Tytułem wstępu

Zapewne ciekawi Cię, czym jest ten dopiero co pobrany „Silmaris”, dlaczego ma taki nic nie mówiący o treści tytuł i co w nim znajdziesz.

Spójrz na nasze logo. Trzy nie rzucające się w oczy słowa zwięźle odpowiadają na ostatnie z pytań, ale tę odpowiedź wypada trochę poszerzyć. Zrobię to po wyjaśnieniu kwestii dość tajemniczego, by nie napisać, że mało zrozumiałego, tytułu. Wbrew pozorom łatwo go rozszyfrować. Kim był J.R.R. Tolkien, chyba wiesz. Kim był St. Lem, też raczej jest Ci wiadomym. „Silmarillion”, klasyka i jeden ze symboli fantasy, jest dziełem pierwszego. Drugi napisał „Solaris”, jedno z „najtwardszych” dzieł science fiction. Po połowie od obu Mistrzów i tytuł przestaje być zagadką, zaczyna wyznaczać gatunkowe granice tekstów i nie tylko tekstów, które Ci proponujemy.

„Silmaris” jest kwartalnikiem, prezentującym dobrą literaturę oraz ciekawą grafikę spod piór i palców tak zawodowców, jak i amatorów. Tych drugich jest i będzie więcej, ponieważ chcemy promować próbujących swych sił w tworzeniu nowych światów, osadzania nowych wydarzeń i postaci w już zdawałoby się literacko wyeksploatowanych uniwersach, proponujących nowe kierunki i style. Dlatego, pomimo dość wyraźnego wytyczenia granic gatunkowych, do „Silmarisa” mogą trafić opowiadania z tak zwaną śladową zawartością fantastyki, pretekstową i niełatwą do odnalezienia, toteż nie dziw się i nie oburzaj, że czytasz obyczajówkę albo kryminał, ale szukaj w nich odniesień i nawiązań do szerzej pojmowanej fantastyki.

Otwieramy numer dwoma wywiadami. Tomasz Węcki przedstawia swój punkt widzenia na czytelnictwo, praktyki wydawnicze i selfpublishing, a Jasper Fforde ujawnia, jak i dlaczego został pisarzem. Następnie zapraszamy do zwiedzania światów przedstawionych. Podczas lektury niektórych opowiadań zrelaksujesz się, nawet uśmiechniesz. Inne mogą skłonić Cię do przemyśleń, co kryje się pod „niespodziewaną zamianą miejsc”, czy zmierzanie w kierunku coraz większego uzależniania się od infosfery, aż do praktycznego zaniku prywatności, jest korzystnym trendem. To tylko dwa pytania spośród tych, które można zadać bez spojlerów...

Dział grafiki przedstawia, poza starannie dobranymi ilustracjami do tekstów, dwa komiksy, bardzo różniące się formami i tematami, lecz jednakowo interesujące pod oboma względami. Po nich znajdziecie recenzje, czyli subiektywne zachęcajki do wkroczenia w cudze światy i poznania nowych postaci, opisane lub zwizualizowane, i do zagrania w coś, co tylko wydaje się prostą zabawą.

Spodobało Ci się coś w nowym czasopiśmie? Powiedz o tym i nam, i swoim znajomym. Nie spodobało się? Też powiedz, nam. Feedback pomaga i tworzącym, i czytającym pismo. Namiar znajdziesz na FB, na naszym portalu i na stronie redakcyjnej „Silmarisa”.

Na zakończenie to, co dla nas i dla wielu z Was chyba najważniejsze: próba własnych sił. Piszesz, chcesz pisać? Rysujesz, malujesz? Nie szczęści Ci się w innych redakcjach, na innych portalach? Trochę, chociaż nie wiadomo, czego, wstydzisz się i dlatego nikt jeszcze nie wie, że tworzysz? Spróbuj szczęścia u nas. Nie obiecujemy natychmiastowych sukcesów, tekst czy grafika muszą przejść przez sito ocen i zyskać co najmniej trzy akceptacje wewnętrznych recenzentów o zróżnicowanych gustach, więc „nie ma hop siup” — ale jeśli „przepuszczą”, tym większa satysfakcja...

Pozdrawiam i życzę miłych wrażeń podczas czytania i oglądania, odwagi do prezentacji własnych dzieł —

— Adam Wołodźko, Redaktor Naczelny

Spis treści

Wywiady:

Dlaczego Grey nie jest taki zły?

Literacko się prowokuję — wywiad z Jasperem Fforde'em

Proza:

Permutacja

I rzekł Pan...

Miej serce

Uwięzieni

Ballada o luju Lou i pięknej jak szlag Sue

Dwa dzbany wstydu, pięć wiader złota

Podwójne salto niemrawej błystki

Idź i czekaj mrozów (fragment)

Publicystyka:

W grobowcu powiało nadzieją

Rozpalić ciekawość

O księżniczkach i rycerzach, o smokach i wiedźmach

Niezwykłe przypadki Edwardy i Bella

Pratchett w stanie czystym

O szkodliwości spożywania surowego mięsa

Kolejna zwariowana wizja Jaco Van Dormaela

Historia wielkich komiksów — „Sandman” Neila Gaimana (Część 1)

Dlaczego Grey nie jest taki zły?

Tomasz Węcki — grafoman (jak sam siebie nazywa), dziennikarz, pisarz w najszerszym tego słowa znaczeniu (od tekstów reklamowych do — ostatnio — powieści), współautor bloga „Spisek pisarzy”, rozmawia z nami o polskim rynku wydawniczym, wychowywaniu czytelników i budowaniu kultury słowa.

Magda Lewandowska: Może zacznijmy od początku: „Spisek pisarzy” — jaki był cel założenia bloga? Wyłącznie chęć wspierania braci pisarskiej?

Tomasz Węcki: No więc, jak to z ludzkimi motywacjami bywa, parę rzeczy zaistniało naraz. Po pierwsze, trudno w Polsce znaleźć rzeczowe rady na temat rozwoju pisarskiego warsztatu. Owszem, coś się rusza. Jest lepiej niż jeszcze dwa lata temu, kiedy startowaliśmy ze „Spiskiem…”, ale dalej daleko do tego bogactwa informacji, które panuje choćby w internecie anglojęzycznym. Stąd pierwsza motywacja — ktoś to musi zrobić. Dlaczego nie my? Razem z Anką [Anna Jaskólska, współautorka „Spisku pisarzy” — przyp. red.] od dawna zarabiamy głównie na pisaniu, pracowaliśmy też przy tworzeniu kilku serwisów, również od strony technicznej. Rozkręcenie bloga to nie była dla nas rzecz nie do pomyślenia. Wszystkie tryby znajdowały się już na miejscu.

W „Spisku…” chodzi więc o rozwiązanie problemu, zapełnienie pewnej pustki. Kiedy robisz coś takiego, ludzie przychodzą słuchać. I to jest klucz do innego aspektu odpowiedzi na pytanie o cel bloga. Każdy pisarz, zwłaszcza niezbyt znany, powinien zastanowić się nad tym, jak dotrzeć do potencjalnych odbiorców drogami innymi niż książka. W ten sposób można ludzi przygotować na swój debiut oraz utrzymać ich zainteresowanie „pomiędzy książkami”. Akurat „Spisek…” nie jest optymalny do tego celu, bo też nie jest to główny powód jego istnienia. Ogólnie jednak, blog prowadzony wytrwale i z głową może być świetnym narzędziem do gromadzenia uwagi wokół autora lub tematu.

M.L.: W ciągu ponad dwóch lat istnienia bloga zdobyliście Państwo znaczną popularność. Czy sukces „Spisku…” jest efektem działań promocyjnych, czy też, że tak powiem, „odniósł się sam”?

T.W.: Hmm... Znaczną popularność. (śmiech) Co miesiąc stronę odwiedza kilkanaście tysięcy ludzi, tyle samo lajkuje profil na Facebooku. W skali całej polskiej blogosfery te wyniki są dość przeciętne.

Natomiast — skąd oni się biorą, ci ludzie? Okazuje się, że większość przychodzi sama, szukając wiedzy przez Google. Im dłużej blog działa, tym większą estymą darzy go wyszukiwarka i tym więcej ruchu przysyła. Jedyne co trzeba robić, to publikować w miarę regularnie i dbać o jakość tekstów. Warto też zachęcać ludzi do zapisywania się na newsletter, przechodzenia na blogowego Facebooka et cetera. W ten sposób łatwiej utrzymać ich zaangażowanie, przypomnieć im o sobie nowymi wpisami.

Swego czasu testowałem też reklamy na Facebooku i AdWords, z różnymi efektami, ale w przypadku bloga nic nie przebije zwykłej wytrwałości i sensownego pomysłu. Myślę, że warto też robić szum wokół siebie, poruszać chodliwe tematy, zabiegać o gościnne wpisy z linkami zwrotnymi et cetera. — wszystko to ma szansę sprowadzić czytelników.

M.L.: Kilkanaście tysięcy odwiedzin miesięcznie wydaje się całkiem dobrym wynikiem dla bloga adresowanego do pisarzy, czyli — siłą rzeczy — bardzo wąskiego grona. Jakby nie patrzyć, większość uwagi polskojęzycznej społeczności internetowej zdaje się koncentrować na tematyce odchudzania, mody i makijażu lub nowości w życiu gwiazd lub celebrytów. Czy ludzie naprawdę są zainteresowani tak trywialnymi tematami, czy też media po prostu chcą nam wszystkim zrobić „wodę z mózgu”?

T.W.: No wiesz, bodajże sześć milionów Polaków jest w ogóle poza kulturą pisma (a więc nawet o rozwodach gwiazd nie czyta), za to tylko cztery miliony pochłania więcej niż sześć książek w roku. Większość naszych rodaków sięga najwyżej po jedną książkę rocznie i często jest nią... Grey lub Biblia. Nie zmyślam, naprawdę – takie wnioski płyną z badań czytelnictwa. Cudów nie ma, więc trudno liczyć, że naród nagle zacznie chodzić masowo do filharmonii.

Natomiast media, owszem, mogłyby zrobić o wiele więcej w kwestii promocji kultury. Gdy czytam o tym, jak funkcjonuje rynek książki we Francji, Szwecji, Niemczech czy w Wielkiej Brytanii, zawsze wychodzi, że zaangażowanie mediów jest istotnym czynnikiem we wzbudzaniu zainteresowania literaturą. Im częściej ludzie słyszą o ciekawych książkach z telewizora, tym więcej czytają. W Polsce panuje jednak przekonanie, że kultura jest tematem niechodliwym, niepopularnym, a w ogóle to nie da się o niej mówić ciekawie. Tak jakby wolno było gadać tylko o trudnej w odbiorze „kulturze wysokiej”, a jedynym dopuszczalnym formatem programu były „gadające głowy”.

Zresztą, polscy intelektualiści często przyczyniają się do upowszechnienia takiej opinii. Prawdziwa literatura w Polsce to taka, którą napisano dla wyrobionego, humanistycznie wykształconego czytelnika – wszystko inne to podróbka. Tymczasem nic nie szkodzi kulturze tak mocno, jak elitarność. Weźmy tę nieszczęsną sagę o Greyu. Literacko to dzieła tragicznie słabe, napisane niemrawym językiem i z byle jaką fabułą. A jednak jest w nich coś, co ludzi przekonuje. Nie można powiedzieć, że to wyłącznie zasługa milionów dolarów wpompowanych w promocję. E.L. James zadebiutowała własnym sumptem! Dopiero kiedy jej książka zaczęła się rozchodzić „sama z siebie”, wydawcy zwrócili na nią uwagę. Mamy więc do czynienia z naturalnym fenomenem, a nie pustą kreacją marketingową. Ludzie, z jakiegoś powodu, chcą czytać wątpliwej jakości wątki romantyczne, okraszone scenami seksu sado-maso. OK, niezbyt to chwalebne, ale przecież może im wyjść na zdrowie. Wyczytawszy Greya do cna, sięgną po inne erotyki, później po romanse, z romansów przeskoczą na powieści obyczajowe – parę lat czytania i nagle stają się czytelnikami bardziej wyrobionymi, którzy drugi raz po Greya by nie sięgnęli. No ale polski krytyk literacki tego nie widzi. Czyta taką literaturę, klasyfikuje ją jako gniot — i dalej jego refleksja nie sięga. Literatura dla pensjonarek to nie literatura.

W rzeczywistości wszystkim bardzo wygodnie z przekonaniem, że kultura nie jest dla ludu. Od dawna myślimy tym wzorcem, więc tkwimy w zamkniętym kręgu. Jedyne wyjście widzę w żmudnej pracy organicznej na wszystkich frontach — żeby niepiśmiennych przekonać do tego, że literatura może być dla nich, a piśmiennych, że nie warto zamykać się w wieżach z kości słoniowej.

M.L.: Wychowanie czytelników zajmie lata, zmiana postawy mediów i „intelektualistów” pewnie jeszcze dłużej. Poza tym podział w stylu „my (elita) — oni (półgłówki)” jest chyba najbardziej naturalnym układem w społeczeństwach. Na szeroko rozumianym „Zachodzie” komiksy (np. „Sandman”), seriale (np. „Gra o tron”) czy nawet animacje (np. produkcje studia Ghibli) często służą za swego rodzaju „platformę porozumienia”. Czy dałoby się takie rozwiązanie zastosować w Polsce? Promować pisarzy poprzez niosące głębszy przekaz media wizualne?

T.W.: Podział na elitę i ciemne chłopstwo wydaje się nam naturalny, bo siedzimy w tym paradygmacie po uszy i nie widzimy, że może być inaczej. Istnieją społeczeństwa o wiele bardziej egalitarne i — głupia sprawa — zwykle są to narody, na których kapitał społeczny patrzymy z zazdrością. Natomiast jeśli chodzi o szukanie form pośrednich miedzy kulturą wysoką a potrzebami gorzej wyrobionych odbiorców — mamy przecież pojęcie kultury popularnej. To nie są tylko filmy czy komiksy, ale też literatura gatunkowa, która z założenia powinna być przystępna. Do tematu można podchodzić z różnymi ambicjami. Wielu twórców — dajmy na to — fantastyki czy kryminału, nastawia się na dostarczenie czytelnikowi rozrywki. I w porządku, nie ma w tym nic złego. Skoro ludzie to czytają, to znaczy, że jest potrzeba. Da się jednak wykorzystać te same narzędzia, rekwizyty i schematy, żeby rozważyć problemy filozoficzne, albo opowiedzieć o społecznych bolączkach. I takie książki też się u nas pojawiają.

M.L.: Zupełnie hipotetycznie — czy Pan, jako pisarz, byłby zainteresowany napisaniem scenariusza komiksu?

T.W.: Jasne. Z wielką chęcią. To wręcz jedna z tych rzeczy, które zawsze chciałem zrobić, ale nie miałem sensownej okazji.

M.L.: Słyszałam, że niedawno ukończył Pan pisanie powieści oraz że planuje Pan wydać ją online i udostępnić za darmo. Co jest powodem takiej strategii? Czy próbował Pan wydać tę książkę w sposób, nazwijmy to, zwyczajowy? Czy też publikacja on-line była zamierzona od samego początku?

T.W.: Publikacja on-line była zamierzona od początku. Zresztą, mówimy tak naprawdę o minipowieści na góra sto pięćdziesiąt stron — samodzielnie to nie jest atrakcyjny materiał dla wydawcy.

Dlaczego tak? Przede wszystkim, nie podoba mi się rozkład sił na rynku książki. Śmietankę spijają pośrednicy, wydawcom dokręca się śrubę, a pisarze dostają resztki. Honorarium w wysokości dwóch złotych od każdego egzemplarza książki z ceną okładkową 40 zł — co to jest? Na takie stawki może liczyć autor. Dla mnie to znak, że branża działa autodestrukcyjne, podkopując własne podstawy. Jeżeli tylko garstka najlepszych twórców może utrzymać się z pisania, nie mamy szans na zbudowanie żywej kultury pisma. Tak samo nie mamy szans na masowe wyjście z naszą kulturą poza granice Polski. Jedyne, na co możemy liczyć, to że wzrośnie liczba tytułów z importu — bo gdzie indziej będzie się tworzyć ciekawe historie, owszem, ale nie u nas.

Co gorsza, poza pisarzami nie widzę nikogo, kto miałby interes w zmianie sytuacji, albo przynajmniej się nią żywiej zainteresował. Księgarze lobbują za własnymi interesami, biblioteki za własnymi. Na wydawców nie ma co liczyć. Ba, na polityków również. Jeżeli ktoś potrzebuje pisarzy, to tylko dla ozdoby. Nikt nam nie pomoże, jeśli sami sobie nie pomożemy.

No i właśnie dlatego chcę dołożyć własną cegiełkę do testowania alternatywnych dróg dystrybucji. Chodzi przede wszystkim o zdobycie wiedzy — i to takiej, która będzie przydatna dla nas wszystkich.

M.L.: Co planuje Pan zrobić z tą wiedzą? Jaki jest długofalowy plan dla spiskujących pisarzy? Blog, powieść, a potem...? Portal dla pisarzy? Wydawnictwo? Usługi selfpublishingowe?

T.W.: Za wcześnie, by o tym mówić. Najpierw muszę wiedzieć, co da się zrobić, a co nie ma sensu.

M.L.: Hmm, podejrzanie krótka ta odpowiedź. Znaczy coś jest na rzeczy?

T.W.: Tak, ale w tej chwili naprawdę niewiele mądrego mogę powiedzieć o przyszłości „Spisku…”. Wiadomo, że musi się rozwijać — jako zwykły blog ma ograniczoną siłę przebicia. Ale w którą stronę pójdzie? Na razie jedyna odpowiedź to: „nie wiem”.

Powiem jednak tak: cokolwiek ze „Spisku…” lub wokół „Spisku…” wyrośnie, na pewno nie będzie przedsięwzięciem nastawionym wyłącznie na generowanie mamony.

M.L.: Na „Spisku pisarzy” wielokrotnie poruszany był temat kulejącego rynku wydawniczego w Polsce. Większość pozycji dostępnych w księgarniach to tłumaczenia zachodnich bestsellerów, poradniki, nazwijmy to z braku lepszego określenia, filozoficzno-życiowe czy też „dzieła” celebrytów. Dlaczego oferta polskich wydawnictw jest tak uboga? Czy Polacy właśnie taką literaturę chcą czytać, czy też czytają i kupują średniej jakości literaturę, gdyż nic innego w księgarni nie znajdą? Krótko mówiąc, kto kształtuje rynek: wydawnictwa czy czytelnicy?

T.W.: Dystrybutorzy kształtują rynek. Wydawcy komercyjni wszystko robią pod nich, bo dzięki temu mają szansę na lepsze zyski. Stąd, na przykład, bardzo krótkie życie książki, która na półkach księgarni rzadko kiedy leży dłużej niż pół roku, a potrafi umrzeć już po kwartale. Na tym korzystają tylko hurtownicy i księgarze, którzy częściej mogą ogłosić, że mają nowości, no i szybciej pozbyć się mniej chodliwego towaru. Taki układ wymusza jednak obniżanie kosztów produkcji, a więc również honorariów autorskich. Wiadomo też, że łatwiej stworzyć bieda-poradnik, po prostu przerabiając już wcześniej opublikowany materiał, niż od zera napisać ambitną powieść. To pierwsze wynajętemu autorowi zajmie od trzech miesięcy do pół roku, to drugie potrwa spokojnie półtora do dwóch lat. Podobnie z tytułami importowanymi z zagranicy. Koszt licencji i tłumaczenia potrafi być większy niż honorarium rodzimego autora, ale ryzyko jest dużo mniejsze (bo tytuł się sprawdził), a produkcja może iść bez przerw (bo książki już napisane, trzeba tylko wyszukać te lepiej rokujące). Gusta czytelników też grają rolę, oczywiście, ale to czynnik, który łatwo odgadnąć. Tymczasem mało kto zwraca uwagę na zaplecze rynku, a właśnie tam widać całą patologię. Dystrybutorzy i sieci księgarskie działają tak samo jak sieciówki handlujące ciuchami. Towar musi być kupowany u producenta jak najtaniej, żeby marża sprzedawcy była jak najwyższa. Gdyby dało się produkcję polskiej literatury zlecić Chińczykom, już dawno byśmy to zrobili.

M.L.: Czyli spiskowa wersja Dawida i Goliata to pisarze kontra dystrybutorzy? Podoba mi się! Ale jak walczyć z takimi gigantami? Nawet jeśli znajdzie się brygada dobrych pisarzy gotowych pisać za darmo (żeby obniżyć koszty), jak zdobyć kanały dystrybucyjne? Do tej pory, czy to szczęśliwym zbiegiem okoliczności, czy też poprzez celowe działania „gigantów”, niezależni dystrybutorzy padali wcześniej czy później, jak na przykład portal Wydaje.pl.

T.W.: Hmm... Pisarze kontra dystrybutorzy to jednak uproszczenie. Główną przewiną dystrybutorów i sieci księgarskich, a więc najsilniejszych podmiotów rynku książki, jest krótkowzroczność. Nie jakaś szczególna perfidia. Po prostu skupiają się na krótkoterminowych zyskach, a swoją przewagę wykorzystują, aby przerzucić koszty na innych. Najtrudniej przykręcić śrubę czytelnikom, a więc klientom. Dużo łatwiej jest z wydawcami i to właśnie ich zmusza się do obniżania cen hurtowych książek. Wydawca z kolei — stojąc przed perspektywą niższych zysków — dociska swoich „dostawców”, czyli drukarza i pisarza. Cały system zalicza wtopę i nie da się tego naprawić, kasując jednego wroga, tak jak Dawid skasował Goliata. Problem pisarzy nie polega na tym, że ktoś tam spija więcej śmietanki czy mniej. Problem polega na tym, że oni tej śmietanki mogą tylko powąchać. Są na samym dole hierarchii dziobania.

No i to jest trop do poprawy sytuacji — trzeba pozycję twórców wzmocnić. Ja widzę tutaj dwie możliwości. Po pierwsze, dajemy pisarzom alternatywne drogi dystrybucji, rozwijamy self-publishing (ten prawdziwy, a nie fingowany za pośrednictwem wydawnictw vanity press). Generalnie wycinamy tylu pośredników między pisarzem a czytelnikiem, ilu się da. W ten sposób wywieramy też presję na tradycyjny model dystrybucji, na wydawców i księgarzy. Skoro pisarze będą mogli zarobić na alternatywie, wielu nie zgodzi się na głodowe honoraria.

Po drugie — budujemy samopomoc pisarską. Zarówno po to, żeby uczyć ludzi „jak lepiej pisać”, ale też po to, żeby dzielić się pisarskim, edytorskim i handlowym know-how, zapewniać pomoc prawną, a w razie konieczności walczyć o wspólne interesy. W Szwecji istnieje coś takiego jak związek zawodowy pisarzy (w Polsce nie do pomyślenia, prawda?). Mimo tego, że nie palą opon przed parlamentem, udało im się wypracować gwarancje, że honorarium pisarskie nie będzie niższe od bodaj 25% ceny hurtowej. Coś jak płaca minimalna dla autorów. Powtórzę: 25% ceny hurtowej książki. W Polsce ludzie się cieszą jak głupi, kiedy w pocie czoła wynegocjują 15%.

No więc nie o to tutaj chodzi, żeby twórcy pisali za darmo. Dokładnie na odwrót. A „Spisek…” to właśnie taki mały eksperyment w obu tych obszarach. Oczywiście za mało tego, świata blogiem nie zmienię, ale — no kurczę — od siedzenia z założonymi rękami jeszcze się nikomu nie polepszyło.

M.L.: Wspominał Pan wcześniej o stworzeniu żywej kultury pisania, również po to, aby umożliwić wyjście naszej kultury poza granice Polski. Zakładając, że dokonałaby się zmiana na polskim rynku książki, zwiększyła liczba rodzimych publikacji i w rezultacie mielibyśmy dobrej jakości literacki „towar eksportowy” — jak wyobraża sobie Pan sobie ekspansję „biało-czerwonych”? Polskojęzyczne dzieła literackie wymagają przecież tłumaczenia, by znaleźć odbiorców poza granicami Polski. Czy, Pana zdaniem, tłumaczenie rodzimej twórczości powinno być finansowane przez rząd? Europejskie granty? Czy też pisarze powinni pójść śladami Sapkowskiego i skupić się na tworzeniu literatury zdolnej zainspirować, na przykład, gry komputerowe?

T.W.: W tej chwili najważniejsze to skupić się na wzmocnieniu życia literackiego w kraju. Warto też umacniać wzorce, które dobrze rokują ekspansji. Mówię na przykład o tym, żeby w naszym dyskursie literackim więcej wagi poświęcać takim rzeczom jak konstrukcja opowieści, pełnokrwistość bohaterów, temat, a mniej fiksować się na języku i „pięknym stylu”. Tak samo, żeby nasza literatura rzadziej traktowała o Polsce i o tym, co tylko Polaka może zainteresować. Na razie z trudem ogarniamy, jak pisać na rynek wewnętrzny, a co dopiero światowy. Naprawdę — praca organiczna przed nami. Masa pracy. Byłoby miło, gdyby rząd zaczął w tym pomagać, ale nie zapowiada się na to. Poprzednia władza dostrzegała kulturę tylko wtedy, gdy chciała zorganizować festyn. Obecna, najwyraźniej, zamierza dostrzegać tylko taką kulturę, która współgra z jej fantazjami.

