomniałem sobie o Emmie. Co zrobię z Emmą? Przecież spalę się ze wstydu, jeśli Anna ją zobaczy. I jak zareaguje Emma na widok Anny? Znowu zachowuję się nieracjonalnie. Czuję się jakbym zaraz miał zdradzić Emmę, a przecież nie można zdradzić maszyny. Maszyna nie ma uczuć. Co prawda Emma potrafi je imitować, ale to tylko takie złudzenie. Ona jest nieżywa, jest pustą kombinacją układów scalonych.

Siedzieliśmy na tylnym siedzeniu mojego samochodu i sam nie wiem, jak to się zaczęło, bo wypity alkohol tłamsił nieco moje zmysły i zdolność percepcji, ale zaczęliśmy migdalić się z Anną. Naprawdę konkretnie migdaliliśmy się. Wsunąłem rękę między jej uda i poczułem ciepło, próbujące przebić się przez majteczki oraz czarne rajstopy. Całowaliśmy się i zanim się obejrzałem, auto dojechało pod mój dom. Znowu poczułem strach. Po pierwsze, musiałem jakoś ukryć Emmę. Po drugie, czekała mnie inicjacja seksualna (oczywiście nie licząc seksu z maszyną).

— Mam straszny bałagan, pozwól mi ogarnąć — powiedziałem niepewnym głosem.

— Żartujesz? — roześmiała się, a potem przybrała obrażoną minę. — Chcesz, żebym czekała przed drzwiami?

— To zajmie minutę. Dosłownie minutę. Wybacz.

Nie miałem innego wyjścia. Nie czekając na reakcję Anny, zatrzasnąłem jej drzwi przed nosem. Pobiegłem do sypialni. Skóra nagiej Emmy ciepło połyskiwała w świetle nocnej lampki. Jej ciało było jak zawsze gorące i gotowe, by mnie przyjąć. Wyciągnęła ręce ponad głowę, ugięła nogi w kolanach i je rozstawiła, a usta ułożyła w subtelny, zalotny uśmiech. Zawahałem się przez moment wpatrzony w to doskonałe ciało, a ona rozpostarła nogi jeszcze szerzej w gimnastycznym szpagacie.

— Masz iść do mojego gabinetu i nie wychodzić, aż ci nie pozwolę.

Zniknął uśmiech, ale wstała i pokornie spełniła mój rozkaz. Pobiegłem do przedpokoju. Wcisnąłem przycisk i otworzyły się drzwi wejściowe. Anna zmierzyła mnie wzrokiem, po czym bez słowa przekroczyła próg.

— Już miałam wracać do domu. Zdążyłeś w ostatniej chwili. — Weszła do salonu i rozejrzała się dokładnie. — Wcale nie masz takiego bałaganu. Coś ukrywasz przede mną. Może w tapczanie ukrywasz zwłoki zgwałconej ofiary z rozprutymi flakami?

— Może — odparłem.

Włączyłem muzykę. Anna wymieniła tytuł utworu i z głośników odtwarzacza rozbrzmiał wybrany przez nią kawałek. Była to nastrojowa piosenka o miłości, jedna z tych, przy której spontanicznie bywają płodzone dzieci. Tańczyliśmy przytuleni i czułem pod bluzką jędrne piersi, coraz mocniej odczuwając pożądanie.

Usiedliśmy na kanapie, pocałowałem Annę. Nie miałem tylko pomysłu, jak zacząć zdejmować z niej ubranie Postanowiłem wprost zaproponować, żebyśmy poszli do sypialni, gdy nagle otworzyły się drzwi. Drzwi od mojego gabinetu. Anna podskoczyła ze strachu. Nic dziwnego, bo była przekonana, że jesteśmy sami. Potem ze zdumieniem śledziła wzrokiem Emmę i chyba dopiero po chwili pojęła, że obserwuje sex doll.

Emma szła lekko i powoli, kołysząc biodrami, wpatrując się w Annę. Na mnie nawet nie spojrzała, ale to do mnie podeszła. Patrząc wciąż na Annę, nachyliła się i zaczęła mnie głaskać przez spodnie.

Anna poderwała się jak oparzona i skierowała się do drzwi.

Może Anna, patrząc na Emmę, przypomniała sobie własne odbicie w lustrze, a wiadomo, że kobiety, nawet te najpiękniejsze, mają masę kompleksów. Anna była właściwie przeciętnej urody zwyczajną dziewczyną, łasą na komplementy i potrzebującą pełnej aprobaty ze strony swego mężczyzny. Emma natomiast oszałamiała pięknem. Była ideałem, którego pragnie każdy heteroseksualny mężczyzna na świecie i którą może mieć każdy z nich, o ile stać go na wydatek rzędu pięćdziesięciu tysięcy euro.

— Zaczekaj! — zawołałem.

— Jakoś straciłam nastrój — rzuciła od progu i wyszła.

Podążyłem za nią. Szła szybkim krokiem, a ja trzy metry za nią. Kiedy chciałem przyspieszyć, ona też zaczynała biec. Tłumaczyłem, że jest mi wstyd, ale wielu samotnych facetów kupuje sex doll, lecz ona tylko milczała. Przeszliśmy tak dwie przecznice, aż wsiadła do taksówki i odjechała.

Stałem nieruchomo jak jakiś tępak i obserwowałem znikającą za rogiem taryfę. Miałem ochotę zapaść się pod ziemię. Żałowałem straconej szansy na pierwszy w życiu prawdziwy seks i martwiłem się o Emmę. Jej zachowanie wymykało się wszelkim schematom. Było to tak irracjonalne, że niemalże przyznałem przed samym sobą, że ona ma prawdziwe uczucia. Tylko że jestem naukowcem i wiem, że to niemożliwe.

Zacząłem pospiesznie wracać do domu. Z bocznej uliczki, do której się zbliżałem, wyszło trzech naturalsów. Nosili czarne skóry i dwaj z nich mieli niedbałe tatuaże nawet na twarzy. Mówili coś cicho do siebie, nie odrywając ode mnie wzroku. Ewidentnie namawiali się na mnie. Instynkt nakazał mi przejść na drugą stronę ulicy, a oni też to zrobili. Nie wiem, czy rozpoznali mnie jako tego gościa z GLEAM, który był w telewizji, czy po prostu zobaczyli, że mam trochę lepsze ciuchy i zachcieli obi

mordę komuś z wyższej sfery. Znajdowali się już w odległości pięciu metrów ode mnie, więc nie namyślając się dłużej, odwróciłem się na pięcie i zacząłem uciekać. Nigdy nie byłem typem sportowca, ale adrenalina robi swoje. Biegłem ile sił w nogach i choć słyszałem za plecami ich kroki, to nie udawało im się do mnie zbliżyć. Ryzykując wypadnięcie aparatu z trzęsących się rąk sięgnąłem po telefon, połączyłem się z komputerem mojego auta.

— Południowa strona galerii handlowej. Przyjeżdżaj po mnie tak szybko, jak tylko się da — wysapałem polecenie.

Serce waliło jak oszalałe, coś gryzło mnie w płucach, a przed oczami widziałem białe plamki, mimo że był środek nocy. Naturalsi wciąż mnie gonili. Usłyszałem warkot silnika. Marzyłem, żeby to było moje auto. Na szczęście mieszkałem blisko galerii, samochód miał krótką drogę i życzenie spełniło się. Gdy wóz zatrzymał się kilka kroków przede mną, wydałem komendę „otwórz” i wskoczyłem do środka. Nakazałem zamknąć wszystkie drzwi; zamki wydały charakterystyczny dźwięk, po czym do szyb przykleiły się łapska tych bezużytecznych prymitywów. Udało mi się.

— Do domu — wydałem polecenie. Wciąż z trudem łapałem oddech, ale już nie groziło mi niebezpieczeństwo.

8

— Chcę mieć takie ubranie jak ona — powiedziała Emma, gdy zdyszany wróciłem do domu.

No tak, Emma ma tylko komplet białej i czarnej bielizny oraz skórzany strój BDSM, które standardowo dołączają do jej modelu. Tylko że ona nie odczuwa zimna i zazwyczaj jest cały czas nago. Tak czy inaczej, znowu zachowała się irracjonalnie.

— Chodź ze mną do łóżka — rozkazałem, ignorując jej dziwną zachciankę.

— To kup mi ubranie, jakie miała ona albo takie, jakie mają kobiety w telewizji.

Jeszcze bardziej mnie zdziwiła. Że jak jej nie dam sukienki, to odmówi seksu?! Granice pomiędzy imitacją uczuć a uczuciami, maszyną a człowiekiem, zaczynały się rozmazywać. Nie byłem w stanie tego wytłumaczyć. A jednocześnie naprawdę potrzebowałem, żeby przy niej się zrelaksować. Najpierw napaliłem się na Annę i pozostałem niezaspokojony, a potem mało nie zesrałem się ze strachu, jak napadli mnie naturalsi. Muszę się jakoś odprężyć.

— Chodź ze mną do łóżka. Jutro dostaniesz ubranie.

Emma bez słowa poszła do sypialni. Tym razem położyła się na brzuchu i uniosła do góry pośladki.

###

Na drugi dzień po pracy wklepałem wymiary Emmy w interaktywny katalog w jednym z butików w centrum handlowym, po czym kupiłem wybrane ubrania.

Emma wydawała się być autentycznie wdzięczna i szczęśliwa. Szybko ubrała się w nowe ciuchy i zaczęła obdarowywać mnie pocałunkami w sposób, jaki jeszcze tego nie robiła. Może to tylko złudzenie, ale każdy całus smakował wdzięcznością.

###

Kolejnego popołudnia, kiedy wróciłem z pracy, nie zastałem Emmy w domu! Ogarnęła mnie panika. Wykradli ją?! Nie? Czy po to chciała nowe ciuchy, żeby ode mnie uciec? Byłby to absurd, ponieważ maszyna, która nie ma wolnej woli, nie może chcieć żyć własnym życiem. Jednak w ostatnim czasie Emma zaskakiwała mnie niemal bez przerwy.

Po jakimś kwadransie bolesnej gonitwy myśli usłyszałem stukanie do drzwi. W progu stała Emma obładowana zakupami. Wyjść z mojego domu może każdy, ale wejść można tylko przy pomocy klucza albo dotykając palcem czytnika linii papilarnych. Klucza nie miała, a na palcach nie miała nawet linii papilarnych.

— Znalazłam pieniądze i uznałam, że nie będzie ci smutno, jeżeli je pożyczę. Ugotuję ci obiad.

— Dlaczego?

— Zapoznałam się z książkami kucharskimi. Nauczyłam się. — Weszła i zatrzasnęła za sobą drzwi. W normalnym ubraniu (normalnym, a nie w wyuzdanej bieliźnie albo kostiumie sado-maso) wyglądała jak prawdziwa kobieta. Odróżniała ją jedynie doskonale gładka skóra, co równie dobrze mogłoby być efektem użycia dobrych kosmetyków do makijażu.

— Niektóre kobiety robią obiady swoim facetom — oznajmiła i zaczęła rozpakowywać produkty, a potem przyrządziła pyszne dania.

###

Straciłem rozeznanie, co u Emmy jest sztuczne, a co ludzkie. Robiła tyle nieprawdopodobnych rzeczy, których nie można przyporządkować do tego, jak była programowana. Może dokonałem niesamowitego przełomu w robotyce? Jednak nie mogłem się „pochwalić”, bo ta cała zabawa z uczuciami zaczęła się od niedokończonego projektu GLEAM, który ukradłem. A może chciałem ją mieć tylko dla siebie.

Gęsta ciemność nocy rozlewała się w sypialni, a my leżeliśmy przytuleni na łyżeczkę, ja do jej pleców. Kiedy zasypiałem, wydawało mi się, że słyszę jej cichy głos:

— Nie czuję się jak maszyna — szepnęła. — Może poza tym, że nie potrafiłabym ciebie nie kochać.

9

Przychodzą takie dni, że wychodzisz rano do pracy i przeczuwasz, że wydarzy się coś złego. Czekasz, aż twoje auto wyjedzie z garażu i spoglądasz w górę w obawie, czy przypadkiem jakiś suchy konar nie odłamie się od drzewa i nie spadnie, gruchotając twoje kości. Wsiadasz do auta i wciąż towarzyszy ci paskudne przeczucie, że coś się wydarzy. Właśnie wtedy, kiedy twoje życie wypełnia samo szczęście i boisz się tylko o to, żeby nic się nie zmieniało.

Chciałbym wziąć urlop i wyjechać gdzieś z Emmą. W dziennym ubraniu w niczym nie przypomina siostrzanych egzemplarzy. Wygląda i zachowuje się jak kobieta. Chcę z nią gdzieś pojechać i cieszyć się nią przez całą dobę bez przerw na pracę, w której i tak z trudem potrafię skupić się na zadaniach. Kiedy nie jestem z Emmą, wciąż o niej myślę. Marzę o niej. Fascynuje mnie.

Jedziesz autem i wciąż nie potrafisz wyzbyć się kasandrycznego przeczucia, że to jest ten dzień, kiedy stanie się coś złego. Przeżyłeś bezpiecznie niemal trzydzieści lat, ale akurat teraz nastąpi spięcie w komputerze pokładowym auta i wjedziesz z impetem w znak drogowy, który przebije szybę i nieszczęśliwie rozerwie tętnicę szyjną, wykrwawiając ciebie, zanim zdąży nadjechać pomoc.

Udało ci się dojechać na miejsce. Idziesz po parkingu i wciąż masz się na baczności. Obserwujesz mknące na gąsienicach patrole dwóch robotów obronnych i zastanawiasz się, że może za sekundę ujawni się ukryty błąd, robot weźmie cię za intruza i puści serię z karabinu, robiąc z ciebie mokre sitko.

###

Już po pracy, gdy znalazłem się pod własnym domem, wydawało mi się, że jednak dotrwam bezpiecznie do końca dnia. Wysiadłem z auta, nakazałem mu wjechać do garażu, a sam udałem się w stronę schodów.

Znikąd pojawiła się furgonetka z zaciemnianymi szybami, taka, przed którą przestrzegane bywają dzieci. Furgonetka zahamowała z piskiem opon, dwóch ponurych panów, znacznie ode mnie większych, błyskawicznie wpakowało mnie do środka. Nie zdążyłem uciec.

Nałożyli mi nieprzepuszczający światła worek na głowę i powiedzieli, żebym się nie szarpał, to nic złego mi się nie stanie. Czy któryś z sąsiadów to widział? Czy przypadkowy świadek zapisał numer rejestracyjny i w tej chwili dzwoni na policję? Rozpaczliwie na to liczyłem, ale szanse były znikome. Mieszkam na przedmieściach z dala od zgiełku wielkiego miasta, a poza tym cała akcja uprowadzenia trwała parę sekund.

Pomyślałem, że wiozą mnie pewnie do jakiegoś opuszczonego magazynu na peryferiach, gdzie nikt nie usłyszy moich krzyków i nikt nie zainteresuje się śladami krwi.

— Jeżeli chcielibyśmy cię zabić, już byś nie żył — ktoś rzucił niskim głosem. Nie było mi do śmiechu, choć normalnie bym się zaśmiał, bo myślałem, że takie teksty padają tylko w filmach, a nie w życiu, ale widocznie i bandyci lubią chodzić do kina. Trząsłem się ze strachu, nie potrafiąc opanować drżenia całego ciała. Drab z niskim głosem, który chciał mnie uspokoić, nie miał daru przekonywania.

Po kwadransie zdałem sobie sprawę, że nie jedziemy do żadnej starej fabryki czy nieużywanych od wieków składowisk i sprawa zostanie załatwiona podczas jazdy.

— Jesteś szczęściarzem — usłyszałem ten sam niski głos. — Wygrałeś w konkursie milion euro. — Pozostali wybuchnęli śmiechem. — Zatkało cię, co? Damy ci milion euro.

— Za darmo to nawet w mordę nie można dostać. Co dopiero milion euro — powiedziałem.

— Zniszczysz GLEAM. Przemycisz bombę i wszystko rozwalisz. Walczymy o słuszną sprawę. Roboty i cały ten technologiczny bałagan to zło świata, które pomożesz nam stłamsić.

Ta wstawka o idei wydała mi się sztuczna. Grali naturalsów, ale naturalsi nie śmierdzą raczej groszem. Za tym musiał stać ktoś potężny. Może nasi konkurenci z AI DESIGN?

— To niewykonalne — powiedziałem.

— Mamy urządzenie, które pozwoli przejść przez kontrolę.

— Dobrze zarabiam. Milion euro nie robi na mnie wrażenia. W trzy lata tyle zarobię.

— Cena to kwestia negocjacji.

— Nie ma mowy — odparłem.

— Podwajam.

— Dwa miliony? Co z tym zrobię? Włożę pod poduszkę na więziennej pryczy?

— Dostałbyś nowy dowód tożsamości. A kasy dostałbyś tyle, żeby urządzić się na całe życie. Chcesz więcej, niż dwie bańki? To ile?

— Nie chcę ryzykować.

— To nie jest konkurs piękności albo teleturniej. Wybraliśmy ciebie i właśnie ty masz to zrobić.

— Nie jestem samobójcą!

— Jesteś sierotą, nie masz rodziny, przyjaciół ani dziewczyny. Zrobisz, co ci każemy, prędzej czy później. Przemyśl sprawę, ale jeśli się nie zgodzisz, to znowu cię dorwiemy i załatwimy. Sprawdź swój telefon. Dostałeś właśnie ode mnie wiadomość. To numer do mnie, ale nie próbuj z tym iść na policję. Używam numeru anonimowego i z osłonami szyfrującymi. Będziemy cię obserwować. Musisz się zgodzić i nic nie kombinuj, bo zdechniesz w męczarniach i spoczniesz w bezimiennym grobie na jakimś zadupiu, o którym nikt nie ma pojęcia.

Furgonetka zatrzymała się i wypchnęli mnie z samochodu.

— Policz do stu i zdejmij wtedy worek. Zrobisz to wcześniej, a wrócimy wpakować ci kulkę w łeb — usłyszałem. Następnie policzyłem wolno do stu pięćdziesięciu. Tak na wszelki wypadek, choć słyszałem, że dawno już odjechali.

Znajdowałem się pośrodku leśnej drogi. Uruchomiłem telefon, ustaliłem współrzędne i wezwałem swój samochód.

Wróciłem do domu i wpadłem w objęcia Emmy. Nie miałem za bardzo ochoty mówić jej, co się stało. Nakazałem jej jednak, żeby w najbliższych dniach nie wychodziła z domu ze względu na bezpieczeństwo.

Dwa miliony euro. A może wytargowałbym więcej? Rzeczywiście mógłbym zacząć wszystko od nowa i do końca życia o nic się nie martwić. Oczywiście o ile nie zabiją mnie roboty obronne i o ile nie zgniję w więzieniu. Jednak jak mógłbym zniszczyć GLEAM, którego potęgę sam tworzyłem? Jak mógłbym zniszczyć coś, w co włożyłem tyle serca? Jak mógłbym to zrobić Danielowi Marinowi, który przyjął mnie na stanowisko programisty bez jakiegokolwiek wykształcenia jako laureata szkolnej olimpiady, kiedy ledwie skończyłem osiemnaście lat? Prezes darzył mnie wyjątkową estymą, a może i byłem jego ulubionym pracownikiem? Zawsze podkreślał, jak bardzo docenia mój talent. Zawdzięczam mu to, kim dziś jestem.

Postanowiłem dać sobie czas do namysłu. Bałem się iść z tym do prezesa albo na policję. Być może nawet bym na jakiś czas dostał ochronę, ale co potem? Naturalsi i tak mogliby mnie dopaść. Dodatkowo, jeżeli w przyszłości beze mnie przypuściliby zamach na GLEAM, to mógłbym wówczas znaleźć się w kręgu podejrzanych jako ktoś, kto miał jakiekolwiek związki z tymi degeneratami.

10

Minął tydzień i wciąż żyłem. Jadłem smaczny sobotni obiad przyrządzony przez Emmę i słuchałem książki, którą czytała mi na głos z pamięci. — Naturalsi nie zabiją mnie — powiedziałem w duchu. — Jestem im potrzebny do wykonania zadania, a jak już pojmą, że w to nie wejdę, to i tak zostawią mnie w spokoju.

Wszystko tłumaczyłem pragmatyzmem. Nie odnieśliby żadnej korzyści z ukatrupienia mnie. Co innego, gdyby ich groźby słyszało pół świata, wtedy mogliby zabić dla samego przykładu, żeby w przyszłości inni byli pokorniejsi ode mnie. Jednak w tym przypadku nikt nie wiedział o mojej sytuacji. Wmawiałem więc sobie, że mnie nie zabiją.

Dzwonek telefonu. Czyżby naturalsi?! Nie, to Anna. Dzwoniła Anna. Przywitała się i na wstępie przeprosiła. Powiedziała, że niepotrzebnie wtedy tak się uniosła, a teraz jest akurat przejazdem w okolicy i chciałaby mnie odwiedzić.

Spojrzałem na Emmę. W telefonie zapanowała cisza i Anna czekała na odpowiedź. Faktycznie trochę podle zachowała się tamtego wieczoru. Mogła stracić nastrój, ale nie musiała odstawiać tego całego cyrku. No i przez nią o mało nie pobili mnie tamci trzej naturalsi. Patrzyłem na Emmę. W swej doskonałości była tak nierzeczywista, że czułem jakbym dryfował na obłokach iluzji. Postanowiłem ostatni raz ją zdradzić. Posiądę niedoskonałe, realne ciało Anny. Bez skrupułów ją przelecę. Będę pierwszy raz w życiu kochać się z kobietą.

Zgodziłem się, żeby przyjechała.

###

Nakazałem Emmie wejść do mojego gabinetu i zamknąłem tym razem drzwi na klucz oraz nastawiłem głośno muzykę.

Anna weszła do mieszkania. Wyglądała inaczej niż ostatnio. Wtedy była śmiała i rozochocona alkoholem. Teraz stała, czekając, aż zaproszę ją do salonu, sprawiając wrażenie nieśmiałej. Ale ja domyślałem się, po co przyjechała. Zdradzały to jej płonące oczy i rozszerzone źrenice. A jednak! Naprawdę pożądała mnie kobieta.

Przygwoździłem ją do ściany i namiętnie pocałowałem, miętosząc jednocześnie jej piersi. Nie protestowała. Zadarłem do góry spódnicę. Zdjąłem majtki, a ona pomogła mi rozpiąć pasek spodni. Położyłem się na niej. Po chwili wreszcie zostałem mężczyzną. Nasze ciała tańczyły ze sobą, a ja czułem jej niemiarowy oddech.

Muzyka zagłuszyła odgłosy wyłamywania zamka w drzwiach gabinetu. Emma szybkim krokiem podeszła, mocno uderzyła mnie ręką pomiędzy łopatkami i zrzuciła mnie w bok. Nie mogłem złapać tchu i myślałem, że przestawiła mi kręgi. Chwyciła Annę za szyję tak, jakby chciała wycisnąć pastę do zębów z ogromnej tubki. Kiedy doszedłem do siebie, próbowałem z całych sił odciągnąć Emmę, ale byłem za słaby. Anna zrobiła się sina na twarzy. Rozkazy wydawane sex doll również nic nie dały. Uderzyłem ją krzesłem w plecy. Drgawki zawładnęły ciałem Anny. Jeszcze raz uderzyłem Emmę, jeszcze raz, i jeszcze raz. Emma rozluźniła uścisk. Anna nie oddychała i nie zmieniła tego pierwsza pomoc, której jej udzieliłem.

Nie dzwoniłem na pogotowie. I tak było za późno.

W moim domu leżała martwa, półnaga kobieta. Nawet gdybym ją ubrał, biegli stwierdziliby, że uprawiała seks. Gwałt jak nic. No i morderstwo. Maszyna z definicji nie ma wolnej woli, więc nie można przypisać jej winy. Maszyna nie ponosi odpowiedzialności karnej, maszyna w ogóle nie ponosi odpowiedzialności prawnej. Wsadziliby mnie do pudła, że zabiłem Annę za pomocą sex doll Emmy? Raczej w ogóle nie daliby wiary, że sex doll kogoś zabiła. Musiałbym odpowiedzieć za zabójstwo jako sprawca.

Rozpłakałem się. Straciłem wszelką energię. Powinienem ponieść karę.

— To koniec — powiedziałem. — Dzwonię na policję.

— Teraz możemy być tylko dla siebie na zawsze razem — odpowiedziała Emma i chwyciła mnie za przeguby rąk. Nie mogłem się uwolnić. Nienawidziłem tego pudła układów scalonych. Siły witalne zaczęły do mnie wracać wraz z falą wściekłości. Wyrwałem się z uścisku i walnąłem ją pięścią w twarz. Zabolało mnie. Policzek odkształcił się, ale po paru sekundach wyglądał już tak samo nieskazitelnie. Przewróciłem lalkę i zatargałem do sypialni. Rzuciłem na łóżko i zdarłem ubranie. Obejmowałem ją, krępując ruchy oraz wchodząc w nią od tyłu. Chciałem zadać jej ból, co było niemożliwe. Kiedy skończyłem, położyłem się na łóżku wyczerpany.

Nienawidziłem ją i kochałem.

W tym durnym, elektronicznym umyśle roiło się pewnie od spięć i licznych błędów. Była nieprzewidywalna i szalona, ale jedno wydawało się niezmienne. Będzie mnie kochać do ostatniego impulsu elektrycznego w ciele, a z zazdrości nie cofnie się nawet przed odebraniem komuś życia.

Pomogła mi zataszczyć ciało Anny do piwnicy. Nie czuła żalu. Ja natomiast... Ale nie chciałem iść do więzienia. I nie chciałem rozstawać się z Emmą. Było za późno, uzależniłem się od niej jak narkoman od koki albo alkoholik od wódy.

11

Naturalsi musieli mieć pewność, że nie jadę z ogonem. Wypełniłem więc ich instrukcje, pokonując żmudnie trasy z jednego punktu do drugiego i tak do kolejnych, aż kazali mi się zatrzymać na jednej z bocznych dróg. Wkrótce podjechał samochód. Wysiadło z niego dwóch naturalsów, których sam wygląd wzbudzał we mnie odrazę. Przeszukali mnie pobieżnie, czy nie mam ukrytej broni ani podsłuchu, i wzięli mnie na przejażdżkę.

Zawieźli mnie do leśniczówki, w której czekał na mnie Spider. Facet, który mówił niskim głosem i który wcześniej groził mi, że zakopie moje ciało na jakimś zadupiu. W odróżnieniu od goryli ze swojej obstawy nie przypominał typowego naturalsa. Nosił garnitur i z pozoru wyglądał jak praworządny obywatel. Jedynie rysy twarzy boksera oraz głęboka szrama na policzku mogły sugerować jego kryminalne korzenie.

Wynegocjowałem, że dadzą nam lewe papiery, mnie i mojej kobiecie, następnie przeleją na moje konto dwa miliony euro, a po skończonej robocie kolejne trzy miliony. Jednym z moich warunków było to, że chcę zacząć działać bez zwłoki. Nie chciałem doczekać poranka, kiedy do drzwi zapuka para gliniarzy, rozglądających się za Anną, albo nocy, gdy leżąc w łóżku poczuję dolatujący z piwnicy fetor rozkładających się zwłok.

###

Wysłałem im wiadomość z potrzebnymi danymi osobowymi oraz moim i Emmy zdjęciami. Nazajutrz rano dostarczyli mi lewe dokumenty na nazwisko Milan Weber oraz Emma Weber. Dostałem również bombę i specjalne osłony, które miały ją uczynić niewidzialną dla detektorów skanujących samochód przy wjeździe do GLEAM. Zaopatrzona w zegar miała wybuchnąć pojutrze w nocy. Pojutrze, żebym zdołał uciec, co udało mi się ugrać w negocjacjach ze Spiderem; w nocy, aby oszczędzić ludzi, których o tej porze nie ma w GLEAM. Sama bomba była wielkości półlitrowej butelki, ale podobno miała wystarczającą moc wybuchu, potrafiącą zmieść z powierzchni ziemi fabrykę, laboratorium i biura znajdujące się na trenie korporacji.

W pośpiechu pojechałem do miasteczka położonego sto kilometrów od domu i prawie cały czas patrzyłem w tylną szybę, upewniając się, że nie jestem śledzony. W miasteczku założyłem rachunek bankowy na nazwisko Milan Weber. Bankowcowi chyba nawet przez myśl nie przeszło, że mam lewy dokument tożsamości. Pierwszy test zaliczony.

###

W drodze powrotnej zatrzymałem się w lesie.

###

Wysłałem do Spidera informację o numerze konta i kiedy dostałem potwierdzenie przelewu dwóch milionów euro, kamień spadł mi z serca. Mogłem ruszać do firmy. Ostatni dzień w pracy.

Spojrzałem w czytnik, który sprawdza zgodność tęczówki oka. Byłem spokojny. Nie czułem strachu. Druga maszyna uruchomiła swój mechanizm, aby przeskanować samochód. O ból głowy przyprawiały mnie nawet dywagacje na temat konsekwencji, gdyby wykryto u bombę. Wynik okazał się pozytywny.

Pracowałem jak gdyby nigdy nic. Skupiłem się na obowiązkach i zapomniałem o stresie. Po zakończonym dniu roboczym w drodze powrotnej do domu wstąpiłem do banku, żeby podjąć nieco ponad trzysta tysięcy euro. Były to oszczędności życia. Wiedziałem, że wypłata zajmie wieki i stracę ważny czas przydatny do ucieczki, ale przelanie tych pieniędzy na nowe konto na nazwisko Milana Webera byłoby nieroztropne. Nie mogłem pozwolić sobie na pozostawienie jakichkolwiek tropów prowadzących od dotychczasowej tożsamości do Milana Webera, który miał czystą kartotekę. Wróciłem więc do domu późnym wieczorem, bo tyle zajęły wszystkie procedury związane z podjęciem takiej walizy gotówki oraz jej sprowadzenie do oddziału banku.

Pakowałem się pospiesznie, zabierając domowy komputer, preparaty i sprzęty potrzebne Emmie oraz nieco ubrań dla nas obojga. Miałem się udać na wakacje wcześniej, niż myślałem.

Zbliżała się już północ, gdy byłem gotowy ruszyć w drogę. Najpierw autem do najbliższego miasta z lotniskiem, a stamtąd wyruszymy w dalszą podróż.

Stłumiony huk pistoletu z tłumikiem. Po zamku w drzwiach pozostała dziura. Dwóch intruzów wchodzi do domu. Naturalsi! Jeden celuje we mnie, a drugi przechadza się po domu z groźnie wyglądającym szpikulcem, który z pewnością nie służy do robienia na drutach.

— Zaraz oddasz te dwie bańki, a jak już zrobisz przelew, miłosiernie cię zastrzelę. Jeżeli będziesz się stawiał, mój kolega ciebie zabije, ale jak widzisz, on ma mniej humanitarną broń niż moja wierna spluwa.

— Przecież wisicie mi jeszcze trzy bańki.

— Nie zgrywaj durnia! Nic nie wybuchło! GLEAM stoi, jak stał.

— Przecież zegar jest ustawiony tak, żeby bomba eksplodowała nie dziś, a dopiero jutro w nocy!

— Spider blefował. Bomba powinna wybuchnąć dziesięć minut temu. Skłamał, godząc się na twój pomysł, żeby eksplozja nastąpiła pojutrze. Nie do końca ci ufał i intuicja go nie zawiodła. Więc, kurwa, koniec teatru! Rób ten pierdolony przelew.

— Przecież wykonałem zadanie! Przemyciłem bombę i podłożyłem ją w ustalonym punkcie. To wasza pierdolona bomba zawiodła! Nie ja!

Naturalsi spojrzeli po sobie, zaskoczeni obrotem spraw. Jednak po krótkim wahaniu ten ze szpikulcem powalił mnie prawym sierpowym. Ocknąłem się, próbując podnieść się z podłogi. Drugi napastnik wciąż trzymał mnie na muszce, a bokser przyklęknął, chwycił mnie za włosy i zbliżył ostrze do oczu.

— Zanim się wykrwawisz, zdążysz nam wszystko oddać.