M.L.: Dziękuję za rozmowę.

Ilustracja: Małgorzata Lewandowska

Literacko się prowokuję

Jasper Fforde — człowiek, którego książki ze względu na styl, humor i wysoki poziom abstrakcji porównywane są z dziełami takich twórców jak Terry Pratchett czy Douglas Adams, nie zamierzał zostać pisarzem. Po prostu znudziła mu się praca w branży filmowej. Zresztą, przeczytajcie sami.

Anna Szumacher: Zanim przejdziemy do książek i procesu pisania, chciałabym porozmawiać o pańskiej karierze w przemyśle filmowym.

Jasper Fforde: Pewnie.

A.S.: Od dzieciństwa chciał pan pracować przy filmach i to marzenie się spełniło. Czy rzeczywistość planu filmowego dorównuje dziecięcym marzeniom?

J.F.: Tak, praca w przemyśle filmowym jest fantastyczna. Przez całe życie pracowałem tylko w takich zawodach, które wiązały się z moim hobby albo zwyczajnie chciałem je wykonywać. Nie wydaje mi się, bym kiedykolwiek pracował nad czymś, co mi się nie podobało. Zawsze kochałem opowieści. I kiedy zastanawiałem się, co zamierzam robić ze swoim życiem i karierą, zdecydowałem, że chcę pracować przy opowieściach. Nie wiedziałem, że potrafię pisać. Myślałem, że tylko mądrzy ludzie posiadają tę zdolność, a ja nie byłem najlepszym uczniem. Co w sumie było moją winą. Więc powędrowałem tam, gdzie czułem, że znajdują się historie, czyli do świata filmu, który zawsze uwielbiałem. Kręciłem się tam do skutku, nie uznając słowa „nie”, aż w końcu zacząłem pracować jako członek załogi. Byłem całkiem młody kiedy rozpocząłem pracę, miałem może dwadzieścia lat, a pożegnałem się z filmem w wieku lat czterdziestu.

A.S.: Porzucił pan film na rzecz pisarstwa. Jak do tego doszło? Obudził się pan pewnego dnia i postanowił: „No dobra, zakończyłem moją przygodę z filmem, teraz zostanę sławnym pisarzem”?

J.F.: Nie do końca tak było. Zacząłem od pisania nowel i opowiadań, a dopiero potem zabrałem się za powieści. Przez dziesięć lat napisałem może z siedem książek i dopiero kiedy udało mi się je opublikować, stwierdziłem, że to dobry moment na porzucenie przemysłu filmowego. Jednocześnie ciągnąłem dwie różne kariery, uczyłem się pisarstwa, pracując przy filmach. To nie była decyzja, którą podjąłem nagle. Dojrzewała we mnie dziesięć-jedenaście lat. Pisałem tak długo, aż stałem się wystarczająco dobry, by wydać książkę.

A.S.: Te siedemdziesiąt sześć listów odmownych, o których znalazłam informację, dotyczyło tylko powieści o Thursday Next, czy wszystkich pana utworów?

J.F.: Siedemdziesiąt sześć odmów dotyczy wszystkiego, co napisałem. Co pokazuje, że jeśli podzielimy tę liczbę przez dziesięć lat, odrzucano moje teksty siedem i pół razy na rok. Wcale nie tak dużo. Pisałem książkę, co zajmowało mi koło roku lub półtora, i rozsyłałem ją po znanych mi wydawcach i agentach literackich. Oni ją odrzucali, więc dochodziłem do wniosku, że w takim razie muszę napisać kolejną powieść. I tak właśnie robiłem: siadałem i pisałem następną. Napisz, nie działa, pisz inną, ta też nie pasuje, więc pisz jeszcze następną. Oto moja rada dla każdego autora. Jeśli chcesz być pisarzem, po prostu napisz książkę. A potem następną, i następną, i następną. W końcu nauczysz się pisać, i rzeczywiście staniesz się pisarzem.

A.S.: Wielu znanych autorów mówi dokładnie to, co pan. Że pierwsze książki, które napisali, były naprawdę okropne i są wdzięczni wydawnictwom, że ich nie przyjęły. Więc może rzeczywiście coś w tym jest. Kiedy przeczytałam o siedemdziesięciu sześciu odmowach, myślałam, że chodzi tylko o cykl o Thursday Next i moja pierwsza myśl brzmiała: „My nawet nie mamy tylu fantastycznych wydawnictw w Polsce!”. Druga myśl: „Ten człowiek ma nerwy ze stali”.

J.F.: Nie, ja myślę że zaprocentował zwyczajny upór. Jestem straszliwie uparty. Nie wiedziałem, czy kiedykolwiek zostanę opublikowany, ale kiedy pisałem, uważałem, że tekst, który tworzę, jest w porządku. Poza tym pisanie sprawiało mi przyjemność. Najważniejszą kwestią było, że naprawdę lubiłem pisać. Więc gdybym siedział nad tym przez kolejne pięć lat i wciąż nie zostałbym opublikowany, możliwe że bym się poddał. A może nadal bym pisał. To, co robiłem, było zwyczajnie przyjemne. Kiedy jest się autorem, ważne jest, by czerpać radość z pisania.

A.S.: Przejdźmy teraz do serii o Thursday Next. „Porwanie Jane E.” z tego cyklu jest pierwszym pańskim utworem, który został przetłumaczony na polski. Jak wszystko się zaczęło, jak narodziła się Thursday Next?

J.F.: Cóż, sposób, w jaki powstają wszystkie moje książki, wywodzi się z czegoś, co nazywam „narrative dare”, fabularnego wyzwania. Stawiam sobie wyzwanie, literacko się prowokuję. Kiedy przychodzi do mnie pomysł, a piszę fantastykę i czasami trafiają się naprawdę dziwaczne pomysły, mam taką teorię, że nie ma tak nieprawdopodobnej czy szalonej myśli, której nie dałoby się przekuć w książkę. Po prostu takiej nie ma. Ale niektóre pomysły wymagają sporo zręczności, czy też umiejętności spojrzenia na sprawę z zupełnie nowego, interesującego punktu. Więc rzucam sobie fabularne wyzwanie i mówię do siebie: no dobrze, jak zamierzam opowiedzieć tę historię? „Narrative dare” dla Thursday Next, dla pierwszej z książek o przygodach Thursday Next, czyli „Porwania Jane E.”, było tytułowe porwanie Jane Eyre z „Dziwnych Losów Jane Eyre” Charlotte Brontë. Tekst wszystkich kopii książki na świecie znika od strony dwusetnej wzwyż. Ktoś musi sprowadzić Jane z powrotem. I tak zaczyna się ta historia. Więc pomyślałem sobie: no dobrze, mam przestępstwo jak z thrillera sensacyjnego, czyli potrzebuję detektywa. Kobieta czy mężczyzna? Niech będzie kobieta, bo w dwóch poprzednich książkach miałem męskiego głównego bohatera. Brakuje tylko świata, w którym coś takiego mogłoby się wydarzyć. I ten świat, w którym coś takiego byłoby realne i gdzie Jane Eyre mogłaby być porwana, stał się tłem mojej historii. Punktem wyjścia było porwanie postaci literackiej, a potem wszystko zwyczajnie zaczęło grać.

A.S.: Czemu Jane Eyre? Czemu nie Panna Marple albo Julia od Romea?

J.F.: Padło na Jane Eyre, ponieważ nie chciałem zakładać, że wszyscy czytają klasyki. Ale jeśli jesteś czytelnikiem, a przypuszczam, że właśnie nim jesteś, gdyż czytasz moją książkę, będziesz wiedział, że Jane Eyre pochodzi z książki, gdzie w tytule jest Jane Eyre. Gdybym postawił na Pannę Marple, ludzie zaczęliby pytać: kto to? A w przypadku Julii pytanie brzmiałoby: która Julia? Gdybym wybrał Elizę Doolittle, nikt by nie wiedział, skąd ona jest. Jane Eyre to tak naprawdę dla mnie jedyny wybór, bo jej imię musi znajdować się w tytule książki. Nikt poza nią nie przyszedł mi do głowy. Ponadto, Jane jest prawdziwą ikoną silnej i niezależnej kobiety, która potrafiła coś zmienić na tak wiele różnych sposobów w historii literatury. I miała dodatkową rację bytu, ponieważ jej postać i postać Thursday są do pewnego stopnia podobne. Przynajmniej w kwestii tego, czego chcą, i problemów, jakie je dotykają. To była zawsze Jane, nikt inny.

A.S.: Fabularne wyzwanie nie istnieje tylko dla pisarza, ale też dla czytelnika. Porwanie fikcyjnego bohatera i stworzenie literackiego detektywa w nieistniejącej Anglii, natomiast w istniejących książkach, jest czystym szaleństwem. Kiedy czyta się przygody Thursday Next po raz pierwszy, człowiek waha się między oceną utworu jako całkowicie wariacki, a cudownie genialny. Ale cykl o Thursday Next jest też książką-wyzwaniem. Tak jak pan mówił, że trzeba być mądrym, by stać się pisarzem, przy czytaniu tego typu książek również trzeba być inteligentnym i oczytanym, ponieważ znajdują się w nich rzeczy, których czytelnik może nie znać i nie rozumieć.

J.F.: Nie chciałem stworzyć książki, którą mogliby czytać tylko ludzie zaznajomieni z literaturą klasyczną. Myślę, że jedynym, co trzeba wiedzieć podczas czytania „Porwania Jane E.”, jest fakt, że Jane Eyre jest postacią fikcyjną z innej książki, Shakespeare pisał sztuki, a Charles Dickens był pisarzem w epoce wiktoriańskiej. Nie musisz wiedzieć nic ponadto, ale jednocześnie powinieneś zdawać sobie sprawę, że „Dziwne losy Jane Eyre” to światowy klasyk i nie można w nim grzebać. Tak jak nie powinno dłubać się w dziełach Shakespeare'a. Fakt, że właśnie tak zrobiłem, jest tym bardziej zabawny. Nie musisz znać oryginału, by zorientować się, co chcę pokazać w „Porwaniu Jane E.”. Teraz powieści klasyczne niespecjalnie służą do czytania jako takiego, a bardziej do analizowania. Chciałem wyciągnąć je z otchłani czysto naukowej, mówiąc: nie, one są po prostu powieściami, naprawę świetnymi, rozrywkowymi historiami.

A.S.: W „Porwaniu Jane E.” występuje tylko Jane Eyre, ale w drugiej i trzeciej książce z cyklu jest o wiele więcej znanych i istniejących w rzeczywistości książek i wiele, wiele postaci z nich wyrwanych. I tu właśnie zaczynają się schody. Kilka razy zdarzyło się, że czytając dalsze tomy, musiałam sprawdzić, kim ta postać jest, i to było też literacką przygodą samą w sobie... Przejdźmy teraz do „Ostatniego Smokobójcy”, bo ta książka też została przetłumaczona na polski. Dlaczego książka dla dzieci?

J.F.: To była powieść, którą napisałem w okolicach roku 1996 czy 1997. Rozmawiałem wtedy o nowym pomyśle z moją siostrą i ona zasugerowała: „Czemu nie napiszesz dla młodszego odbiorcy?”. A ja rzuciłem: „Dobrze, czemu nie. Mogę spróbować i zobaczyć jak pójdzie. O czym powinna być?”. Odpowiedziała: „No nie wiem, smokach, magii, takich rzeczach”. Więc powiedziałem: „Okej, brzmi fajnie”. Próbowałem wtedy napisać książkę pod kątem publikacji, ale jednocześnie eksperymentowałem z czymś nowym. Dlatego ją napisałem. I dopiero ostatnio, całe lata później, bo w 2013, została wydana w Wielkiej Brytanii... Czternaście lat po tym, jak ją napisałem. Więc nie postanowiłem teraz pisać dla dzieci, „Ostatni Smokobójca” jest po prostu książką, którą miałem napisaną i nagle została wydana.

A.S.: Stała się całkiem popularna. Jeśli się nie mylę, napisał pan drugą część, która została już przetłumaczona w Polsce.

J.F.: Tak, tom drugi trafił do Polski. Jest jeszcze w tej serii trzeci. Jak tylko skończę pisać książkę, nad którą pracuję teraz, zabiorę się do pisania czwartej części tego cyklu. I prawdopodobnie w czterech się zamknę.

A.S.: Napisał pan również nieprzetłumaczone na polski „Nursery Crimes”, których akcja rozgrywa się w świecie zbliżonym do tego znanego z cyklu o Thursday Next. Czy mógłby pan trochę przybliżyć ten tytuł?

J.F.: To historie policyjne, w których jako ofiary przestępstw występują postacie ze znanych rymowanek i wyliczanek. W pierwszej z nich zamordowany jest Humpty Dumpty. W drugiej za zaginioną zostaje uznana Złotowłosa i wątkiem śledztwa jest kwestia, dlaczego owsianka miała inną temperaturę, jeśli była nalewana w tym samym czasie. Głównym bohaterem w „Nursery Crimes” jest detektyw z jednej z rymowanek, Jack Spratt. Inne postacie z wyliczanek żyją sobie normalnym, spokojnym życiem. Mamy na przykład Trzy Misie, które mieszkają w małej chatce w lesie. To jest największa przyjemność w fantastyce, że coś naprawdę dziwnego można przekształcić w zwyczajne i pospolite.

A.S.: Zostają nam jeszcze „Shades of Grey”.

J.F.: Ach, „Shades of Grey”. To niezależna nowelka, którą napisałem w 2010 roku. Jest o tyle ważna, że to moje pierwsze, całkowicie oryginalne dzieło, gdzie znajdują się tylko bohaterowie wymyśleni przez mnie, z własną historią. Kiedy pisałem cykl o Thursday Next i „Nursery Crimes” wykorzystywałem postacie, które istnieją w tzw. domenie publicznej i tworzyłem w oparciu o nie. Przy „Shades of Grey” tworzyłem wszystko od podstaw. Fabuła dzieje się w przyszłości, w post-apokaliptycznym świecie, w którym wszystko jest zdominowane przez barwy. To było moim wyzwaniem fabularnym w tym pomyśle. Czerpałem niesamowitą przyjemność z pisania tej książki i napawa mnie ona największą dumą. Dużo się dzieje i pojawiają się tam pytania, których nie zadajemy sobie na co dzień, w prawdziwym świecie. To dobra lektura dla tych, którzy chcieliby zobaczyć nasz świat przez soczewkę fantasy.

A.S.: Kiedy skończy pan pisać trzeci i czwarty tom „Ostatniego Smokobójcy”, czy ma pan plany na coś kolejnego? Jakieś nowe pomysły?

J.F.: Zawsze mam mnóstwo pomysłów. Idee są łatwe i idee są tanie. Problemem jest tak naprawdę przetworzenie ich na sto tysięcy znaków. Nie wystarczy mieć tylko pomysł, potrzebni są bohaterowie i kryjąca się za nimi opowieść. Oni muszą cię obchodzić, powinni być dla ciebie ważni. Poza tym i bohaterowie, i antagoniści muszą być interesujący. Tutaj zaczyna się ciężka praca. A najtrudniejsze w pisaniu jest to, że musisz znaleźć wystarczająco dużo czasu, by usiąść i pisać każdego dnia. Tak długo, jak tego wymaga książka.

A.S.: Pisze pan każdego dnia?

J.F.: Staram się, ale zdarzają się rozpraszacze. Na przykład jeżdżę na konwenty. Są obowiązki domowe. Mam dzieci, mamę, więc oczywiście zdarzają się dni, kiedy nie mogę pisać. I jeśli w tygodniu odejmie się, powiedzmy, dwa poranki i jedno czy dwa popołudnia, okaże się, że pracuję tylko trzy pełne dni w tygodniu. Co oznacza, że cała praca nad ukończeniem książki zajmuje o wiele, wiele dłużej. Czasami myślę, że powinienem zamieszkać w jakimś hotelu na całe sześć tygodni, by dokończyć pisanie. Nie widywać się kompletnie z nikim. Nikomu nie powiedzieć gdzie będę. Wyrzucić telefon. Wtedy pisanie byłoby o wiele prostsze.

A.S.: W wolnym czasie zajmuje się pan lotnictwem.

J.F.: Cóż, jest wiele rzeczy, które lubię robić. Co znowu powoduje, że odrywam się od pisania, a to niedobrze. Kończy się na tym, że mam wiele różnych hobby i niewiele czasu, który mogę im poświęcić. Ale tak, latam. Mam samolot, bardzo stary i piękny. Korzystam z niego, kiedy mogę. Fascynuje mnie też fotografia, robię wielkoformatowe zdjęcia. Tradycyjne, czarno-białe, które wywołuję w ciemni. Zajmuję się też malarstwem. Jest wiele rzeczy, które lubię robić, i muszę je odpowiednio organizować. Rano, kiedy wstaję wraz z dziećmi, maluję. Kiedy się budzą, schodzą na dół i bawimy się razem w malarstwo. W innych porach dnia raczej się tym nie zajmuję. W weekendy i czasami wieczorami zajmuję się fotografowaniem. Oczywiście, kiedy mogę, ale staram się wszystko gdzieś zmieścić. To trochę irytujące, po prostu muszę się sklonować. Albo przejść na emeryturę.

A.S.: Lepiej sklonować.

J.F.: Sklonować... ale wtedy mój klon weźmie na siebie wszystkie fajne rzeczy. A chodzi o to, by moja kopia zajęła się pisaniem, w czasie gdy ja będę się bawił. Ale skończyłoby się tym, że mój klon powiedziałby: No dobra, Jasp, ja lecę się bawić, a ty zabieraj się za pisanie. No, na Boga! Wtedy musiałbym sprawić sobie drugiego klona i obaj razem spędzaliby mój czas wolny, gdy ja tkwiłbym nad książką. Tak to właśnie działa.

A.S.: W takim razie to chyba nie najlepszy pomysł... Ostatnie pytanie: jak podoba się panu Polska?

J.F.: Bardzo! Mój dziadek był Polakiem. Był niezwykle polski; strasznie zajmowały go kłótnie na temat polityki. Moja matka też ma sporo polskich cech, choć nie zna ani słowa w tym języku. Ja również nie mówię po polsku i raczej nie jestem specjalnie polski, choć oczywiście mam dziadka Polaka. Ale lubię dobrą sprzeczkę, szczególnie na tematy polityczne, więc to jest chyba moja polska część. Darzę Polskę i jej mieszkańców dużą sympatią. Myślę, że wielu Brytyjczyków tak ma, bo jest silna więź między Anglikami i Polakami. Wielka Brytania jest wspaniałym i zabawnym miejscem, ale Anglicy mają w sobie pewną rezerwę. Kiedy przyjeżdżam do Polski mam wrażenie, że ludzie tu są o wiele bardziej otwarci. Mówią, co myślą, są bardziej żywiołowi i zakręceni. Może to nowa cecha, nie wiem, ale wydaje mi się, że teraz jest ciekawie żyć w Polsce.

A.S.: Myślę, że jesteśmy, jacy jesteśmy, bo mamy za sobą sporo dziwnej i szalonej historii. To jest w naszej krwi.

J.F.: Tak, pewnie masz rację. Cechuje was, powiedzmy, dynamizm, który jest ekscytujący. Niesamowite jest wędrowanie tutaj, po budynkach festiwalowych i patrzenie, jak każdy jest po prostu sobą. W Anglii też mamy takie zjazdy, ale nie do tego poziomu. Tutaj wszyscy są poprzebierani, mogą po prostu zdjąć maskę i pobyć sobą, zupełnie niczym się nie przejmując. Sądzę, że Polacy lepiej rozumieją, kim tak naprawdę są.

A.S.: Albo przynajmniej kim chcą być. Większość cosplayersów nie chce być sobą, tylko kimś zupełnie innym.

J.F.: Ale dokładnie wiedzą kim. Chcą być kimś i to jest świetne.

A.S.: Fantastycznie było pana spotkać i mam nadzieję, że spędzi pan tu miło czas. Bardzo dziękuję za rozmowę.

J.F.: Ja również dziękuję.

* * *

Wywiad został nagrany podczas wizyty pisarza w Polsce na Pyrkonie'15

Permutacja

Bartłomiej Dzik

Ilustracje: Magdalena Kucenty

Odzyskawszy przytomność, ujrzałem mlecznobiałe płytki podłogi, na których rozkwasił się mój nos. Coś wokół błyskało. Z wysiłkiem obróciłem głowę w stronę światła. Pomieszczenie wyglądało jak po trzęsieniu ziemi — poprzewracane krzesła i regały, wszędzie pełno rozbitego szkła i różnokolorowych plam po rozlanych cieczach. Podwieszany sufit popękał w kilku miejscach, odsłaniając przewody systemu wentylacyjnego. Z kilkunastu świetlówek paliły się tylko dwie, przy czym jedna, zwisająca krzywo na obluzowanych przewodach, migotała nerwowo na skraju wypalenia, jak to się czasem dzieje w zaniedbanych garażach podziemnych.

Leżałem w magazynie medycznym, co już samo w sobie było podejrzane, bowiem ostatnie, co zapamiętałem, to wizyta w serwerowni celem instalacji nowych macierzy dyskowych. Owszem, miałem świadomość, że kiedy nagle urywa się film, to często nie jesteśmy w stanie odtworzyć ostatnich minut sprzed utraty przytomności. Mogłem więc skończyć pracę w serwerowni i potem udać się do magazynu medycznego. Tylko po co? Nie, coś mi tu ewidentnie śmierdziało i wcale nie chodziło o nadpaloną instalację elektryczną.

Niektóre nieczynne świetlówki wyglądały na nienaruszone; fakt, iż  działały tylko dwie centralne, sugerował aktywację awaryjnego zasilania i systemu oszczędzania energii — nic dziwnego po takiej demolce. Nie ryczały syreny alarmowe, ciszę zakłócało jedynie cykanie migocącej świetlówki. Albo alarm się nie uaktywnił, albo, co bardziej prawdopodobne, już się po prostu wywył, gdy leżałem nieprzytomny. Biorąc pod uwagę, nad czym pracowaliśmy, wszystko się mogło zdarzyć…

Badaliśmy Pierścień. Tak skrótowo i do bólu banalnie nazwano artefakt znaleziony przypadkiem w kambodżańskiej dżungli podczas akcji antyterrorystycznej, w którą zaangażowane były amerykańskie i francuskie służby specjalne. Bynajmniej nie było to jakieś kuriozum w stylu kryształowej czaszki dla żałosnych wyznawców paleoastronautyki. Pierścień wykonano głównie z metali ziem rzadkich i węgla w kilku przedziwnych odmianach alotropowych. Miał dwadzieścia centymetrów średnicy oraz dwa i pół centymetra grubości. W środku srebrzystej obręczy tkwiła kryształowa tafla, a w niej fosforyzował hologram nietypowej spirali, której koniec był połączony ze środkiem łukowatym przęsłem prostopadłym do płaszczyzny kryształu.

Francja i Stany Zjednoczone, Francuzi i Amerykanie — ileż to dowcipów opowiedziano, ile hektolitrów atramentu wylano, ile gigabajtów wystukano na klawiaturach na temat tego, jak bardzo się różnią. Jednak w obliczu niekwestionowanej styczności z wytworem obcej cywilizacji wszystkie te anegdotyczne różnice i animozje zeszły na daleki plan. Sprawa była prosta: należało zjednoczyć siły, by zbadać Pierścień, oraz — jakżeby inaczej — ukryć jego istnienie przed resztą świata. Cywilne i wojskowe ośrodki naukowe, nawet te strzeżone lepiej niż Fort Knox, nie zapewniały wystarczającego poziomu sekretności i bezpieczeństwa. Tylko supertajna baza ukryta dwadzieścia metrów pod lodami Antarktydy, przygotowana już w latach 80-tych XX wieku na podobną ewentualność, była odpowiednim miejscem na analizę niezwykłego znaleziska. Placówkę obsadzono dwunastoosobowym zespołem francuskich i amerykańskich specjalistów. Mnie ściągnięto z centrali DGSE i powierzono opiekę nad infrastrukturą informatyczną.

Pierścień posiadał zaskakującą właściwość — potraktowany silnym polem elektromagnetycznym, wysyłał trwający kilkadziesiąt milisekund sygnał zwrotny o zmiennej amplitudzie i częstotliwości na granicy fal rentgenowskich i gamma. Nie mieliśmy wątpliwości, że to jakiś rodzaj komunikacji i cała nasza trzymiesięczna praca polegała właśnie na traktowaniu artefaktu przeróżnymi impulsami i analizie feedbacku. Sygnały zwrotne Pierścienia zdecydowanie nie były losowym szumem, natomiast ich związek z impulsem pobudzającym zdawał się bardziej subtelny niż błąd pomiaru naszej superczułej aparatury. Klasyczny problem z zakresu teorii chaosu…

Należało się podnieść. A przynajmniej spróbować, co nie było proste. Bolała rozbita głowa, a plecy przygniatał abstrakcyjny ciężar. Co więcej, zdawało mi się, że jestem jakiś taki napuchnięty, czy może… napompowany? Nawet nie potrafiłem dobrze nazwać tego stanu, ale z moim ciałem coś było ewidentnie nie tak.

Potrzebowałem minuty, by przykucnąć, i kolejnej, by stanąć na miękkie nogi. Cały czas miałem mroczki przed oczyma i ogólnie szwankowała mi ostrość widzenia. Podparty o krawędź biurka, obróciłem się w stronę lustra, które jakimś cudem przetrwało kataklizm w nienaruszonym stanie. Gdy oczy odzyskały zdolność akomodacji, spojrzałem na siebie, a moja i tak mocno obolała głowa otrzymała kolejny cios. Nie fizyczny, ale egzystencjalny, przy czym równie bolesny.

To nie byłem ja.

Ze srebrnej tafli patrzył na mnie poturbowany Max Whittman, szef naszego zespołu. Ubrany w marynarkę, korpulentny, łysawy pięćdziesięciolatek o zadbanym zaroście w kolorze soli i pieprzu. Co on robi w lustrze? — taka była moja pierwsza, niezbyt błyskotliwa myśl. Max miał bardzo głupią minę.

Stałem tak dłuższą chwilę, bojąc się nawet drgnąć. To było niejako odwrócenie sytuacji z horrorów klasy B — tam stojący przed lustrem facet lęka się, że jego odbicie zachowa się inaczej niż on sam. Mnie przerażało coś dokładnie przeciwnego — że ten drugi w lustrze zachowa się tak samo jak ja: mrugnie okiem, kiedy ja mrugnę, uniesie rękę, kiedy ja uniosę…

Odgłos kroków wyrwał mnie ze stuporu. Obróciłem się w stronę drzwi, które wisiały krzywo, utrzymywane tylko na górnym zawiasie. Parę sekund później białe przeszklone skrzydło zgrzytnęło o podłogę. Do magazynu wparowali Duncan Benter i Alex Vinotti. Pierwszy był profesorem antropologii z Yale, drugi — oficerem US Navy i najwybitniejszym żyjącym kryptologiem. Alex trzymał w dłoniach mały tradycyjny notatnik oraz pióro kulkowe. Na tyle, na ile mogłem ocenić przytępionym wzrokiem, byli w całkiem niezłym stanie, co najwyżej lekko draśnięci.

— O, jestem! — Rozpromienił się Duncan i wskazał na mnie palcem w taki sposób, jakby mierzył z pistoletu. — Rany boskie, jak ja wyglądam — jęknął zaraz potem, marszcząc brwi.

— Że co? — wydukałem.

Kolejny egzystencjalny cios obuchem. To strasznie głupie uczucie, gdy się mówi nie swoim głosem.

— Chyba Pierścień odpalił — oznajmił z zadziwiającym spokojem Alex.

— Że co? — powtórzyłem.

Podeszli do mnie dwa kroki, przyglądając się nieufnie, jakbym był jakimś wściekłym gorylem, który zaraz wyłamie kraty i rozszarpie gości w ZOO.

— A ty kim jesteś? — zapytał Duncan, kręcąc podejrzliwie nosem.

Przez chwilę milczałem, skonsternowany głupotą tego pytania.

— To ja, Jean.

— Aaa… to ty, Jean — odparł odkrywczym tonem Alex, po czym natychmiast zapisał parę słów w notatniku.

— Masz moje ciało — stwierdził Duncan zakłopotanym tonem, a ja w odpowiedzi spojrzałem na niego z politowaniem, jak na niegroźnego wariata.

— Co ty chrzanisz? — ripostowałem. Potem przeniosłem wzrok na swoje pulchne dłonie i wystający brzuch.

— To ja, Whittman.

Pierwszy raz w życiu miałem wrażenie, że za chwilę zwariuję.

— Ja jestem Sarah — dodał Alex. To było niczym dobijający cios w plecy. Nogi ugięły się pode mną. Tymczasem Vinotti podsunął mi pod nos rozłożony notatnik i wyjaśnił:

— Pozamienialiśmy się ciałami.

Rzuciłem okiem na ledwo czytelne bazgroły:

— Yyy… — stęknąłem w odpowiedzi.

— Na razie mam tylko tyle — Alex rozłożył ręce. — Obudziliśmy się razem z Duncanem, to znaczy z Maxem, przy ekspresie do kawy w jadalni. Max pamiętał, że był w magazynie medycznym, więc od razu pobiegliśmy tutaj. Po drodze spotkaliśmy jeszcze Luisa, czyli Roberta Hayesa…

Musiałem mieć bardzo głupią minę. Popatrzyli na mnie współczująco.

— Usiądźmy — westchnąłem.

Podnieśliśmy powywracane krzesła i znaleźliśmy stolik, który wyglądał na najstabilniejszy w magazynie. Alex, czy tak właściwie Sarah Kessler, nasza astrofizyk w ciele Alexa, znów coś pośpiesznie zanotowała, wyrwała dwie karteczki i jedną dała mi, a drugą Duncanowi, czyli Maxowi Whittmanowi w ciele Duncana. Mieliśmy teraz kopie listy z notatnika. Oczywiście, dużo wygodniej byłoby korzystać z naszych pracujących w wewnętrznej sieci smartfonów, teraz jednak te elektroniczne cacka smutno milczały, gdyż ich tranzystorowe dusze odeszły do krainy wiecznych bitów. Byliśmy zmuszeni cofnąć się do pradawnej epoki papieru.

— Niech każdy to trzyma i uzupełnia dla orientacji — wyjaśniła Sarah-Alex. — Musimy zaraz poszukać pozostałych, ale najpierw zajmiemy się tobą. — Popatrzyła na mnie, marszcząc brwi. — Źle wyglądasz…

Wzruszyłem ramionami Maxa i westchnąłem:

— Musiałem uderzyć czołem o krawędź blatu, kiedy upadałem, a potem jeszcze poprawiłem podłogą. Czuję się jak psia kupa — dodałem, a siedzący obok Max w ciele Duncana tylko syknął pod nosem. — Mam też coś ze wzrokiem.

— Pewnie wypadły ci soczewki kontaktowe.

— Przecież ja nie noszę soczewek — odparłem.

— Ale JA noszę!

— No fakt…

Cholera, trudno się w tym wszystkim połapać. Ból rozbitej głowy nie ułatwiał skupienia myśli. Sarah-Alex i Max-Duncan bez słowa przystąpili do oględzin. Byłem nieźle poobijany, ale kości wyglądały na nienaruszone, wystarczyło odkazić rany i założyć opatrunek. Gorsze przyszło potem: Max-Duncan odszukał w magazynie nowe szkła i uparł się, bym je założył. Nigdy w życiu czegoś takiego nie robiłem i teraz również nie miałem ochoty grzebać sobie — to znaczy, w jakimś ograniczonym sensie „sobie” — w oku. Już wolałem gorzej widzieć. Max-Duncan jednak nalegał, Sarah-Alex mu wtórowała, więc w końcu uległem. Jakoś mi założyli te szkła, choć sporo potu i łez się przy tym polało. Ich potu i moich łez.

* * *

Gdyby podglądał nas ktoś nieznający historii zmagań z artefaktem, byłby pewnie wielce zaskoczony, że przyjęliśmy zamianę ciał jako po prostu fakt, nie wdając się w filozoficzne dysputy o możliwość niemożliwego. Prawda była taka, że, po trzech miesiącach żmudnych badań, atmosfera oczekiwania na przełom zrobiła się wyjątkowo gęsta. Pewnie niedługo zwariowalibyśmy, gdyby nic się nie wydarzyło. Oczywiście zakładaliśmy raczej, że Pierścień w końcu przemówi płynnym esperanto, zdradzając sekret zimnej fuzji i podróży międzygwiezdnych. Liczyliśmy się też z nagłą zagładą Układu Słonecznego, bądź umoralniającym kazaniem z ust Pierwszej Przyczyny. Zamiana ciał była na tym tle czymś dziwacznym, czymś na swój sposób banalnym, ale — umówmy się — gdzież nam, maluczkim, oceniać zamysły twórców Pierścienia.

Przebywanie w innym ciele to coś fundamentalnie innego niż stan chorobowy czy założenie niedopasowanych ciuszków. Nie można o tym ot tak, po prostu zapomnieć. Człowiek non stop ma wrażenie jakiejś niekompatybilności, czuje, że mózg nie do końca zgrywa się z resztą organizmu. Być może, gdybym wylądował w ciele podobnie zbudowanego rówieśnika, nie byłoby to aż tak frustrujące, ale w nagłym postarzeniu się o ćwierć wieku i przytyciu o trzydzieści kilogramów trudno znaleźć jakiekolwiek plusy. Inni mieli więcej szczęścia, choć mogłem podejrzewać, że Sarah Kessler w ciele starszego faceta również odczuwała spory dyskomfort. Gdy wychodziliśmy z magazynu medycznego, oczyma wyobraźni widziałem ją, jak podchodzi pierwszy raz do pisuaru…

Na korytarzu z miejsca zaczepili nas Robert Hayes, fizyk jądrowy, w ciele Louisa Leblanca, językoznawcy i psychologa z Sorbony, oraz Ramona Charles, doktor medycyny, w ciele Luca T. Mei, matematycznego geniusza i słynnego hakera, najmłodszego członka zespołu. Chwilę zajęło nam doinformowanie, kto jest kim. Dowiedziałem się przy okazji, że w moim ciele przebywa Amanda Day, biofizyk, co mnie poniekąd ucieszyło, bo z Amandą świetnie się dogadywaliśmy. Zapewne zadba o mnie, to znaczy o moje ciało, jak nikt inny. Amandy-mnie nie było razem z Robertem-Louisem i Ramoną-Lukiem, gdyż zajęła się uruchamianiem śluzy sterylizacyjnej.

— Impuls z Pierścienia sfajczył cała aparaturę pomiarową i co wrażliwszą elektronikę — Robert-Louis przeszedł od razu do konkretów. — Działa zasilanie awaryjne i wentylacja, ale padł rekuperator. Jesteśmy wszyscy napromieniowani…

Dopiero teraz spojrzałem na wskaźniki radiacji przytroczone do ubrań, wcześniej jakoś w ogóle o tym nie pomyślałem. Wszystkie prostokątne płytki były ciemnoszare. Niedobrze, ale też nie tragicznie. Sterylizator byłby zdecydowanie przydatny.

— Łączność padła całkowicie — kontynuował Robert-Louis — choć można spróbować sklecić jakąś prowizorkę i wysłać prośbę o pomoc na falach długich.

Słuchałem tego jak poezji. Nie dlatego, że Hayes mówił coś wyjątkowo odkrywczego. Po prostu było niesamowitym przeżyciem usłyszeć techniczne konkrety płynące z wąskich ust podwójnego profesora Louisa, który wcześniej nie potrafił powiedzieć nic prostszego niż „pozastrukturalna subkognicja na metapoziomie metajęzyka” czy podobne metapierdoły…

Zrobiliśmy kopie listy z nazwiskami i ciałami. Trochę nam to zajęło, bo dysponowaliśmy jednym piórem kulkowym Sarah-Alexa. Takie są konsekwencje, gdy zbyt wielką nadzieję pokłada się w technice. Nowa lista prezentowała się następująco:

Czyli mieliśmy już uporządkowaną połowę załogi, z czego dwie osoby, w tym ja, pojawiły się po obu stronach listy, to znaczy miały zidentyfikowane lokalizacje ciała i umysłu. Znalezienie reszty teoretycznie nie powinno zająć wiele czasu, niemniej podziemny kompleks bazy był relatywnie rozległy dla dwunastoosobowej drużyny.

Rozdzieliśmy się. Ja-Max i Robert-Louis ruszyliśmy w kierunku stacji transformatorowej i serwerowni. Raczej nie miałem nadziei, że uda się przywrócić sprawność sieci bezprzewodowej, ale być może ocalały jakieś ostatnie logi na dyskach twardych, bezcenne z punktu widzenia analizy, co tak właściwie zrobił Pierścień. Pozostała trójka skierowała się na górny poziom, do kuchni i pokojów prywatnych, by odszukać resztę zespołu. Mieliśmy się potem wszyscy możliwie szybko spotkać w jadalni, pełniącej na co dzień funkcję sali odpraw.

W połowie drogi do stacji transformatorowej dogonił mnie zdyszany Max-Duncan, złapał za ramię i odciągnął na bok.

— Gdybyś się źle poczuł, no wiesz, serce… — mówił cicho, jakby się wstydził. Wcisnął mi w dłoń blister z jakimiś tabletkami. — To jest lek na nadciśnienie, musisz potrzymać pastylkę pod językiem, aż się rozpuści. Powinieneś mieć jeszcze fiolkę w wewnętrznej kieszeni marynarki, ale tu masz zapas z magazynu.

Pokiwałem głową bez przekonania. Cały czas źle się w tobie czuję, mogę nawet nie zauważyć, że umieram — odparłem w myślach.

— Potem dam ci lek na prostatę — kontynuował, nie zauważając mojej sceptycznej miny — trzeba brać po jednej pastylce rano i wieczorem…

Prostatę?! Ja mam dwadzieścia osiem lat! To znaczy miałem jeszcze godzinę temu…

Cóż, Max Whittman był wybitnym strategiem i zaszedł bardzo wysoko najpierw w strukturach FBI, a potem NSA. Gdy dzielił się z nami anegdotami o swej dawnej pracy, można było odnieść wrażenie, że każdy agent specjalny to alkoholik, palacz i hurtowy pochłaniacz kofeiny. Konsekwencje niezdrowego trybu życia szefa czułem teraz na własnej, to znaczy, pożyczonej skórze.

Max-Duncan spojrzał jeszcze na mnie troskliwym wzrokiem, jakbym był — bo ja wiem? — jego chorym dzieckiem i zawrócił w stronę kuchni. Stojący parę kroków dalej Robert Hayes niezdarnie próbował ukryć wyraz rozbawienia na twarzy Louisa.

Po drodze do stacji transformatorowej minęliśmy masywne drzwi śluzy sterylizacyjnej. Były szczelnie zamknięte, a na panelu nie paliła się żadna kontrolka. Wszystko wskazywało na to, że Amandzie nie udało się uruchomić sterylizatora, czyli z napromieniowaniem będziemy musieli sobie poradzić bardziej konwencjonalnymi metodami. Chwilę później naszą uwagę przykuły dziwne odgłosy, coś jakby śmiech połączony z sapaniem, dobiegające zza niedomkniętych drzwi składu elektrotechnicznego. Ostrożnie weszliśmy do środka. Podobnie jak w magazynie medycznym, tutaj również większość sprzętów była powywracana i paliło się tylko parę z kilkunastu świetlówek. Niemniej, beztrosko baraszkującą parę widzieliśmy aż nazbyt dobrze.

Z początku siebie nie poznałem. Nic w tym dziwnego, człowiek rzadko kiedy ogląda swoje plecy, a jeszcze rzadziej widzi siebie od tyłu ze spuszczonymi do kostek spodniami i damskimi nogami oplecionymi na biodrach. Kocham się z Sarah Kessler — w tym stwierdzeniu było chyba więcej przerażenia niż konsternacji. Sarah, nie no, w życiu, dajcie spokój — jęknąłem w duszy i stałem jak zahipnotyzowany. Robert-Louis chrząknął mi zza pleców. Ja, to znaczy Amanda-ja, odwróciła się, pisnęła przerażona, po czym zrobiła niezgrabnie dwa kroki w tył, w czym niewątpliwie przeszkadzały opuszczone spodnie i zasłoniła oburącz swoje — moje? — przyrodzenie. Leżąca na wielkiej skrzyni Sarah Kessler zeskoczyła niezgrabnie na podłogę, poprawiła rozpiętą bluzkę, kucnęła i sięgnęła po leżące nieopodal spódnicę i majtki.

— Ale heca — zarechotał Robert-Louis.

— Nie no, jasna cholera — jęknąłem.

— Max — zaczęła Amanda-ja. — posłuchaj…

— Jean — poprawiłem ją.

— O, ku… — syknęła pod nosem Sarah Kessler. To znaczy ktoś, kto był w jej ciele, bo przecież wiedziałem, że ona siedzi u Alexa Vinottiego.

Amanda-ja przygryzła wargi, spłonęła rumieńcem niczym przyłapana na macankach nastolatka, pochyliła się i niezdarnie naciągnęła spodnie. Coś kazało mi się w duchu pomodlić, żeby nie przycięła rozporkiem mojej-jej męskości.

— Jean, przepraszam — wydukała, uśmiechając się krzywo. — No, ale po prostu… jakoś nie mogliśmy się powstrzymać. To było takie niesamowite…

— Cholera, bez sensu są te stringi — warknęła mocująca się na podłodze z majtkami Sarah Kessler.

— To Luc — wyjaśniła Amanda-ja, przenosząc wzrok na Sarah.

Potrząsnąłem głową i zamrugałem oczyma, jakbym budził się z hipnozy. Trochę pomogło odzyskać trzeźwość myśli. Zatem Amanda Day, w moim ciele, uprawiała seks z Lukiem T. Mei, w ciele Sarah Kessler.

Zachciało im się, do stu pieprzonych diabłów, posprawdzać, jak to jest z drugiej strony!

— Nie mówcie Sarah, ona jest taka zasadnicza — poprosił Luc, ponosząc się w końcu z podłogi.

Czterdziestoletnia stara panna Kessler w tych sprawach niewątpliwie byłaby zasadnicza. Z drugiej strony, co niby miałaby zrobić Lukowi? Oczy wydrapać? To znaczy, sobie oczy wydrapać? Ramonie w ciele Luka wydrapać??? Bez sensu.

Tak, to wszystko jest bez sensu…

Musiałem na chwilę przysiąść i złapać oddech. Serce mi łomotało i zacząłem się poważnie zastanawiać, czy to nie jest ten właściwy moment na zażycie otrzymanego od Maxa-Duncana lekarstwa, ale na szczęście dość szybko doszedłem do siebie. To znaczy może nie tyle „do siebie”, co do stanu używalności.

Podzieliliśmy się z Amandą-mną i Lukiem-Sarah naszą dotychczasową wiedzą o zamianie ciał i poinformowaliśmy o zebraniu w jadalni. Luc przyjrzał się uważnie karteczce z zapisanymi imionami i mruknął:

— Ciekawe… Jak na razie, żadne ciało nie jest na miejscu ze swoim umysłem. Nie ma też takiej sytuacji, by nastąpiła po prostu wymiana, że A ma ciało B i odwrotnie. Czyli mamy taką specyficzną permutację…

Nasz hacker jest trochę świrem i zbokiem, ale trzeba przyznać, że potrafi ujmować trudne problemy z zaskakują precyzją. Permutacja! Właśnie to się nam przytrafiło. Umysły przepermutowane z ciałami. Jak jednym słowem można pięknie ogarnąć chaos!

Na wszelki wypadek zabraliśmy z magazynku latarki i komplet narzędzi z zasilaniem akumulatorowym. Ruszyliśmy do stacji transformatorów. Podążałem za resztą ciałem Maxa, ale umysłem nie mogłem się uwolnić od obrazu Amandy-mnie uprawiającej seks z Lukiem-Sarah. Tylko że przestało mnie to już oburzać — wręcz przeciwnie, zacząłem odczuwać rodzaj perwersyjnej fascynacji. Myślami zacząłem płynąć po oceanie coraz dziwniejszych scenariuszy. A gdybym ja był w ciele kobiety, to może też miałbym nieodpartą pokusę kochać się z jakimś facetem? A jakbym się wówczas kochał z kimś w moim ciele? To znaczy, tak jakby sam ze sobą? Czy miałbym opory przed seksem z piękną kobietą, wiedząc że w jej umyśle siedzi inny facet? Czy to byłby jeszcze seks hetero? Co się stanie, jeśli ciało Sarah Kessler zajdzie w ciążę? Czyje to właściwie będzie dziecko?

Dość!!!

Zwariować można…

Po drodze zajrzeliśmy do serwerowni. Twórcy bazy liczyli się z tym, że instalacja może ulec częściowemu zniszczeniu przez potężny impuls elektromagnetyczny — choć bardziej mieli na myśli eksplozję nuklearną w bliskiej odległości niż katastrofę wewnątrz kompleksu. Backup danych dokonywany był czteropoziomowo, również na nośnikach optycznych. Wszystkie serwery były co najmniej zduplikowane, istniał też imponujący magazyn części zamiennych, utrzymywany w specjalnej krypcie izolowanej ołowiem, płaszczem wodnym i komorami próżniowymi. Zatem, dopóki działało zasilanie awaryjne, istniała szansa na uruchomienie skromnej stacji roboczej i odtworzenie z kopii zapasowej ostatnich chwil przed katastrofą.

Zabrałem z serwerowni wszystkie nośniki, które rokowały nadzieję na reanimację. Potem, wraz z Robertem-Louisem, Amandą-mną i Lukiem-Sarah, udaliśmy się do stacji transformatorów celem dokładniejszego sprawdzenia, na ile sprawnie funkcjonuje system awaryjnego zasilania i które instalacje, poza tymi niezbędnych do podtrzymania życia w bazie, możemy spróbować uaktywnić.

Baza była zasilana niewielkim eksperymentalnym reaktorem jądrowym typu SFR, który miał ponoć masę zalet i tylko jedną wadę, że przypadkiem wyłączony, już nigdy się więcej nie włączy. Domyślnie, alarm krytyczny nie wygaszał reaktora, a jedynie przełączał go w stan uśpienia. Instalacja jądrowa nie dostarczała wówczas prądu — ba, nawet pobierała energię z paliwowych agregatów zasilania awaryjnego — ale za to możliwa była jej szybka reaktywacja. Niestety, pobieżny rzut oka na kontrolki nie pozostawiał wątpliwości, że Pierścień nie wyczuł subtelności reaktora SFR i zrobił złośliwe „pstryk”. Byliśmy zdani na agregaty paliwowe zapewniające około siedmiodniową rezerwę mocy. Należało oszczędnie dysponować zasobami — o relaksie w jacuzzi nie mogło być już mowy. W sumie mała strata, bo jakoś zupełnie nie pociągała mnie kąpiel w ciele Maxa Whittmana. Rzecz jasna, perspektywa innych członków zespołu mogła być bardzo odmienna.

Gdy ocenialiśmy stan instalacji, prędzej czy później musiało paść nazwisko Davida Lacroix, inżyniera odpowiedzialnego między innymi za konserwację systemów zasilania. Nie zaleźliśmy go, ani kogoś w jego ciele, na tym poziomie bazy, choć tu zazwyczaj pracował. To mogło oznaczać, że…

— W czasie eksperymentu był na poziomie minus trzy — jęknął posępnie Luc-Sarah.

Poziom minus trzy to bunkier z mikroakceleratorem cząstek i najeżoną czujnikami komorą, w której zamknięto Pierścień. Regulamin testów zakładał, że w trakcie odczytywania impulsów zwrotnych artefaktu nikt nie może przebywać na poziomie komory Pierścienia, ale ta praktyka została już dawno zarzucona, tak jak większość pozostałych procedur bezpieczeństwa. Trzy miesiące bezowocnej dłubaniny potrafią złamać każdego służbistę, a personel bazy był, jak nieskromnie by to nie brzmiało, złożony z wybitnych indywidualności, a nie karnych wyrobników.

— Pewnie tam ciągle jest… — westchnęła Amanda-ja, nie rozwijając jednak myśli w logicznie narzucający się ponury wniosek.

— Znaczy się, pewnie jego ciało — poprawiłem.

Skinęli smętnie głowami.

— Cholera, zejdę po niego! — syknął Robert-Louis.

Ostatecznie zeszliśmy razem, ja-Max i Robert-Louis. Człowiek ma czasem więcej zapału pomocy bliźnim niż rozumu: nie skojarzyłem, że zejście ciasnym szybem po drabince w moim stanie, to jest — w nie moim ciele — nie było najlepszym pomysł. Trudno koordynować wspinaczkę, gdy nie pamięta się o wystającym brzuchu i ma się przekonanie, że ręce i nogi są o dziesięć centymetrów dłuższe niż w rzeczywistości. Obdrapałem się, obtłukłem i raz omal nie spadłem Robertowi-Louisowi na głowę.

Na dole było ciemno i przydały się zabrane z magazynu latarki. Odnaleźliśmy Davida półprzytomnego, opartego plecami o spalony panel kontrolny akceleratora.

— Myśleliśmy, że nie żyjesz — wyrwało mi się na jego widok.