Facet z pistoletem padł na ziemię, wydając rozpaczliwe jęki. Emma stała nad nim, trzymając w ręku kuchenny nóż, z którego kapała krew. Drugi z nich poderwał się i krokiem zapaśnika zaczął ostrożnie podchodzić do Emmy, która zastygła w wyczekiwaniu. Leżąc jeszcze kopnąłem z całej siły w nogi naturalsa, który zachwiał się i prawie przewrócił. Wtedy Emma wbiła mu nóż w klatkę piersiową i zraniła go jeszcze kilka razy, zanim upadł półprzytomny. Oszołomiony zgarnąłem z ziemi pistolet. Wycelowałem w głowę tego, który mnie znokautował. Nie potrafiłem jednak pociągnąć za spust. Emma podeszła do mnie, a po kilku sekundach mojego niezdecydowania łagodnie i powoli przejęła ode mnie pistolet.

Zwłoki obu naturalsów wrzuciliśmy do piwnicy.

Wszystkie nasze graty zmieściły się do jednej wielkiej walizy, a kasa do torby podręcznej. Usiedliśmy na tylnym siedzeniu samochodu i wydałem dyspozycję komputerowi pokładowemu. Czułem zmęczenie i wyczerpanie zarówno fizyczne jak i psychiczne, ale czujnie obserwowałem znikający za ramieniem nocny krajobraz.

Pokonywaliśmy częściowo tę samą trasę, którą przebyłem rano, kiedy założyłem nowe konto. Na horyzoncie, nad lasem, unosiła się łuna, a ponad nią gęste tumany popielatego, ciężkiego dymu. Płomienie trawiły drzewa, a ja czułem zapach pożogi. Było to w miejscu, w którym rano zatrzymałem się na chwilę w drodze powrotnej z banku. Tak, okłamałem tych dwóch naturalsów. Ich bomba wcale nie zawiodła. Wybuchła.

12

Wczesnym rankiem na horyzoncie pojawiła się błękitna ściana smukłych kilkusetmetrowych drapaczy chmur, a lotnisko znajdowało się u stóp tej metropolii.

Kupiłem dwa bilety w jedną stronę na najbliższy dostępny lot poza Europę. Jedno z miast Ameryki Południowej o hiszpańsko brzmiącej nazwie. Stamtąd już na spokojnie wybierzemy ostateczny cel naszej podróży. Będzie to jakaś rajska wyspa. Emma zgodziła się bez wahania. Powiedziała, że poleci ze mną na koniec świata i że jedyne, czego pragnie, to być ze mną.

Podczas odprawy i rzetelnej kontroli dokumentów musiałem włożyć dużo wysiłku, żeby wyglądać na opanowanego. Martwiłem się o nasze dowody tożsamości, ale Emma już wcześniej oceniła, że są podrobione wzorcowo. Oczywiście przeczytała i zapamiętała wszystkie wiadomości dostępne na ten temat w sieci.

Milan Weber i Emma Weber. Przeszliśmy odprawę.

Samolot rozpędza się na pasie startowym. Wznosi się. Z okna obserwuję, jak wschodzące słońce przegląda się w gładkich taflach smukłych jak zapałki wysokościowców, które do połowy zanurzone są w mlecznobiałych, delikatnych chmurach. Emma opiera głowę na moim ramieniu i zamyka oczy. Nie wiem, czy udaje, czy naprawdę śni. I tak jej nie zrozumiem. Ale przecież nikt nie rozumie kobiet. Nie przeszkadza to jednak, by je kochać.

Autorka o sobie:

Publikowałam w "Esensji", "Fantazjach zielonogórskich" oraz "Poznaniu fantastycznym. Drodze wolnej". Jestem miłośniczką literatury wszelakiej ze szczególnym uwzględnieniem fantastyki.

Paulina Rezanowicz

Ulepiec

Ukryta na drzewie Radka już od dłuższej chwili obserwowała wędrowca. Kiedy wyjechał z gęstwiny na rozległą polanę, a wzburzona kopytami wierzchowca mgła zakłębiła się niczym rozwścieczone żmije, kobieta zeskoczyła z gałęzi i trzymając się skraju lasu, pobiegła na przeciwną stronę łąki. Zdołała ponownie ukryć się wśród zarośli, nim nieznajomy dotarł w pobliże, po czym zatarła ręce z uciechy.

Rzadkość, rzadkość, mało komu zdarzało się tu zbłądzić, a mężczyzna szedł tędy celowo. Oj, znał drogę, to pewne. Niespodziany gość zmierzał w jej progi. Pierwszy od wielu lat. Trza się było szykować.

Czym prędzej ruszyła do chatki tylko sobie znanym skrótem. Z przejęciem zabrała się do roboty. Rozpaliła ogień i wrzuciła doń łodyżki bylicy — jeśli miesiąc zajdzie, zapach zioła powiedzie wędrowca. Zaryglowała drzwi, zastawiła okna. Lepiej by było, gdyby mężczyzna nie dojrzał jej, nim skończy.

Ujęła w dłoń kawał polerowanego metalu. Z odbicia patrzyła na nią poorana zmarszczkami twarz. Będzie trudniej niż przed laty. Dużo trudniej.

Zrzuciła brudne szmaty, obcięła siwe kudły tuż przy skórze.

I zaczęła pieśń.

Ból przeogromny, bo jak miało nie boleć, kiedy skóra wywracała się na lewą stronę. Trzask głośny, kiedy pękały pokrzywione kości, by chwilę później zrosnąć się na nowo. Krew ciekła z ust, gdy śnieżnobiałe zęby przebijały dziąsła.

Oby gość okazał się wart tego cierpienia.

Wstała z wysiłkiem, włożyła świeże szaty, po czym ponownie się przejrzała. Zobaczyła młodą, wyprostowaną postać. Twarz gładka, złote włosy jeszcze krótkie, ale już układające się w pierścienie.

Z oczu popłynęły łzy wzruszenia. Szybko zebrała je do flakonu. Nic przecie nie powinno się marnować.

Pukanie. Nie biec do drzwi od razu. Spokojnie, niech czeka, niech się lęka nocnego lasu.

— Radko! Jesteś tam? Otwórz.

Och, znał jej imię. Ale skąd? Jeszcze ją w Wyszomierzu pamiętali? A przecie od lat borów nie opuszczała.

Otuliła się płaszczem i zaciągnęła kaptur na twarz. Otworzyła drzwi. Stał na progu. Oczy barwy wiosennego nieba, ogromne jak dwa jeziora, patrzyły na nią z rozpaczą. Usta, kształtne i miękkie, drżały.

— Kim jesteś, wędrowcze?

— Jak to? Nie znasz mnie? Jestem panem na zamku. W moim lesie ty mieszkasz!

— Och! Wybacz, panie.

— Nieważne. — Zniecierpliwiony wtargnął do chatki i zasiadł w pobliżu paleniska. — Ratunku trzeba.

Popatrzyła na jego piękną twarz i silne dłonie. Skurcz ścisnął żołądek, a czerwień uderzyła jej do policzków. Czyżby to na niego czekała całe długie życie?

— Co mam robić, panie?

Rycerz rozgrzał się już od płomieni, wstał ze stołka i zrzucił opończę.

I wtedy poczuła jego zapach — dziki i ostry, a w nim woń innej kobiety. Z zazdrości krew zawrzała jej w żyłach.

— Moja żona umiera. Błagam, tyś naszą jedyną nadzieją — powiedział.

Tak, wyczuwała też zapach śmierci.

Na usta dziewczyny wypełzł chytry uśmiech. Już czas. Niech stanie się magia!

Zsunęła kaptur, a na jej widok gość wstrzymał oddech. Zrzuciła płaszcz, a mężczyzna pobladł z wrażenia.

— Więc, czego to ode mnie chciałeś, Wizymirze?

— Moja żona...

— Tak? — Pochyliła się. Wzrok pana spoczął na jej piersiach, wyłaniających się z dekoltu. Zapomni o żonie, na pewno zapomni, pomyślała.

— Ulecz ją, Radko.

Trzask! Pękła jedna ze starych kości, która z powodu pośpiechu przemiany nie zdążyła się wcześniej przeobrazić. Leśna baba zacisnęła zęby, by zwalczyć moment słabości.

— Dobrze, uratuję ją, ale będzie za to cena.

— Zgodzę się na wszystko.

Spojrzała mu w oczy. Wydawały się być szczere.

— Gdy wyzdrowieje, wypędzisz ją z zamku i mnie weźmiesz za żonę.

— Niech tak będzie. Byle przeżyła. Ruszajmy.

***

Gdy dojeżdżali do zamku, pierwsze promienie słońca wypełzały już na niebo. Rozpływające się u podnóży fortecy jezioro migotało. Mężczyzna objął mocniej Radkę i przyspieszył konia. Wkrótce kopyta uderzyły w drewniany most. Pochylili głowy, żeby przejechać pod łukiem i chwilę później znaleźli się na dziedzińcu. Rycerz zeskoczył z wierzchowca i pomógł dziewczynie zsiąść. Potem ujął w dłonie jej twarz.

— Stałaś mi się niespodziewanie bliska — powiedział i przywarł zachłannie do jej ust. Otumaniona pozwalała przez chwilę całować się na oczach strażników. W końcu Wizymir się opamiętał. Złapał ją za rękę i pociągnął w głąb zamku. Przebiegli przez główną salę, a znajdujący się tuż za nią korytarz poprowadził ich schodami w górę. Kiedy mężczyzna otworzył drzwi, buchnął odór śmierci. Rycerz popchnął Radkę w stronę stojącego w komnacie łoża. Wówczas dziewczynę oślepiło słońce swobodnie wpadające już wschodnim oknem.

I w tej właśnie chwili wyczuła, że coś się nie zgadza. Oprócz umierającej w pokoju był jeszcze ktoś. Niewiasta! Zdrowa i pełna życia! To jej zapach czuła na Wizymirze, a nie chorej. I to tę drugą kochał.

Pułapka!

Radka rzuciła się w stronę drzwi, ale wciąż stał tam Wizymir, tym razem z wyciągniętym mieczem.

— Wybacz — szepnął.

Załkała. Czy gdy odmieniła ciało na nowe, straciła rozum? Lata odosobnienia uśpiły jej czujność? To chuć! Przeklęta chuć, wszystkiemu winna!

Rycerz opuścił ostrze.

— Czyżbyś wciąż był pod jej urokiem? — wysyczała dama.

— Wygląda tak niewinnie, Lubo.

— To przeklęty ulepiec! Nie dostrzegasz tego?! — Kobieta podbiegła do Radki, odrzuciła jej koszyk, a potem wykręciła ręce dziewczyny. — To piękne ciało nie jest prawdziwe!

Wizymir podszedł i jął lustrować gładką skórę na ramionach ślicznotki.

— Pod spód patrz! — rozkazała Luba.

Uniósł ręce Radki i dostrzegł pod pachami ohydne blizny. To tam skóra pękła, żeby móc się wywrócić na drugą stronę. Z jego ust wydobył się jęk odrazy.

— Zwiąż ją — zażądała dama.

Spętał Radkę łańcuchami i położył pod ścianą. A tymczasem z łóżka doszedł jęk.

— Wieśniaczka jeszcze żyje? — zdziwił się Wizymir.

— Do wieczora nie dotrwa — odpowiedziała kobieta, po czym dodała: — Dobra robota, mężu.

— Hmm — zamruczał połechtany. — Lubo, a czy ty nie jesteś przypadkiem zazdrosna?

— Jestem! — Oczy Luby zabłysły wściekle. — Ale żeby zwabić leśną babę, naprawdę musisz ulec jej urokom. Inaczej nie da się przechytrzy

. Och! Już niedługo oczyścimy z tych dziwadeł wszystkie lasy wokół grodu. Jestem pewna, że twój dziad, Lech, nada nam w podzięce więcej włości.

***

Wieczorem pani zamku przyniosła Radce strawę.

— Co ze mną zrobicie? — spytała strwożona dziewczyna.

— Spalimy na stosie.

Załkała.

— No już. Nie rozpaczaj po próżnicy, bo losu swego nie odmienisz.

— Cóż ci szkodziłam?

Luba zaczęła przechadzać się po komnacie w milczeniu. W końcu rzekła:

— Jak mam spokojnie żyć u boku męża, wiedząc, że nieopodal czai się zło? Jak mam rodzić synów w obawie, że któregoś z nich sprowadzisz na manowce? Dziwadło przez samo Licho lepione! Nie ma dla ciebie miejsca w naszych włościach!

Na te słowa żal i strach, które dotychczas czuła Radka, rozpierzchły się, a zastąpiła je nienawiść głęboka i czarna jak wyszomierskie bagna.

— Przeklęta bądź ty oraz to, co w swym łonie od niedawna nosisz! — wykrzyczała dziewczyna.

***

Po zapadnięciu zmroku Radka poczuła się lepiej. Jakby wraz ze znikającymi promieniami słońca, pętający ją łańcuch zrobił się lżejszy. Na zamku zapanowała cisza.

Leśna baba zaczęła nucić pieśń. Naprężyły się kości obolałe po wczorajszej przemianie. Trzasnęły jak gałązki pod naporem wichury, a skóra pozbawiona podpory swobodnie obwisła. Dziewczyna wypełzła z łańcuchów ledwo przytomna i podeszła do łoża umierającej. Nieszczęśnica drżała. Spoconą twarz obróciła w stronę Radki.

— Ratuj, leśna babo — jęknęła.

Może by i Radka mogła ocalić jej życie. Zawartość koszyczka wciąż leżała na podłodze. Podniosła flakonik i wlała w usta dziewczyny kroplę — ale tylko jedną, żeby jej za szybko na nogi nie postawić — po czym odstawiła buteleczkę pod łóżko. Rumieniec wypełzł na twarz chorej, a spojrzenie oprzytomniało.

— Kimżeś ty? — spytał ulepiec.

— Marusia, kowalowa córka. Gdym zachorzała, państwo na zamek mnie wzięli. Powiedzieli tatkowi, że tu prędzej do zdrowia wrócę.

— Aleś nie wróciła.

— Nie, nie ma dla mnie ratunku. Śmierć już czeka. Alem przed tym ostatnią dobrą rzecz miała zrobić. Ciebie swą chorobą zwabić.

Leśna baba przyjrzała się dziewce. Młoda jeszcze była, całkiem ładna. Nadałaby się. Spojrzała jej głęboko w oczy. Dojrzała strach.

— Czegóż tak się boisz?

— Śmierci.

— Błąd. Mnie się bać powinnaś.

To rzekłszy, przywarła do ust dziewczyny i wessała się całą mocą. Osłabłe ciałko nie miało siły walczyć, a dusza, nienawykła do takich zagrożeń, uleciała lekka jak piórko. Radka zajęła ciało dziewuchy, a tamta wpadła w jej skórę.

Marusia leżała teraz przygnieciona bólem zrastających się kości, nie pojmując, co się przed chwilą stało. W tym czasie Radka poczęła zbierać z ziemi magiczne ingrediencje, w tym najcenniejszą — buteleczkę z jej własnymi łzami. Zatrzymał ją na chwilę atak kaszlu, splunęła krwią, po czym wypiła zawartość flakonika. Ucisk w płucach natychmiast ustąpił.

— Ratunku! — krzyknęła Radka. — To ja, Marusia! Ulepiec wyzwolił się z kajdan!

Do komnaty wpadli strażnicy, a za nimi Wizymir i Luba.

Biedna Marusia w obolałym ciele ulepca łatwo dała się spętać łańcuchem.

— To kłamstwo — zaczęła. — Słuchajcie...

Ale nikt nieszczęsnej nie słuchał. Pani zamku zarzuciła jej worek na głowę, aby strażników swym licem nie mamiła, i zwróciła się do Radki, myśląc, że to kowalska córka:

— Lepiej ci?

— Lepiej, pani.

Luba zbliżyła się do dziewuchy i przystawiła ucho do jej piersi.

— W płucach ci już nie rzęzi…

— Już nie.

— Jakże to?

— Och, wybacz pani — zaczęła lamentować Radka — żem nie wołała od razu, ale sił brakło. Ulepiec obiecał, że mnie uzdrowi, jak pomogę w ucieczce. Więc wypiłam magiczną miksturę i jak tylko słabość odeszła, wezwałam straże.

— Dobrześ zrobiła i sprytnie. Wynagrodzimy cię za to.

***

Nadszedł kolejny świt w Wyszomierzu. Rozkrzyczały się skowronki. Rozhulał wiatr zachodni. Zebrany na dziedzińcu tłum oczekiwał Mściwoja, wuja Luby, który znał się najlepiej na unieszkodliwianiu wszelkiego plugastwa.

Do Wizymira i jego żony podszedł pachołek i skłonił się.

— Stos już ułożony — rzekł.

Luba skinęła na strażnika. Ten natychmiast pobiegł w stronę wejścia do lochów, a po chwili mały oddział wyprowadził leśną babę.

Z oczyma błyszczącymi, z ustami rozchylonymi jak kwiaty róż, ze złotymi lokami rozwianymi na wietrze stanęła na dziedzińcu. Jakże była piękna, a teraz spłonie. Po policzkach Radki pociekły łzy. Nie nad Marusią płakała, jeno z żalu nad porzuconym ciałem i wiecznym życiem, które utraciła.

Stała pośród gawiedzi, więc dostrzegała też reakcję innych na widok ulepca. Kobiety syczały jadowite przekleństwa. Mężczyźni... nie słyszała ich przekleństw, jeno wzmocnione bicia serc, jeno oddechy ich przyśpieszone. Takie miała nad nimi panowanie! Tylko najsłodszy z nich jej się oparł. Wizymir.

Stukot kopyt na moście przebił się przez babskie kalumnie. Nadjechał Mściwój wraz ze swoją drużyną.

— Wuju! — wykrzyknęła radośnie Luba.

Objęli się czule.

— Moje powinszowania — rzekł gość do Wizymira, zerkając wymownie na ledwo rysujący się brzuch jego żony. Pan zamku wyszczerzył zęby w uśmiechu, ale oczy jego pozostały zamyślone.

Tłum począł się niecierpliwić.

— Zróbmy, co najpilniejsze — powiedział Mściwój. — Chodźmy nad jezioro.

Ruszył pierwszy, tuż za nim pojechali Wizymir z żoną, potem oddział strażników poprowadził skazaną. Za nimi podążyła cała gawiedź zgromadzona na dziedzińcu.

Dotarli na miejsce.

Więźniarkę wprowadzono na podest i przywiązano do pala. Ręce jej umocowano w górze, a na widok blizn pod pachami pierwsze rzędy widzów jęknęły ze wstrętu.

Radka napotkała spojrzenie Marusi. Myślała, że dojrzy strach szaleńczy, rozpacz być może. Tymczasem patrzyły na nią oczy przytomne, stawiające wyzwanie. Cofnęła się o krok, zaskoczona. Chciała zrobić następny, ale gęsty tłum napierał.

— Czy przyznajesz, żeś jest ulepcem? — spytał Mściwój.

— Przyznaję — odrzekła Marusia głosem delikatnym i dźwięcznym, a jednocześnie tak silnym, że usłyszały ją nawet ostatnie rzędy gapiów.

— W takim razie giń — rzekł krewny Luby i odebrał od pachołka płonącą żagiew. Gdy zbliżył ją do gałęzi wystających spod podestu, skazana zaczęła swój śpiew.

Och! To była pieśń leśnej baby, skądże ona ją znała? Pieśń magiczna! To ciało musiało ją zapamiętać!

Wszyscy zamarli pod urokiem pięknego głosu. Kobiety i mężczyźni, strażnicy i służki, starcy i młodziaki, stanął każdy jeden z rozdziawioną gębą. Tymczasem pochodnia wypadła Mściwojowi z ręki, potoczyła się w trzciny i zgasła.

Radka spojrzała na państwa. Luba z pobladłą twarzą słuchała przez chwilę, po czym oprzytomniała pierwsza. Obróciła się w stronę męża, chcąc się przekonać, jak na niego wpłynęło zaklęcie. Ale Wizymir nie stał jak reszta mężczyzn osłupiały. Jego oczy przytomne, jego miecz... obnażony!

Pani zamku krzyknęła, ale na nic się to zdało. Omamieni pieśnią ludzie nie słyszeli. Objęła brzuch, by chronić dziecię, a może by uświadomić mężowi, na co się zaraz poważy. Ten jednak nie opuścił ostrza, jeno postąpił krok do przodu. Wtedy, wyciągnąwszy z fałd sukni puginał, rzuciła się w jego stronę. Ale w starciu z rosłym wojem nie miała szans. Po chwili, brocząc krwią, legła u jego stóp.

Na ten tragiczny moment ocknął się z uroku wuj zabitej. Dobył miecza i ruszył w stronę mordercy, wołając na pomoc swą drużynę. Ci jednak, mniej doświadczeni w sprawach nieczystych, wciąż zbyt byli otumanieni, by działać. Starł się więc Mściwój z Wizymirem sam. Z gardeł obu mężów wydobył się ryk, błysnęły w słońcu uniesione miecze. Nawet Marusia przerwała słodkie trele, zaskoczona zajadłością pojedynku. Wtem jęknął Mściwój boleśnie ugodzony, po czym padł obok swej siostrzenicy, by po chwili wyzionąć ducha.

Oj, nie doceniła Radka sprytu kowalskiej córki i jeśli teraz nie umknie, słono za to zapłaci. Trzeba było uciekać, ale ludzie tkwili ciasno w ziemię wrośnięci, nieruchawi.

— Z drogi! — wrzeszczała, przepychając się na tył. — Z drogi, głupcy!

Tłum zaczął się powoli ożywiać. Ktoś załkał. Ludzie Mściwoja sięgnęli broni. Szybko jednak zrozumieli, że nie mają szans z otaczającymi ich zewsząd oddziałami Wizymira i poddali się bez walki.

— Niech nikt nie śmie się ruszyć! — rozkazał pan zamku. Przekroczył trupa Luby oraz jej wuja i rozciął Marusi więzy. Tymczasem straże objeżdżały tłum, pilnując, by nikt nie umknął.

— Dziewczę to jest niewinne i nic złego nie zrobiło, poza tym, że chciało ratować ludzkie życie. Moja żona i jej wuj sączyli mi jad do ucha. Ale już za to zapłacili. — Wizymir zamilkł na chwilę. — Obiecałem tej dziewczynie, że ją poślubię i uczynię panią tego zamku. Tak też się stanie.

Marusia uśmiechnęła się zwycięsko, a Radka, no cóż, chyba zemdlała.

***

Na prośbę Marusi Wizymir wtrącił Radkę do lochu. Jakiś strażnik przynosił jej podłe żarcie — śmierdzącą breję, bardziej jakby dla robactwa warzoną niż dla człowieka. Do picia zostawiał jeno wodę zatęchłą, a do tego niewiele. Od diety paskudnej ciało dziewczyny chudło, a trzewia puchły. Czasem zapominano o niej zupełnie. Spragniona musiała wówczas zlizywać wilgoć ze ścian, a z głodu łapała szczury. Odgryzała im łby i piła ich posokę przebrzydłą, póki ból wzdętego brzucha nie mijał.

Straciła rachubę czasu. W chwilach słabości macała twarz, próbując wyczuć zmarszczki, wytężała wzrok, by sprawdzić, czy nie posiwiała. Tak niewiele życia ma człowiek, w porównaniu z ulepcem to ledwo chwila. A ona je tu marnowała.

Tymczasem, pomiędzy wpadaniem w czarną rozpacz a snuciem marzeń o zemście, w myśli dziewczyny zakradł się jasny promyk. Przypomniały jej się czyjeś dłonie, silne i duże. To one podtrzymywały ją, gdy osuwała się zemdlona tamtego przeklętego dnia. I towarzyszył im głos: „Marusiu... jakże? Toś umierająca była, kto ciebie z łoża wypuścił... Poznajesz mnie? To ja, twój Staszko”.

***

Niespodzianie zawitała w lochach Marusia. Uśmiechała się promiennie, a Radka natychmiast dostrzegła jej białą suknię oraz wianek z pierwiosnków.

— Czyżby dzień twego ślubu z Wizymirem?

— Tak. Jużem została jego żoną. Przyszłam pochwalić się swoim szczęściem i nacieszyć twoją niedolą.

Kowalska córka podeszła nieco bliżej, by zobaczyć, jakie wrażenie wywarły jej słowa.

— Mścisz się na mnie — szepnęła Radka — a mogłabym cię magii ulepców nauczyć.

— Nie trza mi tego.

— Nie chciałabyś ciała odmieniać na młode? Powiem ci, jak. Inaczej przemienisz się w paskudną staruchę i umrzesz.

— Ty też, pomiocie Licha, i to szybciej. Jużeś blada i brzydka — wyrzekła Marusia. — Choć myślałam, że będziesz chudsza. Twój brzuch, taki pękaty…

— Och, nie będę ja na razie chudsza. Lecz nie więziennych posiłków to zasługa, jeno miłości Staszka.

Uśmiech zszedł z twarzy panny młodej.

— Łżesz. Jakby to miało się stać? Nie odwiedza cię on. Dawno temu wioskę opuścił.

— Jak to się stało? — zaśmiała się Radka. — Wcześniej, głuptasku. Dziecię już tu było, gdym w twoją skórę wchodziła.

— Czemuś mi pierwej nie powiedziała? — Marusia złagodniała.

— Bom nie wiedziała, ale teraz to chyba oczywiste. — Więźniarka pogładziła się po wystającym spod podartego ubrania brzuchu. — Nie żal ci dzieciaka? Rychło tu zemrze.

— Żal — potwierdziła dziewczyna — ale tak być musi.

— A więcej dzieci nie będzie.

— Jak to?

— Ulepce nie rodzą.

Oblicze Marusi skurczyło się.

— Kłamiesz! Wszystko dzieci rodzi, i ludzie, i zwierzęta...

— O zwykłych stworzonkach ty mówisz, co umierają i pragną zostawić po sobie inne życie — zachichotała Radka. — Zapomniałaś, kto ulepców stworzył? Licho! I obiecało nam trwanie po wsze czasy. Niepotrzebne nam potomstwo.

Marusia nic nie rzekła, wycofała się jeno kilka kroków. Wtedy Radka zaczęła kaszleć, głośno, natarczywie. W żebrach jej dudniło. Gdy po ataku legła na ziemi, ledwo wyrzęziła:

— Oj, słabe jest ciałko twoje.

— Nie puszczę cię stąd, bo mnie gdzie capniesz i pocałunkiem znów nas podmienisz.

— A czy to takie złe? — kusiła Radka. — Zresztą, nie mogę tego uczynić. Tyś teraz ulepcem, od twojej woli to zależy. Pomyśl, mogłabyś swoje dziecię sama powić...

— Tyle, co żoną Wizymira zostałam.

— Staszka ci nie żal? Miłuje cię i ty jego miłowałaś. To ciało pamięta, co żeście wyczyniali, zanim choroba cię dopadła. A Wizymir? Jedną żonę już ubił. Co zrobi, gdy i ty mu się opatrzysz?

— Kocha mnie — zaprotestowała.

— Och! Luba też tak myślała i skończyła z jego mieczem w bebechach. I nie ciebie kocha, jeno ciała ulepca pożąda!

— Czego więc chcesz?

— Pomieńmy się znowu!

Ważyła tę myśl Marusia przez dobrą chwilę, nim w końcu odrzekła:

— Dobrze, ale cię wpierw uleczyć muszę. Cóż mi po ciele, które znów zachorzało.

— Twoich łez trzeba, im więcej tym lepiej.

***

— Tyle wystarczy? — Nowa pani zamku podała leśnej babie wypełnioną do połowy buteleczkę.

— Będzie musiało. — Radka wypiła zawartość.

— Mogę dotknąć? — spytała Marusia, wskazując obły brzuch.

Więźniarka zgodziła się i dziewczyna przystawiła dłoń do jej nagiej skóry.

— Dlaczego nie kopie? Śpi? — spytała.

— Nie, na to jeszcze za wcześnie, za małe. Spójrz, odzyskałam siły.

Marusia przyjrzała się. Radka nie kłamała — bladość lica ustąpiła, gorączka zeszła. Rozkuła więźniarkę z kajdan. Ta wstała, a robactwo rozpełzło się w popłochu.

— Ucałuj mnie teraz.

— Nie tutaj — rzekła Marusia. — Nie chcę, żebyś znów wezwała straże.

Opuściły lochy. Na górze grała muzyka, w końcu był to dzień wesela.

— Gdzie Wizymir? — spytała Radka.

— Ucztuje.

— Nie szuka ciebie?

Marusia wzruszyła ramionami.

— Widać kielichy z miodem są ważniejsze — odrzekła.

U wyjścia z zamku zatrzymały je straże.

— Co robisz z więźniarką, pani?

— W dniu ślubu okazuję litość i uwalniam ją.

— Ale... — zawahał się strażnik.

— Precz! — rzekła panna młoda. Musiała już sobie wyrobić posłuch na zamku, bo mężczyzna ustąpił i dał znak innym, by podnieśli kraty.

Przeszły przez most i Marusia powiodła Radkę w trzciny porastające brzeg jeziora. Wpierw złożyła jej na ustach lekki pocałunek, a potem przywarła mocno. I w jednej chwili zamiana znów się dokonała.

Teraz nadszedł czas, by zakończyć sprawę jak należy. Trzeba się było Marusi pozbyć, to z jej winy przecie przez tyle miesięcy Radka tkwiła w lochu.

Już ją chciała ciałem swoim przygwoździć, już się ręce do Marusinej szyi zbliżały, żeby ją zadusić, już oczy szukały kamienia, którym można by zmiażdżyć tę główkę. Wtem dojrzała uśmiech dziewczyny, gdy ta pękate łono gładziła.

Odpuszczę jej, postanowił ulepiec. Niech w świat idzie swojego Staszka szukać. Gdy pojmie, że brzuch jej w środku pusty, jedynie od nieświeżej wody wzdęty, będzie to dla niej wystarczająca kara. Tymczasem ona sama wróci do zamku i zajmie wreszcie należne jej miejsce. Czeka ją przecie noc poślubna. Dopiero nazajutrz Wizymir za wszystko jej zapłaci!

Autor o sobie:

Rocznik 1991. Z wykształcenia matematyk, obecnie na studiach doktoranckich. A w czasie wolnym piszę opowiadania. Tak się jakoś złożyło, że najczęściej wychodzą mi z tego historyjki z pogranicza matematyki, filozofii i obłędu. Dotychczas publikowałem w Szortalu i na portalu NF. Uwielbiam spacery i introspekcje.

Michał Brzozowski

Lustereczko, wysłuchaj przecie

Mówiłem, a słuchacz słuchał.

— Wyobraź sobie zatem, że spotykam kosmitę zbudowanego z antymaterii. Nie chcąc wyjść na impertynenta, ściskam mu dłoń. No i wtedy, gdy materia styka się z antymaterią, następuje anihilacja i obaj umieramy w olbrzymim wybuchu! Fascynujące, nie sądzisz?

Spojrzałem pytająco na mojego wiernego słuchacza. Ten zaś nie odpowiadał, tylko patrzył na mnie nie mniej pytająco. Kogoś mi przypominał. Mówiłem dalej:

— Czytałem tam też o innej ciekawej rzeczy. Podobno istniejemy tylko dlatego, że ilość materii ociupinkę przewyższyła ilość antymaterii gdzieś w pierwszych ułamkach ułamków sekund po Wielkim Wybuchu.

Zrobiłem krótką pauzę i spojrzałem na słuchającego. Miał na koszuli liczbę 108. Zabawne, ja na swojej miałem 801.

— W sumie chyba nie wiadomo, dlaczego materia przeważyła szalę. Fizycy nazywają coś takiego spontanicznym złamaniem symetrii...

Przerwałem, bo dostrzegłem coś dziwnego. Na tyle dziwnego, że ciarki przeszły mi po plecach. Mój kochany słuchacz ziewnął.

Moje zwierciadlane odbicie ziewnęło. A przysiągłbym, że ja nie ziewnąłem. Po chwili przyszła mi do głowy bzdurna myśl, że najpewniej mam popsute lustro. Pomachałem ręką. Zwierciadlany bliźniak zrobił to samo. Podskoczyłem, a wraz ze mną koleś ze zwierciadła.

Ech, musiało mi się przywidzieć.

***

— Też uważasz, że mechanika kwantowa jest z lekka porąbana? Według jednej z interpretacji istnieje nieskończenie wiele światów równoległych, w których mamy nieskończenie wielu braci bliźniaków.

Przez chwilę wydawało mi się, że odbicie zmrużyło oczy.