— Też tak myślałem — westchnął słabym głosem. — Piję spokojnie kawę, gdy nagle film się urywa, wszystko boli cholernie, wokół ciemno…

Mimowolnie rzuciłem okiem na jego wskaźnik napromieniowania. Był jasnoszary. To oznaczało, że będąc na poziomie minus trzy, otrzymał dawkę radiacji mniejszą niż my na górze. Zaskakujące…

— Tłumaczyłem Alexowi, że Ramona ma kompleks Elektry — kontynuował. — Tak sobie myślałem, że miałem zawał od tej kawy, czy coś takiego, i mnie żywcem pogrzebaliście. Ramona potwierdziła zgon, bo była na mnie zła…

— Duncan! — krzyknąłem, dumny ze swej szybkiej dedukcji.

— Eee? — popatrzył mnie krzywo, jak na wariata.

— Nie jesteś Duncan? — Robert-Louis zmarszczył brwi.

— Co z wami? Braliście coś?

— Spójrz na siebie. — Skierowałem snop światła latarki na jego ręce i tors.

— Aaaa! — wrzasnął, jakby zobaczył ducha. Ojciec naszego inżyniera przyjechał do Francji z Senegalu. Duncan Benter był zaś z pochodzenia Irlandczykiem. Dwa razy mniejszym od Davida Irlandczykiem.

— Jesteś w ciele Davida — wyjaśniłem całkiem spokojnym tonem. Cóż, wszystko jest kwestią wprawy.

— O co chodzi? — Popatrzył krzywo na swoje wielkie dłonie. — To jakaś pieprzona reinkarnacja?

Zaiste, przenikliwość godna profesury z antropologii.

— Nie, tylko permutacja — odparłem. Na pożyczonej od Maxa Whittmana pulchnej twarzy po raz pierwszy od godziny zagościł delikatny uśmiech.

Pomogliśmy mu wstać. Kiepsko nam szło, bo to raczej David Lacroix — gdyby był w pełni sprawny — mógłby nas obu podnieść, wsadzić pod pachy i zataszczyć na górę. Zawsze się w duchu śmiałem, że powinien mieć raczej na imię Goliath.

Duncan-David szybko zresztą doszedł do siebie. Stan, w jakim go zastaliśmy, był chyba bardziej wynikiem psychicznego szoku niż doznanych obrażeń. Wróciliśmy na poziom minus dwa, wyjaśniliśmy, kto jest kim, i uzupełniliśmy listę:

Do kompletu brakowało jeszcze czterech członków zespołu.

* * *

Na zebraniu w jadalni stawiło się dziesięć osób. Brakowało Ramony-Luka, która przebywała ze swoim odnalezionym, nieprzytomnym ciałem. Nasza medyk odnalazła je w sali fitness, czyli miejscu, na które wskazywała jej pamięć sprzed katastrofy. Niestety, cielesna powłoka Ramony została przygnieciona przez sprzęt do ćwiczeń. Cóż, zawsze uważałem, że przesadna dbałość o zdrowie jest w dłuższej perspektywie niezdrowa. W ciele Ramony przebywać musiał zatem ostatni nieodnaleziony członek załogi — David, co akurat było fatalnym zbiegiem okoliczności, bo jego teraz potrzebowaliśmy najbardziej. Ramona bez wątpienia miała motywację, by zając się troskliwie Davidem-sobą, pytanie tylko, czy potrafiła to zrobić rękoma Luka T. Meia. Doprawdy, jakże przewrotna ilustracja powiedzenia „lekarzu, ulecz się sam”.

Pozostała odnaleziona trójka to zamyślony Louis-Leblanc w powabnym ciele Amandy Day, do bólu konkretny Alex Vinotti w ciele uduchowionego Roberta Sloana, filozofa i religioznawcy z Harvardu, i wreszcie tenże Robert Sloan w ciele Roberta Hayesa. To ostatnie było kolejną złośliwością losu, bo obecność jednego Roberta w ciele drugiego Roberta stanowiła swoistą wisienkę na torcie umysłowo-cielesnego galimatiasu, który próbowaliśmy ogarnąć.

— Co robimy? — zaczął Alex-Robert S., gdy wszyscy usadowiliśmy się wygodnie przy owalnym stole.

Zapadła chwila milczenia, po czym zauważyłem, że oczy wszystkich, no może poza Maxem-Duncanem, wpatrzone są we mnie. Przypomniał mi się czytany kiedyś wywiad ze znanym aktorem, który grał rolę chirurga w popularnym serialu. Ludzie na ulicy non stop zwracali się do niego z prośbą o konsultacje medyczne, a parę razy został nawet poproszony o udzielenie pierwszej pomocy w sytuacji kryzysowej.

Skinieniem głowy wskazałem na właściwego szefa. Ktoś westchnął „aaa!”, ktoś zachichotał, ktoś uniósł oczy ku sufitowi.

— Kluczową sprawą jest nawiązanie łączności — stwierdził Max-Duncan. — Ostatnią paczkę danych przesłaliśmy o szesnastej, więc nikt nie oczekuje od nas niczego przez najbliższe cztery i pół godziny. Z drugiej strony, tak silny impuls elektromagnetyczny powinien zostać wychwycony przez monitorujące teren satelity. Być może misja ratunkowa jest w drodze, jeśli tak, to powinni niedługo tu dotrzeć. Mogą też się wstrzymać i analizować sytuację. Wówczas będziemy potrzebować łączności.

— Bo inaczej grozi nam E siedem — wtrącił Robert H.-Louis.

Dokładnie tak! E7 — cóż za niewinna nazwa, wzięta od numeru sekcji w podpisywanej przez każdego z nas umowie. Banalne „E7”, nie jakaś tam „Hekatomba” czy „Piekielna alternatywa”. Zapisy były do bólu jednoznaczne: jeśli wszechmocni uznają, że eksperyment wymyka się spod kontroli, to mogą zrobić wszystko. W szczególności wystrzelić ze stacjonującego na Morzu Rossa okrętu pocisk Tomahawk z taktyczną głowicą nuklearną wprost do naszego pionu wentylacyjnego. Ot, takie gorące pożegnanie. W przypadku zwykłej umowy o pracę związki zawodowe z pewnością zakwestionowałyby ten paragraf, ale niestety, dla nas był to element nienegocjowalny. Dopisać jedno zero na końcu i tak sowitego honorarium — żaden problem! Wykreślić zapis o eksterminacji na żądanie Kogoś Ważnego na Górze — nie ma mowy!

— Bardzo wątpię, by dało się postawić łączność satelitarną — kontynuował Robert H.-Louis. — Jak wcześniej mówiłem, można spróbować zmontować prostą radiostację i wysłać kodowany sygnał na falach długich…

— Mam jeszcze w sejfie telefon satelitarny z priorytetową linią do Białego Domu i Pałacu Elizejskiego — wszedł mu w słowo Max-Duncan.

Po jadalni przebiegł szmer. Nie wiedzieliśmy o tej opcji.

— Oczywiście, wymaga to wyjścia z bazy — dodał usprawiedliwiającym tonem.

Zasadniczo, właz do bazy można było otworzyć tylko z zewnątrz. Mówiły o tym zapisy sekcji E6 naszych cyrografów.

— Coś na pewno da się zrobić. — Luc-Sarah uśmiechnął się szelmowsko. Strasznie mi ten uśmiech do poczciwej Sarah nie pasował.

— Przydałby się David — wtrąciłem.

— Być może odzyska przytomność w ciągu najbliżej doby, tak przynajmniej sądzi Ramona. Ale chodzić i tak nie będzie. — Max-Duncan rozłożył ręce.

— Doba to wieczność! — syknęła Amanda-ja.

— Robert i Luc, zróbcie rekonesans na poziomie zero i spróbujcie postawić radiostację — głos Maxa-Duncana nabierał mocy z każdym słowem. Szef był w swoim żywiole. — Jean, pomożesz im, ale wcześniej pójdziesz ze mną do gabinetu.

Zrobiłem zdziwioną minę.

— Potrzebuję mojego kciuka, by otworzyć sejf.

— No tak — westchnąłem. — Mogę podłubać przy radiostacji, ale myślałem, że spróbuję odtworzyć ostatnie logi…

— To może poczekać. Na razie musimy się skupić na uniknięciu E7. Potem się zastanowimy, jak to wszystko odkręcić…

Jak to wszystko odkręcić — powtórzyłem w myślach. Zresztą, pewnie nie tylko ja. Choć nikt dotąd nie wyartykułował tego głośno, ale chyba wszyscy bez wyjątku uznawaliśmy obecny stan za tymczasowy. Było dla nas oczywiste, że prędzej czy później umysły wrócą na swoje właściwe miejsca — stąd ta cała troska o własne ciało zdeponowane u innego członka zespołu. Nawet ci, którzy wymienili powłokę na młodszą, zdrowszą czy z fajnymi cyckami, musieli czuć jakiś permanentny, metafizyczny dyskomfort.

Kolejne minuty spotkania dotyczyły dość przyziemnych spraw organizacyjnych. Uznaliśmy, że — przynajmniej na najbliższą noc — będziemy przypisani do prywatnych kwater według ciała, a nie umysłu, co było może niezbyt intuicyjnym, ale bardzo praktycznym rozwiązaniem. Sporządziliśmy też czytelne kopie naszej listy:

— Tak się zastanawiam, czy nie lepiej byłoby jednak zrobić odwrotnie — stwierdził w pewnym momencie Robert S.-Robert H. — Wszak najpierw kogoś widzisz, a potem się zastanawiasz, kim jest. Czyli bardziej Duncan-Max, niż Max-Duncan…

— A może nich każdy napisze sobie markerem na ubraniu, kim jest — wtrącił Robert H.-Louis.

Druzgocący tryumf fizyki nad filozofią!

Potrzebowaliśmy jeszcze tylko markera. Może będzie w sejfie szefa?

— Niech mnie diabli wezmą! — krzyknął nagle Alex-Robert S. — Że też tego wcześniej nie zauważyłem!

Flegmatyczny Robert S. w ciele Roberta H. aż się skrzywił, widząc wybuch emocji na swojej twarzy po drugiej stronie stołu. Tymczasem nasz kryptolog ręką filozofa-religioznawcy zaczął coś szybko gryzmolić.

— Popatrzcie! — Cisnął kartkę na środek.

Popatrzyliśmy:

Imiona tworzyły pierścień.

* * *

Ostatni element szeregu trafia na początek, a reszta przesuwa się o jedną pozycję. Specyficzny przypadek permutacji. Zamknięty łańcuch. Pierścień. Zatopiona w kryształowej tafli dziwaczna spirala o początku połączonym z końcem przestała być nagle tak bardzo dziwaczna, choć nadal stanowiła zagadkę. Pozostawało jedno zasadnicze pytanie — dlaczego? Jaki cel miał twórca Pierścienia? Czyżby, po prostu, głupi żart?! Na pierwszy rzut oka była to niedorzeczna interpretacja, ale… Może tak naprawdę rzeczą niedorzeczną jest uważać, że wysłannicy supercywilizacji potraktują nas poważnie, przekażą swoją wiedzę naukową, zaprowadzą pokój i powszechną szczęśliwość. Czemu nie mieliby się zabawić naszym kosztem, wrzucić jakąś petardę, popatrzeć, jak się nad nią głowimy, w końcu odpalić i śmiać się do łez? Może kiedyś jajogłowi ukują interpretację, która połączy w spójną całość założenie o przychylności twórcy Pierścienia i fakt przepermutowania naszych ciał. Mój umysł był na to za malutki.

Poszedłem z Maxem-Duncanem do jego — teraz i poniekąd mojego — gabinetu. Mały sejf w ścianie wyglądał dość staromodnie, co dobrze rokowało. Szef-Duncan ustawił kombinacje na zamku szyfrowym, ja przyłożyłem kciuk do czytnika linii papilarnych. Przez moment nic się nie działo.

— Mógł się spalić, jak większość elektroniki — mruknąłem.

Max-Duncam zmarszczył brwi.

— Lewy kciuk — westchnął.

Tak jakoś mi to uleciało, że jestem leworęczny. To znaczy jestem praworęczny, ale mam leworęczne ciało. Aż dziw, że się do tej pory przypadkiem nie zabiłem. Inna rzecz, że przede mną była jeszcze kolacja i ostre sztućce.

Lewy kciuk wyłączył blokadę. Nie czekając na sygnał przełożonego, otworzyłem drzwiczki. Pojedyncza półka dzieliła wnętrze sejfu na dwie części. Na górze leżał telefon satelitarny, solidny model, rozmiarami bardziej zbliżony do cegły niż smartfona. Na dolnej spoczywały: glock i dwa zapasowe magazynki. Nie, nie byłem zdziwiony. Mniej więcej czegoś w tym stylu się spodziewałem. Zdziwionym byłbym, jakbym zobaczył używane damskie stringi. Acz też tylko trochę…

— Ludziom różne rzeczy mogą przyjść do głowy po paru miesiącach zamknięcia pod ziemią — powiedział Max-Duncan cicho, jakby sam do siebie.

Pokiwałem głową ze zrozumieniem.

— Sprawdźmy, czy działa — zmieniłem temat, biorąc w dłoń telefon satelitarny.

Wdusiłem włącznik, staromodny monochromatyczny ekran błysnął żółtym podświetleniem. Max-Duncan wpisał kod PIN. Wyglądało na to, że urządzenie jest w pełni sprawne. Teraz musieliśmy już tylko złapać zasięg.

* * *

Poziom zero kompleksu pełnił funkcję śluzy łączącej właściwą bazę ze światem zewnętrznym. Znajdowały się tam: dolne wyjście szybu ewakuacyjnego, mechanizm dźwigu towarowego, instalacje rekuperatora, wentylacji i filtrowania powietrza oraz przyłącza zewnętrznych anten radiowych i satelitarnych. Obraz zniszczeń nieco mnie zaskoczył, bo spodziewałem się, że dwa poziomy stropu jednak nieco wytłumią impuls. Luc-Sarah i Robert-Louis, którzy dotarli tam wcześniej, bezradnie rozłożyli ręce.

— Mamy działający telefon satelitarny — oznajmiłem na pocieszenie. — Może zastanówcie się, jak wyjść z nim na powietrze.

— Coś się wykombinuje — odparł Robert-Louis. — Na razie chyba nic tu po tobie. Może spróbujesz odtworzyć z logów ostatnie sekundy przed katastrofą. Jak będzie taka potrzeba, to po ciebie przyjdziemy.

Skinąłem głową i zszedłem na dół. W jadalni wciąż przebywali: Robert S.-Robert H., którego zacząłem w myślach nazywać po prostu podwójnym Robertem, Duncan-David i Louis-Amanda. Takie humanistyczne kółko wzajemnej adoracji w ciałach pożyczonych od ścisłowców.

— Mamy poniekąd do czynienia z materializacją Rawlsowskiej „zasłony niewiedzy” — mówił Louis-Amanda — Najbogatsi nie tylko replikują w swym kręgu wysokie IQ, ale również mają zdrowsze organizmy, zatem taką losową redystrybucję umysłów Piketty potraktowałby jako zabieg sprawiedliwościowy. Można to także uznać za specyficzny przypadek w Queer. — Spojrzał na swoje podbrzusze. — Męska płeć kulturowa jako rezultat transplantacji umysłu a nie świadomego wyboru. Napięcie przedmiesiączkowe jawi się wówczas jako forma…

— Mnie to bardziej przypomina grecki mit o Tejrezjaszu — wszedł mu w słowo podwójny Robert. — Tam chodziło o rozwiązanie problemu interpersonalnej nieporównywalności orgazmów.

— Sądzę, że to właściwy trop — podchwycił Duncan-David. — Być może ta cała permutacja jest swoistą lekcją empatii. Wyobraź sobie, że jesteś komendantem obozu zagłady, takim czystej krwi aryjczykiem, i nagle zamieniasz się ciałem z żydowskim więźniem…

Korciło mnie strasznie, by skorzystać ze swego szefowskiego ciała i zagnać ich do jakiegoś pożytecznego zajęcia. Ale z drugiej strony — co pożytecznego potrafi zrobić humanista?

Ruszyłem w stronę magazynu części zapasowych i spotkałem po drodze Amandę-mnie rozmawiającą z Ramoną-Lukiem.

— Migawkowo odzyskuje świadomość — mówiła medyk w ciele hakera. — Ciągle woła jakąś Marię…

— Maria to jego żona, o ile dobrze pamiętam — odparła Amanda-ja. — No proszę, jaki porządny Francuz, inny pewnie majaczyłby o kochankach…

Cha, cha… bardzo śmieszne. No dobra, uczciwe mówiąc, nie można było temu stwierdzeniu odmówić ziarna prawdy. Niewinne francusko-amerykańskie bądź amerykańsko-francuskie docinki zdarzały się, od czasu do czasu, każdemu z nas, pewnych rzeczy się nie przeskoczy.

Poprosiłem Amandę-siebie o pomoc w przytarganiu paru sprzętów z magazynu. Jestem w głębi ducha dość staroświecki i normalnie w życiu bym nie prosił o fizyczną przysługę żadnej kobiety, no ale przecież ona była w męskim ciele, w moim ciele. To właściwie niemal tak, jakbym sam te sprzęty przyniósł…

Pomimo że czułem się kiepsko, pracowałem intensywnie parę godzin. Postawiłem stację roboczą, ale odzyskanie danych z nośników wciąż wymagało bardzo żmudnej dłubaniny. Zbyt żmudnej, jak na mój opuchnięty mózg, więc musiało poczekać do jutrzejszego poranka. Choć oczy same się zamykały, sen jednak nie nadchodził. Coś tam mnie wewnątrz cisnęło, czegoś się domagało, a ja nie wiedziałem, o co chodzi. Kwadrans snułem się po pokoju niczym zombie, aż w końcu mój wzrok zawisł na butelce dyskretnie schowanej za nocną szafką. Była do połowy pełna i zawierała mocny bourbon. Nalałem sobie na dwa palce. Wypiłem. Czynność powtórzyłem. Wreszcie pojąłem, za czym tak bardzo tęsknił organizm Maxa Whittmana. Po trzeciej szklance zapadłem w błogi sen.

* * *

Piłem w pubie piwo z Luisem w ciele Amandy. Tłumaczył mi, że ciąża zupełnie zmieniła jego poglądy na post-strukturalizm. Nagle do lokalu wparował Max-Duncan z obłędem w oczach. Podszedł do mnie i wykrzyczał, że życie mu zbrzydło i chce z tym wszystkim skończyć. Wyszarpnął zza pazuchy glocka i przyłożył mi lufę do skroni. Bang!!!

Najdurniejszy sen, jaki w życiu miałem.

Pokusa, by się napić zaraz po przebudzeniu była spora. Jednak Max nigdy nie chodził po bazie pijany, a nawet nigdy nie wyglądał na skacowanego, więc i mnie wypadało się powstrzymać. Zwlokłem się z łóżka, byle jak ochlapałem zimną wodą i podreptałem do jadalni.

Przy śniadaniu zastałem Roberta H.-Louisa, Alexa-Roberta S., Sarah-Alexa i Amandę-siebie. Nastroje były minorowe, acz nie beznadziejne. Sam fakt, że nikt nas dotąd nie potraktował głowicą nuklearną, należało uznać za co prawda niezapracowany, ale jednak sukces. Robert H.-Louis dyskutował z Amandą-mną na temat możliwości syntezy materiału wybuchowego z chemikaliów, które mamy w bazie.

— Chcecie wysadzić właz? — zapytałem.

— Nie do końca — odezwała się Amanda-ja. — Do tego potrzebowalibyśmy chyba z ćwierć tony C-cztery. Myśleliśmy raczej o zniszczeniu paru przegród jednego z pionów wentylacji, tak by przecisnąć się możliwie najbliżej powierzchni z kablem radiostacji i telefonem satelitarnym.

— W kanale zmieści się człowiek? — dopytał Alex-Robert S. — Byłoby to w jakimś sensie niedopatrzenie…

Iście wojskowy punkt widzenia — pomyślałem z przekąsem — wielkie niedopatrzenie z punku widzenia sekcji E6 umowy.

— Luc by się zmieścił — stwierdził Robert H.-Louis. — Z niego jest taki człowiek-guma. Gdy jeszcze był po niewłaściwej stronie porządku społecznego, nieraz uciekał z korporacji kanałami wentylacyjnymi.

— Nie mam osobiście nic do Luca — mruknąłem. — Ale jak sobie pomyślę, że zadzwoni na czerwoną linię w Białym Domu…

Siedząca przy stoliku trójka popatrzyła na mnie dziwnie.

— Aaaa! — palnąłem się otwartą dłonią w czoło. — No przecież, Ramona! Przepraszam was, krótko spałem. I trapiły mnie koszmary…

* * *

Pierwsze, co odzyskałem z nośników, to oznaczenia kodowe impulsów elektromagnetycznych, którymi traktowano Pierścień. Poszedłem z tym do Luka-Sarah.

— Ten, który był użyty przed katastrofą to L dwa WA jeden MSC. — Wskazałem na listę. — „MSC” to muzyka, jeśli dobrze pamiętam.

Skinął głową i wyjaśnił:

— W czwartki zawsze puszczane były próbki muzyki. To wszystko się da rozkodować. „WA” to pewnie Wayne Abo.

— Ten nastoletni raper od „fuck the moon, fuck the stars”? — spytałem, czując, że serce mi niebezpiecznie przyspiesza. — To był twój pomysł?

Wzruszył ramionami.

— Spektrum sygnałów miało być maksymalnie szerokie, pretensje miej do Louisa. Czekaj… — Zmarszczył brwi. — Nie, Wayne Abo to był jednak „WY”. „WA” to Wagner.

Czyżby aria z „Pierścienia Nibelunga”?

— No wiesz, Richard Wagner — dokończył Luc. — Ten, co pisał opery dla Hitlera…

* * *

Był kiedyś taki serial o pomysłowym gościu zwanym MacGyverem. Facet potrafił z gumki od majtek i słomki do drinków zrobić helikopter szturmowy, a z paczki chipsów i cukiernicy — bombę kasetową. Oczywiście gdyby MacGyver istniał naprawdę, pracowałby w naszym zespole i już dawno wdychalibyśmy rześkie antarktyczne powietrze, snobistycznie popijając whisky z kostkami lodu z prawdziwego lodowca.

Mieliśmy w zespole wybitnego biofizyka, wspaniałego fizyka jądrowego i najlepszego na świecie astrofizyka, ale w dziedzinie stosownej fizyki destrukcyjnej daleko było tej trójce do MacGyvera. Sprawa ruszyła do przodu dopiero wówczas, gdy Max-Duncan udostępnił im zawartość magazynków glocka. Musiałem w duchu przyznać, że facet ma klasę. Nie każdy oddałby lekką ręką tak użyteczny atrybut władzy.

Nieźle się spociłem, podglądając jak Amanda-ja składa ładunki wybuchowe jej-moimi rękoma. Na szczęście, radziła sobie zaskakująco sprawnie. Co więcej, wystarczyły jej tylko dwa magazynki glocka. Trzeci, z trzynastoma kulami .45 ACP, pozostał żelazną rezerwą na trudne chwile. Trzynaście kul! Starczy każdemu, by strzelić sobie w łeb i jeszcze jedna zostanie dla… Bo ja wiem? Zabłąkanego komiwojażera?

Pierwszy zestaw ładunków udrożnił szyb na dole. Luc-Sarah poinstruował Ramonę-Luka, do czego jest zdolne jego-jej ciało. Było to na poły komiczne i na poły perwersyjne. Chwilę później Ramona-facet guma wciskała się centymetr po centymetrze w górę szybu, z drugim zestawem ładunków wybuchowych. Wróciła po pięciu minutach, a zainstalowane i odpalone ładunki otworzyły nam drogę na sam szczyt pionu wentylacyjnego. MacGyver byłby z nas dumny! Ramona-Luc zabrała telefon satelitarny i wróciła do szybu. Wnet straciliśmy ją z oczu i wówczas każda sekunda oczekiwania na poziomie zero ciągnęła się niczym wieczność. Wreszcie w otworze szybu pojawiły się wąskie stopy, zadyndały i po chwili Ramona-Luc zeskoczyła na podłogę, blada jak trup i mocno obdrapana. Odczekaliśmy cierpliwie, aż złapie oddech i nabierze rumieńców.

— Byłam przy samej kracie wylotu, ale nie mogłam wyjść. Niemniej telefon złapał zasięg. Dzwoniłam na obie linie. Był sygnał, ale nikt nie odbierał. Nikt nie odbierał… — powtórzyła już niemal szeptem.

— Bez sensu… — Skonsternowany Max-Duncan pokręcił głową.

— Boją się — syknął podwójny Robert. — Boją się, że jak podniosą słuchawkę, to usłyszą nieznane…

— Coś w tym jest — mruknął smętnie Duncan-David.

— Pieprzenie! — warknęła Amanda-ja.

Pomilczeliśmy jeszcze kolegialnie przez minutę i zeszliśmy na dół.

* * *

Wróciłem do siebie i po kolejnych godzinach żmudnej roboty odzyskałem sygnał zwrotny, który był preludium katastrofy. Komora Pierścienia zawiera kilkaset równomiernie rozmieszczonych czujników, które mierzyły charakterystykę promieniowania. Logi pokazywały, że feedback artefaktu błyskawicznie zwiększał swoje natężenie i już po paru milisekundach zaczął niszczyć aparaturę pomiarową. Zaskakujący był fakt, że zniszczenia rozkładały się w czasie bardzo nierównomierne. W pierwszej kolejności zniknęły wskazania czujników znajdujących się fizycznie nad Pierścieniem, potem tych po bokach, na końcu, po jakichś stu czterdziestu milisekundach, tych na dole. Historyczne pomiary nie wykazywały jakiejkolwiek asymetrii w natężeniu promieniowania — impuls rozchodził się równomiernie we wszystkie strony. Oczywiście, mogłem mieć do czynienia z artefaktem pomiarowym. Albo też…

Moje rozmyślania przerwało głośne echo kroków. Kilka osób biegło, coś się ewidentnie wydarzyło. Wstałem od komputera i wyszedłem na korytarz. Przed wejściem do jadalni zebrali się już prawie wszyscy członkowie zespołu. Ramona-Luc coś głośno tłumaczyła.

— Ale jak to możliwe?! — pytał Max-Duncan.

— Nie wiem… — Rozłożyła bezradnie ręce.

— O co chodzi? — spytała Sarah-Alex, która dołączyła do grupy jako jedna z ostatnich, podobnie jak ja-Max i Luc-Ramona.

Nasza medyk w ciele hakera westchnęła ciężko, jak człowiek zmuszany dziesiąty powtarzać dokładnie to samo.

— David odzyskał przytomność. Ale… to nie jest David!

Nie brzmiało to specjalnie mądrze…

Ale tylko w pierwszej chwili, bo nagle wszystko stało się zaskakująco logiczne! Oparłem się o ścianę i poczułem, że muszę wziąć awaryjny lek nasercowy Maxa. Tak… te milczące telefony czy impuls przepalający czujniki po takim, a nie innym czasie. Jedna siódma sekundy! Jak się podzieli obwód kuli ziemskiej przez prędkość światła…

Bartłomiej Dzik o sobie:

Rocznik 1975. Z wykształcenia i zawodu ekonomista, swego czasu zajmował się psychologią społeczną i naukowym badaniem hazardu. Dwukrotny finalista konkursu Horyzonty Wyobraźni, publikował w "Nowej Fantastyce", "Esensji", "QFANCie", "Fahrenheicie" i paru antologiach. Regularnie pisuje na Szortal.com i bizarrowe "Niedobre literki". Obecnie szuka wydawcy dla niedawno ukończonej powieści fantasy.

I rzekł Pan...

Wiesław Gwiazdowski

— Ktokolwiek obcuje cieleśnie z mężczyzną, tak jak się obcuje z kobietą, popełnia obrzydliwość. Obaj będą ukarani śmiercią; sami tę śmierć na siebie ściągnęli. — Głos brata Gisberta niczym grzmot po zachmurzonym niebie toczył się przez duszną kaplicę, wypełnioną po brzegi ludem.

Gięli karki ci, których niecne myśli plugawiły się grzeszną przyjemnością, ku powale wznosili głowy bogobojni i wiarą silni.

— Bóg zna dobrze waszych wrogów. Bóg wystarczy jako opiekun! Bóg wystarczy jako wspomożyciel. Wy, którzy wierzycie. Nie zbliżajcie się do modlitw, kiedy jesteście pijani, dopóki nie będziecie wiedzieć, co mówicie, ani też będąc nieczystymi — chyba że jesteście podróżnikami w drodze — dopóki nie dokonacie ablucji. Bójcie się waszego Pana, który was stworzył z jednej istoty i stworzył z niej drugą do pary; a z dwojga rozprzestrzenił wiele mężczyzn i kobiet. Bójcie się Boga, o którego jedni drugich pytacie, i czcijcie łona.

Otokar kulił się w kącie, jakby chłód ciągnący od kamiennej posadzki mógł dać mu ukojenie. Drżał na całym ciele. Każde słowo kapłana paliło żywym ogniem.

Gdyby potrafił zapaść się pod ziemię, uczyniłby to. By w końcu zapomnieć i przestać się bać cieni za plecami.

Kiedy patrzył na płomienie trawiące chatę w lesie, myślał, że to, co złe, minęło, odeszło i nie wróci. Wierzył, że zapomni i się uwolni. Oddychał pełną piersią i nie bał się patrzeć w bezduszną tarczę słońca. Gdy wznosił oczy ku niebu, nie było w nich lęku, lecz nadzieja. I wiara. Każdego dnia modlił się, dziękując Bogu za ocalenie. Przeszedł swą drogę przez mękę, odpokutował za grzechy, te zawinione i te niezawinione. Czy mogło go spotkać coś jeszcze gorszego? Nie czuł w sobie zła ani nienawiści. Ten, który go skrzywdził, poniósł karę, lecz przecież nie z Otokarowych rąk. To Bóg wymierzył sprawiedliwość!

W trakcie modłów Bóg czasami przybierał kobiecą twarz.

Rozstali się po kilku dniach wspólnej wędrówki. By nie patrzeć sobie w oczy pełne ognia i przeplatanej bólem radości. On poszedł na północ, bo tam gdzieś daleko było morze, ona na wschód, bo tylko las mógł splątać jej tropy. Wiedzieli, że graf roześle gończe psy, nie mogli ryzykować.

— Albowiem wąskie są drzwi do Królestwa Niebieskiego i ci, którzy spaśli się grzechem i niegodziwościami, po wieki wieków łomotać do niebieskich bram będą, lecz nie zostaną wpuszczeni — grzmiał głos Gisberta.

Otokar słuchał i drżał na ciele. Bo czy grzesznikiem jest również ten, który został do grzechu przymuszony wbrew swej woli? I czy sprawiedliwie oddzielone zostanie ziarno od plew?

— Kiedy stajecie do modlitwy, to obmyjcie wasze twarze i ręce aż do łokci; przetrzyjcie lekko wasze głowy, a nogi myjcie aż do kostek. A jeśli jesteście w stanie nieczystym, to oczyszczajcie się. Trzymajcie się prosto przed Bogiem, dając świadectwo sprawiedliwości. I niech nienawiść do jakiegokolwiek ludu nie skłania was do grzechu, abyście nie popełnili niesprawiedliwości. Bądźcie sprawiedliwi. Módlmy się za książąt giergardzkich, by przejrzeli na oczy. Módlmy się za nas samych, by grzech nie miał do nas dostępu.

Zimno ciągnęło od posadzki, starte tysiącami drewniaków i łapci kamienie wgryzały się w kolana, dławił smród zjełczałego potu. Otokar tkwił nieruchomo, walcząc z myślami i przeszłością.

Kiedyś był ziarnem, pełnym i pięknym. Dziewki wodziły za nim wzrokiem, pan głaskał po licu i chwalił za piękny głos. Gdzie to wszystko dziś? Nie zostało nic.

Załkał. Ślozy spłynęły policzkami.

Był młody i pełen życia, a za progiem chaty czekał świat, by go odkryć. Kiedyś, dawno.

Rozryczał się w głos.

Gisbert przerwał kazanie. Uniósł ręce i wpatrzył się w ciżbę. Któż śmiał zakłócić misterium? Zszedł z kazalnicy.

Zatrzymał się tuż przy zawodzącym młodziku. Pamiętał nieszczęśnika z wcześniejszych wizyt. Zastanawiał się nawet, jak mógłby go wspomóc. Niestety nieznajomy znikał, zanim kazania dobiegały końca.

— Wstań, synu — rzekł.

Otokar łkał.

— Wstań, synu — powtórzył kapłan. — Jesteś w domu bożym. Nie lękaj się. — Położył rękę na barku klęczącego.— Bóg cię wysłucha. Wstań.

Otokarem uniósł głowę i spojrzał przez łzy.

— Sbyt wielka jessst wina moooja... — wyseplenił.

— Nie ma takiej winy, której Bóg w swym miłosierdziu nie mógłby przebaczyć. Istota ludzka grzeszną jest i po to Pan dał jej pokutę i rozgrzeszenie, by nawet te owieczki, które pogubiły drogę ku zagrodzie Pana, w końcu odnalazły ścieżkę zbawienia.

— Ja jessstem gsechem!

— Nikt nie jest bez winy. A ten, który jest, niech pierwszy rzuci kamień! — Gisbert uniósł głos. — Jesteś w domu bożym i nie musisz się bać. Strach nie ma dostępu tam, gdzie wiara głęboka stoi na straży dobra. Dołącz do nas i módl się. A jeśliś gotów, pozwól Bogu wysłuchać twej skargi. Nie wszedłbyś do domu Pana, gdyby zło miało nad twą duszą władzę. Nawet odrobina dobra jest w stanie zwalczyć siły nieczyste.

Otokar otarł twarz. Niewiele pojął z tego, co mówił klecha. Słowa docierały z trudem do ściśniętego bólem umysłu. Jednego był pewien — był nikim dla Pana. Marnym robakiem.

— Synu, dołącz do nas. Spójrz, wyciągam do ciebie rękę.

Czyż nie pomocy szukał?

— Człowiek jest niczym w obliczu Najwyższego. Owieczką marną — perorował Gisbert.— Nie powinieneś bać się ludzi, lecz Pana.

Otokar milczał, bo przecież to człowiek wyrządził mu krzywdę! Gdzie wówczas był Bóg, gdy wrzucony do jamy taplał się we własnym gnoju?

Rozejrzał się, dostrzegł wpatrzone w siebie oczy i poderwawszy się, skoczył w tłum.

Gonił go głos kapłana. I lęk, że klecha wie o jego upokorzeniu.

Wąskie uliczki miasta zawiodły zbiega na nabrzeże. Przykucnął w cieniu śmierdzących rybą bud i zapatrzył się w morze.

Dotarcie do Kolbergu, zwanego Miastem Koło Brzegu, zajęło Otokarowi pół roku. Po drodze kradł i żebrał. Z początku szerokim łukiem omijał osady i grody, potem zrozumiał, że bez ludzi umrze. Nie był myśliwym. Głód i zima zmusiły go do wyjścia z lasu.

Każdego wieczoru i zaraz po przebudzeniu, obok jamy w której sypiał, klękał i modlił się do przedwiecznych sił. Choć zatracił wiarę w Boga, częstokroć wzywał go po imieniu, a ilekroć znalazł się opodal świątyni, nie omieszkał wstąpić. Nie rozumiał tej słabości.

Najmował się do różnych prac za lada jaką strawę i dach nad głową. Dwukrotnie wypływał na połów, by uczepiwszy się burt, omal nie zarzygać się na śmierć i zrozumieć, że morze z dziecinnych marzeń i opowieści obieżyświatów nie jest dla niego. Pomagał rozwieszać sieci, patroszył ryby, czyścił kutry, smarował olejem liny, śmiał się do białoskrzydłych mew. Marzył, by wznieść się w powietrze, ponad doczesność. Nie skarżył się i nie targował o zapłatę. Po całodziennej harówce chował się w swej norze i zasypiał ukołysany szumem fal.

Wydoroślał, a blada skóra ogorzała od wiatru i słonej wody. Niczego nie planował i nie zastanawiał się nad przyszłością. Wciąż rozpamiętywał przeszłość.

Przeklęty, przeklęty!

Skulił się i załkał.

Szum morza przypominał szelest liści, które kołysały go do snu, gdy gnił w leśnej jamie.

Marność nad marnościami, plewa zaśmiecająca pola Pana, kąkol pośród dojrzałych łanów. Grzesznik.

Dlaczego nie sczezł wówczas?

Stary rybak zatrzymał się opodal, pokiwał głową. Znał chłopaka, choć nie wiedział o nim nic ponad to, że przywlókł się do Kolbergu z południa i że był sierotą srodze doświadczoną przez dolę. Podszedł i dotknął barku leżącego.

— Chłopcze? — szepnął.

Nie zdążył uskoczyć. Palce Otokara z niezwykłą siłą zacisnęły się na szyi starca. Poławiacz zacharczał, zsiniał, nie miał dość sił i czasu, by się przeciwstawić napastnikowi. Ujrzał zło w przekrwionych oczach, a potem już tylko ciemność.

Paznokcie kata wbiły się w skórę ofiary, a wyjęty zza pazuchy Horstowy nóż ciął tuż pod grdyką. Krew chlusnęła ciepłą falą, spłynęła do Otokarowych ust.

Oprawca puścił trupa. I odetchnął. Zabił człowieka, a mimo to nie czuł winy. Wręcz przeciwnie. Jakby kamień spadł mu z serca.

Zimą Gisberta zawsze łamało w kościach. Nie mógł spać. Nawet niedźwiedzie futro, którym się przykrywał, i żywszy ogień na palenisku nie dawały ukojenia. Wiercił się i przewracał z boku na bok, zaciskając zęby, by nimi nie zgrzytać. Nie dosypiał nocy. Zdarzało się, że przesiedział do rana, nim zmęczenie zamknęło powieki na dłużej.

Lecz i wówczas miewał niespokojne sny.

Gniotąc w palcach paciorki różańca, szedł do kaplicy, palił świece i opadał na modlitewnik. Miał się za dobrego pasterza, lecz trzoda, nad którą zwierzchnictwo zlecił mu Pan, wymagała nieustannej uwagi. Możni, mimo zapewnień o swej głębokiej wierze, łamali przykazania, ilekroć tylko mieli ku temu możliwość, a prosty lud niewiele rozumiał z nauk. Czasami Gisbert odnosił wrażenie, że mówi do siebie lub do zgromadzenia głuchych. Oddźwięk był ten sam. Milczenie lub mało zrozumiałe pomruki.

Nie tracił nadziei, jednak coraz częściej nachodziły go chwile zwątpienia. Próbował zatracić się w modlitwie, biczował ciało, by w cielesnym cierpieniu odnaleźć trzeźwość myśli i siłę. Niestety starzał się, rany goiły się wolniej. Zbyt często zgrzebna koszula kleiła się do pleców, krępując ruchy, a w następstwie zajmując myśli, przez co plątały się Gisbertowi kazania.

Rzadko opuszczał świętego Ottona, jak zwykł nazywać swój kościółek. Nie ciągnęło go ani morze, ani miasto. Napatrzył się dość, by wiedzieć, że nie tęskni za innym życiem. Był sługą Boga jedynego i chciał nim umrzeć. Nawet wyniesiona z Meideborga nienawiść do Kianów Giergardzkich z biegiem lat niemal zanikła. Wielokrotnie polecał ich Bogu w swych modlitwach.

W trakcie kilkunastu lat Gisbertowej posługi Kolberg rozrósł się i przepoczwarzył z larwy w kolorowego motyla, lecz za niezależność musiał słono opłacać się giergardzkim książętom. Porozumienie utknęło kością w gardle, nazwano je paktem z diabłem i tylko wypatrywano chwili, gdy któraś ze stron zerwie cyrograf.

Na szczęście wciąż panował pokój. Wiosną zieleniły się łąki i kwitły jabłonie, a latem niwy żółciły się kłosami dojrzewającego zboża.

W bezsenne noce klecha brał barani kożuch i schodził do kaplicy. Opadał na klęcznik, zamykał oczy i się modlił. Za lud grzeszny oddany jego pieczy i za siebie samego. Potrzebował sił, by spełniać posługę, albowiem starość dopadła go szybciej, niż się spodziewał. Zawsze był słabego zdrowia, a nauki pobierane w zimnych murach meideborskiego klasztoru, na przekór wierze w cud, tylko ten stan pogorszyły. Jedynie głos miał silny i donośny.

Oj, długą drogę przeszedł, nim osiadł w Kolbergu, oj, długą drogę. Błądząc i walcząc z pokusami, których grzeszny świat nie skąpił, zupełnie jakby całe Piekło sprzysięgło się przeciw niemu, szóstemu dziecku zubożałego grafa. Lecz nie żałował niczego. Po dziesięciu latach zamknięcia przestał nawet złorzeczyć ojcu. I braciom, których wymazał z pamięci.

Stał się innym, lepszym człowiekiem.

Kolejna zimna noc. Szum morza. Złe wspomnienia w głowie. I ból, którego nie da się wymazać. Bo jest i wciąż drąży.

Jęk wyrywa się z trzewi, staje gulą w gardle, dławi, aż łzawią oczy.

Horst, oprawca, który go więził i złamał.

Gertruda, kobieta, której zawdzięczał wolność.

Myśli o nich, miłuje i nienawidzi. Gdyby nie oni, nie byłoby go tutaj.

Czasami żałuje. Bo żyje, lecz co to za życie? Wciąż miewa złe sny i boi się cieni za plecami. Drżą mu ręce, gdy pamięć zbacza w niebezpieczne rejony.

Zdarza się, że na wpół przebudzony zrywa się na nogi i biegnie, gdzie tylko oczy poniosą. Wysiłkiem zagłusza lęk.

Chciałby zrzucić z barków ów garb, lecz nie wie, komu mógłby zawierzyć tajemnicę. Bóg milczy.

Z czołem wpartym w piach modli się do wschodzącego słońca. Potem idzie między budy rybackiej braci. Chce znów poczuć się jak najgorsze z dzieci Pana. Powtarza sobie, że jest plewą na wietrze. Za pazuchą, w skórzanej pochewce, chowa nóż. Jedyną pamiątkę po dawnym życiu. Pamiątkę po Horście. Zasypiając, zaciska dłoń na trzonku.

Nie może zapomnieć rozrąbanej na pół twarzy — Horstowych ślepi, wybałuszonych jak u sprawianego jelenia, zapachu krwi i mózgu. I chwili, kiedy ciśnięty w moczar trup nikł w czarnej topieli. Jak przykuty, patrzył do końca, by mieć pewność.

Odeszli tego samego dnia, podłożywszy ogień pod zręby chaty. Otokar niewiele spamiętał. Był jak we śnie. Chciał krzyczeć i skakać z radości. Nie skakał i nie krzyczał. Patrzył.

A potem kobieta chwyciła go za ramię i powlekła za sobą. Musieli odejść. Dym mógł ściągnąć gości.

Zabili. Nie, zabiła. Ona. On nie przyłożył ręki. Tylko czy ktoś uwierzy, że kobieta w pojedynkę dała radę drwalowi? Ceniono Horsta we dworze. Sam graf darzył odludka estymą. I Gunter, choć jakby mniejszą.

Gdyby nie Gertruda, sczezłby marnie.

Zasypiał wtulony w jej zapach i miękkość, budził się z nią u boku. Szczęśliwy i wolny. Przez kilka dni.

Zostawiła go na skraju zapadniętego w głuszy sioła. Powiedziała, że opuścili włości Orta i nie muszą się kryć.

Chciał biec za nią, zatrzymać, błagać, by została. Nie uczynił nic. Stał i patrzył, jak odchodzi, aż przepadła we mgle. Nawet nie podziękował. Ślozy płynęły z oczu.

Dwa dni krył się wśród drzew, dopóki wiatr sowizdrzał nie rozwiał zapachu kobiety, wtedy ruszył dalej. Bał się. Wciąż się bał. Gdyby nie głód i pierwszy śnieg, i strach przed śmiercią, zostałby tam na zawsze.

Żebrał i kradł. Poszczuty psami, obity kijami, zmarznięty i wynędzniały doczłapał do Kolbergu i został. Nie miał sił, by iść dalej.

Zapach rozgrzanego wosku unosił się w świątyni. Gisbert klęczał z boku ołtarza. Myślał o nieznajomym, który znów umknął mu spod rąk. Dręczył się pytaniem, kim jest chłopak i co za grzech ma na sumieniu. Dostrzegał w nim zbłąkaną duszę, która bez wsparcia nie odnajdzie właściwej drogi. Widział niewinność, która mimo zbrukania, nie jest stracona do końca. Czuł, że wśród jego owieczek, ta jedna zasługuje na szczególną uwagę — przychodził na kazania, a zatem musiał szukać wsparcia. Być może nawet czekał, aż ktoś wyciągnie do niego rękę?

Dreszcz przebiegł po plecach klechy. Zima odeszła, lecz noce i ranki nadal bywały wyjątkowo mroźne. Chłód ciągnął od posadzki.

Tknięty nagłą myślą Gisbert wstał i wybiegł z kościółka. Musiał zacząć działać. Teraz, dziś.

Opamiętał się kilkaset kroków dalej. Przecież równie dobrze mógłby szukać igły w stogu siana. Kolberg w niczym nie przypominał miasta, na które skazano go przed laty: rozrósł się, zmienił, zaludnił. Przybyło domów, składów handlowych i ulic. Gdzie szukać kogoś, kogo widziało się ledwie dwa razy? O kogo pytać, nie znając imienia? Dokąd biec?

Zaufać szczęściu? Poprosić Boga o pomoc?

Rozejrzał się bezradnie. I zawrócił.

Jeśli Pan zechce, młodzian zawita jeszcze do kościółka, a wtedy Gisbert nie popuści, zatrzyma odludka i zmusi do zwierzeń. Dostrzegł w chłopaku ledwie uchwytne dobro, a zatem i szansę, której nie mógł zmarnować.

Otokar brudnym rękawem otarł twarz uwalaną krwią. Oto zabił. Po raz kolejny. Stał w deszczu i przyglądał się trupowi. Drżał. Nie wiedział, dlaczego to zrobił.

Gdy pierwszy raz ją ujrzał, szła samotnie nadbrzeżem, z koszem zawieszonym na zgiętym łokciu. Ani ładna, ani brzydka. Przeciętna. Kołysała się w biodrach. A jednak nie mógł oderwać wzroku. Może dlatego, że mrok wieczoru zamazywał szczegóły, które mogłyby uczynić ją mniej powabną? A może zapach przyniesiony przez zabłąkany podmuch wiatru, jak odległe wspomnienie?

Pamiętał, że to trzcina i tatarak.

Poszedł za nią. Umykając spojrzeniom, które rzucała za siebie, przypadał do rybackich szop, kupieckich składów, do ścian mijanych domów. Czasem oddalała się tak, że tracił ją z oczu. Podbiegał wówczas, z drżeniem rąk i przyspieszonym biciem serca.

Aż znikła w jednym z budynków przy ratuszu. Ukryty w mrocznym zaułku długo w noc patrzył na drzwi, prosząc Boga, by wyszła. Chciał nasycić wzrok jej widokiem, zatrzymać go pod powiekami.

Pan nie uległ błaganiom.

Po raz kolejny ujrzał dziewczynę trzy dni później. I znów uległ pokusie, by pójść za nieznajomą. Ciągnął go jej zapach, kołysanie bioder, uśmiech, którym obdarzała nielicznych mężczyzn.

Zgubił ją na targu. Rzucił się w tłum, roztrącając ludzi, nie zważając na babskie złorzeczenia i wyzwiska. Wpadł na plecy jakiegoś draba i odepchnięty niedźwiedzią łapą wylądował pod straganem z rybami. Zerwał się na nogi i zacisnął pięści. Chciał... Nie zrobił nawet kroku. Zbój chwycił go za czuprynę, obrócił i poczęstował kopniakiem, który wybił Otokarowi z głowy wszelkie myśli i zamiary. Umknął jak niepyszny, niechając dziewczyny.

Pół nocy przeleżał, łkając w rękaw.

On, robak marny. On, plewa z Pańskiego pola.

Przez trzy dni Otokar zmagał się z myślami. Dnia czwartego, kuśtykając, wybrał się do kościoła, by poskarżyć się na dolę, a potem, bezpieczny w mroku nocy, zabił starego rybaka. Widok trupa przyniósł mu spokój, którego szukał. Poczuł ulgę i zrozumiał, że nie tylko jego życie jest gówno warte.

Uniósł ręce i zawył w mrok.

Następne dni upłynęły zbyt szybko, by je spamiętał. Mord tkwił w nim ledwie pojętym cieniem. Niczym sen lub widziadło. Czyż bowiem on, Otokar, był w ogóle zdolny do tak ohydnego czynu? Horst tak, lecz on?

Rzeczywistość zamazywała się w niewierze.

Kilka dni później znów ujrzał młódkę i poszedł za nią. Minęli targ, potem składy kupieckie, kościół i ratusz. Zapach ciągnął się za nieznajomą słabo wyczuwalną smugą, mimo to oplątał młodzika pajęczą siecią i za nic nie chciał uwolnić. Otokar wdychał go, wyłapując spośród innych, niczym pies.

Gdy przez nieuwagę wpadł na kogoś, usuwał się szybko, garbił i schodził z oczu. Zatracił poczucie czasu. Wieczorem umówił się z wędzarzem, że wpadnie przed południem pomóc przy robocie, tymczasem termin minął i nawet na myśl mu nie przyszło, by dotrzymać słowa.