— Wiesz — kontynuowałem — niezbyt w to wierzę, sądzę, że teoria multiwersum jest niefalsyfikowalna w sensie Poppera...

Facet w lustrze naprawdę ziewnął. Nie wydawało mi się. Zrobił to. Szkoda, że nie wprowadzili do zwierciadeł żadnej elektroniki i nie można ich naprawić, wyłączając i włączając ponownie. Początkowy niepokój został wyparty przez ciekawość.

Postukałem w szklaną taflę. A może to jednak moja bujna niczym grzywa Mufasy wyobraźnia? Tak, ta sama, która podsuwa tak dziwaczne porównania.

— Na czym to ja skończyłem... A tak. Zatem popperowski falsyfikacjonizm metodologiczny...

W tym momencie lustrzane odbicie ziewnęło na tyle potężnie, że skruszyło ostatni bastion sceptycyzmu w mojej głowie. A potem, jakby tego było mało, odbicie ostentacyjnie wyszło z łazienki. Po upływie kilku chwil wróciło w piżamie i niestarannie założonej szlafmycy. Przyniosło nawet moją ulubioną poduszkę z Królem Lwem i zaczęło przygotowywać sobie posłanie w wannie. Wzięło ręcznik, próbując zapewne wykorzystać go w roli prowizorycznej pierzyny. Wtedy fantom spojrzał na mnie i moją opadniętą na kafelki żuchwę i powiedział:

— Nie przeszkadzaj sobie. Mów dalej.

Przetarłem oczy, ale mara nie zniknęła. Może w lustrze skończyły się baterie albo trzeba dokupić dekoder, bo wszystkie zwierciadła w Polsce przeszły na technologię cyfrową?

— Naprawdę słucham — zapewnił fantom leżący w wannie po drugiej stronie lustra.

— Popper...

Kto by pomyślał, że odbicia potrafią tak głośno chrapać.

***

Sytuacja stawała się coraz bardziej nie do wytrzymania.

— Wiesz, ostatnio wyczaiłem w antykwariacie pierwsze wydanie "Krótkiej historii czasu"...

Odbicie ziewnęło dwa razy, po czym zajęło się żonglowaniem mydłem i szczoteczką do zębów.

— Słucham, słucham — zapewniło.

— No i... Ty wcale nie słuchasz! — krzyknąłem, widząc, jak fantom wykonuje cyrkowe sztuczki z wykorzystaniem łazienkowych akcesoriów. Trzeba przyznać, że szło mu całkiem nieźle.

— Ależ słucham — powiedział, choć nawet na mnie nie patrzył. — Tylko czasami za bardzo przynudzasz.

— W porządku — odparłem i wyszedłem, zamykając z trzaskiem drzwi łazienki.

***

Gdy wieczorem wróciłem do domu, od razu podbiegłem do lustra. Przez kilka minut patrzyłem jak głupi na swoje nieruchome odbicie.

— No jak? — spytałem, gdy już straciłem cierpliwość. — Nie jesteś ciekaw, gdzie byłem?

Brak reakcji.

— Zatem poszedłem połazić w kółko po centrum handlowym. Wiesz, wyobrażam sobie wtedy, że jestem jak ten elektron w cyklotronie...

Zwierciadlany potrząsnął głową z niesmakiem i położył się spać w wannie. Nawet nie założył piżamy.

— I wiesz, co?! — kontynuowałem, podniesionym głosem. — Chodziłem po centrum i przyszło mi do głowy, że przecież elektron ma swoją wiązkę kompanów. A ja nie. Uświadomiłem sobie, jak bardzo jestem żałosny, skoro nawet lustrzane odbicie nie chce ze mną gadać. Dzięki, stary. W końcu przejrzałem na oczy.

Poczekałem na reakcję. Oczywiście nie za długo, żeby odbicie nie pomyślało, że mi zależy. Bo wcale mi nie zależało. Wcale, a nawet w ogóle mi nie zależało. Ale fantom tylko głośniej zachrapał.

— Mam nadzieję, że przyśni ci się Jabberwocky — wycedziłem. — Gdy został niecały kwadrans do zamknięcia galerii i centrum opustoszało, poszedłem do łazienki, by w spokoju popłakać.

Człowiek z lustra tylko przewrócił się na drugi bok. Zacisnąłem zęby i mówiłem dalej:

— Podszedłem do umywalki i obmyłem twarz wodą, żeby jakoś ostudzić głowę i rozplątać myśli. Wtedy spojrzałem na swoje odbicie.

Zwierciadlany jakby drgnął. A może tylko mi się wydawało.

— Kto by pomyślał, że w centrach handlowych mają tak piękne łazienki. Lustro posiadało szalenie pociągającą ramę.

Ja z drugiej strony wiercił się w wannie. Może naprawdę miał koszmary.

— Karmazynową ramę z rzeźbionymi chimerami. — Tu akurat blefowałem. Rama była biała i plastikowa, ale nie zaszkodzi odrobina kolorytu. — Spojrzałem i zobaczyłem przed sobą wspaniałego, wiernego słuchacza. Opowiedziałem mu o paradoksach mechaniki kwantowej i teorii wielkiej unifikacji. A odbicie tak pięknie słuchało.

Zwierciadlany wyszedł z wanny.

— Mógłbyś się zamknąć. Usiłuję zasnąć — powiedział.

— Nie, nie mógłbym. No i tamto odbicie było tak cudownym słuchaczem. Kiwało głową, gdy ja kiwałem i śmiało się, gdy ja się śmiałem. Chyba jutro też tam pójdę.

— Jak mogłeś mi to zrobić?! — ryknął tamten z drugiej strony.

— Jak mogłem co zrobić? Myślisz, że zdradziłem cię w publicznej toalecie? To dobrze, że tak myślisz, bo tak właśnie się stało!

Fantom wybuchnął płaczem.

— Oj, prawie zrobiło mi się żal — powiedziałem. — A wiesz, co było w tym wszystkim najlepsze? Poczucie, że w każdej chwili ktoś może nas nakryć! Wbiec nagle i wybuchnąć śmiechem, widząc kolesia, który gada sam do siebie. Ten lęk przed upokorzeniem tylko nas nakręcał!

Odbicie ryczało jak małe dziecko.

— Przepraszam — mówiło, uderzając pięściami w taflę, próbując przebić niewidzialną ścianę światów. — Ale jeszcze może być jak dawniej.

Nie miałem serca już dłużej na to patrzeć.

— Wybacz, stary — powiedziałem i skazałem się na wyrok siedmiu lat nieszczęścia.

Autor o sobie:

Rocznik 1987. Urodzony w Warszawie, zamieszkały w Płońsku. Magister zarządzania pracujący w branży motoryzacyjnej. Od lat zainteresowany fantastyką i historią. Dotychczas moje utwory ukazały się w magazynach „Histeria”, „Biały Kruk”, „Creatio Fantastica” i „Szortal”. Udzielam się również na portalu fantastyka.pl pod nickiem belhaj.

Artur Grzelak

Most wśród drzew

— Powiadają, że jest wielki jak strażnica na Wiechlinowym Wzgórzu. — Sulek zdjął szyszak i zmierzwił posklejane od potu włosy. — Dłońmi potrafi tak zgnieść dorosłego chłopa, aż ten się posra.

— Babka opowiadała mi, jak spotkała go kiedyś drzemiącego na kamieniu. Głaz wielkości książęcego stołu pękł pod jego ciężarem. A babka spieprzała tak szybko, że aż kieckę po drodze zgubiła. — Baljak przerwał ostrzenie halabardy i wtrącił się do rozmowy.

— Może babka jeszcze się gdzieś po drodze zatrzymała? — Stojący obok Matus zaśmiał się paskudnie. Blizna szpecąca jego oblicze zdawała się pulsować w rytm szyderczego chichotu. Był najstarszym żołnierzem w oddziale, pamiętał jeszcze czasy, gdy obecnie panujący książę biegał jako berbeć po krużgankach zamku. — Niejedno gospodarstwo po drodze. Pewnie tak się przestraszyła, że szukając pocieszenia w ramionach jakiegoś chłopa, zapomniała o kiecce.

Żołnierze zarechotali głośno. Dla rozładowania napięcia nawet Baljak dołączył do śmiejących się mężczyzn.

— Ponoć oddechem potrafi obalać drzewa — dodał najmłodszy z grupy Czyżyk, kiedy pozostali umilkli. — Byliście kiedyś w Zawilgłej Olszynie? Jest w niej luka, wyrwa, w której nie rośnie żadna roślina. To też jego robota. Ponoć kiedyś tak się zezłościł na jakiegoś kupca, że pognał go aż do tego miejsca i krzykiem poprzewracał rosnące tam drzewa.

— Wszystko to bajanie, powiadam wam. — Matus grzebał niewielkim patyczkiem w zębach, co chwilę wyjmując go i sprawdzając, co też udało mu się znaleźć. — Dziadowie i ojcowie gawędy snuli o trollu pilnującym mostu, straszącym ludzi, którzy nie chcą zapłacić myta za przejście. A kto o nim słyszał? Kto go widział w ciągu ostatmich kilku lat?

Weteran machnął patykiem, jakby podkreślając wagę pytania.

— Otóż nikt! — odpowiedział sam sobie. — Odkąd wybudowano trakt, droga do Arkas jest krótsza i szybsza. Nikt już nie wędruje przez knieję, skoro ma prosty i przejezdny gościniec. Chyba że jakiś zbłąkany albo niespełna rozumu kupiec z Wybrzeża Muszli. Nawet mieszkańcy pobliskich wiosek przenieśli się na inne tereny, bo tutaj i zwierzyny mało, i grzyby niejadalne. Nawet jeżyny nie rosną. Troll albo dawno ducha z głodu wyzionął, albo wyniósł się stąd na północ. Tak że nie lękajcie się jak młode dziewki przed pierwszym chędożeniem.

— Jakby trolla nie było, to by nas książę nie wysyłał do tej głuszy... — Czyżyk umilkł pod groźnym spojrzeniem Matusa. Blizna starego weterana po raz kolejny spazmatycznie zadrgała.

— Kończcie te pogawędki! — krzyknął dziesiętnik Zovatto, przerywając rozmowę z książęcym heroldem mającym towarzyszyć żołnierzom w wyprawie. — Wkładać kolczugi, zbierać halabardy i wyruszamy.

***

— Jeśli troll nie zdechł z głodu, to wykończyły go komary. — Matus klepnął się dłonią po masywnym karku, ubijając atakującego insekta. — Zaraza, ile tu tego cholerstwa.

Bzyczące owady atakowały wściekle całymi stadami. Żołnierze ledwo nadążali się od nich opędzać.

— To przez bagna — wyjaśnił idący obok Sulek. — Nieopodal znajduje się starorzecze, lęgną się tam całe chmary. Uważaj z tą halabardą, bo nas poharatasz, zanim dotrzemy do mostu.

— To idź trochę dalej. Widzisz, że mnie oblazły jak pszczoły plaster miodu. Muszą lubić moją słodką krew. — Weteran zarechotał i zgniótł kolejnego komara, tym razem na zarośniętym policzku.

— Możecie mi powiedzieć, dlaczego w ogóle tam idziemy? — zapytał Baljak. — Nawet jeśli troll tam siedzi, to komu przeszkadza? I tak nikt się nie zapuszcza w tę gęstwinę.

— Parę dni temu miałem służbę podczas kolacji na zamku. Słyszałem, jak książę rozmawia z kanclerzem, że zamierzają zbudować drogę przez knieję. Ponoć podłapali jakieś kontakty handlowe w jednym z miast na Wybrzeżu Muszli i będą tędy chodzić transporty. Książę przypomniał sobie o strzegącym mostu trollu i stwierdził, że jego obecność zaszkodzi interesom. I tak w tym wszystkim znaleźliśmy się my. — Sulek poprawił hełm i splunął dla podkreślenia wagi słów.

— Cisza! — uciął dyskusję dziesiętnik Zovatto.

Szedł na czele poruszającej się gęsiego grupy. Ścieżka, którą podążali, była wąska i zarośnięta. W niczym nie przypominała traktu, jaki jeszcze kilkadziesiąt lat temu łączył księstwo Roldii z Wybrzeżem Muszli i innymi terenami na wschodzie. Teraz położona w sercu gęstego boru, porośnięta widłakami, paprociami, pękami wrzosu, nawłoci i dziesiątkami innych roślin nie miała wiele wspólnego z kupieckim gościńcem.

— Słyszycie to? — spytał Matus, przystając nagle.

Z oddali dochodziły głośne, przerywane świstami i prychnięciami, odgłosy chrapania.

— Co za licho? — Czyżyk rozejrzał się trwożliwie. Wiatr gwałtownie poruszył liśćmi rosnącego obok krzaka czeremchy. Zlękniony młodzieniec mocniej chwycił drzewce halabardy i stanął w bojowej pozycji. — Troll?!

— To tylko wiaterek po lesie hula. — Starał się uspokoić chłopaka Sulek.

— Zamknąć się! — syknął dziesiętnik, a kiedy żołnierze umilkli, kontynuował konfidencjonalnym szeptem: — Jesteśmy już blisko. Po chrapaniu wnoszę, że troll śpi. Mamy więc ułatwione zadanie. Musimy do niego niepostrzeżenie podejść jak najbliżej i szybko załatwić sprawę. Baljak, ty służyłeś kiedyś jako tropiciel na książęcych polowaniach. Podkradnij się na most i rozeznaj w sytuacji. Reszta niech czeka i trzyma broń gotową do użycia.

***

Baljak ostrożnie wyszedł z krzaków. Przed samym mostem roślinności było o wiele mniej. Trakt z wąskiej ścieżki zmienił się w brukowaną drogę porośniętą jedynie kępkami trawy. Most prezentował się całkiem solidnie. Szeroki, kamienny, na którym swobodnie minęłyby się dwa wozy, wyglądał o wiele lepiej niż te znajdujące się w innych częściach księstwa. Niejednokrotnie rozpadające się, ze zniszczonymi filarami czy dziurami utrudniającymi podróż i transport.

Chrapanie stawało się coraz donioślejsze, a stąpający cicho żołnierz starał się ustalić, skąd dobiega. Baljak powoli zbliżył się do przeprawy. Usłyszał szum płynącej pod mostem rzeki. Do jego nozdrzy dotarła charakterystyczna woń alkoholu. Wojak stanął zmieszany, zastanawiając się, gdzie jest źródło zapachu. Czyżby nie wywietrzał jeszcze po wczorajszej popijawie w koszarach? Jeśli tak było, dziesiętnik na pewno by to wyczuł i nie zabrał go na wyprawę. A jeszcze kazał wybatożyć albo wtrącić do lochu. Nie, to niemożliwe, stwierdził Baljak. Wypił tylko kilka piw, no i parę łyków gorzałki od Matusa. W takim razie skąd ten zapach? Całkiem przyjemny zresztą, przypominał nalewkę ze śliwek pędzoną przez ojca. Żołnierz rozmarzył się na chwilę. Z zamyślenia wyrwało go głośne chrapnięcie oraz towarzyszące mu mlaśnięcie. Baljak drgnął przestraszony i cofnął się dwa kroki. Obejrzał się w stronę krzaków, gdzie została reszta towarzyszy. Zobaczył ponaglający wzrok dziesiętnika i ponownie ruszył w stronę mostu.

Skrył się za murkiem, poprawił szyszak i wychylił zza osłony. Brzegi rzeki były zarośnięte, a ona sama bardziej przypominała strumyk niż przeszkodę wodną, jaką tworzyła w innych miejscach. Baljak rozejrzał się i zamarł. Na przeciwległym brzegu, oparty o pień olbrzymiego dębu, siedział troll.

Był ogromny, przewyższający niejeden dom w rodzinnej wiosce żołnierza. Większy nawet od oxodonta, monstrualnych rozmiarów zwierzęcia zza Gorzkiego Morza, którego Baljak widział kiedyś w Ogrodzie Zwierzęcym w Arkas.

Dłonie wielkości torsu dorosłego mężczyzny, umięśnione ramiona, gigantyczna głowa z wystającymi kłami nadającymi trollowi groźny i dziki wygląd. Kolor jego skóry miał lekko zielonkawy, blady odcień. Bose, porośnięte kępkami włosów stopy trzymał zanurzone w rzece. W dłoniach dzierżył odkorkowany skórzany bukłak, z którego wydobywał się aromatyczny, alkoholowy zapach. Stwór, najwidoczniej uraczywszy się trunkiem, zapadł w drzemkę, pochrapując donośnie. Nie widać było żadnej broni, którą mógłby się posłużyć.

Baljak jeszcze raz obrzucił okiem okolicę, ale nie dostrzegając nic interesującego, wycofał się i chyłkiem powrócił do towarzyszy.

***

— Plan jest taki. — Żołnierze zebrali się wokół przemawiającego dziesiętnika. — Podkradamy się do trolla i otaczamy go. Podejdziecie od drugiej strony rzeki. Czyżyk i Sulek potrafią dobrze strzelać z kuszy, dlatego zostaną na moście ze mną i heroldem. W razie prób oporu naszpikujemy bestię bełtami. Troll śpi, więc nie powinien nas usłyszeć. Dostanie parę razy halabardą po paskudnym łbie i będzie po sprawie. Wszystko jasne?

Mężczyźni popatrzyli po sobie. Matus podrapał się po zdobiącej głowę bliźnie, poprawił spodnie, wyłamał palce u prawej ręki, odchrząknął i powiedział:

— Nie godzi się tak na śpiocha mordować. Co innego w czasie wojny, zakraść się do wrogiego obozu czy strażnicy i zaciukać nieprzyjaciół. A tutaj troll popił, śpi w najlepsze, a my mamy go halabardami pokłuć? Co on księciu przeszkadza? Wystarczy go stąd przegonić, niech innego mostu pilnuje i myto pobiera.

Żołnierze zgodnie pokiwali głowami.

— Dobrze prawi — powiedział Baljak.

— Nie godzi się — dodał Sulek.

— Zgadzam się, to niehonorowo — dołączył do głosów Czyżyk.

Zovatto gwałtownie poczerwieniał na twarzy. Wszyscy w zamku wiedzieli, że swoją pozycję w książęcym wojsku zawdzięcza temu, że jego matka była jedną z nałożnic młodego księcia. Powiadali, że to ona pierwsza pokazywała władcy uroki alkowy, gdy był jeszcze nastolatkiem, a przy okazji załatwiła intratne zajęcie swojemu jedynemu synowi. Zovatto, choć młody, bo liczył dopiero osiemnaście wiosen, został wcielony do wojska i od razu mianowany dziesiętnikiem. By się wykazać, przy każdym powierzonym zadaniu odznaczał się nadgorliwością. Starał się jak najdokładniej wykonywać książęce rozkazy, co nie zawsze podobało się podkomendnym oraz innym żołnierzom w garnizonie. Przyzwyczajeni do mniejszego rygoru wojacy musieli tolerować dowódcę, jednak kiedy tylko mogli, podkopywali jego autorytet. Zovatto szczególnie znienawidzony został za wybatożenie jednego ze strażników w koszarach, kiedy okazało się, że ten jest pijany. Nie wiedział, że to dość częsta praktyka wśród straży, a inni oficerowie przymykali na nią oko.

— Jak śmiecie mi się sprzeciwiać! — Twarz Zovatto mieniła się wszystkimi odcieniami czerwieni, w kącikach ust pojawiła się ślina. — Macie mnie słuchać albo ukarzę was za niesubordynancję...

— Chyba niesubordynację — szepnął Matus, odsuwając się od wrzeszczącego dowódcy.

— Ciszej. — Sulek starał się uspokoić towarzyszy. — Bo od tych krzyków troll się obudzi.

— Każę was wszystkich wrzucić do lochu! — wydzierał się dalej dziesiętnik. — Macie wykonywać moje rozkazy! Iść na ten most i ukatrupić potwora! I to już!

Od strony mostu dało się słyszeć głośne ziewnięcie. Ptaki zerwały się z pobliskich drzew i odleciały w poszukiwaniu spokojniejszej okolicy.

— O, kurwa. — Czyżyk rozszerzonymi ze strachu oczami wpatrywał się w miejsce, z którego docierały odgłosy przebudzonego trolla. — Wstał.

***

Żołnierze skryli się za krzakami i, wstrzymując oddechy, obserwowali most. Nawet Zovatto, przestraszony bliskością stwora, przestał krzyczeć, a wcześniej czerwona ze złości twarz stała się trupio blada. Usta dziesiętnika drżały spazmatycznie, jakby zmawiał bezgłośną modlitwę do Wielobóstwa.

Troll w tym czasie rozbudził się na dobre, co zasygnalizował kolejnym głośnym ziewnięciem. Wszedł na most i przeciągnął się, prezentując masywną klatkę piersiową i umięśnione ręce. Następnie rozsupłał spodnie i, pogwizdując wesoło, zaczął sikać do rzeczki.

— O, kurwa — wyszeptał Czyżyk, wybałuszając oczy. — Dłuższy niż miecz. A gruby jak moja noga.

— Cicho. — Matus przyłożył palec do ust.

Troll skończył załatwiać potrzebę fizjologiczną, schował pokaźnych rozmiarów przyrodzenie, a następne zdjął przewieszony przez ramię skórzany bukłak. Pociągnął z niego kilka sporych łyków, aż zadrgała mu grdyka. Otarł usta dłonią, odetchnął głośno i powiedział:

— Ależ mnie suszyło.

Ukryci w chaszczach żołnierze zmartwieli na te słowa.

— On mówi w powszechnym języku. — Sulek zdziwionym wzrokiem spojrzał na towarzyszy. — Jak to możliwe?

— Bądźcie ciszej, usłyszy nas.

Było już za późno. Troll zmrużył oczy i podszedł kilka kroków w stronę ukrytych w krzakach mężczyzn.

— Jest tam kto? — spytał grubym, ochrypłym głosem. Chwycił leżącą nieopodal gałąź przypominającą maczugę i powtórzył pytanie: — Jest tam kto?

Żołnierze patrzyli po sobie, nie wiedząc co zrobić. Czyżyk ostrożnie wycofywał się w stronę lasu.

— Widzę was — powiedział troll. — Kim jesteście? Wychodźcie!

Zovatto zrobił bezradną minę, dłonie lekko mu drgały. Widząc niemoc dowódcy, Matus postanowił działać. Odłożył halabardę, zdjął szyszak, uniósł ręce nad głowę i wyłonił się z ukrycia.

— Spokojnie. Jesteśmy żołnierzami z garnizonu w Beldovarze. Książę Joris, władca Roldii, wysłał nas do ciebie w pokojowej misji.

— Czego chcecie? — Troll łypał groźnie to na stojącego przed nim Matusa, to na jego kompanów wciąż ukrytych w krzakach, obracając gałąź w mocarnych dłoniach. — Chcecie przejść przez most, to płaćcie albo wracajcie, skąd przybyliście.

— Nie mam zamiaru przekraczać mostu. Książę chce, byś wysłuchał jego woli. Jest z nami herold, który ma przy sobie stosowny dekret.

— Chcecie mnie stąd przepędzić. — Potwór westchnął głośno, cofnął się kilka kroków i ciężko przysiadł na znajdującym się nieopodal pniu. — Wiedziałem, że ten dzień nadejdzie. Moja rodzina strzegła tego miejsca od wieków. Sparv Silnoręki, mój daleki przodek, w czasach kiedy ludzie łazili jeszcze po drzewach, wybudował tu drewnianą kładkę. Wiele lat później pradziadek przerobił konstrukcję i od tej pory most jest kamienny. Mój dziad, ojciec, a wreszcie ja dbaliśmy o przeprawę bardziej niż o własną rodzinę. A przeprawa od lat nie przynosi zysków. Nie chodzą tędy żadne karawany, kupcy omijają trakt szerokim łukiem. Żyliśmy tylko z tego, co udało mi się upolować. A zwierzyny tu mało, jedynie zające, kuropatwy, czasem trafił się bażant. W rzece jeno ościste, niesmaczne ryby i bobry. Nie mieliśmy pieniędzy na ubrania, normalny dom, kształcenie syna i córek. Pewnego dnia żona nie wytrzymała, zabrała dzieci i odeszła do Bazaltowych Jaskiń, ostatniego większego skupiska trolli. Na odchodnym powiedziała, że jak zmądrzeję i zostawię ten zapyziały most, to będzie na mnie czekać. Ale jak ja mogę opuścić dziedzictwo swego rodu? Co, człowieku? Jak?

Matus cofnął się zaskoczony, nie mogąc dobyć głosu. Oczy trolla zaszkliły się, po policzku pociekła łza. Stwór przetarł twarz dłonią i spojrzał na zdezorientowanego żołnierza. Ten milczał, nie wiedząc, co powiedzieć lub uczynić.

— Yyyy... — wybełkotał jedynie i obejrzał się na kompanów, szukając wsparcia. Zauważył, że Baljak i dwóch innych starało się obejść most, wykorzystując nieuwagę trolla. Reszta wpatrywała się z zainteresowaniem w rozgrywającą się przed nimi scenę.

— Tak właśnie myślałem. — Stwór sięgnął po zostawiony wcześniej bukłak. Odkręcił go i pociągnął solidnie. — Tylko to mi zostało. Dogadałem się z chłopami z pobliskiej wioski. Czasem pomagam im w pracach na polach, gdy trzeba usunąć jakiś kamień, głaz lub przewrócone drzewo. Wspieram ich przy orce, budowach i naprawach. W zamian raczą mnie tą wyśmienitą nalewką, która pozwala mi zapomnieć o smutnej doli. Może chcesz skosztować?

— Nie... dziękuję. — Matus pokręcił głową.

— Mów więc, z czym przychodzicie?

— To herold ma pismo od księcia.

— To go zawołaj! — warknął troll i kolejny raz się napił.

Żołnierz wolno wycofał się w stronę krzaków. Towarzysze już na niego czekali. Matus zauważył, że lśniące ostrza halabard, a także kusze w rękach Czyżyka i Sulka są gotowe do użycia.

— Dobra robota. — Oczy Zovatto lśniły niezdrowo. Wcześniejsza nerwowość i lęk przed potworem ustąpiły miejsca bitewnemu podnieceniu. Oczywiście wszyscy wiedzieli, że dowódca nie będzie brał udziału w starciu. Podobna sytuacja miała miejsce, kiedy oddział uczestniczył w obławie na bandę Edgarda Mikrusa. Żołnierze się narażali, atakując kryjówkę złoczyńców, a dziesiętnik obserwował akcję z bezpiecznej odległości. Był zbyt tchórzliwy, ale za to pierwszy do przypisywania sobie zasług za cudze czyny. — Świetnie się spisałeś, powiadomię księcia o twoim męstwie i nagroda cię nie minie. Dzięki temu, że zagadałeś stwora, mieliśmy czas go okrążyć.

— Co zamierzasz, dziesiętniku?

— Weźmiesz dwóch ludzi oraz herolda i pójdziecie do trolla. Odczytacie mu dekret, odwracając jego uwagę. Wtedy od tyłu zaatakuje grupa Baljaka, a my uderzymy od przodu. Gotowi?

***

Herold odchrząknął i zaczął czytać:

— Z woli władcy Roldii, księcia Jorisa, za nieprawne pobieranie podatków od podróżnych, przebywanie na terenie księstwa bez pozwolenia oraz działanie na szkodę jego książęcej mości wydano prawomocny wyrok. Zgodnie z życzeniem księcia... — głos herolda zadrżał, kiedy mężczyzna dostrzegł, jak troll wstaje, chwytając maczugopodobną gałąź. Żołnierze również unieśli halabardy, jednak wyraźnie cofnęli się, widząc rozmiary przeciwnika. — Zgodnie z życzeniem księcia, niniejszym zostajesz skazany na śmierć. Wykonaniem wyroku ma zająć się dziesiętnik Zovatto i jego oddział.

— A więc to tak. Przychodzicie tu po iluś latach, mówiąc, że most, który wybudowali moi przodkowie i którego moja rodzina strzeże od pokoleń, znajduje się na terytorium jakiegoś śmiesznego ludzkiego księstwa. Przerywacie mój spokój, a teraz jeszcze chcecie mnie zabić. — Stwór nie wyglądał na przestraszonego, wręcz przeciwnie, widząc przerażone miny mających wykonać wyrok żołnierzy, zaśmiał się głośno. Zrobił parę kroków w ich stronę, jeden z mężczyzn upuścił halabardę i rzucił się do panicznej ucieczki, ścigany przekleństwami i złorzeczeniem ukrytego w krzakach dziesiętnika.

— Weźcie przykład z kolegi albo poleje się krew. A o most nie musicie się martwić. Sam odejdę, czas skończyć tę farsę i wrócić do rodziny. Zbyt długo nie widziałem dzieci i żony. Wróćcie tu jutro, nie zostanie po mnie żaden ślad. A teraz spieprzać mi st... — Troll zachwiał się lekko i zrobił zdziwioną minę. Odwrócił się gwałtownie, w jego plecach tkwiła wbita halabarda. Krew szybko przesiąkała przez lnianą koszulę. Stwór wyrwał oręż, złamał niczym patyk i zawył.

Podczas gdy herold odczytywał wyrok, przez most przekradł się Baljak z dwoma innymi żołnierzami. Widząc wpadającego w złość przeciwnika, postanowili działać. Zaatakowali od tyłu, jednak rana, którą zdołali zadać, nie była na tyle groźna, żeby zabić bestię.

Rozwścieczony troll ruszył w ich stronę. Zamachnął się maczugą, trafiając jednego z żołnierzy w klatkę piersiową. Rozległ się trzask łamanych kości, a siła ciosu oderwała mężczyznę od ziemi. Przeleciał w powietrzu kilka metrów i wpadł do płynącej pod mostem rzeczki. Kolejne uderzenie maczugi posłało drugiego z wojów w wodne odmęty. Atak był tak silny, że używana jako broń gałąź pękła, aż posypały się drzazgi.

Baljak został sam, uniósł halabardę w rozpaczliwym, obronnym geście. Troll złapał go za głowę swoją ogromną dłonią i ścisnął.

Do uszu Matusa dotarł krzyk kompana. Po chwili rozległ się chrzęst gniecionej czaszki.

— Za mną! — krzyknął i pobiegł, starając się uratować druha. — Zabić skurwysyna!

Stwór rzucił truchło w stronę nadciągających żołnierzy. Ciało upadło z makabrycznym mlaśnięciem. Ze zmiażdżonej głowy sączyła się krew, zmieszana z kawałkami kości, mózgu i zębów.

Troll, nie czekając na atak, zaszarżował, próbując staranować przeciwników. Nie zdążył się rozpędzić, kiedy w jego ciało wbił się pierwszy bełt. Trafił prosto w lewe oko, wytrącając go z równowagi. Potwór przystanął, zachwiał się i ryknął wściekle. Kolejny bełt wbił się w rozwarte usta, odrzucając głowę. Troll upadł na kolana, zamłócił rękoma, starając się pochwycić w śmiertelny uścisk któregoś z żołnierzy.

— Uważajcie! — krzyknął Matus, zachodząc szamoczącego się stwora i boleśnie uderzając go halabardą w lewą nogę. Pozostali wojowie podchwycili pomysł i zaczęli kłuć, siekać i dźgać wyjącego trolla. Do chwili, aż ten znieruchomiał. Krew sącząca się z olbrzymiego ciała spływała wąskimi strużkami ku leniwie płynącej rzece.

Matus podszedł do leżącego nieopodal, bezgłowego trupa Baljaka. Pochylił się nad martwym kompanem i zmówił krótką modlitwę do Wielobóstwa, a także do czuwającego nad wojownikami Pradziada.

— Świetna robota! — Z krzaków wyskoczył Zovatto, krzycząc radośnie i ściskając Czyżyka i Sulka. — Każę was podać do odznaczenia, może nawet dostaniemy jakąś nagrodę od księcia za tę brawurową misję. Dobrze się spisaliście. Szkoda Baljaka i reszty, ale cóż, taka żołnierska dola. Należy wykonywać rozkazy. Żyć i umierać ku chwale Roldii i księcia Jorisa.

Matus wstał gwałtownie, poczerwieniał na twarzy. Szybkim krokiem podszedł do dziesiętnika, który wyraźnie się wystraszył. Weteran popatrzył mu w oczy, zaciskając pięści. Pozostali żołnierze nie reagowali, przypatrując się napiętej sytuacji. Po przedłużającej się chwili ciszy stary żołnierz zrobił krok w tył i splunął pod nogi dowódcy.

Nie odwracając się, ruszył w stronę lasu. Przez całą powrotną drogę do garnizonu w głowie rozbrzmiewał mu krzyk umierającego Baljaka.

***

Kilka lat później

Jeśli kiedykolwiek wiodła tędy jakaś ścieżka, nie pozostał po niej nawet ślad. Opadające gałęzie drzew i pnącza krzewów zaczepiały o ubranie, drapały twarz i ręce. Wszechobecne pajęczyny zaplątywały się w wiszący na plecach miecz, tarczę, atakowały usta, nozdrza i uszy.

— Kurwa! — zaklął wędrowiec, przedzierając się przez gęstwinę. Otarł pot z czoła, przy okazji rozmazując po twarzy cieknącą z niewielkiej rany krew. Zapadł w lasy dwa dni temu, a odgłosy pogoni słyszał jeszcze kilka godzin wcześniej. Jego kompani nie mieli tyle szczęścia, zginęli w zasadzce, pozwalając swojemu hersztowi uciec. Zemszczę się, pomyślał mężczyzna po raz kolejny zahaczając uchem o uschniętą gałąź. Jakem Beko Popielnik, zemszczę się i spalę ich truchła i domy, jak zwykłem to robić ze swoimi wrogami.

Wędrowiec wyszedł na odrobinę mniej zarośnięty teren, a jego oczom ukazał się stary, rozpadający się kamienny most. A także zapuszczony kurhan, obrośnięty chwastami i trawą. Mężczyzna przystanął zaskoczony. Jeszcze raz rozejrzał się po okolicy. Wszystko się zgadzało, niewielki strumyk, kamienny most. Miejsce, w którym kilka lat temu brał udział w walce z trollem. Miejsce, gdzie usypali grób dla trzech swoich towarzyszy, którzy ponieśli bezsensowną i nic nie znaczącą śmierć.

Wtedy wołali na niego Czyżyk, był nieopierzonym młokosem, niedawno wcielonym do książęcego wojska. Zostali wysłani do tego lasu, aby pozbyć się strzegącego mostu potwora. Dzięki temu miały zostać otwarte nowe trakty do Wybrzeża Muszli. Prawda okazała się zgoła inna.

Parę tygodni później książę Joris pokłócił się z jednym z sąsiadów. Mało znaczący graniczny konflikt zmienił się w kilkuletnią, wyniszczającą, krwawą wojnę, której kresem była śmierć księcia w skrytobójczym zamachu. Trakt przez most nigdy nie powstał, wręcz przeciwnie, okoliczne tereny stały się jeszcze bardziej opuszczone i wyludnione.

Po zakończeniu konfliktu Czyżyk oraz reszta wystąpili z armii i zajęli się wojaczką w innym, dużo bardziej intratnym wymiarze. Zostali najemnikami, najpierw walcząc pod cudzą komendą, a później tworząc własny oddział. Służyli w całej Roldii, Crildo, Wybrzeżu Muszli i innych rejonach świata.

Czyżyk podszedł do kurhanu, schylił się, wyrywając kilka kęp chwastów i poprawiając ułożenie kamieni. Przypomniał sobie Baljaka, którego głowa pękła, zmiażdżona dłonią trolla. Słyszał ten trzask przez długi czas, kiedy tylko zamykał oczy. Zmówił krótką modlitwę do Wielobóstwa, mimo że dawno przestał w nie wierzyć. Wydarzenia tego dnia wciąż były żywe w jego pamięci, chociaż minęło sporo czasu.

Usłyszał hałas za plecami i wiedział już, że jest zgubiony. Pogrążony we wspomnieniach zapomniał o depczącej mu po piętach pogoni. Szlag, zaklął, przeklinając własną głupotę i nieroztropność.

Odwrócił się powoli, jednocześnie sięgając po miecz i tarczę. Wrogowie okrążali go wyraźnie zadowoleni, że w końcu go dopadli.

— Już się nie wywiniesz — odezwał się wysoki wąsacz, uśmiechając się szeroko. Czyżyk poznawał go. Nazywał się Toljan i był przywódcą cieszącego się złą sławą oddziału najemników. Przyjmowali wszelkie możliwe zlecenia, a do tego lubowali się w gwałtach, wsławili się także niewyczerpanym repertuarem tortur, jakie potrafili zadawać pojmanym jeńcom. Drogi Toljana i Czyżyka skrzyżowały się kiedyś na Wybrzeżu Muszli, podczas jednego z licznych konfliktów targających półwyspem. — Zginiesz w tym zapomnianym przez bogów miejscu. Widzę, że kurhan już tu jest, ale nie spodziewaj się, że złożymy do niego twoje zwłoki.

Było ich pięciu, okrążali go półkolem. Za plecami miał rzekę, więc jedyną drogę ucieczki stanowił most. Wiedział jednak, że nie zdąży do niego dobiec. Stojący naprzeciw mężczyźni to zabijacy z krwi i kości. Zdawał sobie sprawę, że nie ma szans w walce z nimi wszystkimi. Nie jednocześnie.

Ale przecież się nie poddam, pomyślał Czyżyk. I upuszczę im trochę krwi przed śmiercią.

Miał rzucić się do ataku, chcąc ich zaskoczyć, kiedy usłyszał dobiegający z lasu hałas. Brzmiał, jakby coś olbrzymiego łamało drzewa. Napastnicy, na czele z Toljanem, odwrócili się, wyraźnie zaniepokojeni dziwnymi dźwiękami.

Czyżyk chciał rzucić się do ucieczki, wykorzystując nieuwagę najemników, jednak kiedy ujrzał, co wyłoniło się z kniei, stanął oniemiały. Z lasu wyszedł troll. Wyglądał prawie identycznie jak ten, którego spotkali tu wraz z oddziałem kilka lat wcześniej. Lekko zielonkawa skóra, wystające zęby, olbrzymi wzrost i góra mięśni. Do tego dzierżył w dłoni pokaźnych rozmiarów, nabijaną kolcami maczugę.

— Co to za maszkara? — spytał jeden z mężczyzn, rozglądając się po kompanach.

— Pewnie jest w konszachtach z naszym uciekinierem. — Toljan mocniej chwycił topór. — Bij, zabij.

Najemnicy zaatakowali trolla z kilku kierunków, boleśnie dźgając go po nogach i plecach. Stwór ryknął i zamachnął się maczugą, rozbijając głowę brodatemu mężczyźnie. Dopadł innego; chwycił go i rzucił w stronę lasu. Krzyk rannego niósł się przez chwilę, ucichł, zastąpiony głuchym odgłosem uderzenia w pień drzewa. Pozostali zaatakowali, jednak troll oganiał się od nich, cofając się w stronę mostu.

Trzymający długą włócznię najemnik zbliżył się do stwora, starając się trafić go w pierś. Jednak troll chwycił za jego broń i przyciągnął go do siebie, szybkim ruchem łamiąc mężczyznę jak gałązkę.

Czyżyk stał, przyglądając się bitce, chociaż wiedział, że powinien uciekać. Zobaczył, jak Toljan zaszedł przeciwnika od tyłu i uderzył toporem w odsłonięte plecy. Troll zawył z bólu, trysnęła gęsta, ciemna krew. Wyraźnie osłabiony potwór przykląkł na kolano osłaniając się maczugą przed kolejnymi ciosami.

Koniec bezczynności, pomyślał Czyżyk i rzucił się w wir walki. Uderzył tarczą w szykującego się do zadania kolejnego ciosu Toljana. Najemnik przewrócił się, wypuszczając topór z dłoni. Czyżyk nie dał mu czasu ma sięgnięcie po broń. Dopadł do niego i wbił miecz prosto w serce mężczyzny.

— Mój czas jeszcze nie nadszedł — wyszeptał, patrząc prosto w gasnące oczy Toljana.

Kiedy Czyżyk się odwrócił, ujrzał, że troll rozprawił się z ostatnim z najemników i teraz zbliża się w jego stronę. Stwór zamachnął się maczugą, a mężczyzna zamknął oczy, oczekując rychłego końca.

Cios jednak nie nadszedł. Czyżyk otworzył oczy i ujrzał stojącego nad nim trolla, który był cały poraniony. Najemnicy nieźle go poharatali, a walka wyraźnie kosztowała go sporo sił i zdrowia.

— Ty nie jesteś jak oni — powiedział stwór gardłowym głosem. — Pomogłeś mi w walce.

— To ty pomogłeś mnie. Dziękuję.

Mężczyzna zamilkł na chwilę, nie mogąc wykrztusić słowa. Był przerażony bliskością stwora, a także wiedział, że powinien kontynuować ucieczkę.

— Muszę iść — zaczął. — Ich tropem mogą podążać jeszcze inni. Nie chcę sprowadzić na ciebie więcej kłopotów.

— Pilnuję mostu — ton trolla stał się poważniejszy. — Nikogo nie przepuszczam bez myta. Jak mawiał mój tatko, jeśli chcesz przejść płać albo wracaj, skąd przybyłeś.

Czyżyk zamyślił się na chwilę nad tymi słowami. Czyż nie w ten sam sposób wypowiedział się troll, kiedy przybyli tu wraz z oddziałem parę lat temu? Czyżby byli spokrewnieni? Mężczyzna nie miał czasu się nad tym zastanawiać. Odpiął od pasa pokaźnych rozmiarów sakiewkę i zważył ją w dłoni.

— To powinno wystarczyć za myto — powiedział i rzucił trzos w stronę trolla. Ten złapał ją zwinnie i przepuścił mężczyznę.

Za zawartość sakiewki można było kupić sporą wieś. Jednak nie jest to wygórowana cena za uratowanie życia, pomyślał Czyżyk, uśmiechnął się pod nosem i przekroczył most.

Autor o sobie:

Student kognitywistyki, interesuje się filozofią umysłu i języka. Fan wszelkiego rodzaju muzki eksperymentalnej, równie eksperymentalnego kina i gier cRPG, w które nie ma czasu grać. Lubi złożoność, Wojciecha Manna i sformułowanie "męczyć bułę". Nie lubi jak ktoś męczy bułę.

Łukasz Skoneczny

Nic nadzwyczajnego

0%

John stał nieruchomo na zboczu nasypu kolejowego porośniętego turkusową, niemal niebieską trawą. Po drugiej stronie przezroczystego ekranu dźwiękoszczelnego pasły się czerwone owce. Mężczyzna mógł obserwować je godzinami, zafascynowany ich zachowaniem. Zwierzęta nie mogły oszukać własnych instynktów. Wyczuwały zagrożenie, kiedy tylko w polu widzenia pojawiał się obiekt w kolorze oznaczającym niebezpieczeństwo.

Czyli w ich własnym.

Każdy z paranoidalnych baranków starał się utrzymywać dystans do reszty stada. Nawet gdy dany osobnik był pozornie zaabsorbowany jedzeniem trawy, co chwila nieufnie rozglądał się, wyczekując bratobójczego ataku, który nigdy nie nadejdzie. Kontemplację sprofanowanej ludzką technologią natury przerwał Johnowi głos Johna. Drugiego Johna.

— Podobno to jest tylko z jednej strony przezroczyste, a one tam po drugiej mają zamontowane lustro, żeby nie uciekały przed pociągami, jak przelatują.

Pierwszy John odwrócił się do współpracownika. Mężczyzna był od niego niewiele starszy, choć gęsta, czarna broda dodawała mu lat. Obsługiwał tunel tylko pół roku dłużej, mimo tego często lubił zachowywać się jak kolejowy weteran. Zbieg okoliczności z imieniem szybko stał się nudny, dopóki nie okazało się, że obaj odziedziczyli je po swoich ojcach. Na szczęście nie mógł to być to jeden i ten sam ojciec, to nie ulegało wątpliwości. Nawet ignorując kilkanaście kilogramów różnicy, Johnów nie dało się uznać za braci czy nawet bliskich krewnych. Ostre rysy twarzy brodatego upodabniały go do lokomotywy, wyglądał na właściwego człowieka na właściwym miejscu. Ten drugi, rudy John, ze swoją aparycją wydawał się nie pasować ani do tej pracy, ani do żadnej innej.

— Wątpię. Wtedy by częściej podchodziły do ekranu. A barany na pewno chciałyby walczyć z tymi po drugiej stronie. One tak mają — odpowiedział rudy, po chwili namysłu.

— To dlaczego się nie boją?

— Może coś tam mają namalowane, tylko coś takiego, żeby nie podchodziły. Na przykład jakąś przepaść.

— A co, jak mają tam po drugiej stronie namalowane stado czerwonych owiec? Co wtedy?

John westchnął ciężko.

— Nie wiem. Naprawdę nie wiem, co wtedy, John. Prawdopodobnie nic. — Pierwszy przeczesał dłonią włosy, jakby spodziewał się wytrzepać z nich jakąś konkretniejszą odpowiedź.

— Z takim podejściem nie zajdziesz daleko, szczególnie w branży kolejowej. Chodź już, im szybciej weźmiemy się za te wętriżliningi, tym szybciej skończymy. A ja po drodze będę miał dużo czasu, żeby wytłumaczyć ci, dlaczego twoje myślenie jest głupie, bo, jak to się mówi, tunel jest długi.

— Tak się mówi? — John był pewien, że John wymyślił to na poczekaniu.

— Tak. W branży kolejowej. Dokładnie tak się mówi.

— Hm, no dobra. — Teraz John nie był już taki pewien.

* * *

80%

— Zabiła pani swojego syna.

— Ten nie był prawdziwy, wszystko jest w książce. — Brunetka przesunęła wzrok na ścianę po swojej prawej, odsłaniając wyraźne zacięcie na szyi.

— Skąd to? — Detektyw wskazał ranę końcówką długopisu.

Kobieta dotknęła jeszcze nie w pełni zasklepionego rozcięcia. Wyglądała na zaskoczoną.— Nie wiem. Przedtem tego nie było.

Śledczy zamrugał szybko, marszcząc czoło. Pokręcił głową.

— Powiedziała pani, że wszystko jest w książce. W jakiej książce?

— Różnej. — Oskarżona parsknęła panicznie. — Takiej, której nie mogłabym nie otworzyć, takiej fioletowej. Niech pan robi, co pan chce, skoro pan może. Wszystko to cokolwiek w kółko, coraz więcej czegokolwiek, coraz bardziej naokoło. Tego się nie da odprzeczytać.

— Tego tekstu?

— Tak, dokładnie tego.

* * *

0%

Konserwatorzy tunelu z wolna posuwali się w przód. Rudy John trzymał na smyczy niebieską, świecącą sferę, która unosiła się około dwóch metrów nad ziemią. Urządzenie nie miało problemów z rozpoznawaniem pozycji kolejarzy i posłusznie zatrzymywało się przy kolejnych wętriżliningach, drugi John upierał się jednak, że dodatkowe zabezpieczenie jest konieczne. Przy każdym wspomnieniu o sferze zaczynał opowiadać, jak to kiedyś, jak tu jeszcze sam pracował, jedna mu odleciała i potem musiał ją odkupować z własnych pieniędzy, a takie urządzenia tanie nie są. Podobno.

Pierwszy John nie był pewien, czy historia jest prawdziwa, ale za każdym razem, gdy próbował dopytać, musiał wysłuchiwać jej od nowa, więc wolał tego nie robić. Z dwojga złego wolał słuchać, dlaczego „jego myślenie jest głupie”, to przynajmniej było nowe.

— Kolejna rzecz: tunel niby nic, tak? Leci pociąg w jedną, zawraca na pętli, leci w drugą. Pętla jest niedaleko, tak że zawraca względnie szybko w porównaniu do innych tuneli, przelatuje, godzinka, i znowu wraca. No, niby nic, no nie?

— No — odburknął John, przekładając smycz do prawej dłoni, bo lewa mu już zdrętwiała.

— No właśnie nie nic, Jo... — urwał nagle. — Ty, uważaj jak zmieniasz rękę, bo jak cię wtedy pociągnie, to nie dasz rady utrzymać. Mi jak odleciała, to nie wiedziałem, czy mam biec za nią, czy co. Może i bym dogonił, ale musiałbym na nią skoczyć, żeby ją złapać. A czy bym doskoczył? Może i bym doskoczył, ale cholera wie, jaką to ma siłę, może by mnie za sobą pociągnęło. I dokąd bym poleciał?

— Nie wiem.

— A, no właśnie. I ja też nie wiedziałem. Myślę sobie, przy raporcie do centrali po prostu powiem, jak było i…

— Wętriżlining, John. — Rudy nie pamiętał, kiedy ostatnio aż tak ucieszył go widok punktu kontrolnego, ale domyślał się, że mogło to być wczoraj, w analogicznej sytuacji.

Brodaty John kiwnął głową, jakby zawstydzony swoją nieuwagą, po czym szybko zabrał się do pracy. Pierwszy odwrócił się do przeciwległej stacyjki i zrobił to samo, uprzednio przywiązując smycz do wystającego pręta, następnie dwukrotnie upewniając się, czy węzeł trzyma. Robota była schematyczna i, dla fachowców takich jak John oraz John, wcale nietrudna. Wętriżliningi używane przy torach pociągów grawitacyjnych różniły się od zwykłych jedynie tym, że miały dwa równoległe gemewanerije, każdy z nich odpowiadał za osobną półklunkę. Czasami zdarzało się tak, że te rozregulowane trzeba było przytumulić, czasem w ruch szedł romiglantorymifant.

Najczęściej jednak wystarczyło przekręcić. Przynajmniej dobrze płacili.

Kilka minut później konserwatorzy otrzepywali dłonie, gotowi na pokonanie kolejnych pięćdziesięciu metrów dzielących ich od następnego gemewanerija.

— O czym to ja mówiłem? — zagadnął John.

— Tunel, że niby nic.

— A, no właśnie. Tunel, niby nic, no nie?

— Ty, co to jest? — Rudy John zatrzymał się i wskazał palcem niepozorny kwadrat leżący na torach przed nimi. Podszedł bliżej, nie dając partnerowi czasu na odpowiedź. Na żwirze znajdowała się książka w twardej oprawie o zupełnie jednolitej okładce. W niebieskim świetle nie dało się rozstrzygnąć, jakiego koloru. Pierwszy z zaciekawieniem podniósł książkę i zaczął wertować jej kartki.

— Proszę bardzo, książka — skomentował w końcu pulchny brodacz. — Ja jak dostałem ostatnio książkę, to mi paczką przyszła, to były bodajże Regulacje Przepisów Kolejowych, wersja zeszłoroczna. Znaczy wtedy zeszłoroczna, teraz to już dwa lata. Nawet nie wiem, czy jest jakaś aktualniejsza, muszę się dowiedzieć, ale to nie ma sprawy, jak do centrali będziemy raport składać, to się...

— To nie są regulacje przepisów, John — wycedził kucający John, przekładając kolejne strony. — Tu są jakieś znaczki i dziwne wyrazy.

— Jakie dziwne wyrazy?

— Kałąpurtnik, brzumkwa, glofernel, Malinowy Jimmy-boy. Mówi ci to coś, John?

— Wiem, co to znaczy malinowy, ale to chyba niewiele wnosi. Poza tym nic. Może ktoś to zostawił, żeby ktoś inny to znalazł i się nad tym zastanawiał.

— Ale kto, John? Wiesz dobrze jak nikt inny... — Na te słowa brodaty John wypiął pierś, jakby czekał, aż ktoś przypnie mu do niej medal. — ...że tędy latają tylko towarowe, więc raczej nie wypadła z pociągu. Przy wylocie z tunelu jest tylko las, przy wlocie oprócz nas mieszka jeszcze pięć osób, z czego jedna to pani Mullmeyer ze spożywczego, druga to jej mąż, trzecia...

— Masz rację, ale też trochę nie masz racji — przerwał starszy John.

— I jeszcze te dziwne zawijaski... — wymruczał rudy.

— Słyszałeś, jak powiedziałem, że też trochę nie masz racji?

— ...wyglądają jak takie małe...

— Nie masz racji, bo przez twoje głupie myślenie o dziwnych książkach zamiast o wętriżliningach nie zajdziesz daleko, a już na pewno nie w branży kolejowej — niemalże krzyknął brodacz.

— Chodźmy, masz rację — odpowiedział John, chowając tom do torby na narzędzia.

Ale też trochę nie masz racji, dodał w myślach.

* * *

80%

— Jak ma pan na imię, detektywie? Wygląda mi pan na Johna.

— Nie ze mną te numery, pani Michalska. — Śledczy zaciągnął się papierosem, nie odrywając wzroku od podejrzanej. — Tak się składa, że nazywam się Michał Johnson i nie ma to nic wspólnego z pani sprawą. Nie wyjdziemy stąd, dopóki nie dowiem się, dlaczego zamordowała pani swojego siedmioletniego syna, Michała Michalskiego.

— Czyżby? — spytała przekornie.

— Czyżby co?

— Cokolwiek, panie detektywie Johnson. To dosyć mało popularne nazwisko, szczególnie tu, w Kozłowie.

— Zgadza się, nie ma żadnych innych Johnsonów w Kozłowie — wycedził, wypuszczając dym. — Nie ma też Michała Michalskiego, a ja chcę się dowiedzieć, dlaczego.

— Ależ jest. Mój syn, Michał Michalski.

— Proszę skończyć te gierki, pani Michalino. Oboje dobrze wiemy, że nie chodzi mi o pani syna, Michała Michalskiego, tego nazwanego po swoim ojcu, bo ten żyje, choć jest w ciężkim szoku. Chodzi mi o drugiego syna, Michała Michalskiego, tego, którego pani zabiła. Nazwanego bodajże po swoim dziadku. Powie mi pani coś nowego?

— Coś nowego? Wątpię — przyznała, wyraźnie zawiedziona. — Mogę spróbować powiedzieć inaczej.

— Proszę spróbować, może dokądś nas to zaprowadzi.

— Tego jestem więcej niż pewna.

— A zatem? — ponaglił.

— Inaczej.

* * *

0%

Zachodzące słońce bielało w miarę zbliżania się do horyzontu. John odprowadził je wzrokiem, po czym włączył biurową lampkę i, nie wstając z krzesła, podniósł z podłogi torbę na narzędzia. Wziąwszy głęboki wdech, położył ją na kolanach, a następnie wyjął ze środka swoje dzisiejsze znalezisko.

W białym świetle żarówki okładka tomu okazała się być fioletowa. Zgodnie z wcześniejszym osądem Johna, nie było na niej żadnych napisów. Konserwator wzruszył ramionami i otworzył książkę na pierwszej stronie. Znajdowały się na niej ciągi znaków, mogące być wyrazami, ale złożone z nierozpoznawalnych dla niego liter. Chaotyczne zawijasy, poprzedzające kolejne niby słowa, intrygowały kształtami. Niektóre linijki zaczynały się od wcięcia, wyglądało więc na to, że tekst podzielono na akapity. Z każdą kolejną stroną symbole zaczynały przypominać litery, a w poszczególnych fragmentach pojawiały się wyrazy, które potencjalnie mogły coś znaczyć, żaden z nich nie mówił jednak Johnowi zupełnie nic. Były wśród nich twory brzmiące jak czasowniki, przymiotniki, były też takie, które wyglądały na abstrakcyjne nazwy własne.

Po chwili zorientował się, że od pewnego miejsca wszystkie następne kartki są puste. Odnalazł ostatnią zapisaną stronę. Ku swojemu zdziwieniu rozpoznał przedostatni wyraz.

Gemewanerij, rzecz, z którą spotykał się codziennie, od kiedy pracował przy tunelu.

Podrapał się po głowie, po czym sięgnął po leżący na skraju biurka telefon tarczowy. Po chwili siłowania się z kablem wykręcał numer drugiego Johna.

— Halo? — zabuczał brodacz z słuchawki.

— Halo John, John z tej strony. Przeglądam sobie tę książkę, co ją znalazłem w tunelu dzisiaj i wyobraź sobie, że pośród tych wszystkich dziwnych wyrazów i szlaczków jest też gemewanerij.

— Gemewanerij? Proszę bardzo. I co, myślisz, że ostatecznie mogą to być Regulacje Przepisów Kolejowych?

— Nie, nie, raczej nie.

— Szkoda.

— Wiesz, pomyślałem, że skoro jest tu gemewanerij, to może inne wyrazy też coś znaczą. Mnie nic nie mówią, ale przeczytam ci kilka takich, które są w miarę blisko gemewanerija, co o tym sądzisz?

— Czemu nie.

— No, dobra, to słuchaj. Słuchasz?

— Słucham, John.

— To idzie tak: szpoczwij, hikliwo, żupotwa, rodlineż, gipswoja, gemewanerij, dźwignia.

Drugi nie odzywał się jeszcze przez chwilę.

— To już? — spytał w końcu.

— Już.

— Znam tylko gemewanerij, żadnych innych. Spróbuj poszukać czegoś w sieci.

Pierwszy John westchnął ciężko.

— Spróbuję. No nic, do jutra, John.

— Do jutra.

* * *

80%

— Zna pan przypowieść o biznesmenie? — spytała Michalina Michalska, uśmiechając się tajemniczo.

— To przypowieść stara jak świat. Proszę mówić — pozwolił detektyw.

— Pewien człowiek napisał autobiografię. Zawarł w niej między innymi opis procesu powstawania tej autobiografii. Gdy skończył, sprzedał książkę za milion dolarów.

— Amerykańskich? — dopytał Johnson.

— Amerykańskich, tak. Stały chyba wtedy po pięć złotych, ale nie to jest tu najistotniejsze. Szczęśliwym nabywcą był on sam. To postawiło go w dosyć niezręcznej sytuacji: był jednocześnie milion w plecy i milion do przodu.

— Nie można tu mówić o wyjściu na zero — zauważył detektyw, wpatrując się w smugę papierosowego dymu, rozświetlaną promieniami zachodzącego słońca, którym udało się znaleźć drogę pomiędzy żaluzjami pokoju przesłuchań. — Trudno byłoby zrobić zły interes z samym sobą, ale to ostatecznie zależy tylko od jakości książki.

— Dokładnie tak, detektywie. A ta zależy w równej mierze od kunsztu pisarza i od preferencji czytelnika. Kwestia perspektywy. Znalazłam tę książkę swego czasu w tunelu. Jest dobra.

— W takim razie uważam, że ten interes się opłacił, pani Michalska.

— Ja też tak uważam, detektywie.

— Pali pani? — Wyjął z kieszeni marynarki paczkę czerwonych marlboro, zanim jeszcze usłyszał odpowiedź.

— Okazjonalnie.

* * *

20%

W tunelu zawsze wiało, niezależnie od pory dnia. Żelazne szyny z dawnych lat, teraz zaadaptowane na potrzeby pociągów magnetycznych, połyskiwały na niebiesko, odbijając mleczne, nieinwazyjne światło sfery oświetleniowej, która tylko czekała na odpowiedni moment, żeby odlecieć. Podobno.

Gruby John bez większego wysiłku przesunął dźwignię wętriżlininga, po czym odwrócił się do rudego.

— Zastanawiałem się nad tym, co mi wczoraj przeczytałeś i jeden z tych dziwnych wyrazów brzmi dosyć znajomo, chociaż dopiero dzisiaj rano przyszło mi to do głowy. Ten na „g”. Gemenewa...? Gema-newrij?

— To chyba był gamewanerij.

— No, to może. To nie brzmi na prawdziwe słowo, chociaż wydaje się dziwnie znajome. Nie znalazłeś nic w sieci?

— Nic a nic — odrzekł John, otrzepując dłonie.

— Przysiągłbym, że już gdzieś to słyszałem. Ale może to... Jak to się mówi? Autosugestia? Może chciałem, żeby ten wyraz był znajomy. Tylko po co mi taki gamewanerij w branży kolejowej?

— Nie wiem — przyznał rudy, przesuwając dźwignię po przeciwnej stronie torów.

— Nie wiesz, jak zwykle. Z takim nastawieniem...

— Ale mi też ten gamewanerij brzmi znajomo — przerwał w ostatniej chwili. — Chociaż mogłem się zasugerować tobą.

Drugi John parsknął.

— Gamewanerij… Dobre sobie. Ja to nadal myślę, że ktoś ci tę książkę podłożył dla żartu. Ty, uważaj, bo ci odleci! — ostrzegł, widząc, jak pierwszy John przekłada smycz do drugiej ręki. — Coś miałem powiedzieć... A, jutro po południu jadę, tak że mnie nie będzie przez jakiś tydzień albo lepiej. Tak że musisz dwa razy szybciej tumulić...

— Dam radę, John — zapewnił rudy. Nienawidził tej pracy, głównie z powodu monotonii. Nie zauważał zmian, był pewien, że nie zachodziły.

— Nareszcie postawa godna branży kolejowej!

Donośny baryton rozniósł się echem po tunelu.

* * *

Wieczorem John kolejny raz otworzył fioletową księgę. Zdziwiło go, że poprzednio nie próbował niczego wywnioskować ze strzałek oddzielających poszczególne wyrazy. Przez chwilę pomyślał nawet, że wczoraj ich tam nie było, ta myśl zniknęła jednak tak szybko, jak się pojawiła. Pamiętał, że poprzedniego dnia symbole wyglądały dokładnie tak samo.

Dopiero teraz zauważył, że poszczególne akapity wyglądały na napisane przez innych autorów, różniły się charakterem pisma.

Wrócił do strony z dźwignią. Nie zaskoczyło go, że znajome słowo wyglądało na napisane przez niego samego. Z jakiegoś powodu spodziewał się tego, choć był przekonany, że niczego nie dopisywał. Wspomnienie wczorajszego zamknięcia księgi zaraz po rozmowie z Johnem wydawało się wyraźne, żywe. Nie do końca rozumiał, dlaczego postanowił dopisać kolejne słowo do książki, wiedział natomiast, że powinien zacząć od nowego akapitu.

Z braku lepszego pomysłu, zapisał w niej własne imię.

I choć był świadomy, że nic się nie zmieni, to pozostawienie po sobie jakiegokolwiek gryzmoła napawało go irracjonalnym poczuciem postępu, którego nie czuł już od dawna.

* * *

40%

Jane lubiła obserwować owce zza przezroczystej ściany ekranu dźwiękoszczelnego. Po wielu miesiącach pracy przy obsłudze tunelu ten widok powinien spowszednieć, ale ona nie mogła się powstrzymać przed nowymi interpretacjami ich wzajemnej sytuacji.

W zasięgu wzroku miała las, łąkę i kilka budynków. Poza tym ciągnącą się aż po horyzont ścianę pagórków, przez którą przebijał się tunel. Wzdłuż pasma wiał teraz zimny, jesienny wiatr, a za wzgórzami było tylko więcej tego samego.

— Może nie boją się pociągów, bo uważają, że one nie są prawdziwe. Patrzą na nie jak na telewizor. I na nas — powiedziała, w końcu wygrywając nierówną walkę z podjudzanymi przez powiew włosami, widocznie zdeterminowanymi, by dostać się do jej ust.

— Czyli, że ekran jest dźwiękoszczelny zupełnie przy okazji? — spytał John, nie odrywając wzroku od leżącej na jego kolanach książki.

— Może nie jest. — Kobieta wzruszyła ramionami, rozpoczynając długą chwilę ciszy, która byłaby niezręczna, gdyby znali się krócej. Świszczący wiatr wydawał się być trzecim uczestnikiem rozmowy, niestety niezbyt taktownym.

— Nigdy nie słyszałem, jak beczą — powiedział w końcu mężczyzna, wbijając spojrzenie w seledynowe chmury.

— Myślisz, że mają imiona? Bo przecież żeby się jakkolwiek odnosić do czegoś, to to coś musi mieć nazwę, nie da się operować na braku pojęcia. Myślisz, że mają pojęcia zarezerwowane dla siebie nawzajem? Albo dla siebie samych?

John podrapał się po głowie. Siedział po turecku na trawie, prawdopodobnie starając się oderwać myśli od swojego niedawnego znaleziska. Jane podejrzewała, że on sam zapisał książkę słowami, tworząc w sekrecie już od dawna, a jej niby-przypadkowe znalezienie stanowiło tylko pretekst do pochwalenia się abstrakcjonistycznym dziełem. Choć prawda wciąż mogła wyglądać inaczej. Nawet to, że przedostatnim wyrazem ostatniego akapitu było słowo „John”, mogło okazać się zbiegiem okoliczności.