Dziwny głód rozgościł się w podbrzuszu i Otokar czuł, że nie zaspokoi go zwykłym pokarmem. Musiał rozmówić się z nieznajomą, zagadnąć o imię, cokolwiek. Chciał usłyszeć jej głos i z bliska spojrzeć w oczy. Chciał raz jeszcze poczuć znajomą woń.

Kiedy znikła w kaplicy, przyczaił się opodal.

Niecierpliwił się. Tarł dłoń o dłoń, zaciskał pięści. Układał plany. Nigdy nie miał kobiety. Cała jego śmiałość została w leśnej jamie, daleko stąd.

Jak to na przedwiośniu, wieczór zapadł szybko. Zaczął siąpić deszcz. Ulice opustoszały. Nocna straż zabrała się za zapalanie oliwnych lamp.

Otokar skrył się pod daszkiem przybudówki. Czyżby przegapił, kiedy dzierlatka wyszła? Nie może być. Nawet na chwilę nie oderwał wzroku od drzwi. A może zatrzymał ją ów natrętny ksiądz? Wszak nie przyszła tam na kazanie. Nie ta pora. Zatem po co? Pomodlić się w ciszy i spokoju? Najprościej byłoby pójść i sprawdzić.

Sięgnął za pazuchę i zacisnął dłoń na trzonku noża. Odetchnął głęboko. Ujrzał dziewczynę w chwili, gdy wynurzył się z cienia. Patrzył, jak zaskoczona mżawką przystaje za drzwiami, a za jej plecami pojawia się kapłan, który po krótkiej wymianie zdań znika w świątyni i wraca z opończą. Znów krótko gwarzyli, po czym dziewucha ucałowała dłoń mężczyzny i pobiegła w deszcz, znikając Otokarowi z oczu.

Młodzik skoczył za dziewczyną i omal się z nią nie zderzył. Musiała przystanąć za węgłem sąsiedniej uliczki, być może usłyszała, że ktoś za nią biegnie, być może pomyślała, że to ksiądz. Niespodziewanie Otokar znalazł się z dziewką oko w oko.

To, co stało się potem...

Nie pamiętał, co stało się potem. Nagle ujrzał ciało u swych stóp, nieruchomy kształt w ciemności. A kiedy uniósł dłonie do ust, poczuł słodki smak krwi.

Świadomość, że znów zabił, cofnęła go pod ścianę. Przecież chciał tylko spytać o miano! Nic więcej. Nie był Horstem!

Głuchy jęk wyrwał się z gardła.

— Boże, za jakie grzechy karzesz mnie tak srodze? — Nieme pytanie, a zarazem skarga, pojawiło się w głowie.

— Nie, nie, nie...

Lecz za późno na żal. Zło się dokonało.

Najpierw Bogu ducha winny starzec, a teraz ta dziewczyna.

— Nie! — krzyknął w noc i nagle oprzytomniał.

Jeśli złapią go przy trupie, zdejmą głowę z karku.

Z nożem zaciśniętym w dłoni pobiegł uliczką.

Dochodzące z dworu krzyki wybudziły Gisberta z półdrzemki. Zapalił świecę i zszedł do kaplicy, wyjrzał na zewnątrz. Z kilku stron naraz dochodziły podniesione głosy. Biegli ludzie. W oknach zapalały się światła.

— Ki diabeł? — mruknął pod nosem.

Kilka postaci przemknęło opodal. Podniósł rękę, krzyknął, lecz nikt się nie zatrzymał.

Poczłapał ku uliczce, w którą skręcili.

Czyżby siepacze Kiana odważyli się w końcu napaść na Kolberg? Nie mogło być. Książę nie był aż tak szalony. Choć zdarzyć się mogło. Ponoć zapowiedział się z wizytą. Sąsiedzką. Kto wie, co mogło mu przyjść do głowy? Wszak nie miał w niej po kolei.

Gisbert skręcił za węgieł i przystanął w zdziwieniu na widok zgromadzonej ciżby. Podszedł i rozsunął stojących z brzegu. Inni odsunęli się sami, spostrzegłszy, z kim mają do czynienia.

— Boże miłosierny — jęknął, widząc rozpłatane od żeber po biodra ciało. W świetle trzymanych przez ludzi lamp wyglądało makabrycznie.

Rozmawiał z dziewczyną pod wieczór, jeszcze czuł ciepło jej palców, kiedy schwyciła go za rękę, by ucałować. A teraz leżała w deszczu, z sercem wyrwanym z piersi... Margaret Franz, córka Rittera Wilhelma Franza, zaręczona z synem barona Zygfryda Gelnische, na dwa tygodnie przed ślubem...

Zachwiał się. Ktoś wsparł go ramieniem.

Jakiż potwór mógł dokonać czegoś tak bestialskiego?

— Wyście ją znaleźli? — Znajomy głos sprawił, że Gisbert uniósł głowę.

Hubert Heim, przełożony straży miejskiej. Bez wątpienia znał dziewczynę, na pewno jej ojca. Zresztą, któż nie znał Margaret?

Pachoły potwierdziły skwapliwie.

— Nikogo żeście przy niej nie widzieli?

— Nie — odparli zgodnie.

Heim rozejrzał się, zatrzymał wzrok na Gisbercie. Podszedł.

— Ojcze?

— Była u mnie — szepnął kapłan.— U spowiedzi. Za dwa tygodnie...— nie dokończył.

— Pozwolisz, ojcze, przenieść ciało do kaplicy, żeby nie mokło?

— Róbcie, panie, co konieczne.

Heim wydał polecenia odnośnie trupa, potem rozesłał ludzi na poszukiwanie zbója. Sam udał się do domu ofiary, by o nieszczęściu powiadomić rodzinę.

Gisbert ukląkł przy zmarłej. Nie rozumiał, jakiż grzech ściągnął na to niewinne dziewczę tak okrutną karę. Nie bał się śmierci, miał z nią do czynienia na co dzień, lecz widok Margaret z własnym sercem w dłoniach, leżącej na opończy, której użyczył dla ochrony przed deszczem... Nie powinien był dziewczynie pozwolić wracać po zmroku.

— Boże wszechmogący i miłosierny — szeptał — w swej dobroci niepojętej, zlituj się nad tą duszą niewinną, zaprowadź do Królestwa Niebieskiego, posadź po prawicy, wśród anielskich dziewic, nakarm ciałem swym i krwią, niech nigdy nie będzie głodna ani spragniona, uchroń przed zakusami złego i Piekłem. Ojcze miłosierny...

Chłód ciągnął od otwartych na oścież drzwi, wieczór stał się nocą.

Ciżba tłoczyła się w ławach, pod ścianami i przed kaplicą.

Modlitwa za zmarłych tłukła się echem pod powałą.

Kolberg wrzał od plotek. Lęk czaił się w mroku.

Po tym, jak baron Gelnische wraz z Ritterem Franzem wyznaczyli nagrodę za wskazanie mordercy, lochy zapełniły się wszelkiej maści hołotą.

Otokar zaszył się w jamie i przez pierwsze dni nie wychodził przed zmrokiem. A i wówczas czynił to tylko po to, by zdobyć pożywienie.

Bał się, że ktoś może go wskazać. Słuchał plotek, odnajdywał w nich odpowiedzi. Możni Kolbergu domagali się natychmiastowego złapania i skazania sprawcy. Pachołkowie miejscy dwoili się i troili, wszędzie było ich pełno. Szukali, chwytali, wtrącali do lochu bez sądu.

W kilkanaście dni oczyścili miasto z włóczęgów i żebraków. Nagle, paradoksalnie, Kolberg stał się bezpieczniejszy niż kiedykolwiek.

Dopiero po dwóch tygodniach Otokar wybrał się do kaplicy. Potrzebował pocieszenia, Boga na wyciągnięcie rąk, czyjejś obecności. Męczyły go złe sny. Mało spał. Budził się w nocy. Stary rybak szczerzył się bezzębną jamą, wyciągał kościste dłonie, wskakiwał na pierś i odbierał oddech. A potem śmiał się opętańczo, wykrzywiając głowę z ziejącą czernią dziurą w szyi. Jak sama śmierć.

Modlitwa w samotności, zamiast pomóc, zaczynała męczyć. Postanowił wyjść do ludzi, by nie oszaleć.

W kościele panował chłód i półmrok. W powietrzu unosił się zapach rozgrzanego wosku.

Otokar ukląkł.

— Panie, psyjmij mój gsech na sfoje barki...

Czy Bóg daruje mu winy? Ufał, że tak. Wszak modlitwa zmogła Horsta: Wszechmogący, wysłuchawszy błagań, zesłał anioła.

Poza tym, czyż w podzięce nie złożył Panu ofiary ze starego rybaka? I tej dziewuchy. Choć tego nie był pewien. Śnił o jej śmierci, lecz przecież sen to nie jawa. Widział Margaret z sercem w dłoniach, w deszczu. Przypominała rozprutą kukłę. Z ust zlizywał słodki smak krwi. Lecz widziadło wydawało się nierealne, zamglone, odległe i obce. Nie znalazł zapachu, którego szukał. Gdy przyłożył głowę do piersi, napotkał jedynie stygnące ciepło. Pomyślał, że jak zajrzy do środka...

Zapobiegawczo wplótł dziewczynę do modłów, uznając, że sama myśl o niej mogła być grzeszna, nie czuł się jednak winien. Przypominała mu kogoś, o kim nie potrafił zapomnieć. Chorobliwie, patrząc w twarze kobiet, wypatrywał tej jednej, z przeszłości. Choć przecież Bóg dał — i wziął.

— Bose wsechmogoncy, bońdź miłościw mnie gzesnemu.

Pogrążony w rozmyślaniach nie usłyszał kroków, dopiero świadomość czyjejś obecności sprawiła, że umilkł.

— Czego pragniesz, synu? — Znał ten głos.

Nie odpowiedział. Nagle poczuł lęk, że zdradzając tajemnicę, straci część siebie. Chciał być wysłuchany, lecz bał się niezrozumienia i konsekwencji.

— Jeśli szukasz Boga, dobrze trafiłeś. Oto jego dom.

To prawda, szukał Boga. Bo mimo usilnych prób, w jamie nie mógł go odnaleźć. Czuł boską obecność, lecz niewystarczająco silną.

— Pragniesz spowiedzi? Pan cię wysłucha. Nie lękaj się, chłopcze. Miłosierdzie Pana jest nieskończone. Zrzuć z barków swój krzyż!— Gisbert niemal wykrzyczał ostatnie słowa. Grzesznik, którego chciał uwolnić, wrócił. Nie mógł pozwolić mu odejść. Nie teraz, nie po śmierci Margaret. Nie potrafił jej pomóc, temu oto młodzieńcowi pomóc musiał. I powinien. Od pierwszego spotkania czuł, że nie bez przyczyny Pan postawił ich na swej drodze. Spojrzał w oczy zawieszonego na ścianie Zbawiciela, szukając w nich potwierdzenia, po czym ukląkł przy nieszczęśniku.

Otokar skulił się i załkał.

— Mój ksys — wyseplenił, ledwie słyszalnie.

Klecha złożył dłonie. Jak powinien postąpić, by nie spłoszyć zabłąkanej duszy? Jakich użyć argumentów? Uderzyć słowem, czy się ukorzyć, pokazując własną słabość i ludzkie ułomności, od których nie był wszak wolny? W oczach Boga byli sobie równi.

Objął młodzika i zamarł. Zrządzeniem boskim, a może rzeczą przypadku, dłoń natrafiła na skryty za pazuchą nóż. Palce cofnęły się powoli, lecz cofnąć tego, co się stało, już nie mogły. Nagle w głowie Gisberta zaświtała niepokojąca myśl, że się pomylił i dał przechytrzyć złu. W domu bożym i przed boskim obliczem. Margaret stanęła mu przed oczyma jak żywa.

— Wyspowiadas mnie, ojce? — zapytał Otokar, zaciskając dłoń na ramieniu klechy.

Gisbert syknął z bólu, próbował wyszarpać rękę, nie dał rady.

— Czego chcesz? — jęknął.

— Rozgsesenia.

— Przemocą nic nie wskórasz. Bóg widzi...

— Bóg. Pokas mi Boga.

— Bóg jest wszędzie. Puść! Jeśliś winien, nie unikniesz kary.

— Nikt nie jest bez winy. Ty piewsy zucis kamień?

— Nie ja, ale z pewnością tacy się znajdą. Puść.

Otokar wykręcił rękę klechy. Gisbert zawył z bólu. Uderzenie w zęby odebrało mu dech. Z nosa i rozbitych warg pociekła krew.

— Puść, w imię Pana...

— Bois się śmierci? — Otokar pochylił się nad starcem, zajrzał do zamglonych oczu, jakby próbował wejrzeć w głąb jego umysłu. — Bois się — stwierdził.— Tylko kogo? Boga cy mnie?

— To Dom Boży. Nie możesz...

Oprawca poluźnił chwyt.

— Wybacys mi? — zapytał.

— Wybaczę.

— Dobry z ciebie cłowiek. Powiec, a śmierć innego cłowieka da się odpokutować?

Gisbert przełknął spływającą z nosa do gardła krew. Wpuścił Zło do Domu Bożego. Jak mógł się pomylić? Czyżby aż tak oślepł na stare lata?

— Powiec — nalegał zbój.

— Bóg wybacza największym...— Klecha zamilkł, nie kończąc zdania. Ktoś wszedł do kaplicy, skrzyp otwieranych drzwi zabrzmiał niczym hasło do ucieczki. Gisbert nie zastanawiał się ani chwili, szarpnął silnie, wyrywając ramię z kleszczy Otokarowych palców i rzucił się przed siebie.

— Ratujcie! — wrzasnął. Nie przebiegł nawet trzech kroków, gdy nagły ból podciął mu nogi. Stęknął i upadł na posadzkę.

Otokar doskoczył do starca i wyrwał nóż. Spojrzał ku wyjściu. Czyjeś plecy mignęły w drzwiach. Poderwał się i popędził w drugą stronę, ku zakrystii. Tam musiało być drugie wyjście.

Odnalazł je bez trudu.

Ciemność. Namacalna i ciężka. Jak sama śmierć. Splątane myśli, ból. Coraz słabszy ból. I zimno. Dopiero co przyszła wiosna. Chłód ciągnie po nogach, po plecach. Ręce są tak odrętwiałe, że niemal ich nie czuje. Z trudem obraca głowę i widzi jakieś cienie. Potem słyszy głosy.

Mrok pochyla się nad nim, ogarnia, wchłania. Wie, że to ona przyszła po niego, by zabrać, nie oddać, utulić w wieczności.

Margaret wyciąga ręce z krwawiącym sercem na dłoniach. Coś mówi, uśmiecha się zachęcająco. Nigdy nie była równie powabna. Przypomina bezskrzydłego anioła. Jasna i czysta. Taką ją Gisbert zapamiętał tego wieczora, kiedy śmierć upomniała się o duszę niewinnej. Dlaczego spotkało to właśnie ją?

Lecz na to pytanie tylko Bóg zna odpowiedź. Kapłan przyrzeka sobie i jej, że zapyta o to Pana. Wkrótce się z nim spotka. Co do tego nie ma wątpliwości.

Dość przeżył, by umrzeć. Szkoda tylko, że tak.

Ciemność i chłód.

Próbuje zmusić się do wypowiedzenia kilku słów, chce wskazać oprawcę. Ledwie jęk opuszcza krtań. Rezygnuje. Przecież nie zna nawet imienia zbója, jak zatem wytłumaczy, kto i dlaczego?

Za późno już na spowiedź, rozgrzeszenie, odpuszczenie win. Odejdzie bez namaszczenia. W kąciku oka krystalizuje się łza, jedna, bolesna. Za życiem tak nagle przerwanym, za dniami, które by nadeszły. Tak wiele miał planów, tak wielu mógł nawrócić.

Już po wszystkim.

Dostrzega anioła wyciągającego ku niemu ręce. Nie sprzeciwia się. Wstaje i podchodzi do plamy jasności, która może oślepić. Milczy. Chciałby coś powiedzieć, lecz po raz pierwszy od lat nie wie, co. Słowa cisną się na usta i w nich pozostają.

Zachłystuje się powietrzem i osuwa w ramiona Margaret.

Ilustracja: Małgorzata Lewandowska

Otokar oparł się o pień. Mimo iż nie biegł, i tak zabrakło mu tchu. Znów to zrobił. I znów nie potrafił zrozumieć dlaczego. Tylko jedno tłukło mu się w głowie: musiał opuścić Kolberg, dopóki nie zawarto bram.

Ruszył się. Podbiegł kawałeczek, skręcił w uliczkę i w następną. Zwolnił. Z opuszczoną głową, nie patrząc ludziom w oczy, dotarł do obwałowań, a potem już w ich cieniu, do bramy. Przykleił się do wyjeżdżającej z miasta furmanki i tak, przez nikogo nie zaczepiany, wydostał za mur.

Przez chwilę zastanawiał się, czy nie wrócić do jamy po kilka pozostawionych w niej rzeczy, lecz zrezygnował. Zagrożenie było zbyt wielkie.

Najpierw szedł traktem, gdy jednak zabudowania znikły za plecami, skręcił w boczną drogę, tak by mieć słońce po lewej ręce. Gdzieś tam przed nim był znienawidzony przez Kolbergczyków Giergard.

Wiesław Gwiazdowski o sobie:

Suwalczanin, ze wsi, pisze, jak ma czas pisad. Autor powieści Góry pamięci, której druk zapowiadany jest przez Genius Creations. Publikował w NF, SFFiH.

Miej serce

Anna Grzanek

Jack Heart miał dość. Był śmiertelnie znużony egzystencją: sławą, pieniędzmi, kobietami, alkoholem. Postanowił więc podciąć sobie żyły.

Jeszcze tego samego wieczora rozebrał się do naga, napełnił wannę gorącą wodą, a potem użył scyzoryka, którym zwykle rozcinał listy miłosne. Uznał, że ta metoda będzie elegancka i wygodna. Wrodzona życzliwość kazała mu pamiętać o tym, że ktoś kiedyś znajdzie jego ciało i będzie musiał po nim posprzątać. Między innymi z tego powodu wyeliminował skok z dachu jako potencjalny sposób na samobójstwo. Niedobrze mu się robiło na myśl, że ktoś mógłby ujrzeć krwawą plamę, jaką stałby się po zetknięciu z chodnikiem. To mogłaby być miła staruszka albo, co gorsza, dziecko. Zafundowałby nieszczęsnemu berbeciowi koszmary do końca życia. Jack dobrze wiedział, czym są koszmary, i w miarę możliwości chciał ich oszczędzić innym.

Stanęło więc na otworzeniu żył. Trochę bolało. Z lewym nadgarstkiem nie miał problemu, ale potem w lewej, pulsującej bólem dłoni trudniej mu było utrzymać nóż. Dopiero po fakcie przypomniał sobie, że źle znosi widok wszelkiej krwi. Zebrało mu się na wymioty, zdołał je jednak powstrzymać. Nie chciał przyczynić temu kto go znajdzie więcej sprzątania, niż to konieczne.

Jack cechował się bezprzykładnie miłą naturą. Po pierwsze — nie szkodzić. No i, bądź co bądź, był członkiem rodziny królewskiej. Królewicze nie powinni odchodzić, dławiąc się wymiocinami.

Woda w wannie szybko zaczęła zmieniać kolor. Jack z fascynacją pomieszaną z obrzydzeniem obserwował powolną dyfuzję dwóch cieczy. Potem poczuł się senny. Odchylił głowę na brzeg wanny i pozwolił krwi i czasowi płynąć, dopóki wszystko nie zatrzymało się ostatecznie, a woda w wannie nie wystygła. Tego już nie czuł. Odpłynął.

* * *

Śnił, a jego sen był doskonały. Jeżeli tak wyglądało życie po śmierci, to Jack mógłby żyć wiecznie.

Tym większe było jego zdumienie, kiedy się obudził. Najpierw poczuł, że wszystko nieznośnie go boli, a przede wszystkim mięśnie karku. Wciąż lekko nieprzytomny pomyślał, że musiał zasnąć w wyjątkowo niewygodnej pozycji. Na dodatek było mu zimno. Gdy otworzył oczy, poraziła go jasność łazienkowej świetlówki.

I wtedy sobie przypomniał. Przecież się zabił. Podciął sobie żyły. A teraz siedział w wannie wypełnionej lepką, sinoniebieską cieczą, był obolały, głodny i kompletnie zagubiony.

Przez jakieś dziesięć minut kontemplował sytuację. Wreszcie podniósł dłonie do oczu. Na obu nadgarstkach zobaczył cienkie kreski nacięć. Końcówki palców miał pomarszczone od zbyt długiego kontaktu z wodą. W jego żyłach nie pozostała ani jedna kropla krwi. Jak widać, nie przeszkadzało mu to jednak w kontynuowaniu egzystencji.

Jack westchnął i wyciągnął korek z wanny.

* * *

Okazało się, że bardzo trudno jest się domyć z mieszaniny wody i krwi. Zawiesista, sina substancja powłaziła Jackowi pod paznokcie i zdawało się, że wniknęła we wszystkie załamania skóry. Szorował się i szorował ostrą stroną gąbki oraz zużył prawie całą butelkę mydła w płynie, zanim osiągnął w miarę zadowalający efekt. Był osłabiony upływem krwi, ale irytacja i głód dodawały mu sił. Wiedział, że gdy tylko zdoła wyleźć z tej cholernej wanny, będzie mógł pognać do kuchni i wymieść lodówkę do ostatniej półki. Ktoś inny pewnie zrobiłby tak od razu, ale nie Jack. Mierziła go myśl o upapraniu całego mieszkania krwią, poza tym przecież musiałby to potem sam sprzątnąć.

Wreszcie wstał i, przytrzymując się ściany, wygramolił z wanny. Skrzywił się, widząc ślady, które zostawił na dywaniku. Na to nic nie mógł na razie poradzić. Żeby umyć się jeszcze raz, naprawdę dokładnie, będzie musiał najpierw wyszorować wannę.

To nie powinno wyglądać w ten sposób, pomyślał. Jego krew zmieniła się w lepką galaretkę, która uparcie odmawiała zniknięcia w kanalizacji. Elegancki sposób, też coś. Ludzie... ludzie chyba krwawią inaczej. Ludzie krwawią na czerwono i umierają, kiedy zostają zabici.

Jack jednak człowiekiem nie był i, mimo najszczerszych chęci, wciąż żył. Nie miał pojęcia, że umieranie jest takie trudne. To była po prostu jawna niesprawiedliwość.

* * *

Światełko automatycznej sekretarki mrugało do niego zalotnie. Jak wszystko, co było rodzaju żeńskiego, pomyślał Jack smętnie. Ledwo trzymał się na nogach, ale poczłapał do urządzenia i wcisnął przycisk. Odsłuchał dwie wiadomości z pracy, a raczej wrzaskliwych pytań przełożonego, gdzie się do kurwy nędzy podziewa, oraz kilka wiadomości od jakichś kobiet. Nie wiedział jakich, nigdy nie wiedział. Gdy tylko kochanki znikały mu z oczu, natychmiast zapominał ich imiona — o ile wcześniej zadał sobie trud, by o nie zapytać.

Nie chciał pamiętać. Poza tym było ich tak wiele... Kto by pomyślał, że ten dupek, Pik, tak mu tego zazdrości! Śmiechu warte.

W kuchni Jack wyjął z apteczki plaster i dla porządku zalepił nim rozcięcia na nadgarstkach. Raczej odruchowo niż z faktycznej potrzeby, bo przecież już nie krwawił. Nie miał czym. Potem zrobił sobie stertę kanapek i wrócił do salonu, by zasiąść przed komputerem i poczytać o anemii.

* * *

Kilkanaście stron internetowych i jeden odcinek ulubionego serialu później Jack odgrzał w mikrofalówce obiad i uznał, że czuje się na tyle dobrze, by wyjść z domu. Przejrzał się w wielkim ściennym lustrze. Wyglądał normalnie. Koszula z długimi rękawami ukryła plastry.

W supermarkecie kupił kilka kartonów pomidorowego soku oraz stek. Zajrzał też do apteki po preparat zawierający żelazo i koktajl multiwitaminowy. Kupił to wszystko, bo nie wpadł na żaden lepszy pomysł. A że w domu czekała na niego brudna wanna, nabył też kilka silnych środków czyszczących.

Czuł się całkiem nieźle, zważywszy na okoliczności. Jednak fakt, że w jego żyłach już nie krążyła błękitna krew, trochę nim wstrząsnął. Co zrobiłby pierwszy z brzegu człowiek na jego miejscu? No, poza tym, że byłby uczciwie martwy. Transfuzja krwi nie wchodziła w grę... Lekarze albo zwariowaliby na widok jego pustych naczyń krwionośnych, albo zamknęliby go w laboratorium, by sobie poeksperymentować. Poza tym ludzka krew i tak by się pewnie nie przyjęła. A telefon w tej sprawie do kumpla z Talii mógłby zostać uznany za nietakt towarzyski. No właśnie, Jack nie mógł się nikomu przyznać do tego, co zrobił... Chyba że Jokerowi. Ale przypuszczał, że nawet on by go wyśmiał, a potem wydał Królom na pożarcie.