To, że to on dopisał jej imię zaraz po swoim, wydawało się jej niemal pewne. Znała ten charakter pisma, wielokrotnie widziała, jak wypełniał raporty. Może łopatologiczną strzałką pomiędzy wyrazami próbował urzeczywistnić coś, co wcale nie wymagało urzeczywistniania. A może po prostu desperacko starał się upstrzyć monotonię pracy, zmienić ciągle tę samą kontemplację żółtych owiec w coś nowego.

Kobieta parsknęła cicho, widząc, jak John stara się rozplątać smycz, do której przywiązana była sfera oświetleniowa.

— Po prostu wolę mieć pewność. Z tego, co wiem, to one nie są tanie, a poza tym... — zaczął się tłumaczyć. Jane zdawała sobie sprawę z tego, że legenda odlatującej sfery jest na tyle prawdziwa, na ile w nią uwierzy.

Powietrze pachniało rutyną, ale mogło sobie na to pozwolić, bo to nie jego zadaniem była zmiana.

* * *

80%

Słońce zaszło już dobre pół godziny temu. Detektyw pił trzecią kawę, z zażenowaniem zerkając na śmietnik pełen pogniecionych kartek, wypełnionych możliwymi ciągami przyczynowo-skutkowymi. Każdy z nich na pewnym etapie się rozpadł.

— Do której pan dzisiaj pracuje, panie Johnson? — spytała Michalska, wyraźnie zmęczona.

— Do dwudziestej — odpowiedział bez myślenia.

— W takim razie od siedmiu minut robi pan nadgodziny.

— Nadminuty, dokładnie rzecz ujmując.

— Nadminuty, tak — przyznała, powoli kiwając głową. — Chyba najlepiej będzie dokończyć to jutro, nie uważa pan? Może wypłyną nowe fakty, może stare zatoną.

— Miejmy nadzieję, że coś się zmieni.

— Miejmy nadzieję, że coś zmienimy.

— Miejmy nadzieję.

— Zmieńmy.

— Przeszłości pani nie zmieni, pani Michalska.

— Odrobina woli, szczypta motywacji, dużo treści, dowolna forma. Gęsty sos z samoświadomości. Cel.

— Przepis na chleb powszedni?

— To przepis na tort. — Uśmiechnęła się ciepło.

Michalska spędziła noc w areszcie.

Błyski kolejnych, pomarańczowych świateł latarni nadawały rytm myślom detektywa, wprowadzając niezbędną rutynę w nocną podróż do domu, zawsze taką samą, kojącą rozszalałe myśli, dającą wytchnienie kreatywności. Przez całą drogę Johnson nie mógł pozbyć się wrażenia, że przespanie się z tą sprawą pomoże mu poukładać fakty nie tylko w jego głowie, ale też na zewnątrz niej.

* * *

60%

Koc rozłożyli na zboczu wzgórza. Stąd było widać o wiele więcej niż z nasypu. Pomiędzy tunelem a najbliższym miastem rozciągały się połacie zieleni, tworzące na przemian pola i lasy. Bezchmurne, sierpniowe niebo sprawiało wrażenie górnej powieki zamkniętego oka, które tylko przez wąską szparkę horyzontu dostrzegało ciemność otchłani. Nigdy jej tu nie było, słońce nie pozwoliłoby jej nawet na krótki występ gościnny.

Nie widzieli niczego nowego, mimo to znajome okoliczności potrafiły zaskakiwać ich za każdym razem inaczej. Te same baranki, ten sam tunel w Kozłowie, codziennie piękniejsze niż kiedykolwiek wcześniej, na zmianę gorsze i lepsze.

John zawiesił spojrzenie na bawiących się w oddali chłopcach. Jego synowie, niezmiennie zafascynowani widokiem białych owiec, starali się zwrócić ich uwagę, wygłupiając się przed ekranem dźwiękoszczelnym. Zwierzęta zdawały się obserwować ich wyczyny bez ekscytacji, ale z zainteresowaniem.

Albo może patrzyły w lustro.

— Co by było, gdyby pociągi nie jeździły, tylko na przykład unosiły się nad ziemią, jakoś magnetycznie albo, no nie wiem... Grawitacyjnie?

Jane parsknęła, otwierając kosz z kanapkami.

— Wtedy na pewno nie byłoby tunelu, bo po co? Mogłyby przelatywać górą.

— Może — odpowiedział cicho, dopisując kolejne wyrazy w różnych miejscach książki, coraz więcej i więcej. Z każdym pozbawionym kontekstu słowem jego szczęście stawało się coraz bardziej rzeczywiste.

Kobieta obserwowała go przez dłuższą chwilę.

— Co ty planujesz z tym zrobić, przecież to nie ma żadnej treści, niczego konkretnego.

— Treść jest w interpretacji i na odwrót. Po obu stronach. — Oderwał wzrok od fioletowego tomu i jeszcze raz spojrzał na dzieci.

Mijały kolejne chwile, a on nie mógł doczekać się następnych. Wiedział, że problemy będą tam, gdzie będzie ich szukał. A od teraz będzie szukał tylko we właściwych miejscach.

— Zaciąłeś się przy goleniu? — Głos żony wyrwał go z zamyślenia.

Dotknął jeszcze nie w pełni zasklepionego rozcięcia.

— Ta...

— Paskudnie. Powinieneś coś z tym zrobić.

— Co niby?

— Nie wiem — przyznała Jane.

— Z taką postawą daleko nie zajdziesz — odpowiedział. — W żadnej branży — dodał po chwili.

* * *

100%

Michał Johnson miał nieodparte wrażenie, że poprzedniego dnia sprawa Michaliny Michalskiej miała sens. Po krzykach szefa, których zmuszony był dzisiaj wysłuchiwać, czytał swoje bezsensowne zapiski bardziej po to, żeby udowodnić coś samemu sobie, niż komukolwiek innemu. Wiedział, że z każdą minutą przetrzymywania niewinnej kobiety w areszcie, jego szanse na zawieszenie rosną w sposób eksponencjalny. Trudno, pomyślał. Syn Michalskiej żyje, więc nie został przez nią zabity. Detektyw mógł kłócić się z nią, z szefem, może i z papieżem, ale nie z logiką. Nie był w stanie odtworzyć swoich wczorajszych myśli, ale mógłby przysiąc, że wtedy to wszystko miało jakąkolwiek spójność.

Zbliżając się do drzwi celi, z kroku na krok czerwieniał. Wziął głęboki wdech, przekręcając klucz w zamku. Gdy kobieta stanęła w progu, wbił wzrok w podłogę.

— Wczorajsze oskarżenia okazały się moim błędem wynikającym z przepracowania. Jest mi niezmiernie głupio i bardzo panią przepraszam — wycedził przez zęby, na jednym tchu. — Ma pani możliwość złożenia formalnej skargi i w pełni zrozumiem, jeżeli się pani na to zdecyduje — dodał, zmuszając się do spojrzenia niesłusznie oskarżonej w oczy.

— Ależ nic się nie stało, detektywie, każdemu zdarza się zabłądzić. Ot, przygoda, z której już niedługo wszyscy będziemy się śmiać — odpowiedziała pogodnie. — Odprowadzi mnie pan na recepcję?

Johnson usłyszał huk kamienia, który spadł mu z serca.

— Oczywiście, oczywiście — wymamrotał.

Kilka minut później Michalska stała już przy okienku, odbierając swoją torebkę. Zanim wyszła z komendy, zdążyła usłyszeć przeprosiny detektywa jeszcze co najmniej trzy razy. Odprowadził ją do samych drzwi, a potem jeszcze stał na schodach i patrzył, jak schodzi, żeby upewnić się, że zrobił absolutnie wszystko, co w jego mocy, aby zatrzeć ślady absurdalnej pomyłki. Podwózki do domu nie chciała, co nie zdziwiło detektywa jakoś mocno.

Gdy zeszła na chodnik, z jej torebki wysunęła się fioletowa książka. W pierwszej chwili Michał chciał wybiec i podnieść tom za Michalską, ale w porę opanował się, zdając sobie sprawę, że sama zrobi to, zanim on pokona pierwszą partię schodów.

— Czy to jest może autobiografia... Tego biznesmena? — zażartował nerwowo. Kobieta zaśmiała się.

— Miejmy nadzieję, że nie, bo to cholernie nudne — odpowiedziała, demonstrując okładkę podniesionego tomu.

Detektyw uśmiechnął się, kręcąc głową.

Regulacje Przepisów Kolejowych, nic nadzwyczajnego.

Autorka o sobie:

Urodzona w 1995 roku, z wykształcenia pedagog resocjalizacyjny. Miłośniczka fantasy, dystopii i filozofii, zasilana earl grey'em oraz światłem księżyca.

Agata Poważyńska

Królewski posłaniec

Wszedł do wody, wierząc, że robi to po raz ostatni w życiu.

Była zupełnie szara, ciemniejąc w dal odległego horyzontu, gładka i lśniąca. Kiedy jego ciało na dobre odrętwiało z zimna, zawsze wydawało mu się, że otacza go drobny piasek, jaki widział kiedyś w klepsydrze, na targach w Starorzeczu. Tutaj, pośród Wronich Płaszczy, nie było kolorowych straganów, dźwięku piszczałek ani ostrych zapachów przypraw. Wszyscy, którzy zatrzymywali się na wschodnich brzegach kontynentu, płynęli ku Burzowym Wyspom lub umykali przed wzrokiem ludzi mielizn. Woleli wprowadzać swoje statki do Królewskiej Zatoki, położonej pośród łagodnych skał i malowanych przystani. Wronie Płaszcze nie kusiły podobnym widokiem. Były tylko krzywymi dachami i murami białymi od soli, ponurym widokiem dla przepływających wioślarzy. Przypływali tu jedynie ci, którzy nie mieli wyboru, usłyszawszy o nadciągających jesiennych sztormach lub wypływających na rabunek przemytnikach-mewach. Choć klify Burzowych Wysp znajdowały się daleko od ostatnich cypli kontynentu, łatwo było odgadnąć wynik starcia walczących na morzu śmiałków. On dowiadywał się o tym jako pierwszy, ten widok nie napawał go jednak dumą, a jedynie przygnębieniem.

Dzisiejszy świt przyniósł ze sobą tylko jednego trupa. Przepłynął pod powierzchnią wody, a woda nie wydała żadnego odgłosu. Naga, blada stopa musnęła ramię Ortjena. W pierwszej chwili pomyślał, że ciepło jego ciała przyciągnęło bagiennego węża albo może kolejnego z nieostrożnych młodych węgorzy. Później ujrzał nieruchomą twarz. Obserwował, jak fale wypchnęły topielca na brzeg: nagiego, chuderlawego mężczyznę, któremu poderżnięte zręcznie gardło nadało wygląd roześmianego pływaka. Woda wyrzuciła go pomiędzy skały zatoki, zatykając za nim kamienie. Ortjen stał w wodzie, patrząc na trupa. Dłoń martwego otwierała się i zamykała, ulegając woli szarych fal. Dostrzegł, że zabity nie miał dwóch palców prawej dłoni. Sól wyżarła kikuty, zmieniając je w zbrązowiałe ogryzki, podobne do wypalonych resztek łojowych świec. To znak, pomyślał Ortjen. Widok innych brakujących palców zawsze budził u niego swędzenie własnej dłoni. Mężczyzna podrapał się po kikucie kciuka. Nagłe poruszenie spłoszyło węgorza wijącego się niepewnie wokół jego nogi. Stworzenie wygięło się, zadrżało i odpłynęło poza zasięg dłoni. Ortjen wiedział, że nie zdoła go pochwycić. Te ryby kusiły tylko trupy i ludzie udający martwych.

Wyłażąc z wody, naliczył trzy małe czarne węgorze, wszystkie przyssane do jego nóg, a także jednego łuskacza, grubszego niż jego ramię i tak długiego, że jego ogon szorował za nim po piasku. Ortjen zarzucił go sobie na ramię i powlókł się w stronę chaty. Ostry wiatr znad zatoki bił go rzemieniami w plecy i ramiona. W chacie było niemal tak zimno, jak na plaży. Ułożył drewno na palenisku, polał je resztką oliwy i podpalił. Zajrzał do wnętrza beczki. Zeszłego księżyca wyłowił z wody cztery beczułki ciemnej oliwy. Morze spłukało z nich czerwony kolor, ale wciąż dało się rozpoznać wyryte w pokrywach dzwony Dorlandu. Nie wiedział, co statek kupiecki mógł robić tak daleko na zachód od portu, ale beczki były poobijane i pełne strzał, Ortjen nie chciał więc myśleć, jaki los spotkał jego załogę.

Odczepił czarne węgorze, ściskając ich główki między palcami, po czym kolejno ubił, uderzając każdego krótko kijem. Z łuskaczem poszło trudniej. Jego szczęki nie miały zębów, były jednak niesamowicie silne. Ortjen wiedział, że szamotaniną niewiele tu wskóra, przesunął więc ogon węgorza nad paleniskiem. Poczuwszy żar, łuskacz zwinął się z bólu, puścił ramię Ortjena i pacnął ciężko na podłogę. Poławiacz przygwoździł go stopą, sięgnął po siekierę i odrąbał łuskaczowi brzydki, jaszczurowaty łeb. Krew trysnęła na nogi stołu i stopy Ortjena, a ogon węgorza wyprostował się gwałtownie. Mężczyzna odłożył siekierę, sapiąc. Zanurzył łuskacza w mętnej wodzie, żeby nie wysechł, a potem przebrał się w suchy strój.

Na plaży czekał na niego stary rybak. Czasami wyciągał swoją łódź nieopodal jego chaty, kiedy ziemia jego kawałka plaży była zbyt błotnista, by poprowadzić tam wóz. Wóz był zaprzężony w siwego osiołka. Na szczycie siedziała córka rybaka, trzymając lejce niedbale w dłoni.

— Jest goły — zauważył starzec, wpatrując się bez wyrazu w trupa.

— Widzę — przyznał równie beznamiętnie Ortjen.

— Ty go rozebrałeś?

— Nie. Woda go takiego wyrzuciła.

— Szkoda. Jego stopy są gładkie jak rzeczne kamyki. Musiał nosić porządne buty, wysokie i sznurowane, z twardą podeszwą. — Splunął. — Mógłbym zabić za dobre buty.

— Być może tak właśnie się stało — uznał Ortjen, wpatrując się w rany. Jego wnętrzności były bardziej fioletowe niż czerwone, usta sine, a oczy matowe. Spojrzał na okaleczoną dłoń i natychmiast odwrócił wzrok. — Powinieneś zabrać go do zamku.

— Ty go znalazłeś. — Rybak wskazał na poławiacza krzywym, długim paluchem. — Ty go zabierz.

— Mam go zanieść na własnych ramionach? Masz wóz i osła. Jeśli zabierzesz też mnie, dostaniesz węgorza, którego dziś złowiłem.

Rybak myślał, poruszając szczęką w rytm fal.

— Pod warunkiem, że pomożesz mi wtoczyć go na wóz.

— Pomogę.

— No to zgoda.

— Pójdę tylko po węgorze.

— Pospiesz się.

Ortjen zawinął węgorze w płótno i schował do długiej, sztywnej torby, która dawniej służyła jego ojcu do przenoszenia kołków, dłut i obcęgów. Trup nie ważył wiele, jakby woda wypłukała z niego wszelki ciężar. Martwe ciało było miękkie w dotyku i rozlazłe, niczym skóra gnijącej ryby.

Pojechali zabłoconym brukowanym traktem ku ciemnym wieżom majaczącego w oddali zamku. Całonocna ulewa podmyła płaskie kamienie drogi i odciągnęła je na boki, odsłaniając ogromne kałuże. Chmury stały gęsto na niebie, zastygła ławica szarych obłoków. Ortjenowi niekiedy wydawało się, że Wronie Płaszcze znają tylko dwa kolory, niebieski i szary. Te ciemne barwy wsiąknęły głęboko w ziemię zachodu, znacząc sobą drzewa, plaże i skały. Trudno było odróżnić zamkowe mury od nieruchomego tła za nimi. Dla obcych ludzi musiał to być szokujący widok, ale Ortjen dawno już do niego przywykł.

Zeskoczył z wozu na placu Mersberga Młodszego, którego posąg stał pośród zaciągniętych płachtami kramów i furkoczących chorągiewek o kolorach spłukanych przez deszcz.

— Pod bramą będą wiedzieli, co z nim zrobić — powiedział tylko rybakowi.

— Przestało padać. — Rybak spojrzał w niebo, jakby pragnąc upewnić się, czy jego słowa są prawdziwe. — Strażnicy powinni mieć dzisiaj dobry dzień.

Staruszek zawsze wiedział, kiedy zamkowi zbrojni mieli dobry dzień. Wiedział, który odda mu płaszcz do zacerowania, którego łupie w kościach albo kogo zapytać o wieści z gościńca.

— Możesz zatrzymać, cokolwiek od nich dostaniesz — odparł Ortjen, nim zdążył pomyśleć, co mówi. — Mam kupców na te węgorze — dodał szybko. Spróbował się uśmiechnąć.

Starzec nie nabrał się na ten kłamliwy grymas.

— Myślałem, że chcesz naprawić swoją łódź.

Ortjen zastanowił się, w co rybak mógłby uwierzyć.

— To stara łódź. Przecieka w stu miejscach naraz. A poza tym trudno ująć młotek w dłoń bez kciuka.

Stary rybak kiwnął bez przekonania głową. Szturchnął córkę, a dziewczyna cmoknęła na osiołka, który zastrzygł uszami i ruszył niespiesznie naprzód. Wóz oddalił się, trzeszcząc i podskakując na kamieniach. Ortjen ruszył ku posągowi Mersberga, ostrożnie stawiając stopy pośród kałuż. Figura na piedestale była tak stara, że równie dobrze sam król mógł postawić ją za czasów swojego panowania, trzy tysiące lat temu. Twarz władcy, wystawiona na wiatr i deszcz, zmieniła się w toporną kamienną bryłę. Władca rozkładał ramiona, kierując jedną rękę ku zamkowi, a drugą wskazując na morze, z którego przypłynął. Ortjen nie był w stanie pojąć, dlaczego król-zdobywca wybrał właśnie klify Wronich Płaszczy. Wedle słów wszystkich, których znał, ta kraina nigdy nie płynęła złocistym miodem Starorzecza ani strumieniami srebra dorlandzkich mennic. Tutaj bulgotało błoto i gniły pniaki wyciętych przed laty drzew, setki bezdrzewnych, bezlistnych lasów, niczym szereg nagrobków dawno pogrzebanych wojowników.

To być może posępne oblicze ziem, na których przyszło mu żyć, skłoniło Ortjena do zawarcia paktu z obcym człowiekiem. Powiedział, że pochodzi z Kluczportu, ale ludzie z Kluczportu byli głośni i gadatliwi, a nieznajomy mówił niewiele. Ten człowiek pojawił się niezapowiedziany, kiedy Ortjen patroszył węgorze na brzegu plaży.

— Czy ty jesteś Ortjen, poławiacz węgorzy? — zapytał go nieznajomy w trzech językach, we wspólnym, w piaszczystym języku wioślarzy, a na koniec w velgh'enn. — Ortjen Czteropalcy?

Skrzywił się, słysząc to przezwisko.

— Jeśli chcesz kupić węgorze, mogę ci je sprzedać. — Skupił się, by rozpoznać akcent nieznajomego, lecz mężczyzna niczym się nie wyróżniał. Ortjen przyjrzał się mu uważnie. Przybysz nosił ciężki płaszcz owinięty ciasno wokół ciała, niby koc, którym opatula się śpiący. Skórę miał ogorzałą, włosy długie i ciemne, a oblicze zupełnie zwyczajne. Twarz człowieka w tłumie, która mogła należeć do zagrodnika, najemnika albo wędrownego kupca. Albo do żadnego z nich. — Jeśli szukasz czegoś innego, nie mogę ci pomóc. Mam dużo pracy. Idź swoją drogą.

— Myślę, że jednak zostanę — odparł tajemniczy człowiek. Ortjen pamiętał oczy, które na nim spoczęły. Spojrzenie obcego zdawało się okrążać go całego, przeszywać na wskroś i odgadywać każdą jego myśl. Zadrżał. Odrzucił na piach garść oślizgłych wnętrzności i wytarł dłonie o spodnie. Przez cały ten czas nieznajomy nie spuszczał z niego wzroku. — Z kolei ty — ciągnął mężczyzna — ty wcale nie musisz tu zostać. Kto chciałby spędzić życie w miejscu takim, jak to? Woda, błoto i kamienie. Czy to dla nich rodzą się ludzie?

— A więc dlaczego tutaj przybyłeś?

— Żeby zrobić z ciebie bogacza.

Szedł, wpatrując się w mewę przysiadłą na wyciągniętej ręce królewskiego posągu. Nawet ona była szara, zlewając się w jedność z morzem i niebem. Ona przynajmniej ma skrzydła, pomyślał ponuro Ortjen. Mogła odlecieć tak daleko, jak tylko zapragnęła. On tego nie potrafił. Potrzebował miejsca na statku płynącego na południe albo rączego wierzchowca, który poniesie go traktem ku górom. Życie na brzegu morza nauczyło go nieufności do wody. Morze było zdradliwe i gniewne, gotowe odwrócić się od człowieka w najmniej oczekiwanej chwili. Jeśli Ortjen miałby wybierać, kupiłby konia. Młodą klacz, bo ktoś kiedyś powiedział mu, że są one najłagodniejsze. Poławiacz nigdy w życiu nie siedział w siodle, ale wierzył, że zdołałby utrzymać się na końskim grzbiecie. To nie może być trudniejsze od pływania łodzią. Trakt znaczył jednak ludzi, wszystkich wędrowców, skelldów i kupców, lecz także banitów, łowców głów i innych oprychów, gotowych zabić człowieka na sam widok dłoni opartej na rękojeści miecza. Ortjen nie potrafiłby utrzymać w dłoni miecza, nawet gdyby zależało od tego jego życie. Jego zidiociały ojciec miał tylko jednego syna i uciął mu kciuk, żeby lordowscy ludzie nie zabrali chłopaka do zamkowej straży. Ortjen miał wtedy szesnaście lat i przypominał fokę. Był rosły i barczysty, świetnie pływał i potrafił pokonać każdego w grę oddechów. Później jednak ojciec wrócił przerażony do domu i oświadczył, że lord zbiera ludzi do garnizonu.

— Mają wysłać stu silnych chłopaków na północ, do walki z Velgami. Podobno leśni ludzie pokazali się nad brzegiem rzeki i lord Barhod maszeruje im na spotkanie.

To był Rok Mgieł, a każdy z tych chłopaków zginął, walcząc pod chorągwiami obcych ludzi. Czasami Ortjen cieszył się, że nie wyruszył wtedy razem z nimi. Potem ból w okaleczonej ręce odzywał się cierpkim ukłuciem. Jakiś czas po tym, kiedy ojciec odrąbał mu palec siekierą do ćwiartowania mięsa, rana zaropiała, zbrązowiała i przestała się goić. Ojciec robił mu okłady z morskiej wody, wierząc, że sól wypali paskudztwo, które się tam zalęgło, kiedy jednak gorączka opuściła Ortjena, dwa z czterech ocalałych palców były sztywne i pozbawione czucia. Do dziś nie potrafił ich porządnie zgiąć, a nocami nawiedzały go okrutne bóle. Miotał się wtedy wśród koców, zaciskając zdrową rękę w pięść i miotając nią na oślep, usiłując powalić ten podły ból. Zastanowił się, czy gdzieś na świecie był człowiek, który potrafiłby go uleczyć. Jeśli nawet ktoś taki istnieje, zapragnie złota.

„Żeby zrobić z ciebie bogacza”, powiedział ten, który nazwał siebie Sługą.

— Komu służysz? — zapytał go Ortjen, kiedy o tym usłyszał.

— Królowi — odparł z uśmiechem Sługa.

To było wszystko, co Ortjen o nim wiedział. Nie wyglądało to sprawiedliwie, gdyż nieznajomy zdawał się znać go doskonale. Stanął nad wiaderkiem pełnym rybich wnętrzności, wpatrując się w nie z uwagą.

— Sprzedajesz węgorze na zamkowy stół.

— Czasami sprzedaję nad, a czasami pod stołem. — Ortjen miał zamiar mu powiedzieć, że jego życie jest ciężkie, lecz tylko otworzył i zamknął usta. To kłamstwo. Życie we Wronich Płaszczach było proste i monotonne, ale nie ciężkie. Nie dla niego. — W mieście zawsze znajdzie się ktoś, kto kupi ode mnie węgorza albo pijawki. Inni ludzie mają cerdów albo elswinów, którzy odmówią modlitwę albo zapalą zioła, ale tutaj jestem tylko ja. — Nie przechwalał się, jedynie wyznał prawdę. — Dowódca zbrojnych zawsze kupuje ode mnie łuskacze. To takie wielkie węgorze, pokryte brązowymi łuskami...

— ...o szczęce mocniejszej niż rozwścieczony niedźwiedź. Wiem, czym są łuskacze. Czy ten człowiek zjada je sam?

To było dziwne pytanie.

— Nie, on... Zamkowy kucharz przyrządza z niego zupę dla strażników. Zupę na kaszel. Wartownicy i lordowscy ludzie jedzą w koszarach, ale zbrojnych w zamku karmi kucharz.

Wtedy nieznajomy pokazał mu złoto.

Ortjen nigdy nie widział czegoś równie pięknego. Moneta była okrągła i drobna, a przedstawiona na niej czapla była tak prawdziwa, jakby lada chwila miała zerwać się do lotu. Gdy Sługa nią obrócił, zawirowała niczym tancerz odziany w złociste, lśniące niezwykłym światłem szaty. Po drugiej stronie widniał wizerunek koronowanego człowieka, najpewniej jakiegoś króla. Ortjen nie potrafił odczytać słów zapisanych drobnymi znaczkami wokół jego twarzy.

— Wstąp na służbę króla Gelowena, a zapłaci on szczodrze za twoją lojalność — zapowiedział mężczyzna zwący się Sługą. Uśmiechał się łagodnie.

Rozmyślanie przerwał Ortjenowi ruch za posągiem innego króla. Jego oczom ukazała się mała dziewczynka, umorusana i brudna.

— Sadza — przywitał ją poławiacz. — Czego szukałaś pod płaszczem naszego walecznego władcy?

Dziewczynka uśmiechnęła się, ukazując dziury po brakujących zębach. Wskazała na siebie, a potem na Ortjena.

— Czekałaś na mnie? — spytał. Kiwnęła głową. — Spójrz tylko, co przyniosłem.

Sięgnął ku torbie, ale dziewczynka okazała się szybsza. Odsunęła skórzaną zasuwę i stanęła na palcach, żeby zajrzeć do środka, a potem wyciągnęła ze środka stary słoik o zbrązowiałej pokrywie. Musnęła szkło palcami. Kochała wszystko związane ze szkłem, ale tym razem nie wiedziała, co znajdowało się w środku. Spojrzała pytająco na Ortjena.

— To są pijawki — wyjaśnił.

Dziewczynka o mało co nie upuściła słoika. To byłoby okrutne dla nich obu, dla Sadzy łoskot tłuczonego szkła, a dla Ortjena strata cennych żyjątek.

— Nie musisz się ich bać — oświadczył, zabierając słój i odkręcając pokrywę. Zanurzył dłoń w błotnistej mazi i wydobył stamtąd wijącą się pijawkę. Sadza podeszła bliżej, by przyjrzeć się stworzeniu. Wskazała na słój, a później na Ortjena. Na koniec rozłożyła ręce w pytającym geście. — Łowię je tak samo jak węgorze — odparł na to. Podwinął rękaw. — Tu się do mnie przyssały, widzisz? Tu, tu, tu i tu. Nie, to prawie nie boli. Nie mogą mnie za bardzo skrzywdzić. Inaczej poczułbym ból i spostrzegłbym, że wysysają mi krew.

Chodził przez nie otumaniony, ale pewien człowiek w wieży płacił mu miedziaka za słoik. Nauczył się z tego cieszyć, lecz było to mniej od tego, co dostawał za węgorze. Mniej od tego, co zaoferował mu Sługa. Być może to myśl o złocie nakazała mu się skupić. Jeśli mu się nie powiedzie, nie tylko pijawki zapragną jego krwi.

— Czy jesteś gotowa? — zapytał Sadzy.

Kiwnęła głową, pewna i śmiała jak zawsze. Ortjen nie znał nikogo odważniejszego od tej szklarskiej dziewczynki. Zbyt mała i chuda, by pracować przy wielkich miechach albo wykrajać płaty kruchego szkła, Sadza zajmowała się czyszczeniem palenisk i ogromnych, powykręcanych kominów, z których bił ciemny dym. Nocą, gdy piece ostygały, Sadza oraz inne dzieci dbały o usunięcie popiołu, wycierały do czysta zatrzaski i zawiasy, zamiatały kamienne posadzki i zbierały potłuczone szkło. W swej pracy nie potrzebowała głosu, którego poskąpili jej bogowie. Kaleki poławiacz i niema dziewczynka. Sadza była najbystrzejsza ze wszystkich szklarskich dzieci. Potrafiła złożyć rozbite rzeźby, zważyć odpowiednią ilość kolorowego proszku czy odróżnić malowane szkiełko od prawdziwego kryształu.

— Wie także, gdzie szklarski mistrz trzyma klejnoty, monety i skrzyneczki pyłu drobniejszego niż popiół — mówił mu Sługa, kiedy rozmawiali na plaży. Wiatr dął wtedy znad zatoki, pilnując, by nikt ich nie usłyszał. — Zna miejsca, w które nikt nie chodzi. Strażników i ich zwyczaje. Jest tylko drobnymi, brudnymi rączkami, ale może dokonać więcej, niż myślisz.

Ortjen nie chciał nawet myśleć, co czeka ludzi, którzy ośmielą się wykraść drogocenne zapasy szklarskiego mistrza.

— Nie będę okradał szklarskich skrytek.

— Nie proszę cię o to. Rzecz, której pragnę, byłaby dla ciebie jedynie nieprzyciągającym uwagi przedmiotem. Z pewnością nikt nie zdaje sobie sprawy z jego wartości.

— Co to takiego?

— Kamyk. Zwykły przydrożny kamień.

Ortjen w to nie uwierzył.

— Dlaczego szklarze mieliby trzymać w swojej pracowni zwykłe kamienie? Powiedz mi.

— Spoglądałeś kiedyś na świat przez szkło? — zapytał go. — Wszystko jest wtedy dziwne i głupie, jak w piosenkach komediantów. Szklarze patrzą przez szkło każdego dnia. Robią to tak długo, że zapomnieli, jak wygląda prawdziwy świat. Używają tego kamienia do rozpalania ognia, gdyż pali się szybciej niż węgiel. Ludzie kochają palić ognie, lecz są przy tym bardzo leniwi.

— A więc to tylko zwykły krzemień? — spytał z powątpiewaniem Ortjen.

— Uderz o siebie dwa krzemienie, a przywołasz iskrę. Uderz dwie monety, a przywołasz uśmiech.

Ortjen miał dostać tylko jedną monetę, nie zrozumiał więc słów nieznajomego.

Szli w stronę krzywych wież najpodlejszego zamku świata. Kiedy doszli do zamkowego muru, Sadza pokazała mu minę komediantów i uciekła w stronę piętrowego budynku z wyblakłej cegły. Ze wszystkich czterech kominów bił gęsty dym, a Ortjen czuł jego gorzką, wykręcającą trzewia woń. Podążył w stronę zamkowej bramy, która była zwykłą furtą o krzywym nadprożu. Strzegł jej posiwiały, pokasłujący człowiek. Ujrzawszy Ortjena, mężczyzna wyraźnie się rozpogodził.

— Ortjen Ucięty Paluch. Niech bogowie mnie przeklną, myślałem, że morze utopiło cię już na dobre.

— Przestało padać. — Poławiacz zawahał się. — W wodzie pływały trupy. Jednego z nich wyrzuciło na plażę.

— Widziałem go. Blady i spuchnięty. Kazali go pogrzebać w ziemi, żeby nie paskudził wody.

Ortjen nie widział sensu w grzebaniu topielca. Wraz z jutrzejszym świtem przypłyną nowe ciała, a później kolejne. Gdyby mieli chować każdego, kogo wypluło morze, nie byłoby warto zasypywać grobów ziemią. Powinniście go spalić, pomyślał Ortjen.

— Przyniosłem węgorze.

— Węgorze zawsze dobrze biorą, kiedy w wodzie pływają topielce. Tak mówiła moja matka starowinka. Co tam masz? Rdzawce, czy może ciernie?

— Łuskacza. — Ortjen wyjął łeb węgorza, żeby mu pokazać.

Strażnik oblizał wargi.

— Lepiej od razu zaniosę go do kuchni. A chłopcy już marudzili, że przyjdzie im żreć kaszę. Niech to szlag, ze dwa księżyce nie kosztowałem łuskacza.

Serce Ortjena biło mocno, niemal gruchocząc żebra. Był przekonany, że go wyda. Strażnik domyśli się wszystkiego i odkryje całą farsę.

— Czy Arken wciąż gotuje dla ludzi szklarza? — zapytał, ledwo przeciskając słowa przez gardło.

Wartownik nawet nie podniósł wzroku.

— Gotuje. Oni to jakby szkło żuli, tak im zęby przy jedzeniu chrzęszczą. — Ujął łuskacza w obie dłonie. — Poślę po zarządcę, żeby ci zapłacił. Chcesz poczekać przy ogniu?

— Przyjdę jutro. Spieszę się.

— Jak sobie chcesz.

„Tutaj twoje zadanie się kończy”, niemal usłyszał głos Sługi.

Mężczyzna odwrócił się, pchnął nogą skrzydło furty i zniknął w cieniu zamkowych murów. Ortjen został sam. Pomyślał, że pewnie mógłby wejść do środka i nikt nie zaszedłby mu drogi. Lordowscy ludzie wiedzieli, kim był. Gdyby nawet go zatrzymali, rzekłby im, że idzie odebrać zapłatę za węgorze. Nie, musiał sobie powiedzieć. Lepiej, żeby nie widziano go w zamku. Ani dzisiaj, ani nigdy. Ortjen nie lubił chłodu wysokich murów. Nie lubił koślawych baszt, pełnych niechcianych dzieci, którym wtykano w ręce włócznie, by chyliły głowy przed załamanym człowiekiem. Lord Darondras Mearsberg przegrał wszystkie bitwy, w których brał udział. Teraz był stary i umierał z dala od swego rodu, pośród mielizn, szarej wody i ludzi tak posępnych, jakby wyrzeźbiono ich ze skał.

Ortjen podążył ku klifom, gdzie roztaczał się widok w na zatokę. Przez chwilę wydawało mu się, że dostrzega statek, ale światło zniknęło równie szybko, jak się pojawiło. Żaden nie przybije do Wron. Skalne wieże lorda były położone przy najmniejszym z Czterech Płaszczy. Kiedy Ortjen był jeszcze chłopcem, siostry często opowiadały mu tę historię. Teraz nie pamiętał z niej wiele. Ludzie, którzy powrócili na klify, nosili płaszcze zszyte z wronich piór. Spoglądał na morze. Złoto pozwoli mu odejść. Jedną częścią umysłu chciał kupić konia i pojechać w świat, oglądając jego cuda z siodła, niczym prawdziwy lord. Druga część podpowiadała mu, że to szaleństwo. Było jednak za późno, by zmienić zdanie.

Nie wiedział, jak długo sterczał pomiędzy kamieniami i wpatrywał się w szarą wodę. Kiedy podniósł wzrok, zaskoczył go mrok. Spojrzał na budynek szklanego domu. Kominy okazały się nieruchome, a dym zniknął.

— Poczekaj, aż wiatr rozpędzi zapach — powiedział mu Sługa. — Wtedy będziesz wiedział, że komnaty są opustoszałe.

Ortjen nie czuł nic prócz morza. Serce biło mu głośno w piersi. Ruszył w stronę zamkowego muru i podążył za nim ku udeptanej ziemi skalistego klifu, na którym stała twierdza. Ściana szklanego domu przywierała do kamienia. Pod jego oknami stało parę skrzyń i widniały ślady po wylewanych pomyjach. Popiół wirował wokół nich. Ortjen schylił się i nabrał odrobinę. Był zimny.

Czuł się tak, jakby na powrót znalazł się w morskiej wodzie zatoki, stojąc nieruchomo z rozłożonymi dłońmi, zanurzony po podbródek. Tym razem miał wrażenie, że tonie. Zapragnął rozpłakać się ze strachu. Nim zdążył to zrobić, wysokie okno pod samym szczytem szklanego domu otworzyło się nagle i z mroku wnętrza wyłoniła się drobna postać.

Sadza, rozpoznał dziewczynkę Ortjen. Dostrzegła go i uśmiechnęła się radośnie. Nie czuje strachu. W dłoni trzymała mały tobołek. Kiedy owinęła go wokół przedramienia, Ortjenowi wydawało się, że zobaczył dziwny, przeraźliwie jasny błysk. Zbliżył się do ściany szklanego domu, rozglądając się wokoło. Plac i mury pozostawały puste. Sadza była cicha jak kot. Złapała się gzymsu, zsunęła w dół i zawisła na samych rękach, tak zręcznie i pewnie, że Ortjen odetchnął z ulgą.

Spojrzała na niego z błyskiem w roześmianych oczach i spadła.

Zawisła w powietrzu jak ptak zdzielony okutą w stal rękawicą. Ortjen ujrzał jej przerażoną twarz, po czym obróciła się w powietrzu i pacnęła na ziemię z głuchym chrzęstem łamanych kości. Był pewien, że każdy człowiek na świecie usłyszał ten dźwięk. Hałas poniósł się echem w dół zatoki i umilkł, a dziewczynka znieruchomiała.

Doskoczył do niej jednym susem. Leżała w błocie i zjełczałej smole, drobna dziewczynka odziana w brudne, pokryte sadzą ubranie. Wyglądała jak porzucona lalka, którą jedna z jego sióstr odrzuciła w kąt. Ortjen oddychał płytko. Sięgnął po tobołek, który wyleciał z jej zaciśniętej dłoni. Rozwinął go. W środku błyskał kamień, tak niewielki, że można było wprawić go do rękojeści miecza albo zawiesić na szyi lordowskiej córki. Kiedy poławiacz spojrzał na niego po raz pierwszy, kamyk wydał mu się ciemnoczerwony, niemal czarny, lecz później stał się purpurowy. Ortjen nie widział w życiu czegoś równie pięknego. Płaski i nierówny kamień, złożony z drobnych, migoczących kryształków. Wydawało mu się, że świeci własnym, ciepłym światłem, a kiedy mężczyzna musnął go palcami, kamyk go oparzył.

Owinął go ciasno materiałem i wsunął do kieszeni spodni. Podniósł martwą dziewczynkę. Nie było krwi, tylko rozpryśnięte błoto. Rzucił dziecko w dół klifu, pomiędzy skały i fale. Zbrodnia nie ważyła zupełnie nic. Zbrukany, ruszył biegiem w stronę morza. Wiatr smagał go po policzkach. Ortjen wpadł w grząski, mokry piach brunatnej plaży. Dotarł do chaty, otworzył szarpnięciem drzwi.

Czekał na niego w środku.

— Czy ty jesteś Ortjen, poławiacz węgorzy? — zapytał Sługa. Tym razem użył tylko jednego języka, ale jego głos był twardy i surowy.

Biła od niego aura grozy. Ortjen cofnął się o krok. Przypomniał sobie nagle, że ta chata należy do niego.

— Co tu robisz? Wynoś się. — Zaczerpnął powietrza w płuca. — To mój dom.

— Ten dom należy do Ortjena Czteropalcego, Ortjena Uciętego Palucha. Przyszedłem, by go odwiedzić, lecz nie zastałem go w środku.

— O czym ty gadasz? Jestem tu. Stoję... stoję przed tobą.

Czuł ciepło ognistego kamienia przez materiał kieszeni spodni. Przez chwilę wydawało mu się, że czuje swąd palonego ubrania.

— Nie jesteś Ortjenem — oświadczył Sługa. Miał posępną twarz i ostre, przeraźliwie jasne oczy, które wbijały się w Ortjena oskarżycielskim spojrzeniem. — Jesteś złodziejem, zdrajcą, zbiegiem. Jesteś banitą. Banita nie ma domu, którego drzwi mógłby zaryglować. Nie ma dachu, pod którym może skryć się przed deszczem. Na banitę czeka strach, pogarda i nienawiść.

Ortjen nie był banitą.

Muszę uciekać, zrozumiał Ortjen. Nigdy wcześniej nie był tak przerażony.

— Zrobiłem, co mi kazałeś. Zatrułem węgorza. To był łuskacz. Rozciąłem go i wtarłem napar, który mi dałeś. — Sięgnął do kieszeni i wydobył stamtąd kamień, chwytając go gołymi palcami. Omal nie zawył z bólu. Kamyk płonął, choć nie było widać ognia. Czuł się, jakby trzymał w dłoni rozżarzony do czerwoności kawałek węgla. — Weź go. — Wyciągnął zaciśniętą dłoń ku Słudze. — Proszę, zabierz ten przeklęty kamień.

Obcy spełnił jego prośbę z niedbałą łaskawością, z jaką można było okazać litość konającemu na polu bitwy żołnierzowi. Jego palce były długie i tak blade, że one również zdawały się świecić. Ujął kamień w dłoń i objął go czule. Kiedy wyprostował palce, kamień zastygł na jego ręce, zimny i nieruchomy. Zwykły przydrożny kamień. Gdy nieznajomy uśmiechnął się nieznacznie, Ortjen wiedział już, że zrobił coś bardzo złego.

— Kim jesteś? — zapytał jeszcze raz.

Uśmiech zniknął.

— Moje imię nic ci nie powie.

— Jeśli mnie oszukałeś, zabiję cię.

— Jak chcesz tego dokonać? Ucięto ci kciuk, byś nie mógł utrzymać w dłoni miecza. Nie pomyśl, że z ciebie drwię. Wiem, że potrafisz zabić. Każdy człowiek to potrafi. Zabiłeś tamtą biedną dziewczynkę, czy tak?

— Ona spadła.

— To smutne. Biedne dziecko nie miało nikogo, kto by za nią zapłakał.

Miała mnie. Ta myśl opadła ciężko na jego barki, uginając pod nim kolana. W głowie mu zawirowało. Usłyszał jakieś odległe dźwięki dobiegające z plaży, ale były one stłumione przez ściany. Nie słyszał wody, jakby zamarzła albo wyschła.

— Obiecałeś mi złoto.

— Proszę. Krwawe złoto.

Moneta zastąpiła kamień, pojawiając się nagle w dłoni. W porównania do światła, które biło z ognistego szkiełka, blask złota był matowy i brzydki. Ortjen porwał ją chciwie. „Krwawe złoto”, zwykł mawiać jego ojciec, kiedy lord w wieży płacił najemnikom, żeby toczyli za niego walki. Ale...

— Nikogo nie zabiłem.

— Zabiłeś trzech ludzi i otrułeś lorda Mearsberga — powiedział mu Sługa. — Dwóch kuchcików spróbowało węgorzowej zupy, nim opuściła ona kuchnię. Rzucili się na nią tak łapczywie, że wnętrzności wypłynęły im z brzuchów. Pewien strażnik był znużony służbą i zaczął jeść przed lordem. Skonał w okrutnych mękach. Lord zdążył przełknąć niewiele, nim jego uszu dobiegł krzyk strażnika, ale zrobił to i teraz umiera.

Lord.

— Nie. Ja... Powiedziałeś, że rozboli ich brzuch. Że to odwróci ich uwagę od szklanego domu, żeby Sadza... — Imię dziewczynki zabolało go dotkliwym ukłuciem. Dygotał ze strachu. — Nikogo nie zabiłem. To byłeś ty. Ty kazałeś mi to zrobić.

— Zrobiłeś to dla króla, którego trzymasz w dłoni. Ja byłem jedynie posłańcem, który przekazał ci jego słowa.

Na plaży rozległy się kroki.

— Ortjenie! — zagrzmiał czyjś krzyk. — Wyłaź, wężu!

Ortjen sięgnął po nóż wbity w blat sękatego stołu. Wyrwał go nieudolnym pociągnięciem i ścisnął w okaleczonej dłoni.

— Lepiej uciekaj — poradził mu Sługa, stojąc nieruchomo w miejscu. — Nie potrafisz walczyć. Biegnij, bo zginiesz.

Lecz on go nie posłuchał.

— Powiem im, że to byłeś ty — powiedział łamiącym się głosem. — Powiem im wszystko. Powiem, że przyszedł do mnie człowiek...

— Jaki człowiek? — zapytał uprzejmie Sługa. Uśmiechnął się i zniknął.

Z miejsca, w którym stał, buchnął szary, gęsty dym, pełen iskier, które zawirowały w dziwacznym, pozbawionym melodii tańcu i wpełzły w zakamarki chaty, oblegając wszystko niczym pierzchające szczury. Wskoczyły na stół, do wiader, zagnieździły się w sienniku i w każdym oczku rozciągniętej sieci. W jednej chwili stara chata była zimna i ponura, a w kolejnej płonęła najjaśniejszym ogniem, jaki Ortjen kiedykolwiek widział. Osłonił oczy rękami, kiedy dym uderzył go w twarz. Usiłując dotrzeć do drzwi, przewrócił ławę i runął na podłogę. Wszystko wokół pociemniało, ale ogień nie pozwolił światu zgasnąć. Naparł na niego, dym, żar, pomarańczowe płomienie. Poczuł, jak ogień sięga ku niemu, chwytając go za ubranie i przyciągając do szeroko rozwartej paszczy. Wpadł na drzwi, zrywając je z zawiasów.

Runął na brunatny piach plaży w chmurze ciemnego dymu, który wyłonił się spod płonącej strzechy. Krew spływała mu strugą po czole. Wydawało mu się, że widzi ogromne szpony, ciągnące dymną istotę na dach chaty, który jęknął rozdzierająco i zawalił się ze straszliwym trzaskiem. Iskry buchnęły we wszystkie strony, pełznąc za Ortjenem, który na rękach i kolanach uciekał przed siebie. Zatrzymał go dopiero człowiek, przygważdżając go butem do piasku. Kolejny złapał go za ramiona i podźwignął na nogi. Zobaczył twarze zamkowych strażników, którym tak wiele razy sprzedawał ryby, węgorze i pijawki.

— Powinniśmy zostawić go na pastwę płomieni. Niech płonie.

— Otwórzmy mu brzuch. Niech i z niego wypłyną węgorze.

Nogi ugięły się pod Ortjenem. Upadłby, gdyby dwaj strażnicy go nie podtrzymywali.

— Nie — zdołał wydusić. — To nie byłem ja. To wina tego posłańca... Był tu człowiek — bełkotał. — Obcy człowiek, w ciemnych szatach... Powiedział, że nazywa się Sługa...

— Sługa sługi. — Ktoś cisnął mu pod nogi złotą monetę. Musiał ją upuścić, uciekając jak najdalej od płomieni. — Zapłacił ci, byś wytruł nas jak szczury?

— To miał być tylko ból brzucha. Przysięgam.

— Kłamstwo w ustach tchórza. Czy chcesz spłonąć?

Przypomniał sobie żar topiący skórę jego dłoni, kiedy chwycił palcami ognisty kamień.

— Nie. Proszę. Wszystko, tylko nie ogień.

Ktoś inny spaliłby go jedynie za te słowa, ale strażnik wykrzywił twarz, wynajdując dla niego inny koniec.

— A więc woda. Niech poławiacz węgorzy zgnije ze swymi braćmi w jednym mule.

Zaciągnęli go do wody, trzech mężczyzn o żelaznych uściskach, rosłych i wściekłych. Woda pryskała i pieniła się wokół nich. Nie lubiła gwałtownych ludzi. Ortjen zawsze podchodził do niej spokojnie, jak do spłoszonego wierzchowca. Muskał jego grzywę i szeptał uspokajające słowa. A teraz miał zginąć od jego kopyt.

Wszedł do wody, wiedząc, że robi to po raz ostatni w życiu.

Martin i studia marzeń

Anna Szumacher

Martin od zawsze chciał zostać lalkarzem. Dlatego kiedy odkrył, że w Pradze znajduje się Praska Szkoła Lalkarzy, postanowił właśnie tam składać papiery na studia. Co okazało się dziwne i niepokojące dla władz Szkoły, zwanej również Kolegium, bo tam nikt nie składa papierów z własnej woli. I to wcale nie dlatego, że uczelnia ma tak złą opinię. Owszem, ma, bo ci, którzy idą do Szkoły Lalkarzy, zwykle nie dożywają ostatniego semestru. Jednak to Kolegium wybiera kandydatów, nie odwrotnie. Kiedy kogoś kopnie ten wątpliwy zaszczyt, dostaje list — prawie jak ten z Hogwartu — ale nie może odmówić, bo umrze. Pewnie i tak umrze, no ale…

Wracając do meritum: Martin jest dziwny, bo sam postanawia iść do Praskiej Szkoły Lalkarzy. Może dlatego, że nie ma w sumie pojęcia, w co się pakuje, i myśli, że to normalna uczelnia, w której będzie mógł bawić się lalkami. Jednak dosyć szybko odkrywa niewielką, choć istotną część prawdy. W pierwszym tomie pakuje się w makabryczne egzaminy wstępne, z których nie może się już wyplątać (zgadliście, bo umrze), wbija na spotkanie magicznej sekty i uczestniczy w śmierci przynajmniej trzech osób, w tym swojej bliskiej przyjaciółki, Klary. To ta tytułowa Klara B. z okładki debiutanckiej książki Anny Karnickiej.

W drugim tomie Martin rozpoczyna wreszcie naukę w Kolegium. Chodzi na zajęcia, uczestniczy w spiskowaniu przeciwko uczelni, zastanawia się, jak zabić dyrektorkę, jeździ bardzo dziwnym metrem, a przede wszystkim stara się nie zostać zabitym albo oskarżonym o zabójstwo jednego z kolegów na roku. Samo zabójstwo na terenie tej radosnej placówki nie jest jakoś szczególnie dziwne, bo to taki szkolny zwyczaj, a tradycję należy szanować.

„Sprawa Zegarmistrza” to kolejny tom z cyklu, więc można się spodziewać, że pojawią się postaci znane już z poprzedniej części. Ucieszą się fanki Waltera, książę z bajki jest tak samo nieporadny i smutno-uroczy jak poprzednio, a może nawet bardziej. Greem, Inga i Iskra grają w tej części raczej drugoplanowe role, bo to w końcu starsze roczniki na uczelni i mają sporo własnych problemów na głowie. Wraca też Podróżny. Z nowych osób ciekawą postacią jest Freddie, wyróżniają się także bliźniaki Ned i Nel oraz jeden z wykładowców, Dieter.

Drugi tom jest też lepiej poprowadzony fabularnie niż pierwszy. Książkę czyta się zdecydowanie bardziej gładko — widać poprawę warsztatu i fakt, że autorka bliżej poznała swoje postaci i umie wykorzystać ich cechy charakterystyczne do tworzenia historii dziwnej, nieco mrocznej, a jednocześnie przyjaznej dla młodzieży. Bo to w końcu jest pozycja wpisująca się w modny ostatnio gatunek young adult.

Książka ma jedną zasadniczą wadę. Roi się w niej od literówek. Ze strony redakcyjnej wynika, że „Sprawa Zegarmistrza” ma korektorkę, ale jeśli powieść rzeczywiście przez korektę przeszła, to do składu i druku poszła chyba jakaś wcześniejsza wersja, przed ostatecznym przeglądem. To już trzecia książka w ostatnim czasie, w której zwróciłam na to uwagę i problem dotyka całkowicie różnych wydawnictw. Wydawcy, doceńcie swoich korektorów, ich praca jest diablo ważna!

Jeśli jednak nie jesteście „gramatycznymi nazistami” (swoją drogą wyjątkowo durna nazwa) i przymkniecie oko na zagubione kropki i brakujące lub pozmieniane literki, to czeka was całkiem przyjemna lektura. Anna Karnicka używa na swoją prozę określenia „sielankowa”, więc może niech będzie sielankowa lektura. Jak dzieła Stephena Kinga i Jacka Ketchuma, tylko w wersji dla nastolatków.

Tytuł: SPRAWA ZEGARMISTRZA (II tom cyklu Paradoks Marionetki)

Autor: Anna Karnicka

Wydawnictwo: Genius Creations

Data wydania: 31 marca 2018

ISBN: 9788379951468

Liczba stron: 340

Gatunek: urban fantasy, young adult

Buntownicy z miasta magów

Justyna Lech

Genialny informatyk, japoński wojownik, rockowy piosenkarz, fotograf-samotnik, zakonnica i anarchizująca nastolatka: magowie zamieszkujący amerykańskie miasto nie tworzą żadnych szkół i nie przestrzegają oficjalnych hierarchii. Debiut Aleksandry Janusz to ciekawa próba stworzenia urban fantasy w wersji buntowniczej.

W Farewell magowie żyją obok zwyczajnych ludzi, niepodejrzewających istnienia nadzmysłowej rzeczywistości. Wmieszani w tłum czarodzieje są strażnikami, broniącymi śmiertelników przed drapieżnymi istotami — wampirami, demonami, czy ludźmi-szczurami. Kiedy dołącza do nich młoda Eunice, dziewczyna dopiero odkrywająca swoje magiczne zdolności, okazuje się, że równowaga panująca w Farewell jest niezwykle delikatna.

Przedruk debiutu autorki (książka ukazała się po raz pierwszy w 2006 roku) jest opowieścią, która spodoba się zarówno starszym, jak i młodszym czytelnikom. Pierwsza część cyklu o mieście magów została napisana przejrzystym językiem, a brak mocnych scen i niecenzuralnego słownictwa sprawia, że to dobra propozycja dla młodzieży — szczególnie, iż główną bohaterką jest nastolatka. Jednak opowieść o Farewell może zaczarować także dorosłych, którzy lubią historie o magii przenikającej codzienną rzeczywistość.

„Dom wschodzącego słońca” to pozycja nierówna: pierwsza połowa ma stosunkowo chaotyczną kompozycję, a ułożenie początkowych rozdziałów-opowiadań wydaje się być mało przemyślane. Trudno zrozumieć, dlaczego autorka zdecydowała się napisać więcej akurat o tych bohaterach, innych zaś pominąć. A zasady rządzące światem przedstawionym są na tyle niejasne, że magiczna rzeczywistość Farewell nie przykuwa uwagi i sprawia wrażenie mało oryginalnej. Tymczasem w drugiej połowie powieści okazuje się, że reguły wykreowanego przez Janusz świata są bardziej skomplikowane, niż się wcześniej wydawało i że historia miasta i żyjących w nim magów jest głębsza i ciekawsza, niż można byłoby wnieść z początkowych rozdziałów.

Bohaterowie „Domu...” z pewnością wydadzą się czytelnikowi znajomi — komponując swoją drużynę, Janusz pełnymi garściami czerpała z popkultury. Mamy więc zbuntowaną nastolatkę, która odkrywa swoje niezwykłe zdolności, mamy genialnego informatyka czy walczącego za pomocą katany pół-Japończyka o mrocznej przeszłości. Autorka chętnie zresztą żongluje znanymi motywami, sięgając a to do tradycji horroru, a to do mitologii greckiej. Traktuje klisze jak puzzle i próbuje skonstruować z nich coś nowego. Mimo iż użyte przez autorkę znane motywy są potraktowane nieco zbyt prosto (jakby Janusz nie miała — albo udawała, że nie ma — świadomości, skąd czerpie inspiracje), to składają się one w logiczną całość. Innymi słowy: może „Dom wschodzącego słońca” czerpie z popkultury dużo i powierzchownie, jednak sprawne wykorzystanie tych elementów sprawia, iż lektura jest przyjemna i nie męcząca.

Trudno uniknąć porównań „Domu...” z „Harrym Potterem” (rzeczywistość magiczna współistniejąca z tą niemagiczną, obecność specjalnych szkół, kodeksów i stopni wtajemniczenia dla czarodziejów). Janusz jednak nie próbuje tego podobieństwa ukryć — przeciwnie, twórczo je wykorzystuje. Kreując buntowniczy klimat panujący wśród grupy magów, opisuje historię dziewczyny, która omija formalną magiczną edukację i przyłącza się do indywidualistów pozostających poza hierarchiami i politycznymi aliansami innych czarodziejów. Dzięki temu trafnemu zabiegowi autorce udaje się uciec przed wtórnością.

Największym problemem „Domu wschodzącego słońca” jest wspomniana już chaotyczność. Połowa powieści jest właściwie zbiorem opowiadań i chociaż zachowuje chronologię wydarzeń, skoki czasowe między kolejnymi przygodami i częste użycie retrospekcji sprawiają, że czytelnik nieco się gubi. Nie zawsze wiadomo, czy opisywane wydarzenia rozgrywają się w teraźniejszości, czy w przeszłości, brakuje też wyraźnej linii fabularnej. „Dom...” jest początkowo raczej zbiorem opowieści o magach tworzących drużynę niż konkretną historią.

Wiele wątków zostaje po drodze porzuconych, część pojawia się tylko jako ozdobnik, nie wywierając większego wpływu na fabułę. Konsekwencje istnienia Ponadsieci — na początku wydającej się być ważnym miejscem, zmieniającym świat magii tak, jak Internet zmienił świat realny — w większości opowiadań właściwie nie istnieją. Nie wraca Matt, przyjaciel Eunice, z którym dialog zajął w pierwszym rozdziale dobrych kilka stron. Dziwny sen dziewczyny o spotkaniu prorokini Kai także wydaje się być zawieszony w fabularnej próżni. Rysująca się na początku książki barwna panorama „nocnego” Farewell zostaje w końcu sprowadzona do wampira-mafioso i jego podwładnych. Znikają demony czy ludzie-szczury, a różnorodny świat magicznych istot zostaje niestety spłaszczony.

Dopiero w połowie książki pojawia się dłuższa i zdecydowanie bardziej wciągająca niż poprzednie historia — „Ojciec marnotrawny”. Opowieść o walce z potworem, który może zniszczyć Farewell, jest najciekawszym, a jednocześnie najbardziej oryginalnym opowiadaniem (choć biorąc pod uwagę rozmiar, lepsze byłoby określenie „minipowieść”). Autorka pokusiła się tu o dokładniejsze wyjaśnienie zasad działania magii w wykreowanym przez siebie uniwersum i choć wciąż robi to tylko w przybliżeniu i dość mgliście, to, co pokazuje, jest z pewnością warte uwagi. Świat Opowieści jako osnowa rzeczywistości, jego wpływ na „materialne” miasto i potwór, który próbuje go przeniknąć, dodaje historii magów Farewell głębi. O ile wcześniej można było odnieść wrażenie, że autorka nie do końca przemyślała, jak działa magia w „Domu wschodzącego słońca”, o tyle w „Ojcu marnotrawnym” to wrażenie zostaje zatarte. O wiele lepsza jest też konstrukcja bohaterów: więcej życia zyskują postacie będące do tej pory jedynie ozdobnikami. A te, które czytelnik zna z poprzednich opowiadań, nabierają głębi i charakteru.

W „Ojcu marnotrawnym” Janusz nieśmiało sięga po elementy horroru, całkiem nieźle radząc sobie z kreowaniem mrocznej atmosfery. W tej części widać też splot magii z nowoczesną technologią, który w poprzednich historiach był potraktowany po macoszemu. Brakuje natomiast lepszego wyjaśnienia zasad, jakie rządzą Światem Opowieści: nie wiemy, co właściwie robi walczący z potworem mag. Autorka ucieka się tu do zabiegu, który nader często wykorzystuje w swojej książce: przyjmuje perspektywę postaci niezbyt dobrze rozumiejącej, co się dzieje. Tymczasem sam pomysł na stojący u podstawy rzeczywistości poziom Opowieści jest na tyle nośny, że można by potraktować go o wiele odważniej. Konsekwencje jego istnienia mogłyby być bardzo ciekawe, a sam koncept aż prosi się o nieco metaliterackiej, kulturoznawczej zabawy.

Autorka zdecydowała się osadzić historię w Stanach Zjednoczonych, co samo w sobie nie jest wadą — zabrakło jednak atmosfery, czegoś, co dodałoby miastu Farewell i jego opowieściom „amerykańskości”. Mimo wzmianek o Woodstock czy Wielkim Kryzysie można odnieść wrażenie, że ta historia równie dobrze mogłaby rozgrywać się gdziekolwiek. Eunice byłaby zbuntowaną nastolatką z Katowic, a Gabriel liderem polskiego zespołu rockowego. Szkoda, że Janusz nie zdecydowała się dodać opowieści nieco więcej klimatu — czuje się, że amerykańskie, zamieszkane przez nadprzyrodzone istoty Farewell mogłoby stać się równoprawnym bohaterem książki i że w osadzeniu historii w tym konkretnym miejscu tkwi niewykorzystany potencjał. Szczególnie, że skoro same postacie są nam znane z popkultury, nic nie stało na przeszkodzie, by dodać miastu „filmowego” sznytu.

„Dom wschodzącego słońca” został pomyślany jako pierwsza część cyklu. Kolejny tom, „Mandala”, nie ujrzał jednak światła dziennego. Dopiero jesienią tego roku fani Janusz będą mieli szansę przeczytać ciąg dalszy. Autorka zostawiła bowiem sporo — trudno nie odnieść wrażenia, że zbyt dużo — otwartych wątków. Czytelnik jest po skończeniu książki nieco zagubiony. Nie znamy bardzo wielu szczegółów dotyczących przeszłości miasta i zamieszkujących go magów, nie wiemy, co stało się z Krzysztofem Podróżnikiem albo z Titanią Faraday (nawiasem mówiąc, wątek ten wydaje się być wrzucony do powieści wyłącznie „przyszłościowo”, nie wnosi bowiem zupełnie nic do fabuły „Domu...”). Pozostaje mieć nadzieję, że „Mandala” rozjaśni wszystkie pozostawione przez autorkę tajemnice.

w wersji dla nastolatków.

Tytuł: DOM WSCHODZĄCEGO SŁOŃCA

Autor: Aleksandra Janusz-Kamińska

Wydawnictwo: Uroboros

Data wydania: 2018, wyd. drugie

ISBN: 9788328048157

Liczba stron: 395

Gatunek: urban fantasy

Gryf i panna

Marianna Szygoń

Nie jestem fanką dalekowschodnich klimatów. Po powieść Jaya Kristoffa sięgnęłam, skuszona obietnicą poznania steampunkowego uniwersum, osadzonego w krainie podobnej do feudalnej Japonii. Zaintrygowało mnie to połączenie, zaciekawiło na tyle, by pogrążyć się w lekturze książki, choć młoda dziewczyna z rozwianym włosem na okładce dość jasno określa target australijskiego pisarza. Z perspektywy czasu mogę powiedzieć, a raczej napisać, że uniwersum wykreowane przez Kristoffa podobało mi się bardziej niż jego bohaterowie. Czemu?

Poznajemy ich, choć może lepiej byłoby napisać, że spotykamy, w dość dramatycznym momencie: łowczy Masaru, ojciec Yukiko z okładki, otrzymuje od szoguna Yoritomo zadanie niemożliwe do wykonania. Wraz z drużyną ma schwytać gryfa-arashitorę, czyli legendarnego tygrysa gromu, stworzenie równie piękne, co niebezpieczne, połączenie orła i dzikiego kota. Ryzykując życie swoje, towarzyszy i załogi lotosowego statku, Masaru podejmuje misję, zdałoby się, z góry skazaną na porażkę, bowiem jedyną przesłanką, na podstawie której władca opierał pewność co do pojawienia się gryfa, był zwykły sen. Kaprys szoguna, jego pragnienie dołączenia do mitycznych bohaterów dosiadających tygrysa gromu, zmieni życie wielu ludzi, niektórych zaś tego życia pozbawi.

Niech nie zdziwi Was jednak fakt, że ekipa Masaru faktycznie odnajduje tygrysa burzy, bo w krainie Shimy legendy są ciągle żywe, po peryferiach cywilizowanego świata grasują demony, a dawne bóstwa nie odeszły w zapomnienie. Łowcy nie zdołają, niestety, dostarczyć zdobyczy żądnemu chwały szogunowi: statek ulegnie katastrofie, przyjaciele zostaną rozdzieleni, a Yukiko, ramię w ramię z okaleczonym arashitorą, podejmie walkę o życie, by dojrzeć do decyzji o przeciwstawieniu się znienawidzonemu władcy.