Joker, pomyślał Jack. Błazen. Trefniś. Skiz. Fascynowało go to ostatnie określenie, sugerowało schizofrenię. Zastanawiał się, skąd ten drań właściwie się wziął. Drań albo dranie, zdania na ten temat były podzielone. To, że widywano Jokerów w kilku różnych miejscach jednocześnie, jeszcze o niczym nie świadczyło. Z takimi to nigdy nie wiadomo.

Jack nie widział żadnego z naprawdę bliska (nie dość, w każdym razie, by porozmawiać), ale zawsze Jokerom zazdrościł. Mogli sobie pozwolić na luksus, by mieć wszystko w dupie.

* * *

Jack skończył myć wannę dopiero przed północą, racząc się co i rusz drinkami z sokiem pomidorowym. Upił się na smutno. W dodatku nie był zadowolony z efektu, mimo że omal nie udusił się oparami tych wszystkich detergentów, których użył. Od kontaktu z nimi piekły go rozcięcia na nadgarstkach.

Następnego ranka zamówił nową wannę, przepłacając dwukrotnie, byle tylko przywieźli ją jeszcze tego samego dnia. Po wyjściu hydraulików wykąpał się w niej, bielutkiej i lśniącej, a po kolejnych kilku godzinach szorowania się gąbką poczuł, że wreszcie jest czysty.

Gdy zasiadł potem w fotelu, z pilotem w jednej i szklanką krwawej Mary w drugiej ręce, zaczął zastanawiać się, jak zrobi to następnym razem.

* * *

Minęły dwa tygodnie. Nacięcia na nadgarstkach nie chciały się zagoić. Najwyraźniej nie mogły tego zrobić, skoro Jack nie miał już płytek krwi, które mogłyby je zasklepić. Smarowanie specjalnymi maściami nie pomagało. Nacięcia po prostu sobie były i już nawet przestały boleć, tak jakby nerwy czuciowe w tej okolicy zrobiły sobie fajrant. Gdy Jack rozchylał brzegi ranek, mógł się przyjrzeć temu, co miał pod skórą; żyły wyglądały dość zabawnie. Zastanawiał się, czy będą puste już zawsze.

Najciekawsze jednak było to, że jego serce ciągle biło. Nie pompowało błękitnej królewskiej krwi, ale skurcze i rozkurcze następowały po sobie regularnie i statecznie, nic sobie nie robiąc z tego, że Jack już nie miał prawa żyć. Ale w zasadzie dlaczego miałoby się zatrzymać, przecież był Waletem Kier. A czym byłby Kier bez serca?

* * *

Wreszcie, po miesiącu, nacięcia zrosły się. Pewnego dnia Jack obudził się i zobaczył, że miejsce denerwujących ranek zajęły dwie białe, cienkie blizny. Krew jednak nie wróciła.

W ciągu sześciu tygodni, które upłynęły od popełnienia samobójstwa, Jack dwukrotnie zmieniał pracę. W pierwszej nie podobało mu się to, że pracodawca na niego wrzeszczał. W drugiej pracodawcą była kobieta, a to już samo w sobie było złe. Z trzeciej wywalono go, bo nie mógł się skupić na swoich obowiązkach. Aktualnie nie pracował, szkoda mu było na to czasu.

W ciągu sześciu tygodni, które upłynęły od popełnienia samobójstwa, Jack zmienił mieszkanie i rzucił wszystkie swoje dziewczyny. I tak już od dawna miał ich dość.

W ciągu sześciu tygodni, które upłynęły od popełnienia samobójstwa, Jack ani razu nie skontaktował się z rodziną. Celowo wręcz unikał spotkania z kimkolwiek z Talii. Raz wprawdzie natknął się na moście na Kochanków, jednak Wielkie Arkana i tak nigdy nie zwracały uwagi na zwykłe karty.

W ciągu sześciu tygodni, które upłynęły od popełnienia pierwszego samobójstwa, Jack dokonał jeszcze czterech prób.

* * *

Na most, na którym spotkał Kochanków, Jack poszedł po to, by się z niego rzucić. Utopić mógł się wprawdzie w domu, ale wanna nadal jakoś źle mu się kojarzyła. Skoczył więc z mostu, w środku nocy, żeby nikt nie widział. Uderzenie o wodę zamroczyło go nieco, tak że nie walcząc z żywiołem czekał, aż płyn wypełni mu płuca. Obudził się rankiem, dryfując twarzą w dół; nurt zaniósł go daleko w morze. Długo przeklinał fakt, że nie pomyślał o konwencjonalnym kamieniu czy czymś takim. Dobrnął do brzegu, zwymiotował mieszaninę słonej i słodkiej wody w krzaki i niemrawo pomaszerował z powrotem do miasta. Cieszył się tylko, że obudził się dość szybko i nie zdążył napuchnąć.

Następna była trucizna. Popił trutkę na szczury detergentem, jednym z tych znienawidzonych, które kojarzyły mu się z wanną. Znów skończyło się szaleńczymi wymiotami i niesmakiem, który czuł przez kolejny tydzień. Na dodatek wnętrzności go bolały, zupełnie jakby płonął od środka. To uczucie, choć przerażająco dotkliwe (trzy dni wił się w mękach na podłodze toalety), dało mu pewną ponurą satysfakcję. Przynajmniej czuł, że żył.

Wreszcie ból zniknął, podobnie jak wcześniej rozcięcia na nadgarstkach. Wtedy Jack, gdy już na powrót mógł przełykać, przedawkował tabletki nasenne, popijając je wódką. Osiągnął jedynie tyle, że obudził się na lekkim kacu, nieco później niż zwykle.

Poważnie zastanawiał się nad jeszcze dwiema metodami: skokiem ze znacznej wysokości — dziwnym trafem ostatnimi czasy przestał się przejmować, co ludzie powiedzą, poza tym już nie byłoby plamy krwi — oraz nad podpaleniem się. Fascynowała go idea życia w całkowicie zmasakrowanym ciele. Mógł się położyć pod walec. Dać wkręcić w jakąś maszynę. A wracając do spłonięcia żywcem... Czyż nie jest to los właściwy dla karty?

Koniec końców Jack nie zdążył jednak wprowadzić żadnego z tych drastycznych pomysłów w życie, Ósemka Karo znalazła go bowiem w dniu, w którym się powiesił.

* * *

Obudził go przeraźliwy wrzask. Otworzył oczy, schował język i westchnął.

— Zamiast histeryzować, podstaw mi lepiej stołek — wycharczał z taką godnością, na jaką go było w danej sytuacji stać.

I to był koniec jego wolności.

* * *

Postawili go przed sądem.

Samo powieszenie się pewnie przeszłoby bez echa, ale Dwójki nie potrzebowały dużo czasu, by znaleźć blizny na jego rękach.

Wszystkie Figury spotkały się, by na niego wrzeszczeć i czynić mu wyrzuty. Niespecjalnie zwiększyło to jego chęć do życia. Jack pozostał niewzruszony, a jego uprzejmy uśmiech wyraźnie działał Królom na nerwy. Królowa Kier załamywała ręce i lamentowała.

— Taki dobry, cichy chłopak! Miałeś wszystko! Wszyscy ci zazdrościli! Kobiety, szczęście, pieniądze... Zawsze miałeś serce na właściwym miejscu... Podejrzewałabym wszystkich, tylko nie ciebie!

Jack Heart wzruszył ramionami. Z tego, co wiedział, jego serce nadal znajdowało się na właściwym miejscu. Czuł, jak biło, choć jakby wolniej i rzadziej niż dotąd. On sam siedział pośrodku półkola utworzonego przez Radę Figur. Kiery i Kara trzymały się razem, a Piki wywyższały się jak zwykle. Sędzią był As Trefl. Walet Pik siedział na ławie przysięgłych i szydził z Jacka niemiłosiernie.

Szanowne zgromadzenie przerzucało się oskarżeniami i argumentami. Jack przestał słuchać, pogrążony we własnych myślach. Czuł się jakoś inaczej niż zwykle. Dobroć jego natury, na którą powoływała się Królowa Kier, wydawała mu się historią odległą jak... no, jakby z zeszłego życia. Pozostała tylko chęć do dalszego eksperymentowania.

Od swojego pierwszego zgonu wiele czasu poświęcił rozmyślaniom nad sprawami życia i śmierci, a może raczej egzystencji. Domyślał się, dlaczego nie może umrzeć, nie tak naprawdę, choć to, czym był kiedyś, wraz z błękitną zawiesiną przepadło w odpływie wanny.

Jack był kartą. W pewnym sensie. Był ideą Waleta Kier. Istniał, odkąd pierwszy człowiek wymalował pierwszego waleta serce na kawałku papieru. Podejrzewał, że po katastrofie atomowej zostaną na świecie tylko przysłowiowe karaluchy i karty, w końcu idee nie giną tak łatwo. Chociaż może przetrwa ktoś jeszcze? W końcu nie wiadomo, jak wiele innych chorych ludzkich pomysłów żyje własnym życiem. Pewnie mnóstwo. A ludzie nawet tego nie podejrzewają. Choć co to za życie, takie życie.

Mimo że Jack dość szybko pojął konstrukcję wszechświata — albo przynajmniej tak mu się wydawało — zabijał się dalej. Zabijał się dla tego snu, którego doświadczył po raz pierwszy po incydencie z wanną. Śnił o tym, że nie istnieje. Dla tego uczucia warto było umrzeć. Warto było umierać raz po raz.

Ilustracja: Dorota Stefańska

* * *

Gdy ogłoszono wyrok, na sali rozległ się chrapliwy, straszny, pozbawiony radości śmiech. Figury zadrżały, wszystkie co do jednej, jakby zdzielone na odlew w twarz.

— Jesteście tylko kartami! — wrzasnął Joker i znów zaniósł się nieznośnym, obłąkanym chichotem.

I to była prawda.

* * *

Gdy prowadzono Jacka do podziemi Wieży, nagle przejście zasłoniło kilku Jokerów. Uśmiechali się szyderczo, szczerząc nieco zbyt ostre zęby. Strażnicy, płochliwe Czwórki, nie miały śmiałości, by ich przegonić czy choćby wyminąć.

Pierwszy Joker zdjął kryzę i zademonstrował światu bliznę na szyi. To musiało być dobre, mocne cięcie. Jack zadrżał, wyobrażając sobie, jak długo się goiło. Był zadowolony, że sam zdecydował się tylko na nadgarstki.

Drugi Joker zadarł kaftan, pokazując różowe, lśniące ślady poparzeń na brzuchu i piersi. Trzeci zdjął czapkę z dzwoneczkami. Z boku jego głowy, tuż nad prawym uchem, ziała sporawa dziura. Czwarty miał sztuczną nogę. Jack chwycił go za rękę i odwrócił dłoń grzbietem w dół, odsuwając przy tym rękaw, by móc zobaczyć nadgarstek. Żyły Jokera okazały się puste, podobnie jak jego własne. Przyczyną śmierci był zapewne krwotok na skutek uszkodzenia tętnicy udowej.

Jeden po drugim, Jokery pokazywały swoje blizny — akty zgonu poprzednich żyć. Jack patrzył i podobało mu się to, co widział. Dobrze, że nie rzucił się z dachu. Miał kiedyś nadzieję, że przestanie istnieć, jednak na razie postanowił zadowolić się faktem, że przestanie być Waletem Kier. Zawsze to była odmiana, jakże pożądana odmiana.

Jego serce ostatecznie przestało bić.

* * *

Rozdygotane Czwórki zatrzasnęły okute drzwi lochu znajdującego się na najniższej podziemnej kondygnacji Wieży. Dla jego własnego dobra, jak orzekł As Trefl. Ale na jego własne dobro było za późno. To, co się miało stać, już się stało. A co się stało, już się nie odstanie.

Ktoś, kto kiedyś był Waletem Kier, usiadł w ciemności i ciszy pod ścianą. Gdy się uśmiechnął, w mroku błysnęły nieco zbyt ostre zęby. Czekał. Owszem, zamknęli go. Ale nie mogli go tu trzymać wiecznie.

Tylko do następnego rozdania.

Anna Grzanek o sobie:

Rodowita, dumna ze swojego brzydkiego miasta łodzianka. Z wykształcenia geograf i zarządca nieruchomości. Literaturę, a zwłaszcza fantastykę, kocha od dziecka – czytać nauczyła się wcześniej niż chodzić. Jest aktywnym członkiem społeczności portali Fantastyka.pl oraz Szortal.com. Kilkukrotnie nagradzana i wyróżniana w konkursach literackich, publikowała m.in. w e-zinach "Esensja" i "Qfant", a także w kilku papierowych antologiach. Wolne chwila spędza na chodzeniu z głową w chmurach, najchętniej po piaszczystych ścieżkach Puszczy Noteckiej.

Uwięzieni

Jarosław Turowski

Paweł czuł się rozkojarzony, jakby był na lekkim haju. Bezskutecznie próbował przypomnieć sobie dzisiejszy sen, co z niejasnych przyczyn doprowadzało go prawie do szału. Tego ranka nie poznawał sam siebie.

Zapragnął papierosa, a w następnej chwili aż zachłysnął się śliną, gdy dotarło do niego, co właściwie robi i gdzie jedzie.

Skręcił na parking przed jakimś supermarketem. Tam zgasił silnik. Przymknąwszy powieki, zaczął masować skronie. Dopadło go wrażenie dziwnej nierzeczywistości. Przytłoczyło, gdy uświadomił sobie absurdalność własnych czynów.

Jechał do domu Agnieszki — niby po co? Mimo sentymentalnych rozterek sprzedali tę nieruchomość kilka lat temu, niedługo po tym, jak umarła matka Agi. Żona była jedynaczką, a jej ojciec zginął, gdy miała trzy latka. W budynku, do którego z nieznanych przyczyn zmierzał Paweł, mieszkali teraz niemal zupełnie obcy mu ludzie. Widział ich raz, może dwa, pewnie nawet nie dałby rady przypomnieć sobie twarzy. Agnieszka od prawie dekady jest przy nim, w ich mieszkaniu blisko centrum, gdzie śpią we wspólnym łóżku, a co rano budzą się obok siebie…

Tok myśli Pawła zatrzymał się w miejscu jak staruszek nieruchomiejący w pół kroku, gdy dociera do niego, że nie wie, czy zamknął drzwi od mieszkania.

Co rano budzą się obok siebie…

Tyle że Paweł nie pamiętał, by widział tego ranka Agnieszkę chociaż przelotnie. Wręcz przeciwnie — dałby sobie uciąć rękę, że obudził się w pustym łóżku! Nie powinno go to przesadnie zaskoczyć, ale mógł zastanowić się choć chwilę, gdzie jest żona. Podejrzewał, że tak właśnie zrobiłby każdego innego dnia, zamiast przejść obok tego faktu obojętnie i wsiąść do auta jakby nigdy nic.

Ale czy rzeczywiście tak było? A może umysł płata mu figle?

Spróbował przypomnieć sobie dokładniej poranek, ale bezskutecznie. Co robił między przebudzeniem a wejściem do auta? Nie wierzył, że obudził się i bezmyślnie jak zombie ruszył do samochodu, aby odwiedzić dom, w którym kiedyś mieszkała jego żona, równocześnie nie zwracając najmniejszej uwagi na brak samej żony. Nie wierzył w to, a zarazem nie potrafił przypomnieć sobie żadnych szczegółów!

Drążyłby temat dalej i głębiej, gdyby nie dotarło do niego, że wnętrze auta wygląda na dużo świeższe, czystsze i bardziej zadbane, niż być powinno. Po prostu nowsze. Jakby Paweł cofnął się w czasie do lat, kiedy dopiero co kupił seata za pieniądze odłożone z kilkunastu wypłat.

Zaschło mu w gardle z wrażenia, dłonie zadrżały. Pożerał wzrokiem i dotykał opuszkami palców wnętrze wozu, a oba zmysły utwierdzały go tylko w przekonaniu, że to dzieje się naprawdę. Zapragnął uszczypnąć się w przedramię, lecz zaraz zdusił w sobie ten impuls. To dobre dla bohaterów powieści czy filmów. Uważał, że można powiedzieć o nim wiele złego, ale jednego był bezgranicznie pewien — potrafi rozróżniać sen od jawy. I to bez podszczypywania.

Postanowił zadzwonić do żony, by spytać, czy u niej wszystko gra. Spróbował odblokować komórkę. Z rozdrażnieniem stwierdził, że aparat się zawiesił. Wyświetlacz świecił przyćmionym, niebieskawym blaskiem, ale pozostawał niezmiennie pusty, jakiekolwiek klawisze naciskałby Paweł.

— Kurwa — wycedził przez zęby i cisnął telefon na fotel pasażera.

Uspokoił oddech, rozejrzał się wokół. Zwyczajny parking przed supermarketem. Samochodów nawet dużo jak na tak szary i przygnębiający dzień, choć dało się wypatrzeć sporo wolnych miejsc. Bliżej jezdni, za wąskim pasem trawnika, dojrzał kiosk. Przypomniał sobie o fajkach i wyszedł z auta.

Stanął przed zieloną budką. Przez minutę czekał, jak na cierpliwego klienta przystało, po czym zabębnił palcami w deseczkę lady, rzucając do okienka „dzień dobry”. Kiedy i to nie przyniosło żadnego rezultatu, pochylił się, by zajrzeć do środka.

Wnętrze okazało się puste. Dziwne. Żadnej karteczki z informacją „zaraz wracam”, a okienko otwarte?

Odszedł dwa kroki w tył i wtedy skojarzył coś dużo bardziej zaskakującego, co dotychczas mu umykało. W kiosku brakowało sprzedawczyni, ale na parkingu brakowało jakiegokolwiek człowieka. Widział wiele aut, lecz wszystkie stały puste i nikt się wokół nich nie kręcił. Ani śladu żywej duszy.

Gdzie są ludzie? Gdzie oni wszyscy, do jasnej cholery, się podziali?!

Uzmysłowił sobie jazgot zatłoczonej ulicy za plecami i obrócił się jak oparzony. Tak, samochody nie mogą przecież jeździć bez…

Nie zdążył dokończyć. Zatkało go.

Nie mógł jednoznacznie stwierdzić, że pojazdy jeżdżą bez kierowców, ale nie mógł również stanowczo odrzucić takiej opcji. Nie potrafił przebić się wzrokiem do wnętrz mijających go maszyn. Dzień był pochmurny, a słońce skrywało się za warstwą ciężkich chmur, tymczasem Paweł doznawał wrażenia, jakby jego oczy uciekały od samochodowych szyb, rażone odbijanym, słonecznym blaskiem.

Tyle że to nie świetlistość ślizgała się po szkle, ale dziwaczna szarość. Próbował przyjrzeć się jej dokładniej, lecz bezowocnie. Równie dobrze mógłby wpatrywać się w szczytujące słońce albo centralny punkt mocnego halogenu.

Poczuł się bezgranicznie zagubiony. Zapragnął z kimś porozmawiać. Przekonać się, że wszystko, czego doświadcza, jest prawdziwe. Wiedział, że nie śni, ale skąd może mieć pewność, że nie zwariował?

Pognał do seata. Wskoczył na fotel kierowcy, rozdygotaną dłonią włożył kluczyk do stacyjki, uruchomił silnik.

Dokąd?

Siedział za kierownicą, dysząc jak po długim i wyczerpującym biegu. Najrozsądniej byłoby wrócić, pójść do własnego mieszkania i sprawdzić, co z Agnieszką. Przy okazji wybadałby, jak przedstawia się sytuacja w centrum — czy napotka tam jakichś ludzi?

Coś podpowiedziało mu jednak, że to zły pomysł. Zastanie wyludnione centrum i puste mieszkanie, bez śladu po żonie. Nie miał podstaw, by zaufać ślepo takiemu podszeptowi instynktu, ale zaufał. Zrobił to bezwiednie, ledwie zdając sobie z tego sprawę. Postanowił kontynuować podróż do domu, w którym mieszkała Agnieszka, kiedy się poznali. Tam zmierzał od początku i może istniał ku temu jakiś powód.

Nie ujechał nawet kilometra, a znowu zatracił się w bezowocnych próbach przypomnienia sobie dzisiejszego snu.

* * *

Odmłodzona Agnieszka siedziała w połowie schodów prowadzących do domu. Paweł ledwie rzucił na nią okiem, a zrozumiał, że z żoną stało się to samo, co z autem — wyglądała jak za dawnych lat. Identycznie jak w dniu, kiedy po raz pierwszy przyjechał do niej w odwiedziny…

Strapiony nową falą sprzecznych uczuć zgasił silnik. Wyszedł na zewnątrz, poprawił opadające dżinsy i ruszył ku dziewczynie, która jest/będzie jego żoną, nie potrafiąc oderwać od niej wzroku.

Siedziała na schodach i poprawiała coś przy bucie albo po prostu bawiła się sznurowadłem. Głowę pochylała tak nisko, że zza czarnej i prostej grzywki nie dało się dostrzec twarzy. Włosy związała w prosty kucyk — żadna wymyślna fryzura, lecz dodawała jej niesamowitego uroku. Miała na sobie białą bluzkę bez rękawów i spódniczkę przed kolano. Krótkie, ale zgrabne nogi o opalonej skórze wprawiały Pawła w bezgraniczny zachwyt.

Przystanął, niemal dusząc się z wrażenia. Wszystko było dokładnie tak samo jak tamtego dnia sprzed lat. Identycznie, co do joty. Ogarnęło go poczucie idealnego déjà vu, doznania graniczącego z cudem. Nie marzył o czymś takim w najśmielszych snach, a teraz przeżywał to na własnej skórze.

Wszystkie lęki prysły jak ręką odjął.

Za chwilę podniesie głowę — pomyślał. — Uśmiechnie się na mój widok, bo nie wierzyła, że naprawdę przyjadę…

Dwudziestolatka, którą pamiętał jako swoją trzydziestoletnią żonę, oderwała się wreszcie od bucika i uniosła głowę. Zobaczyła Pawła, a jej twarz rozświetlił uśmiech. Mężczyzna pojął, że nie zdawał sobie do tej pory sprawy, jakie iskierki szczęścia w oczach Agi towarzyszyły temu uśmiechowi. Oszałamiające. Prawdziwe, nieudawane szczęście. Właśnie tak reagowali kiedyś na swój widok.

Mało się nie przewrócił z emocji.

Dziewczyna wstała i otrzepała siedzenie, schodząc energicznie po stopniach. Podeszła do Pawła, a on ją objął. Pocałowali się — lekko, niewinnie.

— Myślałam, że nie przyjedziesz — powiedziała, patrząc mu głęboko w oczy.

Kiedy ostatnio patrzyli na siebie w ten sposób?

— A ja bałem się, że nie będziesz na mnie czekała.

— Serio?

Skinął głową.

Poznali się ledwie trzy dni wcześniej na studenckiej imprezie, na którą zostali zaproszeni przez dalszych znajomych. Spędzili razem większość nocy, pijąc, tańcząc i rozmawiając, po czym wymienili się numerami telefonów i umówili nieśmiało na weekend. Nieśmiało, bo oboje czuli, że między nimi zaiskrzyło, ale nie mogli być jeszcze pewni wzajemności tych uczuć. Za kilka tygodni przyznają przed sobą, że te trzy dni oczekiwania były najdłuższymi dobami ich życia — pełnymi nadziei i obawy, niepokoju oraz szczęścia.

Teraz, kiedy Paweł obrócił się i zobaczył, że w miejscu, gdzie zaparkował seata, stoi tylko wysłużony rower, nawet zbytnio się nie zdziwił.

Tak przecież było; prawda? Przyjechał na tę pierwszą randkę rowerem!

Chwycili się za dłonie, jakby w obawie, że jeżeli zerwą fizyczną więź choć na chwilę, druga osoba rozpłynie się w powietrzu niczym miraż, i ruszyli na spacer poboczem asfaltowej jednopasmówki, która biegła za domem Agi. Tutaj kończyło się miasto — po obu stronach drogi rozciągały się łąki, a dalej las i ukryty w nim zalew.

Idąc, nieprzerwanie rozmawiali. Paweł zauważył, że co i rusz gubi wątek, a słowa ich pogawędki stają się niezrozumiałe, jakby zaczęli mówić w obcym języku. Nie przeszkadzało mu to ani trochę. Najważniejszy był dotyk dłoni ukochanej, jej żywa obecność tuż obok niego. Zapach trawy i chłodny wietrzyk na policzkach. Ukradkowe, a jednocześnie odważne spojrzenia, którymi pożerali się nawzajem, głodni i niezaspokojeni. Wesołe tony głosów.

Dziwaczna szarość odeszła ze świata. Było wiosenne, późne popołudnie. Pomarańczowe słońce chyliło się ku horyzontowi, z oddali dobiegało cykanie świerszczy i rechot żab. Długie cienie słały się u stóp zakochanych, przemykając po jasnym asfalcie.