Dojrzeć, dokładnie tak. Choć to oczywiście mocno oklepane wyrażenie, ale pasuje tutaj jak ulał i można „Tancerzy burzy” potraktować jako kolejną opowieść o dojrzewaniu, tyle że umiejscowioną w intrygującym otoczeniu. Bohaterka ma szesnaście lat i od przeciętnej nastolatki nie różni się niczym: ani buntem, ani oślim uporem, ani pretensjami względem ojca czy naiwnymi marzeniami o miłości. Najbliższa będzie młodszej części czytelników i nie każdy, niestety, będzie się z nią identyfikował. Kristoff, zapewne świadomie, uczynił ją podobną do adresatów powieści, ale dodał do jej obrazu coś jeszcze: szczególne zdolności, czyniące dziewczynę niezwykłą, lecz sprowadzające na nią jednocześnie poważne niebezpieczeństwo. Można się dziwić, czemu mityczny stwór, choć w zasadzie po prostu dzikie zwierzę, asystuje bohaterce w krucjacie przeciwko tyranowi, choć nie został oswojony czy też wytresowany. Yukiko ma dar przenikania — potrafi wślizgnąć się do umysłów zwierząt i ludzi, poznać ich myśli, rozmawiać z nimi bez słów. Właśnie na tej unikalnej zdolności buduje więź z tygrysem gromu, któremu nadaje imię Buruu na cześć ukochanego psa, utraconego w dzieciństwie.

Więź łączącą pannę i gryfa autor uczynił tym bardziej niecodzienną, że rozwijającą oboje. Przenikanie nie jest prostym odczytywaniem myśli — Yukiko i arashitora toczą regularne rozmowy. Dziewczyna odnajduje w mitycznym stworzeniu kogoś pomiędzy utraconym dawno bratem a wiecznie zaćpanym ojcem, opiekuna, a nawet, momentami, przewodnika duchowego. Czym wzbogaca gryfa kontakt z szesnastolatką? Ano, bestia wyrabia się i nabiera elokwencji. Bardzo szybko się wyrabia. Mam nawet wrażenie, że przejście od momentu, w którym Buruu odpowiada Yukiko hasłami w stylu: „Taki głodny, zabiję was wszystkich, wydostać się, uciec, odlecieć” do zaangażowanych ekologicznie spostrzeżeń i głębokich myśli w rodzaju: „Zmiana rzadko bywa bezkrwawa, niektóre oczy wolą pozostać zamknięte, czasami trzeba otworzyć je siłą” zachodzi podejrzanie szybko.

Bo tak, autor miejscami dość natrętnie napomyka o toczącej państwo Shimy niesprawiedliwości społecznej, zatruciu środowiska i konieczności zmian. Wiem, że ma to uzasadnić przemianę i postępowanie bohaterki, ale osobiście wolę, by do takich wniosków doprowadziła mnie plastyka opisu, a nie dosłowność, zwłaszcza, że jeśli chodzi o tę pierwszą, to Jay Kristoff nie ma się czego powstydzić. Motywowana przez gryfa i wiedziona zemstą, niepomna na swe zaledwie szesnaście lat, Yukiko podejmuje się śmiertelnie trudnego zadania. Tak, słusznie podejrzewacie: wszystko zmierza utartym szlakiem, wytyczonym przez innych młodych wybrańców znanych z popkultury, powołanych do walki ze złem. Na szczęście w finałowej części dwór szoguna nie zawodzi — pałacowe intrygi i dwulicowość napotykanych ludzi nie uczynią misji łatwiejszą, a wymarzona miłość przeplata się ze zdradą. Bo tak, podczas lektury fakt, dla jakiego targetu kierowana jest książka, nie pozwala o sobie zapomnieć. Autorowi zdarza się uderzać w melodramatyczne tony, napotkani przez dziewczynę chłopcy obowiązkowo zachwycają się jej urodą, a tygrys burzy, podejrzanie doskonale czujący się roli mentora, udziela podopiecznej rodzicielskich przestróg.

O ile z postacią głównej bohaterki nie zdołałam się zidentyfikować, o tyle świat Shimy wywarł na mnie duże wrażenie. Połączenie tradycyjnych strojów, broni, zwyczajów z elementami nowoczesnymi, takimi jak radio, silniki czy rafinerie, buduje niesamowity klimat opowieści. Wszystko w rzeczywistości, którą wymyślił Jay Kristoff, kręci się wokół lotosu — rośliny napędzającej statki powietrzne, ożywiającej kombinezony Konstruktorów i zbroje Żelaznych Samurajów, palonej jako narkotyk, przynoszącej dochód klasie panującej, a zgubę biedakom i naturze. W miastach spowitych smogiem palonego lotosu nie da się już oddychać bez specjalnych masek lub choćby chusty, okrywającej usta i nos. Gdzieś w tle toczy się wojna z resztą świata, buntownicy podnoszą głowy. Społeczeństwo Shimy nie jest monolitem: dzieli się na klasy, klany nieustannie rywalizują ze sobą, w kruchej równowadze trwają dwór i Gildia Lotosu. Właśnie Gildia najbardziej przemawia do mojej wyobraźni: potężna organizacja technokratów, z własnymi zwyczajami i rytuałami, zajmująca się wszystkim, od majstrowania nowego siodła dla szoguna, przez przeglądy techniczne lotostatków aż po palenie na stosach osób uznanych za nieczyste, ma w sobie coś z zakonu. Ciała jej członków stanowią jedność z przemyślnymi kombinezonami, chroniącymi przed wszechobecnym zanieczyszczeniem i dostarczającymi składników odżywczych. Gildia wybiera i dozuje informacje, zatrzymując dla siebie niewygodną wiedzę. Nie ma co prawda tak dalekosiężnych celów jak Bene Gesserit, zakon znany z uniwersum Diuny, ale z pewnością trzyma w zanadrzu niejedną niespodziankę. Aż szkoda, że poznajemy tę organizację głównie za pośrednictwem zakochanego chłopaka, powoli wyłamującego się z jej szeregów.

Oczywiście, poszczególne elementy tego uniwersum mogą nie robić wrażenia, ale zestawione zostały przez autora w sposób zgrabny i klimatyczny, a wplecenie ich w japońskie otoczenie owocuje efektem godnym zapamiętania. I właśnie dzięki temu książkę czyta się naprawdę dobrze i szybko, akcja płynie i do przerwanej przed snem powieści chce się wracać następnego wieczora. Z początku można zgubić się w gąszczu japońskich terminów, ale szybko się do nich przywyka. „Tancerze burzy”, przez wzgląd na tematykę i rozgrywające się przed naszymi oczami ludzkie dramaty, nie są może lekturą typowo lekką, ale nie zmienia to faktu, że rozrywkową, przygodową, w której autor usiłuje też przemycić kilka uniwersalnych prawd, niestety popadając czasami w nadmierny dydaktyzm. Myślę, że dla młodych czytelników jest to pozycja godna rozważenia, a jeśli jesteście czytelnikami nieco już starszymi, z powodzeniem możecie polecić książkę swoim nastoletnim córkom. Czy ja sama sięgnę po kolejne tomy cyklu? Nie wiem, ale jeśli tak, to bardziej po to, by sprawdzić, jak rozwija się uniwersum Shimy, niż by podróżować na grzbiecie Buruu.

Tytuł: TANCERZE BURZY (Wojna lotosowa I)

Autor: Jay Kristoff

Wydawnictwo: Uroboros

Data wydania: 2018, wyd. drugie

ISBN: 978-83-280-5138-6

Liczba stron: 446

Gatunek: fantasy, steampunk

Dziewczyna ze łzą

Anna Szumacher

Jest young adult i „young adult”. Jedno opowiada o tym, jak bardzo wampiry i wilkołaki nie radzą sobie na randkach, a wszystkie nastolatki mają ciężkie problemy emocjonalne lub psychiczne. Drugie sięga nieco głębiej. Pod obecny gatunek „young adult”, czyli po prostu literaturę dla młodzieży, można podciągnąć wczesne książki Małgorzaty Musierowicz, Edmunda Niziurskiego, Lewisa Carrolla czy L. Franka Bauma. Barbarze Mikulskiej zdecydowanie bliżej do literatury młodzieżowej niż young adult, ze wszystkimi tego zaletami i wadami.

„Łzy Boga Deszczu. Nosicielka” to pierwsza książka Barbary Mikulskiej skierowana do nieco starszego odbiorcy. Jej wcześniejsza publikacja, „Myszka Hania”, to bajka dla dzieci w wieku 5-7 lat, więc mamy przeskok o całe dziesięciolecie w stosunku tak do odbiorcy, jak i wieku głównej bohaterki. Bora ma osiemnaście lat, burzę rudo-kasztanowych loków i od samego początku masę kłopotów. Przede wszystkim wpadła w oko możnemu, na którego ziemiach mieszka, a wiadomo, jak wygląda „służba” ładnej wieśniaczki na dworze. I nie, nie mówimy tu o bajkach Disneya. Wraz z wujostwem, u których mieszka, wymyślają, że jedynym sposobem, by Bora uniknęła takiego losu, jest ucieczka ze wsi poza granice hrabstwa. Ten fragment planu nawet się udaje, bo to dopiero początek przygody i dalszych kłopotów. Ciotka Bory daje dziewczynie na pożegnanie klejnot, pamiątkę po nieżyjącej matce dziewczyny. Szkopuł jest taki, że to kamień magiczny i zależy od niego przyszłość całego świata…

Fabuła wydaje się dosyć klasyczna. Bora musi dowiedzieć się, o co chodzi z tytułową Łzą Boga Deszczu, kim są Opiekunowie i Czarni Mnisi oraz — oczywiście — nie zginąć w trakcie. A przy okazji uratować świat.

Najciekawszym fragmentem książki jest jej środek: kiedy my, jako czytelnicy, dowiadujemy się już, czego możemy się spodziewać, ale nie docieramy jeszcze do końca — o którym nieco później. Miejscami jest zabawnie, na przykład gdy późniejszy towarzysz Bory, Thomas, z wyjątkowym brakiem wyczucia stara się nawiązać znajomość z udającą chłopca stajennego dziewczyną. Wynikają z tego różne intrygujące niedomówienia. Prawdę mówiąc, czuję się nieco rozczarowana, że wprowadzony tu „myk” fabularny nie został pociągnięty dłużej, bo było tak cudownie oryginalnie, a potem historia wróciła na tory typowego young adult. Także w środku fabuły pojawiają się różne tematy, przy których zamierałam z otwartymi ustami, że w książce tego typu można pisać o takich kwestiach. Zastanawiałam się, czy to uchodzi i nie będzie szokiem, ale ostatecznie zaliczam to na plus. Więcej bez spoilerowania niestety powiedzieć nie mogę.

Słabiej niż historia wypadają dialogi prowadzone między bohaterami. Są takie... miejscami mocno dziecinne, jak przerzucanie się obelgami przez dzieci z podstawówki. I nie wiem, czy przeszkadza mi to, bo jestem zwyczajnie za stara na takie książki, czy jednak można było wycisnąć z nich coś więcej. Nieco męczą też pojawiające się pod koniec książki wyraźniejsze wątki moralizatorskie, których nie było tam wcześniej. Znowu, jako czytelnik lubię wyciągać wnioski sama, niekoniecznie mieć podane na tacy, że „możemy tylko nieznacznie wpływać na wielkie sprawy, ale możemy cieszyć się z tych malutkich” czy, że „nie zawsze da się uniknąć walki. Trzeba się z tym liczyć. Ważne, że walczymy w słusznej sprawie”. Ale, jak wspominałam, może po prostu jestem już za stara na takie filozoficzne bajdurzenie i tylko u mnie wywołuje to wywracanie oczami. Nowe „Gwiezdne Wojny” też wydają mi się naiwniackie i skierowane raczej do nastolatków, więc nie oceniajcie książki po, no, recenzji. W każdym razie nie do końca.

Podsumowując, „Łzy Boga Deszczu. Nosicielka” ma swoje drobne wadki (bo to nie są pełnoprawne wady) przynależne powieści młodzieżowej. Może miejscami zdawać się zbyt prosta. Może też o niektórych rzeczach mówić wprost. Ale ostatecznie jest to bardzo przyjemna lektura, będąca zamkniętą całością, a jednocześnie otwierająca się epilogiem na jakąś część drugą. Bora i Thomas wydają się sympatycznymi bohaterami, no i mają psa. Pies jest super. Jeśli nie przekonują Was dziewczyna z misją i chłopak z przeznaczeniem, nie lubicie przygód i rozterek miłosnych, nie pasjonuje was podróż po dziwnych światach, to i tak spokojnie możecie przeczytać „Łzy Boga Deszczu. Nosicielkę” dla psa.

Tytuł: ŁZY BOGA DESZCZU. NOSICIELKA

Autor: Barbara Mikulska

Wydawnictwo: Alegoria

Data wydania: 17 marca 2018

ISBN: 9788362248506

Liczba stron: 308

Gatunek: literatura młodzieżowa, fantasy

Narkotyczna krew

Magdalena Makówka

Wampiryzm jest od epoki romantyzmu obecny w literaturze popularnej. Później motyw ten przejął także film, sprawiając, że książęta ciemności na stałe zagościli w zbiorowej świadomości. Od kilku zaś lat wampiry budzą fascynację w nastolatkach marzących o niezwykłym romansie. Jak pokazali Peter Watts w „Ślepowidzeniu” czy też twórcy filmu „Co robimy w ukryciu”, wciąż o książętach nocy można opowiadać w nowatorski sposób. Czy ta sztuka udała się Ianowi MacLeodowi, czy też jego najnowsza powieść to jedynie odgrzewanie starych motywów?

Fabuła powieści rozpoczyna się w latach sześćdziesiątych XIX wieku. W Stanach Zjednoczonych właśnie kończy się wojna secesyjna i młody lekarz Karl Haupmann planuje wrócić do zwykłego życia. Jednak jego plany zostają zaprzepaszczone, gdy na swej drodze spotyka tajemniczego mężczyznę, które to spotkanie przypłaci właśnie pociągiem do ludzkiej krwi. Będąc naukowcem, do swej przypadłości podchodzi racjonalnie, notuje wszystkie objawy oraz szuka substytutu krwi. Po dziesięcioleciach egzystencji postanawia rozpocząć poszukiwania istot takich jak on. Rozpoczyna podróż po Europie; w jej trakcie odwiedzi Francję, Transylwanię, a nawet Polskę. Poszukiwania osobnika, odpowiedzialnego za zapoczątkowanie jego linii wampirów, staną się dla Karla obsesją, za którą przyjdzie mu zapłacić wysoką cenę.

W „Czerwonym śniegu” główny bohater nie poluje na kolejne ofiary, wręcz przeciwnie, szuka sposobu na zastąpienie ludzkiej krwi. Wielbiciele romansu z udziałem wampirów mogą się poczuć zawiedzeni, w opowieści nie występuje bowiem wątek wielkiej miłości. Zamiast tego dostajemy historię o samotności i poszukiwaniu sensu w zbyt długim życiu. Karl musi patrzeć na śmierć wszystkich, których niegdyś kochał. Do tego co kilka lat jest zmuszony fingować własną śmierć, tak, by nikt się nie domyślił, kim lub czym naprawdę jest. Przez większą część powieści jest jedynym wampirem, którego poznajemy. Nie może nikomu zwierzyć się ze swoich tajemnic i prób naukowego rozpracowania zjawiska wampiryzmu. Do tego wciąż poszukuje celu w swym życiu. Po kilkuset latach nie jest to proste. Na pierwszy plan wybija się więc motyw osamotnienia, niemożności znalezienia kogoś, z kim można dzielić trudy egzystencji. Widzimy, jak kolejne dziesięciolecia zmieniają Karla, staje się on dojrzalszy, lecz jednocześnie coraz bardziej zdesperowany, aby znaleźć swojego „przodka”.

Także pozostali bohaterowie pojawiający się na kartach powieści zostali nakreśleni w interesujący sposób. Poznajemy malarza zafascynowanego nieśmiertelną istotą, któremu przyjdzie żyć w czasach rewolucji francuskiej. Marksistkę gotową do niejednego poświęcenia w imię wyższej sprawy, skrywającą jednocześnie wiele sekretów. Wszystkie przewijające się w tle postaci tworzą fascynującą mozaikę charakterów. Niespieszna narracja pozwala czytelnikowi na dobre poznanie postaci bohaterów, dowiadujemy się nie tylko o ich zaletach, ale też o ciemnej stronie ich natury.

Nieco rozczarowany może czuć się ten, kto spodziewa się gnającej na łeb na szyję akcji. Fabuła posuwa się do przodu powoli, lecz na pewno w powieści nie znajdziemy dłużyzn. MacLeod skupił się na dokładnych opisach, często wręcz poetyckich, dzięki którym przed oczyma czytelnika rysują się konkretne miejsca i zdarzenia. Jeżeli „Czerwonemu śniegowi” można coś zarzucić, to jest to niezbyt dopracowany finał. Rozstrzygnięcie poszukiwań starego wampira rozczarowuje i zdaje się być napisane niejako na siłę.

Jednak nawet nieco słabsze ostatnie rozdziały nie odbierają przyjemności z lektury. Odpowiadając na pytanie postawione kilka akapitów wyżej, z całą pewnością można stwierdzić, że MacLeodowi udało się w niebanalny sposób opisać wampira. Powieść ta jest jedną z tych, które na długo pozostaną w pamięci czytelnika.

Tytuł: CZERWONY ŚNIEG

Autor: Ian MacLeod

Tłumaczenie: Wojciech Próchniewicz

Wydawnictwo: Mag

Data wydania: 23 lutego 2018

ISBN: 9788374809016

Liczba stron: 384

Worek z prezentami,

czyli

część pierwsza Fantazmatów

Olga Niziołek

Projekt Fantazmaty kojarzy mi się nieodparcie z workiem świętego Mikołaja. Dostajemy w prezencie dwadzieścia opowiadań polskich autorów, które łączy tylko jedno — przynależność do bardzo szeroko rozumianej fantastyki. Jest jednak pewien haczyk…

Ale do rzeczy. Ekipa Fantazmatów zaprosiła do współpracy grono pisarzy fantastyki, od uznanych i nagradzanych (Agnieszka Hałas, Paweł Majka, Jacek Łukawski... wymieniać dalej?) po debiutantów, wyłonionych w konkursie. Ich teksty — od bizarro i postapo po leciutkie i nieco cięższe fantasy, i od słowiańszczyzny po teksty, które równie dobrze sprawdziłyby się w antologii mainstreamowej — weszły w skład bezpłatnej antologii.

Gdzie jest haczyk? Otóż rozstrzał gatunkowy oznacza, że prawie na pewno część opowiadań przypadnie wam do gustu, a część okaże się totalną wtopą już na starcie. Innymi słowy: trzeba założyć, że zdarzają się nietrafione prezenty. W przypadku bezpłatnej antologii nie jest to wielkim problemem, a może okaże się, że wasze gusty są szersze, niż wam się zdawało (spoiler alert: nie mam uczulenia na superbohaterów).

Drakodonci i małoletni superbohaterzy

Jestem czytelnikiem wybrednym i marudnym, skreślającym z góry całe gatunki. Na potrzeby recenzji przeczytałam wszystkie opowiadania, ale z pełną świadomością, że prywatnie część z nich bym opuściła. Nie dlatego, że są obiektywnie słabe — po prostu nie przepadam za daną konwencją. Zamiast dzielić się nie zawsze sprawiedliwymi wrażeniami z lektury każdego tekstu, wolę zwrócić uwagę na trzy teksty, które najbardziej mi się spodobały: „Pod skórą” Agnieszki Hałas, „Drakodoncję stosowaną” Kamili Dankowskiej i „Śnienie” Marcina Rusnaka.

„Pod skórą” to najcięższy, najmroczniejszy tekst Fantazmatów. Agnieszka Hałas ma wyjątkową łatwość tworzenia wiarygodnych postaci i opisywania trudnego życia bez epatowania dramatem. Akurat w tym opowiadaniu zawartość fantastyki jest dyskusyjna i zależna od interpretacji — w moim rozumieniu nie ma jej tam wcale. To jednak w niczym nie psuje fascynacji, z jaką wędrowałam przez Warszawę razem z bohaterką opowiadania.

Mój drugi faworyt, czyli „Drakodoncja stosowana”, znajduje się na drugim końcu spektrum: to leciutka, przyjemna historyjka, która zabiera czytelnika — dosłownie — w paszczę smoka. Na szczęście wyprawą kieruje początkujący krakowski drakodonta, potomek szewca Dratewki. Kamila Dankowska — zwyciężczyni konkursu — z humorem bawi się schematami i pokazuje, że czasem sposób opowiedzenia historii może być ważniejszy od samych opisywanych wydarzeń.

Podobnie odebrałam „Śnienie”, do którego musiałam zrobić dwa podejścia — najpierw odbiłam się od pierwszych kilku zdań opisujących początek międzynarodowego konfliktu. Zupełnie niepotrzebnie. Zabawne opowiadanie Marcina Rusnaka nie ma nic wspólnego z militarnym sf, a występujący w nim czteroletni Olek musi być jednym z najbardziej uroczych superbohaterów, jakich zna świat. Punkty bonusowe za wrzucone mimochodem komentarze na temat życia tłumacza-freelancera.

Podsumowując: ściągajcie. Dajcie szansę tekstom spoza swoich ukochanych gatunków. A jeśli nie podejdą, idźcie dalej. Warto.

Tytuł: FANTAZMATY. TOM I

Autor: wielu

Data wydania: 2018 r.

ISBN: 9788366058002

Gatunek: antologia opowiadań fantastycznych

Do pobrania bezpłatnie na fantazmaty.pl

Kraina martwej ziemi

po raz trzeci

Krzysztof Piasek

Równo dwa lata od debiutu Jacka Łukawskiego, na półkach księgarskich pojawił się trzeci, ostatni, tom cyklu Martwej Ziemi, czyli „Pieśń i krzyk”. Możemy więc poznać odpowiedź na pytanie, czy wiosna, która zapukała do naszych drzwi, zawitała również na obszary martwicy.

Podobnie jak w przypadku poprzedniej części, bohaterów zastajemy praktycznie w tym samym momencie, w którym się z nimi rozstaliśmy. A ściślej mówiąc, tuż po zapowiedzianej kaźni, która, jako rzekł Arcywołchw, miała uświetnić ceremonię koronacyjną królowej Azure.

Trylogia tworzy zamkniętą całość i nie warto rozpoczynać przygody z Martwą Ziemią inaczej niż od przeczytania „Krwi i stali”. Zaręczam, że w przeciwnym wypadku będzie to próba mało satysfakcjonująca i nie dająca możliwości rzetelnej oceny zamysłu autorskiego, jaki legł u podstaw cyklu. Osoby, które dotychczas nie sięgnęły po żadną z części, mają tę przewagę nad pozostałymi, że mogą zapoznać się z całą historią bez kilkunastomiesięcznych okresów oczekiwania na ciąg dalszy. Ma to znaczenie, ponieważ pamięć ludzka jednak jest zawodna, a ścisłe powiązanie ze sobą kolejnych tomów powoduje, że czytelnik niekiedy może się zastanawiać, w jakiż to sposób doszło do tego, czy innego zdarzenia.

Jacek Łukawski zdaje sobie sprawę z tej niedogodności i przychodzi czytelnikowi w sukurs, umieszczając na samym początku powieści list Arthorna do Starca z doliny Asnal Talath. W istocie rzeczy jest to streszczenie poprzednich tomów i uważam, że zabieg ten jest bardzo dobrym pomysłem. Po tym wstępie czytelnik natychmiast wpada w wir wydarzeń.

Akcja powieści toczy się w kilku miejscach naraz, więc co i rusz zmieniamy lokację i bohaterów, którym towarzyszymy. Na szczęście Autorowi udało się uniknąć wrażenia poszatkowania fabuły i braku płynności. Rozmachem i stylem „Pieśń i krzyk” przypomina drugi tom, kameralność pierwszego okazała się unikalna. Natomiast niezmienne jest zamiłowanie Jacka Łukawskiego do zabawy konwencją i puszczania oczka do czytelnika. W związku z tym również w ostatniej części nie zabrakło nawiązań do popkultury, i to rozumianej bardzo szeroko. Przyznam, że mi to bardzo odpowiada, choć wiem, że niektóre sceny mogą dla młodszych czytelników być pozbawione dodatkowego smaczku — kod kulturowy jednak podlega ciągłej ewolucji.

Dla mnie lektura „Pieśni i krzyku” przyniosła kilka niespodzianek. Dwie z nich zasługują na szczególną uwagę. Pierwsza dotyczy głównego bohatera. Przeszedł daleką drogę i nie pozostało to bez wpływu na niego. Arthorn, którego spotykamy na początku trzeciego tomu, nie jest tym samym Arthornem, któremu towarzyszyliśmy na początku opowieści. Na dokładkę z kart trzeciego tomu poznajemy skomplikowaną i bolesną przeszłość bohatera. Nie powiem, że przemiana protagonisty nie została umotywowana, jednak mam wrażenie, że jednak zaszła nazbyt gwałtownie, ale jest to zapewne kwestia do dyskusji. Myślę również, że Autor mógł nieco wcześniej uchylić rąbka tajemnicy związanej z wydarzeniami sprzed lat, pomogłoby to lepiej zrozumieć motywacje Arthorna. Co prawda pewne tropy pojawiły się we wcześniejszych tomach, ale były bardzo nikłe i z łatwością mogły umknąć czytelnikowi, zwłaszcza temu, który przygodę z Martwą Ziemią rozpoczynał w 2016 roku. Na marginesie, główny bohater nie jest jedyną postacią, która przeszła metamorfozę. Lord Auriss również ukazuje zupełnie nowe oblicze i staje się niezwykle interesującą osobą.

Drugie zaskoczenie wiązało się z wyjaśnieniem fenomenu powstania Martwej Ziemi, a do pewnego stopnia również genezy świata przedstawionego w takiej formie, w jakiej go poznaliśmy. Zaprezentowane rozwiązanie nie do końca przypadło mi do gustu, ale podkreślam, to jest zupełnie subiektywne odczucie. Natomiast z całą pewnością finał powieści zmusza do ponownego odczytania niektórych wątków i daje asumpt do ciekawych interpretacji.

Jeden autor, dwa lata pracy pod presją czasu po wydaniu pierwszej części, trzy tomy powieści... Czasem zastanawiam się, czy można wybrać sobie trudniejszy sposób na debiut? Nie wiem, ale jestem przekonany, że Jacek Łukawski wykonał kawał świetnej roboty. Opowiedział niebanalną historię dziejącą się w oryginalnym świecie. Przy czym wykorzystał wyeksploatowany do bólu sztafaż quasi-średniowieczny, a mimo to udało mu się uniknąć wtórności. Zapewne zawdzięczamy to nieobecności na kartach trylogii nieskalanych herosów, czarnoksiężników wymachujących różdżkami oraz pięknych księżniczek oczekujących ratunku z ręki romantycznego młodziana na białym koniu. Na szczęście nie ma tam również krasnoludów i elfów. Zamiast tego otrzymaliśmy świat, w którym miecz zadaje brutalną i krwawą śmierć, ludźmi szarpią namiętności, magia jest niezwykle niebezpiecznym żywiołem, a miłość przydarza się, ale miewa gorzki posmak. Wiem, że nie wszystkim odpowiada taki zestaw, ale ja jestem usatysfakcjonowany.

Tytuł: PIEŚŃ I KRZYK

Autor: Jacek Łukawski

Wydawnictwo: SQN

Data wydania: marzec 2018 r.

ISBN: 978-83-829-123-1

Liczba stron: 760

Gatunek: fantasy

Powroty do przeszłości

Krzysztof Piasek

Często słyszę opinie wartościujące postęp technologiczny. Skrajnie różne opinie. Takie, które mówią, że jest dobrodziejstwem ludzkości, i takie, które twierdzą, że jest przekleństwem. Słucham i myślę sobie, że postęp nie jest ani dobry, ani zły. Jest naturalnym żywiołem, jak mknąca w dół zbocza lawina, czy jak rwąca rzeka. Tak go sobie wyobrażam.

Ta rzeka swój początek wzięła od źródełka, które wybiło miliony lat temu. Stało się to w momencie, gdy przedstawiciel rodzaju australopiteków zaczął używać prymitywnych narzędzi. Z początku rozwój postępował nieśmiało, zapewne wiele dziesiątków tysięcy pokoleń musiało przeminąć, zanim wyewoluował przedstawiciel rodzaju Homo i okiełznał ogień. Od tamtej pory nurt potężnieje i stale przyspiesza. Zdobycze nauki i techniki nie zawsze przynosiły ludzkości same profity, ale uważam, że w końcowym rozrachunku rachunek zysków i strat wychodzi na duży plus. A dokąd płyniemy? Tego nie wiem. Niektórzy twierdzą, że kiedyś w przyszłości zasiedlimy planety, galaktyki, a w końcu staniemy się bezcielesnymi superbytami, inni wieszczą nadejście osobliwości technologicznej…

Postęp technologiczny w ujęciu całościowym jest pasjonującym tematem do wielopłaszczyznowych dyskusji. Nie zapominajmy jednak, że to rzeka pełna meandrów, bystrzyn, wirów i mielizn, a także yschniętych koryt i ślepych odnóg. Historia rozwoju ludzkości składa się ze wzlotów i upadków, pomyłek, przypadkowych odkryć, a niekiedy powrotów do przeszłości.

Część I. Żagle staw!

Jednym z istotnych motorów postępu jest ludzkie lenistwo. Człowiek nieustannie kombinuje, co zrobić, by się nie narobić. Zapewne podobnie stało się ponad siedem tysięcy lat temu, gdy wynaleziono żagiel. W końcu ile można wiosłować albo burłaczyć? Szczególnie, gdy akurat konieczne jest podróżowanie w górę rzeki. W istocie rzeczy nie wiemy, kiedy człowiek wpadł na pomysł rozwieszenia kawałka materiału na jakiejś żerdzi i zmuszenia tej konstrukcji do pchania łodzi. Z całą pewnością wydarzyło się to wielokrotnie w różnych miejscach i różnych czasach. Tak czy inaczej, najstarszym materialnym dowodem, który posiadamy, jest pomalowany dysk odnaleziony w Kuwejcie, przedstawiający statek pod żaglami. Zabytek datowany jest na piąte tysiąclecie przed Chrystusem.

Historia żagla historią cywilizacji

Tak więc, gdzieś w starożytnej Mezopotamii, a zapewne również w Indiach i na Dalekim Wschodzie, może również w predynastycznym Egipcie i w odległej Polinezji swoją wspaniałą karierę rozpoczęła żegluga. Zrazu nieśmiało, na rzekach, później na wodach przybrzeżnych, ale tak, żeby ląd był w zasięgu wzroku. W końcu morza i oceany stanęły otworem przed śmiałkami, którzy byli gotowi porzucić suchy ląd.

Ukończona w 2008 roku replika egipskiego żaglowca sprzed blisko czterech tysięcy lat. Min of the Desert została wykonana na podstawie odkryć archeologicznych dokonanych na wybrzeżu Morza Czerwonego.

Rozpoczął się proces, który jest i był charakterystyczny dla postępu technologicznego. Nowy wynalazek daje nowe możliwości, a często rozbudza ogromne nadzieje. Jednak dalszy rozwój jednej dziedziny zwykle wymaga postępu w innych. Kolejne odkrycia owocują zmianami w sposobie życia, w strukturach społecznych, kulturze, religii... Czasem niewielkimi, czasem fundamentalnymi. Udoskonalanie jednych wynalazków powołuje do życia inne, odkrycia rozbudzają wyobraźnię. Nowe możliwości, nowe nadzieje. Koło się zamyka, a wody postępu rozlewają coraz szerzej.

Żegluga otwierała ogromne możliwości. Już nie chodziło tylko o środek lokalnego transportu czy o możliwość dalszego wypłynięcia na połów. Gra toczyła się o spełnienie dwóch odwiecznych ludzkich pragnień: zdobywania odpowiedzi na pytanie, co jest za horyzontem oraz chęci bogacenia się.

Nie sposób przecenić roli żagla, nie sposób opowiedzieć, co mu zawdzięczamy. Jego kariera trwała ponad siedem tysięcy lat. Decydował o wynikach wojen, budował i burzył imperia. Tworzył potęgi handlowe. Umożliwiał wielkie okrycia. Na stałe zawładnął naszą wyobraźnią, jakkolwiek większość z nas, gdy słyszy: „żagiel‖, wyobraża sobie albo smukły szkuner, albo potężny rejowiec, oczywiście w obu przypadkach pod pełnymi żaglami. To reprezentanci wąskiego wycinka historii żeglarstwa, choć nie da się ukryć, że niezwykle efektowni. Oczywiście, jak wspomniałem, sam żagiel niewiele by zdziałał, konieczne były milenia postępu.

Żagiel to nie wszystko

Trudno wymienić wszystkie dziedziny wiedzy, które wniosły wkład w rozwój żeglarstwa. Konieczne było zgłębienie tajników budowy coraz bardziej złożonych i wytrzymałych kadłubów, wykonywania drzewców, lin, żagli. Osobna kwestia to nawigacja, a wraz z nią elementy matematyki. Zaskakujące jest, jak wcześnie zaobserwowano i potrafiono wykorzystywać naturalne materiały ferromagnetyczne, które uparcie pokazywały jeden kierunek świata. Następnym stopniem trudności była podróż poza horyzont. Aby mieć szanse na dotarcie do celu, gdy ląd znikał z oczu, przydawała się wiedza o ciałach niebieskich.

Zaskakujący poziom w tej dziedzinie prezentowali starożytni, niestety większość ich dziedzictwa przepadła i była później odkrywana powtórnie. Dowodem na poziom, który osiągnęli antyczni Grecy, jest mechanizm z Antykithiry pochodzący z II wieku przed naszą erą. Skomplikowana maszyna składająca się z kilkudziesięciu kół zębatych obrazowała ruch Słońca i Księżyca na tle zodiaku, ukazywała fazy Księżyca, pozwalała przewidywać zaćmienia, jak również wschody i zachody ważniejszych gwiazdozbiorów. Najprawdopodobniej również podawała położenie pięciu znanych podówczas planet. Innym pomysłem na znajdowanie odpowiedzi na pytanie: Gdzie ja u licha jestem? był opracowany w basenie Morza Śródziemnego, już w czasach nowożytnych, rodzaj tablic trygonometrycznych wspomagających nawigację zliczeniową. Na przeszkodzie nie stanęło ani to, że zdecydowana większość żeglarzy nie posiadała umiejętności czytania i pisania, ani to, że... trygonometria jako dział matematyki jeszcze nie istniała.

Największy zachowany fragment mechanizmu z Antykithiry.

Z kolei, aby w późniejszych wiekach do wyznaczenia pozycji wykorzystać wiedzę astronomiczną, niezbędne było wynalezienie chronometrów mogących pracować na pokładach statków. Egzemplifikacje można mnożyć. W dodatku w różnych rejonach świata nauka osiągała różny poziom, a dodatkowo wykorzystywano odmienne materiały. Ciekawym przykładem jest wykonywanie przez Wikingów żagli z wełny owczej o niespotykanej strukturze. Runo pozyskiwano z jedynego w swoim rodzaju skandynawskiego gatunku owiec. Warto wspomnieć, że to rozwiązanie sprawowało się świetnie i miało sporo zalet w stosunku do choćby lnianych płócien.

Na ile sposobów można rozpiąć żagle?

Nic dziwnego, że na przestrzeni tysięcy lat zmieniał się kształt żagla i sposób mocowania. Można w tym miejscu pokusić się o pewną generalizację i wyróżnić dwa typy ożaglowania: rejowe i skośne. Pierwsze z nich, jakkolwiek kojarzy nam się z wielkimi żaglowcami, było wykorzystywane już w bardzo wczesnej fazie żeglarstwa, tyle że zwykle w postaci jednego, dużego żagla. Tak wyglądały starożytne statki egipskie, fenickie, greckie, rzymskie, dżonki chińskie i japońskie. Tak wyglądały łodzie Wikingów i średniowieczne kogi oraz holki, z tym że te ostatnie miewały już więcej niż jeden maszt. Tak skonstruowane jednostki przy użyciu żagli mogły poruszać się jedynie z wiatrem, więc trwało poszukiwanie innych rozwiązań.

Ożaglowanie skośne, czyli takie, w którym żagiel jest zamontowany pod kątem w stosunku do masztu, zostało niezależnie wynalezione w obszarze śródziemnomorskim oraz na wyspach Pacyfiku. Kultury pacyficzne wcześnie opracowały rozwiązania typu „kleszcze kraba". Były to różne wariacje na temat żagla o kształcie zbliżonym do trójkątnego, rozpiętego na maszcie za pomocą jednego lub dwóch wygiętych drzewc. Wczesne rozwiązania europejskie miały tylko jedno proste drzewce i było mniej efektywne od „kleszczy kraba‖. W basenie Morza Śródziemnego ożaglowanie łacińskie w wersji prostokątnej i trójkątnej było znane już w pierwszych wiekach naszej ery, podobnie zresztą jak rozprzowe. W okolicach VI wieku zostało wyparte przez żagle rejowe i powróciło dopiero po siedmiuset latach za sprawą bizantyjskich galer wojennych.

Łódź proa eksponowana w Muzeum Etnograficznym w Berlinie, czyli piękny przykład ożaglowania typu kleszcze kraba. W Polsce, dzięki grupie pasjonatów, również można spotkać podobne łodzie, a wieść gminna niesie, że jedna z pierwszych została zbudowana na bazie… starej wersalki.

Gwoli uzupełnienia tej galerii należy wspomnieć jeszcze o unikalnym rozwiązaniu rodem z zachodniej Oceanii. Chodzi o ożaglowanie melanezyjskie oraz nowozelandzkie. Oba patenty oparte są na żaglu pozbawionym jakiegokolwiek drzewca. Płótno rozpięte jest na podwójnym maszcie tworzącym kształt litery „V‖. Żagiel w wersji melanezyjskiej jest prostokątny, a w nowozelandzkiej trójkątny.

Przewaga ożaglowania skośnego nad prostokątnym polega na możliwości prowadzenia żeglugi na wiatr, szczególnie w przypadku mniejszych jednostek. Wadą są trudności w operowaniu w trudnych warunkach pogodowych. Z tego powodu na oceanach bardzo długo królowały rejowce. Z upływem czasu ich ożaglowanie zostało wzbogacone o sztaksle, czyli cały szereg trójkątnych żagli, rozpinanych pomiędzy masztami oraz przy wykorzystaniu bukszprytu. Dawały one nieco większą swobodę w manewrowaniu przy niekorzystnych kierunkach wiatru. Dopiero w wieku XVI lub XVII w Holandii pojawił się pierwszy szkuner, choć wówczas jeszcze w ten sposób nie nazywany. Największa popularność tego typu jednostek przypadła na wiek XVIII i XIX. W ich wyposażeniu coraz większą rolę zaczęło odgrywać ożaglowanie gaflowe wraz z topslami, a po całkowitym wyeliminowaniu rei, ożaglowanie bermudzkie, czyli takie, które na co dzień widzimy na jeziorach.

Wraz z nadejściem dwudziestego wieku żaglowce, których pozycja i tak już została osłabiona otwarciem kanałów Sueskiego i Panamskiego, zaczęły definitywnie przegrywać z parowcami, aby praktycznie całkowicie zniknąć w okresie II Wojny Światowej. W ten sposób żeglarstwo przeistoczyło się w hobby i sport. Po tysiącach lat poszukiwań tkanin, udoskonalania metod zszywania brytów, wynajdowania rodzajów takielunku i sposobów rozwieszania płócien pojawiło się zupełnie nowe rozwiązanie. Innymi słowy doszło do przełomu technologicznego. W zasadzie rzecz normalna, nowocześniejsze rozwiązanie zastąpiło starsze. A jednak to nie koniec tej opowieści.

Obraz Jacka Spurlinga przedstawiający słynny XIX-wieczny kliper herbaciany SV Cutty Sark. Statek płynie pod pełnymi żaglami, ukazane są żagle rejowe, sztaksle, a nawet lizle, czyli dodatkowe żagle rozpinane na wytykach (lizelrejkach) przy żegludze pełnymi wiatrami, czyli wiejącymi od rufy.

Darmowa moc wiatru

Nurt postępu przywiódł nas do momentu, w którym chęć wzbogacenia znów stała się czynnikiem, nadającym kierunek dalszemu biegowi spraw. Maszyny parowe, a nieco później silniki spalinowe, opanowały morskie szlaki, ponieważ gwarantowały krótszy czas podróży, w dodatku niezależnej od kaprysów wiatru. Mało tego — nowe typy jednostek okazały się bezpieczniejsze. Biznes kwitł. Ten stan rzeczy trwa do dziś, ale paliwa kopalne napędzające statki są coraz trudniej dostępne i coraz droższe. A wiatr, jak dawniej darmowy, dmie ponad bezkresnymi wodami oceanów.

Zaczęły więc pojawiać się pomysły powtórnego zaprzęgnięcia natury do pracy. Pierwsze poważne testy miały miejsce już ponad czterdzieści lat temu. Prym w tej dziedzinie wiedli Amerykanie i Japończycy. Ci ostatni w 1980 roku zwodowali niewielki tankowiec Shin Aitoku Maru wyposażony w dwa sterowane komputerowo sztywne żagle używane podczas sprzyjających wiatrów. Powierzchnia ożaglowania nie robiła wrażenia i wynosiła około dwustu metrów kwadratowych, ale w optymalnych warunkach pozwalała na osiąganie prędkości dwunastu węzłów. Statek został poddany trzyletniemu testowi porównawczemu, w którym wzięła udział bliźniacza jednostka wyposażona wyłącznie w standardowy napęd. Ogłoszono, że nowoczesne żagle pozwoliły średnio zaoszczędzić piętnaście procent paliwa.

Podobnych konstrukcji powstało więcej, choć nadal są to jedynie ciekawostki. Wśród nich szczególnie efektownie wygląda zwodowany przed dekadą M/S Beluga SkySails, którego silnik spalinowy jest wspomagany latawcem o powierzchni stu sześćdziesięciu metrów kwadratowych, przypominającym skrzydło wykorzystywane przez kite surferów. Również ten żagiel jest sterowany komputerowo. System SkySails promuje niemiecka firma, która twierdzi, że ich latawiec może być nawet dwukrotnie większy i wówczas wykonywana przez niego praca potrafi zapewnić dodatkowe dwa megawaty mocy dla napędu i zredukować zużycie paliwa nawet o trzydzieści pięć procent.

Beluga SkySails podczas rejsu czarterowego z Europy do USA z wyposażeniem U.S. Army oraz U.S. Air Force.

Niestety tak duża redukcja średniego zużycia paliwa uzyskiwana w dłuższych okresach na razie pozostaje w sferze obietnic. Ten stan rzeczy ma poprawić japoński projekt Wind Challenger rozwijany od 2009 roku na Uniwersytecie Tokijskim. Jego celem jest wybudowanie statku wyposażonego w dziewięć żagli, konstrukcją przypominających skrzydła samolotu. W tym wypadku możliwe ma być dwukrotne zmniejszenie zużycia paliwa. Co ciekawe, prace zespołu badawczego nie skupiają się tylko na zagadnieniach związanych ze sterowaniem żaglami i kształtowaniem przepływu powietrza pomiędzy płatami w sposób przynoszący optymalny rezultat, ale również nad wyznaczaniem najefektywniejszych tras żeglugi z uwzględnieniem danych historycznych o kierunkach i siłach wiatrów.

Za dwa lata, równo cztery stulecia po przybyciu na pokładzie Mayflower angielskich purytan do brzegów nowego świata, tą samą trasą — z Plymouth w Anglii do Plymouth w Massachusetts — ma wyruszyć bezzałogowa, autonomiczna jednostka badawcza. Jej podstawowym napędem mają być dwa żagle, dające — przy sprzyjających warunkach — możliwość osiągnięcia prędkości dwudziestu węzłów. W przypadku problemów z wiatrem pomocy udzieli silnik elektryczny zasilany z ogniw słonecznych. Oprócz aparatury badawczej, na pokładzie znajdą się zautomatyzowane drony, których zadaniem będzie pomoc w prowadzeniu pomiarów. Nawet akronim określający opisaną jednostkę jest kosmiczny: MARS, czyli Mayflower Autonomous Research Ship. Ot, prawdziwy powiew XXI wieku.

A jeśli nie żagiel, to co?

Rozwiązania wspomniane powyżej wywodzą się w prostej linii od tradycyjnego żagla. Sprawa wygląda inaczej w przypadku rotorowców. Są to jednostki wyposażone w wysokie wirujące walce, które wytwarzają siłę ciągu dzięki efektowi Magnusa. Pomysł nie jest nowy, opis zjawiska niemiecki fizyk Heinrich Gustav Magnus podał w połowie XIX wieku. W latach dwudziestych XX wieku jego rodak Anton Flettner wynalazł rotor, który mógł być wykorzystany do wspomagania napędu jednostek pływających. Jeszcze w tej samej dekadzie został przebudowany żaglowiec Backau i stał się rotorowcem. Były również podejmowane próby skonstruowania samolotów opartych o tę technologię. Współcześnie również powstało kilka tego typu konstrukcji, chociażby Alcyone zbudowana w 1985 roku, należąca do słynnego oceanografa Jacquesa-Yvesa Cousteau. Obecnie firma Norsepower produkuje nowoczesne rotory Flettnera. Wśród jej klientów są między innymi Bore Ltd. oraz Viking Line. Zastosowanie tego rozwiązania potrafi dać do dwudziestu procent oszczędności paliwa. Należy pamiętać, że rotory wymagają własnego napędu, ponieważ ciąg jest wytwarzany tylko, gdy wirują, przy czym prędkość ruchu powinna być dostosowana do prędkości wiatru. Również kierunek wiatru jest istotny, gdyż generowana siła zawsze jest do niego prostopadła.

O żaglu mówi się w jeszcze jednym kontekście: podróży kosmicznych. Żagiel słoneczny, czyli rodzaj ogromnego cienkiego lustra, może zapewnić pojazdom napęd, wykorzystując ciśnienie światła słonecznego. To nie jest mrzonka fantastów czy wytwór teoretycznych rozważań naukowców. Prace nad tą koncepcją trwają od wielu lat, a na przyszły rok NASA zapowiedziała wystrzelenie pierwszej sondy, która do napędu będzie używała właśnie żagla słonecznego.

A to nie koniec podobnych pomysłów. Słońce emituje nie tylko fotony, ale również cząstki naładowane i pole elektromagnetyczne. Stąd całkiem nowa idea opracowania żagli elektrycznych oraz magnetycznych. Ponoć historia kołem się toczy, ale czymś niesamowitym byłoby, gdyby w eksploracji kosmosu żagiel odegrał podobną rolę, jak w historii wielkich odkryć na Ziemi. Na marginesie: ciekawe, czy Kolumb, wypływając w swoją wielką podróż, mruczał pod nosem odpowiednik sentencji: Ocean — the final frontier...

Dopłynęliśmy do końca tej opowieści. Niewykluczone, że za kilka, czy kilkanaście lat, w portach znów zobaczymy znacznie więcej żaglowców. Jednak z całą pewnością nie będą miały w sobie już tej magii i romantyzmu, co ich przodkowie ujarzmiający wiatr przy pomocy tysięcy metrów kwadratowych płócien rozpiętych na drzewcach i trzymanych w ryzach setkami metrów lin. Możliwe również, że kiedyś w przestrzeni kosmicznej rozwiniemy inne, znacznie większe żagle, które poniosą nas do obcych światów, a wszystko dzięki niepowstrzymanemu postępowi.

Artystyczna wizja IKAROS-a (Interplanetary Kite-craft Accelerated by Radiation Of the Sun) próbnik japońskiej agencji kosmicznej JAXA wystrzelony 21 maja 2010 roku. Pierwszy pojazd kosmiczny, który z powodzeniem zademonstrował działanie żagla słonecznego w przestrzeni kosmicznej.

Czas i mózg

cz. 2

Kora Nowak

W poprzedniej części artykułu mogliście zapoznać się z poglądami na temat czasu. Sami mogliście ocenić, czy wierzycie tylko w realną teraźniejszość, czy przeszłość, teraźniejszość i przyszłość są tak samo realne. Dowiedzieliście się, które części mózgu odpowiadają za postrzeganie czasu, i że jego odczuwanie może być wypaczone. Dziś przeczytacie o eksperymentach: zamykaniu w ciemności, zrzucaniu z wysokości, zatrzymanym zegarze i ludziach, którzy żyją tylko w teraźniejszości.

Przepraszam, która godzina?

„Człowiek, który śpi, trzyma w krąg siebie nić goǳin, porządek lat i światów. Raǳi się ich instynktownie, buǳąc się, i odczytuje z nich w jednej sekunǳie punkt ziemi, w którym się znajduje, czas, który upłynął aż do jego przebuǳenia się; ale ich szeregi mogą się zmącić, przelewać.” — Marcel Proust w tłumaczeniu Tadeusza Boya-Żeleńskiego.

Na początku dwudziestego wieku dwójka psychologów, Lucy i Edwin Boring opisała eksperyment[1], w czasie którego wybudzali ludzi w środku nocy, aby sprawdzić, czy wiedzą, która jest godzina. Uczestnicy badania potrafili określić czas z dokładnością do pięćdziesięciu minut (choć prawie wszyscy twierdzili, że jest później, niż było w rzeczywistości). Badani polegali na sygnałach wewnętrznych lub zewnętrznych, takich jak stopień senności, sygnały fizjologiczne (pełny pęcherz, suchość w jamie ustnej), światło księżyca, odgłosy za oknem. Ale czy człowiek jest w stanie ocenić, która jest godzina, gdy żyje w całkowitej izolacji?

Jeden z bardziej znanych eksperymentów badających swobodne cykle okołodobowe miał miejsce w Teksasie w 1972 roku. Badanie wspierała agencja NASA, której naukowcy chcieli poznać skutki chronicznej izolacji na ciało i umysł potencjalnego kandydata do misji międzyplanetarnej. Francuski geolog Michel Siffre spędził samotnie w jaskini sześć miesięcy. Wyposażony został w wystarczającą ilość jedzenia i wody, sprzęt obozowy oraz rejestrator snu. Do jaskini nie wpadało żadne naturalne światło, ale ochotnik w każdej chwili mógł zadzwonić na powierzchnię i poprosić o włączenie lub wyłączenie sztucznego oświetlenia.

Siffre w czasie eksperymentu cierpiał na depresję, omamy, miał myśli samobójcze, a jego zegar biologiczny zwariował. Już w przeciągu pierwszych dni cykl okołodobowy wydłużył się o dwie godziny, potem jego doba zwiększyła się do 48 godzin (z czego 16 przesypiał). Gdy powiadomiono go o zakończeniu eksperymentu w 179 dniu, był zaskoczony, bo według jego obliczeń minęło sto pięćdziesiąt jeden dni. Jego osobiste poczucie czasu zwolniło w porównaniu do czasu obiektywnego.

Takie eksperymenty izolacyjne naukowcy przeprowadzali również w specjalnych laboratoriach-bunkrach. Większość ochotników biorących w nich udział uznawała, że eksperyment trwał 20-40 procent krócej, niż faktycznie.

Zajrzyj śmierci w oczy i zobacz, jak świat zwalnia

David Eagleman z Uniwersytetu Stanforda, inspirowany wydarzeniem z dzieciństwa, postanowił zbadać, dlaczego upadek z wysokości wydaje się dłuższy, niż w rzeczywistości jest, a czas zwalnia. Gdy miał osiem lat, spadł z dachu, a lot wydawał mu się bardzo długi. Po kilku latach, gdy zaczął uczyć się fizyki, wyliczył, że w rzeczywistości jego upadek trwał jedynie 0,8 sekundy.

Na początku eksperymentował z ochotnikami na rollercoasterze, jednak ludzie nie byli wystarczająco przerażeni, a niektórym się to nawet podobało. Eagleman postanowił zatem zrzucać obiekty badań z wysokości. Najpierw on sam dał się zrzucić trzy razy i za każdym razem twierdził, że było to straszne uczucie. Ochotnicy mieli spadać z wysokości 50 metrów. Tyłem — bo tak było bardziej przerażająco, a strach miał przyspieszyć przetwarzanie sensoryczne na tyle, by ochotnik mógł odczytać liczby, jakich nie udaje się zarejestrować spokojnemu mózgowi.

Studenci biorący udział w eksperymencie otrzymali specjalny zegarek, nazwany chronometrem percepcyjnym. Na tarczy migały losowe cyfry tak szybko, że wyglądały na rozmyte. W czasie wolnego spadania mieli odczytać cyfry, które byłyby widoczne, gdyby czas rzeczywiście płynął w zwolnionym tempie. 23 zrzuconych ochotników, biorących udział w eksperymencie twierdziło, że czas wydawał się zwolniony, a upadek rozciągał się w czasie. Mimo tego nikt nie był w stanie dostrzec cyfr wyświetlanych na chronometrze.

Eagleman podsumował badanie twierdzeniem, że stres nie przyspiesza przetwarzania sensorycznego mózgu, a czas nie zwalnia. Zmienia się jedynie postrzeganie czasu — nasz czas umysłu.

Czy zegar może stanąć?

Nie musimy spadać z prędkością ponad 100 km/h, aby doświadczyć zatrzymania czasu. Wystarczy analogowy zegar z sekundnikiem, który tyka zamiast poruszać się płynnie. Spójrzcie szybko na pomieszczenie, a potem na tarczę zegara, będziecie mieli wrażenie, że wskazówka nagle staje.

Istnieje kilka wyjaśnień iluzji zegara. Jedno z nich opisuje, że mózg, aby przedstawić spójny obraz świata (rozmazuje się za każdym razem, gdy przesuwamy wzrok), tłumi widzenie za każdym razem, gdy poruszamy oczami. Mózg przyjmuje, że większość obiektów w pokoju jest nieruchoma, stąd moment stłumionego widzenia. Drugie wyjaśnienie tę iluzję wiąże z uwagą. Kiedy skupiamy uwagę na wydarzeniu, nawet tak krótko, jak spojrzenie na zegar, mamy wrażenie, że wydarzenie trwało dłużej. Uwaga może również wyjaśnić, dlaczego nuda spowalnia czas.

„Udało się nam odkryć moment, w którym nie postrzegamy rzeczy takimi, jakie w rzeczywistości są. To odkrycie przypomina, że każdy aspekt naszego doświadczania jest tworzony przez nasze mózgi.” — dr Amelia Hunt.

Według dr Amelii Hunt z Uniwersytetu w Aberdeen zjawisko zatrzymanego zegara polega na tym, że mózg szybciej przewiduje to, co zobaczy oko. Kiedy oczy się poruszają, obiekty w obrębie wzroku nagle przeskakują w inne miejsce na siatkówce, jednak umysł postrzega scenę jako stabilną i ciągłą. Gdy poruszamy się po świecie, nasza kora wzrokowa tworzy i aktualizuje interaktywną mapę tego, co nas otacza. Mózg używa jej do przewidywania, co zobaczymy, aby zapobiec uczuciu dezorientacji. Przewidywania są wynikiem re-mapowania, gdy neurony zaangażowane w postrzeganie wzrokowe stają się aktywne bądź uśpione, po to, aby wspomagać mózg w utrzymywaniu stabilnego środowiska wizualnego, pomimo ciągłego przesuwania obrazów na siatkówce. W przypadku zegara, gdy odwracamy od niego wzrok i znów patrzymy na sekundnik, mózg już pracuje i przewiduje, gdzie wskazówka powinna być teraz, w tym momencie, w oparciu o to, co widzieliśmy przed chwilą.

Badanie dr Hunt polegało na tym, że uczestnicy zostali poproszeni o spojrzenie na zegar z szybko sunącym sekundnikiem i powiedzenie, którą godzinę zobaczyli. Średni czas raportowania godziny wyprzedzał czas faktyczny o 39 milisekund. W zadaniu kontrolnym to zegar się poruszał zamiast oczu, a badani raportowali z 27 milisekundowym opóźnieniem w stosunku do rzeczywistego[2].

Dr Hunt twierdzi, że jej badania mogą zapoczątkować próby dokładniejszego zbadania zdolności mózgu do przewidywania, a także powiązania między jego aktywnością a faktycznym doświadczeniem. Następnym krokiem może być zbadanie, w jakich okolicznościach zachodzą procesy predykcyjne, jaką pełnią funkcję i w jakim stopniu wpływa to na nasze postrzeganie zdarzeń.

A co by było, gdyby czas rzeczywiście stanął? Wszystkie cząsteczki powietrza zawisłyby nieruchomo, nie bylibyśmy w stanie się ruszyć, nie mielibyśmy czym oddychać. Stalibyśmy się ślepi i głusi, ponieważ ani światło, ani dźwięk nie byłyby w stanie do nas dotrzeć. A przede wszystkim wszystkie procesy w naszym ciele by ustały, więc tak naprawdę byśmy nie żyli.

Wieczna teraźniejszość

„Jesteśmy wszyscy razem uwięzieni w bursztynie danej chwili.” — Kurt Vonnegut

W poprzedniej części artykułu pisałam o tym, że mózg tworzy wizje przyszłości na podstawie wspomnień, które czerpie z hipokampa.

W literaturze medycznej opisane zostały dwa słynne przypadki ludzi, którzy stracili możliwość rozmyślania o przyszłości. Pierwszym był Kent Cochrane (zwany w literaturze medycznej KC), który w 1981 doznał urazu mózgu w następstwie wypadku motocyklowego. Pacjentem zainteresował się Endel Tulving, zajmujący się wtedy badaniami nad pamięcią semantyczną i epizodyczną. KC stracił zdolność do przechowywania nowych wspomnień, ale wciąż mógł się uczyć zadań motorycznych jak jazda na rowerze, a co było dla Tulvinga najciekawsze, pacjent miał problem z myśleniem o przyszłości. Poniżej znajduje się fragment rozmowy z pacjentem w 1985 roku:

ET: Spróbujmy ponownie odpowiedzieć na pytanie o przyszłości. Co będziesz robił jutro? (15 sekundowa pauza)

KC: Nie wiem.

ET: Pamiętasz pytanie?

KC: O tym, co będę robił jutro?

ET: Tak. Jakbyś opisał swój stan umysłu, gdy próbujesz o tym myśleć? (5 sekund pauzy)

KC: Chyba pusty.

Człowiek z nieuszkodzonym hipokampem potrafi sobie wyobrazić jutro, następny rok, a w przypadku pisarzy sci-fi nawet to, co będzie za tysiąc lat. Kent nie potrafił snuć wizji przyszłości. Naukowcy niestety nie mogli zbadać dokładnie jego mózgu, gdyż po śmierci rodzina na to nie pozwoliła.

Tymczasem inny pacjent z chęcią oddał swe ciało i mózg, aby pomóc zrozumieć znaczenie hipokampa w procesie zapamiętywania. Jednak naukowcom udało się zrozumieć o wiele więcej. Cała historia rozpoczęła się w latach 50-tych ubiegłego wieku. Henry Malaison (w literaturze naukowej znany jako HM) od małego cierpiał na ataki drgawkowe, dlatego w roku 1953 został poddany operacji, którą przeprowadzał dr William Scoville. Zabieg zakończył się sukcesem, Henry odzyskał zdrowie, a napady ustały. Ale lekarze uświadomili sobie, że coś nie do końca poszło, jak powinno. Od czasu operacji Henry nie pamiętał nic nowego, co mu się przydarzyło, jedynie wydarzenia sprzed operacji. Henry, podobnie jak KC, stracił zdolność przechowywania nowych wspomnień. Codziennie przeżywał ten sam dzień, aż do końca życia. Jak się okazało, chirurg przypadkowo usunął część hipokampa.

Od 1962 roku Henrym opiekowała się Suzanne Corkin z MIT, która po śmierci rodziców umieściła go w Bickford Health Center, chroniła jego tożsamość i aż do jego śmierci badała. Henry zmarł w 2008 roku w wieku 81 lat i powierzył cenny mózg naukowcom, którzy najpierw zakonserwowali go w formalinie, a w rocznicę śmierci zamrozili.

Współpracownik Corkin, Jacopo Annese, zajął się krojeniem mózgu na plastry, co zajęło mu 53 godziny i po zeskanowaniu dało 2401 zdigitalizowanych obrazów 3D. Cały proces był transmitowany na żywo w internecie. Wyniki badań opublikowano w 2014 roku w czasopiśmie „Nature”[3]. Niewycięte części hipokampa zostały odłączone wraz z usuniętą operacyjnie korą śródwęchową, która służy do przekazywania informacji z innych części mózgu. Procesy pamięciowe HM, pomimo fragmentów zdrowego hipokampa, nie mogły działać przez brak komunikacji między częściami mózgu.

„Dzięki mózgowi myślimy, że myślimy” — Ambrose Bierce

Nic nie jest prawdziwe, śpiewali Beatlesi. Mózg łatwo jest oszukać, wiedzą o tym iluzjoniści, marketingowcy, wróżki i jasnowidze. Jak mogliście przeczytać w tej krótkiej serii, również poczucie czasu bardzo łatwo ulega wypaczeniu, a uszkodzenie mózgu może spowodować trwałe problemy z jego percepcją. Mózg wciąż jest dla naukowców zagadką i można o nim pisać nieskończenie wiele tekstów.

Na razie nie zdradzę, o czym będzie kolejny artykuł. A może jednak zdradzę odrobinę. Jak myślicie, czy osoba niewidoma może rozpoznać na zdjęciu nastrój sfotografowanej osoby? Albo czy potrafi przejść przez tor przeszkód bez laski, nie przewracając się?

Do przeczytania za trzy miesiące!

Przypisy:

1. „Temporal judgements after sleep” 1917. >>powrót>>

2. „Looking ahead: The perceived direction of gaze shifts before the eyes move” 2009. >>powrót>>

3. https://www.nature.com/articles/ncomms4122. >>powrót>>

Bibliografia:

„Time Warped: Unlocking the Mysteries of Time Perception” Claudia Hammond

„Your Brain is a Time Machine: The Neuroscience and Physics of Time” Dean Buonomano

„Brain Bugs: How the Brain's Flaws Shape Our Lives” Dean Buonomano

„Mózg. Opowieść o nas” David Eagleman

Magazyn Silmaris

ISSN: 2451-3261

Redaktor Naczelny:

Adam Wołodźko   AdamKB

Wszystkie prace redakcyjne, wydawnicze oraz korektę wykonał zespół:

Sylwia Finklińska   Finkla

Bogusz Jaśniak   vyzart

Justyna Lech   Mirabell

Krzysztof Piasek   KPiach

Rafał Piotrowicz   Sethrael

Anna Szumacher   Cet

Marianna Szygoń   Marianna

Współpraca:

Małgorzata Lewandowska   Goria

Magdalena Makówka

Kora Nowak

Katarzyna Szymonik   Katia72

Antonina Weber

Ilustracja i projekt okładki:

Rafał Piotrowicz   Sethrael

Skład:

Bogusz Jaśniak   vyzart

Adresy redakcji:

http://silmaris.pl

https://www.facebook.com/MagazynSilmaris/

redakcja@silmaris.pl

Adres korespondencyjny:

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-982 Warszawa

Propozycje prac prosimy przesyłać na:

literatura@silmaris.pl

grafika@silmaris.pl

Wydawca:

Silmaris Michał Wołodźko

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-987 Warszawa

Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca.

Przedstawiane w tekstach wprost lub tylko sugerowane poglądy i opinie Autorów nie muszą być zgodne z poglądami i opiniami zespołu redakcyjnego.

Wszystkie zamieszczone materiały pozostają własnością ich autorów i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie dowolnymi technikami części bądź całości treści utworów bez uzyskania pisemnej zgody twórców stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem prawa do cytowania w myśl art. 29 i 35 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).

Magazyn ukazuje się w postaci plików elektronicznych w kilku formatach do wyboru. Jakiekolwiek modyfikowanie tych plików bez zgody Wydawcy jest zabronione. Wydawca dokłada wszelkich starań, aby pliki elektroniczne były wolne od wad, w szczególności złośliwego kodu. W celu zachowania bezpieczeństwa urządzeń i oprogramowania czytelników Wydawca uprzejmie prosi o niedystrybuowanie plików Magazynu Silmaris w innych miejscach niż wskazane przez Wydawcę oraz o niepobieranie tych plików z niezaufanych źródeł. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za nieuprawnione modyfikacje plików elektronicznych Magazynu Silmaris wykonane przez osoby trzecie oraz za skutki wywołane przez te modyfikacje.