Wszystko było idealne, więc Paweł stracił zapał do dzielenia się z Agnieszką nieprzyjemnymi sensacjami, a pozwolił ponieść się chwili. Wspomnieniu sprzed lat, które przeżywał na nowo — narkotyczne uczucie.

Zatrzymali się przy pobielonym przystanku autobusowym na skraju lasu. Usiedli na wysokim murku. Objęci rozmawiali i dalej popatrywali po sobie, nienasyceni wzajemną obecnością. Później się pocałowali — raz, drugi, trzeci, dziesiąty — coraz to dłużej i namiętniej. Las szumiał, a powietrze było czyste.

W którymś momencie, widząc odkrytą nóżkę Agi, Paweł dostał erekcji. Patrząc w odmłodzoną twarz żony, pomyślał, że zerżnie ją tu i teraz, na przystanku autobusowym, i chuj z tym, czy ktoś ich przyłapie. Zaraz jednak się opanował.

Nic takiego się nie stanie. Nie dzisiaj i nie przez kilka kolejnych tygodni. Przecież już to przerabiali, prawda?

Rozmawiali i całowali się jeszcze godzinę czy dwie (co zgodnie uznali za stanowczo za mało), po czym w zapadającym zmierzchu ruszyli w drogę powrotną. Spacer w gasnącym świetle dnia, pełen szczerych słów oraz prawdziwych emocji.

Stojąc ponownie przed domem Agnieszki, Paweł przytulił dziewczynę mocno na pożegnanie. Czuł przez ubranie jej małe, ale twarde piersi i myślał o tym, jak bardzo nie chce odjeżdżać.

Wtedy wyznali sobie miłość. Zawsze wyobrażał sobie takie wyznanie jako coś piekielnie trudnego, a okazało się dziecinnie łatwe.

Wreszcie, odwlekając ten moment najbardziej jak się dało, odstąpili od siebie. Paweł obrócił się, by podejść do roweru. W tej samej chwili coś kliknęło głośno w umyśle mężczyzny i cała sceneria diametralnie się zmieniła.

Był ranek, a on siedział przy stole w kuchni dawnego domu Agnieszki. Nie musiała minąć nawet sekunda, żeby zrozumiał, co to za dzień i jakie okoliczności.

Aga zaprosiła go do swojego domu po około miesiącu znajomości, a potem odwiedzał ją dość często, lecz nigdy nie zostawał na noc. Sprawa była prosta — mógł siedzieć do późna, ale na spanie musiał wracać do siebie. Zasady, ustanowione prze matkę dziewczyny, były proste: mógł siedzieć do późna, ale o spaniu pod jednym dachem z Agnieszką nie było mowy.

Niecałe pół roku później rodzicielka wyjechała na pogrzeb dalszej rodziny do Olsztyna, a młodzi zostali sami. Całowali się i pieścili do drugiej, trzeciej w nocy, po czym zasnęli i nazajutrz obudzili się po raz pierwszy obok siebie.

To był ten ranek.

Paweł popijał herbatę z wielkiego, czerwonego kubka, a Agnieszka stała przy kuchence i przyrządzała jajecznicę. Przez otwarte drzwi do pokoju dało się dojrzeć włączony telewizor. Nadawali prognozę pogody. Para mogła poczuć w tamtych chwilach namiastkę małżeńskiego życia, jakie przypadnie im w udziale lata później. To nie było wspomnienie namiętności, ale spokoju, wspólnego szczęścia i bezpieczeństwa.

Włosy Agnieszki były w nieładzie, co tylko dodawało jej uroku. Miała na sobie czarny podkoszulek, a zgrabną pupę opinały różowe szorty.

Tamtego ranka Paweł pomyślał, że chętnie zdarłby te spodenki z ukochanej i teraz pomyślał identycznie. Kiedyś i dziś zlewało się w jedno. A może zawsze było tym samym?

Dziewczyna podała jajecznicę. Jedli, rozmawiając na bliżej nieokreślone, niezrozumiałe tematy. Po kuchni rozchodził się zapach herbaty, a z pokoju dobiegały nieprzerwanie dźwięki prognozy pogody.

Paweł rozejrzał się dokładniej i stwierdził, że chociaż pomieszczenie jest łudząco podobne do kuchni Agnieszki, to jednak nie zupełnie identyczne. Zauważył też, że kąty pomieszczenia rozmywają się, a napisy na opakowaniach produktów spożywczych są nieczytelne. I ta prognoza pogody w telewizji — trwająca w nieskończoność.

Śniadanie minęło w miłej atmosferze, dokładnie takiej, jaką zapamiętał. Agnieszka włożyła brudne talerze do zmywarki i wyszła, żeby wziąć prysznic. Został sam.

Co teraz?

Zanim zdążył odpowiedzieć sobie na to pytanie, wydarzyła się kolejna tego dnia niespodziewana rzecz — do kuchni wszedł nieznajomy mężczyzna. Najdziwniejsze było to, że przybysz wydawał się od stóp do głów czarno-biały. Jakby żywcem wyjęty ze starego filmu i wklejony w rzeczywistość. Paweł zjeżył się z niepokoju.

Mężczyzna usiadł na wolnym krześle, kładąc na stole splecione dłonie. Miał krótko ostrzyżone włosy i bystre oczy. Trudno było to stwierdzić z powodu jego anormalnej barwy, ale chyba nie mógł mieć więcej niż trzydzieści lat. Otaczała go dziwna aura dostojności oraz tajemnicy. Paweł pomyślał, że nieznajomy kogoś mu przypomina i już chwilę później pojął, kogo takiego.

Czy to w swoim dawnym domu, czy w ich wspólnym mieszkaniu, Agnieszka trzymała koło łóżka oprawione w ozdobną ramkę, czarno-białe zdjęcie ojca. Rodzic był dla niej niezwykle ważny. Chociaż go nie pamiętała, przez całe życie pielęgnowała w sercu wyidealizowany obraz taty, z czego Paweł doskonale zdawał sobie sprawę. Niejednokrotnie o tym wspominała, a w trudnych momentach brała fotografię przedwcześnie zmarłego ojca i przyglądała się, jakby wewnątrz kryło się rozwiązanie wszelkich problemów.

A teraz ten zmarły przed trzema dekadami mężczyzna zajął miejsce przy stole obok Pawła. Był przystojny jak przystojne może być tylko marzenie i elegancki, ale tak jak na zdjęciu — pozbawiony barw.

Niespodziewane i w gruncie rzeczy makabryczne spotkanie uświadomiło Pawłowi coś więcej. W jednej sekundzie zrozumiał wszystko.

— Ja umarłem — wyszeptał do ojca Agnieszki, a ten przytaknął, choć zdanie wcale nie miało pytającego wydźwięku.

Nastąpiła chwila ciszy, po której czarno-biały mężczyzna spojrzał po raz pierwszy na Pawła.

— Byłeś dobrym mężem dla mojej córki, opiekowałeś się nią i wspierałeś — powiedział głosem jałowym jak u telewizyjnego lektora. — Spisałeś się i nie mam do ciebie o nic żalu. Nawet o to, że ją zdradzałeś. Do pewnego stopnia potrafię to zrozumieć. Widocznie miałeś ku temu ważne powody, było ci to na coś potrzebne. Nie wnikam. Bądźmy dobrej myśli i miejmy nadzieję, że ona nigdy się o tym nie dowie. Niech pamięta cię jako opiekuńczego mężczyznę i kochającego męża. Prawda zabiłaby w niej resztę chęci do życia. Obaj zdajemy sobie z tego sprawę. Ale ja nie mam do ciebie żadnego żalu — powtórzył na koniec.

Paweł nie odpowiedział. W głowie kotłowały mu się setki myśli oraz odczuć. Minutę wcześniej zrozumiał, że nie żyje, a otaczająca go rzeczywistość jest „życiem pozagrobowym”. W dodatku siedzi obok innego nieboszczyka, który zdaje się wiedzieć wszystko na jego temat, znać najwstydliwsze sekrety. Martwego teścia, który nie ma mu za złe, że zdradzał Agnieszkę, dopóki tamta żyje w bezpiecznym kłamstwie. Ale czy dobro córki nie jest dla ojca największą świętością?

Krępujące milczenie przedłużało się. Paweł trawił nową sytuację i rozumiał, że będzie musiało minąć jeszcze dużo czasu, zanim ją zaakceptuje. Nie był jednak tak przerażony czy zadziwiony, jak można by się tego spodziewać.

— Jesteśmy we wspomnieniach Agnieszki? — zapytał.

Zgodnie z oczekiwaniami, teść skinął głową.

— W tej chwili tak, ale istnieje jeszcze coś dalej.

— Co takiego?

Wyzuty z barw rozmówca wstrzymał się z odpowiedzią, a kiedy wreszcie przemówił, w jego głosie po raz pierwszy dało się dosłyszeć emocje. Smutek.

— Nie wiem — wyznał. — Nie widziałeś Przejścia?

Paweł pokręcił głową.

— Kiedy je zobaczysz, zrozumiesz, o czym mówię. Próbowałem się do niego dostać. Próbuję od lat. Nigdy nie zdążyłem. Zanim choćby się do niego zbliżę, myśli Agnieszki ściągają mnie z powrotem. Właściwie przestałem już nawet wierzyć, że przejdę dalej. Cokolwiek tam jest. Z dnia na dzień jestem coraz słabszy i wolniejszy. Tego nie widać, ale psuję się od środka. Gniję, rozumiesz? Dziś jest to dla ciebie niepojęte, lecz z czasem pojmiesz wszystko.

— Ale dlaczego chcesz stąd odejść? Po co przechodzić gdzieś „dalej”, jeśli nie wiadomo, co tam czeka?

Teść zaśmiał się głośno. Dźwięk był nieprzyjemny i chrobocący niczym uderzające o siebie odłamki żwiru.

— Wiem, że teraz się cieszysz. Przynajmniej jakaś część ciebie. Myślisz sobie, że umarłeś i nie napotkałeś bezdennej czerni niebytu, ale okazało się, że rzeczywiście istnieje jakieś życie pozagrobowe. I to na pierwszy rzut oka całkiem przyjemne. Podoba ci się tutaj. Mogło być przecież dużo gorzej, myślisz. Pasuje ci ta kontynuacja istnienia we wspomnieniach, nieprawdaż?

Urwał i dokończył śmiertelnie poważnym tonem:

— Z czasem przekonasz się, że to nie jest przyjemne. To nie prawdziwe życie. To pokraczna, sterylna i bezsensowna kalka. Wegetacja bez żadnych perspektyw. Żadnych! Zrozumiesz, że wszystko byłoby lepsze od tego impasu. Zaczniesz marzyć o Przejściu i o tym, co dalej. Nawet jeżeli nic tam nie ma. Będziesz próbował tam dojść…

… i wtedy pojmiesz, że tak naprawdę jesteś tu tylko więźniem.

Ilustracja: Małgorzata Lewandowska

* * *

W prawdziwym życiu trzydziestoletnia Agnieszka siedziała na skraju łóżka i miętosiła w drżących dłoniach chusteczkę. Z zaczerwienionych oczu nie płynęły łzy. Zdawało się, że wyczerpała ich zapas godziny temu.

We wszystkich pomieszczeniach paliło się światło. Kobieta nie bała się duchów i wiedziała, że Paweł nie zrobiłby jej krzywdy, ale potrzebowała jasności, mimo że blask żarówek ranił podrażnione oczy. Czuła, że ciemność mogłaby wessać ją do reszty. Bała się, jakie myśli odkryłaby w mroku.

Dochodziła północ. Nazajutrz miała przyjechać siostra Pawła, żeby pomóc w obowiązkach związanych z pogrzebem, ale teraz kobieta była sama. Puste mieszkanie kurczyło się wokół niej w absolutnej ciszy.

Nie umiała pogodzić się z faktem, że Paweł zginął. Nie potrafiła myśleć o mężu jako o zmarłej osobie. To wszystko jeszcze do niej nie docierało. Nie wierzyła w te okrutne prawdy. Brała je za objawienie fałszywego proroka.

Spędziła godziny na wspominaniu ich pierwszej randki. Zobaczyła wtedy Pawła ledwie drugi raz w życiu, a już go kochała. On też zdążył się zakochać. Wyznał to przy pożegnaniu. To tamte chwile były prawdą!

Dużo myślała również o nocy, kiedy pierwszy raz został u niej oraz o następnym poranku. O tym, jak obudziła się i obserwowała go śpiącego. Później zeszli na dół, zjedli wspólnie śniadanie. Jak stare, dobre małżeństwo. Pamiętała, że w pokoju obok nadawali prognozę pogody. To też było prawdziwe…

— Szkoda, że teraz już tylko w mojej głowie — szepnęła. Targnął nią spazm rozpaczy. Spod powiek znowu popłynęły łzy.

Poprzedniej jesieni Agnieszka obudziła się w środku nocy, zaalarmowana podejrzanymi odgłosami. Zobaczyła Pawła. Przywiązywał klamkę drzwi balkonowych do kaloryfera. Robił to za pomocą sznureczka wywleczonego ze spodni od pidżamy. Zapytała, co robi. Zaskoczony odpowiedział, że nic. Mimo mroku i własnego zaspania zauważyła, że był bardzo zawstydzony.

Powróciła do tematu kilka dni później. Chciała wiedzieć, po co przywiązywał tamtej nocy klamkę do grzejnika. Nie dawało jej to spokoju. Wytłumaczył z uśmiechem, jakby próbował obrócić sytuację w żart. Uśmiech nie był szczery, a w tonie jego głosu dosłyszała prawdziwy niepokój.

Przyśnił mu się niedawno dziwny sen. Lunatykował w tym koszmarze. Nieprzytomny wstał z łóżka, otworzył drzwi na balkon i wyszedł. Stanął na barierce, a potem rzucił się w dół. Upadł na bruk z ósmego piętra. Roztrzaskał się. Zginął.

Paweł wyjaśnił, że ten sen „strasznie wkręcił mu się do głowy”. Nie mógł przestać o nim myśleć. Nocami bał się zasnąć. Martwił się, że jeżeli będzie wałkował to na okrągło — koszmar się ziści. Lunatykując, wyjdzie na balkon i wyskoczy. Tak się zaprogramuje.

Niepokojąca historia, o której po jakimś czasie zapomnieli.

Do dziś. Gdy tylko Agnieszka obudziła się, usłyszała jazgot karetki i poczuła zimny powiew na twarzy, od razu wiedziała, co się stało. Nie musiała nawet wyglądać na dół.

Jednak wyjrzała. Leżał w kałuży krwi. Mimo wczesnej pory wokół ciała zdążył zebrać się spory tłumek gapiów. Z coraz bliższej odległości mrugały światła ambulansu.

Agnieszce zakręciło się w głowie. Nie może o tym myśleć. Nie chce. Nie wierzy. Lepiej wspominać inne chwile…

* * *

Drugiego dnia swojego nie-życia Paweł jeszcze kilkakrotnie przeżywał randkę z Agnieszką oraz pamiętne śniadanie, a ponadto wiele innych wspomnień. Przynajmniej pięć razy stawał przed ołtarzem i bawił się na własnym przyjęciu weselnym. Było przyjemnie, chociaż gdzieś z tyłu głowy nieprzerwanie dźwięczały mu złowieszcze słowa zmarłego teścia. Nie potrafił ich od siebie odegnać.

Trzeci dzień okazał się prawdziwą eksplozją wspomnień. W pewnym momencie mężczyzna czuł się wręcz przez nie rozrywany — wyciągany siłą z jednych okoliczności i ciskany w drugie, by zaraz znaleźć się w jeszcze następnych. Nie wszystkie należały do jego żony. Tego pełnego emocji i doznań dnia Paweł walczył na kijki z kolegą z dzieciństwa, ganiał się po kartoflisku z siostrą, pływał kajakiem z kumplem z pracy i uczestniczył w dziesiątkach innych zdarzeń ze swojej przeszłości.

Zrozumiał, że w prawdziwym świecie szerszy krąg znajomych dowiedział się o jego śmierci. A może odbywał się właśnie pogrzeb?

Nie miał żadnego sposobu, żeby to sprawdzić. Nie wiedział nawet, w jaki sposób zginął, ale to akurat niezbyt mu przeszkadzało. Wątpił, by wspomnienie własnego zgonu było czymś dobrym dla psychiki.

Parę dni później sytuacja unormowała się i znowu odgrywał rolę najczęściej we wspomnieniach Agnieszki. Tak zaczął o tym myśleć — nie jako o ponownym przeżywaniu zdarzeń, ale jako o „odgrywaniu roli”. Wszystko zawsze odbywało się mniej więcej tak samo, a on, chociaż w pełni świadomy, nie miał najmniejszego wpływu na to, co się dzieje. W tych wspomnieniach wolna wola Pawła nie miała najmniejszego znaczenia. Był więźniem — tak jak przepowiadał to nieżyjący teść. Był tak zniewolony, że kiedy przebywał w czyichś wspomnieniach, nie kontrolował nawet własnego ciała. Gdy uświadomił sobie tę niewolę, opanowała go najczystsza panika. Miał ochotę wrzeszczeć.

Nie mógł zrobić nawet tego.

Sterylna i bezsensowna kalka. Wegetacja bez żadnych perspektyw.

Nie spotkał ponownie teścia. Nie miał najbladszego pojęcia, jakim cudem ojciec Agnieszki doprowadził do ich pierwszego spotkania. Mimo wszystko zawierzył jego przestrogom. Postanowił uciec z tej pośmiertnej rzeczywistości, póki ma jeszcze siły.

W międzyczasie, gdy w realnym świecie ani Agnieszka, ani nikt inny o nim nie wspominał, Paweł przemierzał i badał tę dziwaczną, nową krainę.

Był to pusty świat, spowity wieczną szarością. Otoczenie bardziej niż rzeczywistość przypominało plan filmowy. Z zewnątrz wszystko wyglądało tak, jak powinno, ale w środku zawsze okazywało się puste. Domy o nagich ścianach bez koloru. Pudełka i opakowania zawierające tylko próżnię. Żadne urządzenia nie działały, jakby były jedynie podróbkami, wystawowymi eksponatami. Wiecznie panowała bliżej nieokreślona, szara pora dnia.

I nigdzie ani śladu innego człowieka.

Tak to wyglądało, gdy Paweł nie „występował” w niczyich wspomnieniach.

Coraz częściej odczuwał samotność, nudę i bezsens. Kiedy przejrzał całą otaczającą go iluzję, zrozumiał, że w tej czyśćcowej rzeczywistości faktycznie nie ma żadnych perspektyw. Nie miał do kogo się odezwać, nie mógł skorzystać z żadnej życiowej przyjemności. Chciałby zapalić, ale nigdzie nie znajdował papierosów. Chciałby uprawiać seks, lecz tutaj nie było nikogo oprócz niego. Zero alkoholu. Ani razu nie znalazł nawet niczego do jedzenia. Żadnej książki czy telewizji do odegnania nudy.

Zrozumiał, że sam staje się szary, pusty i nijaki jak ta nieszczęsna kraina. Co z tego, że co i rusz wskakiwał w najlepsze chwile swojego życia? Co mu po tych ułudach?! Pojął, że najszczęśliwsze wspomnienia człowieka są jak diamenty. Lśniące, niepowtarzalne, cenne. Prawdziwy i wielki skarb. Jednak kiedy zbyt często wyciąga się je na światło i ogląda — powszednieją. Stają się zwykłymi, szarymi kamykami.

Pawła ogarniała coraz większa rozpacz.

W dodatku nie miał żadnego wpływu na to co, kto i kiedy o nim myśli. Wszystkiemu musiał poddawać się bezwolnie. Odzywało się w nim przejmujące pragnienie, by przekazać coś Agnieszce. Powiedzieć cokolwiek od siebie. Była na wyciągnięcie ręki — często dotykał ją i całował, ale tak naprawdę nie mógł niczego zrobić.

Zaczęło go irytować, że żona nigdy nie wspomina, jak się kochali. Wałkowała różne romantyczne momenty, ale żadnego seksu. Jakby bała się urazić pamięć o zmarłym. On tymczasem usychał tutaj z pożądania. Zdawało mu się, że zwariuje od tego. Był tak blisko i tak daleko.

Coraz częściej myślał o swojej byłej kochance, Izabeli. Ona była inna. Odważniejsza. Bardziej namiętna niż Aga.

Tyle że mijały miesiące, a Izabela nie wspomniała go ani razu. Zresztą, nic dziwnego po tym, jak rozstali się w gniewie.

Im więcej czasu mijało, tym wyraźniej Paweł rozumiał, o co chodziło teściowi, kiedy wspominał, że „gnije od środka”. Dotykał go identyczny problem. Z zewnątrz wyglądał dobrze, jak wszystko tutaj. Prezentował się identycznie jak zaraz po śmierci. Jednak czuł, że w środku wcale nie jest z nim dobrze.

Jego ciało gniło, a kości próchniały. Psuł się z dnia na dzień. Z początku była to tylko dokuczliwa i nieprzyjemna sensacja, ale szybko zamieniła się w ból. Nieustające cierpienie, które paraliżowało ruchy i zniewalało umysł. Do każdego bólu można się przyzwyczaić, jednak Pawła najbardziej irytowało to, że stawał się coraz wolniejszy.

Zlokalizował Przejście dość szybko. Oślepiająco jasne zdawało się składać z czystego światła. Płonęło nieprzerwanie nad horyzontem, ale żeby je zobaczyć, trzeba było stanąć w miejscu, w którym widoczności nie przesłaniały bloki.

Przejście przypominało gigantyczną przyssawkę, którą ktoś przyczepił do ziemskiej atmosfery. Jasne błyski kierowały się ku wnętrzu, jakby zasysane do wlotu tunelu lub rury. Dokąd prowadził ten tunel? Z czasem stał się obsesją Pawła.

Próbował dostać się do niego na różne sposoby, lecz za każdym razem bezskutecznie. Prędzej czy później, zawsze przywoływały go wspomnienia Agnieszki, a kiedy żona kończyła o nim myśleć, wracał do punktu wyjścia — szarego, opustoszałego miasta. Próbował pomóc sobie jakimś środkiem transportu, ale koła rowerów nie chciały się obracać, a auta nie miały silników pod maskami. Nigdzie nie mógł też namierzyć swojego seata. Przepadł bez śladu.

Nie zdołał nawet zbliżyć się do Przejścia. Rozpacz walczyła w nim z nienawiścią do tego okrutnego więzienia.

Sterylne i bezsensowne. Bez żadnych perspektyw.

* * *

Wybierając się tego jesiennego popołudnia na cmentarz, Agnieszka nie spodziewała się zastać nikogo przy grobie męża.

A jednak zastała.

Nieznajoma kobieta w czarnym płaszczu z przepastnym kapturem wyglądała z daleka niczym Śmierć, która przycupnęła nieruchomo przy szarym nagrobku. Dopiero podchodząc bliżej, dało się dostrzec, że kaptur był podbity lśniącym futerkiem, a płaszcz zdobiły eleganckie guziki.

Krwistoczerwone włosy wyraźnie kontrastowały z ciemnym ubiorem i bladą cerą. Długie oraz połyskliwe, miały niespotykanie intensywną barwę. Wyglądały, jakby płonęły.

Nieznajoma nie była piękna, ale coś nieuchwytnego w jej twarzy przyciągało uwagę. Agnieszka mogłaby postawić wszystkie pieniądze, że ta kobieta nie może opędzić się od mężczyzn, ich łakomych spojrzeń, dwuznacznych flirtów. Równocześnie zdawała się jednak w pewien sposób wyniosła i chłodna. Jakby była w pełni świadoma własnej wyższości albo za wszelką cenę starała się nie okazywać prawdziwych uczuć.

W tej chwili ruda wyglądała na przybitą, ale opanowaną. Jej zielone oczy zachodziły łzami, zaciskała kurczowo usta.

Agnieszka postawiła wiaderko wypełnione środkami czyszczącymi na ziemi i przywitała się zdawkowym „dzień dobry”. Nieznajoma wyrwała się z zamyślenia, popatrzyła na Agę znacznie dłużej, niżby wypadało i skinęła lekko głową.

Stały, obie nieruchome jak posągi z oczami utkwionymi w zdjęciu zmarłego.

— Była pani żoną Pawła? — odezwała się wreszcie ruda.

Zapytana przytaknęła i wyciągnęła otwartą dłoń.

— Agnieszka — przedstawiła się.

— Izabela.

Wymieniły uścisk dłoni.

— Znała pani Pawła?

— Pracowaliśmy razem. Kilka lat temu — odpowiedziała Izabela, uciekając wzrokiem gdzieś na bok. — Lepiej już pójdę. Nie chcę przeszkadzać.

Agnieszka chciała zapewnić, że nie przeszkadza i spokojnie może jeszcze pobyć przy grobie, ale nie zdążyła. Patrzyła za odchodzącą kobietą, nie wiedząc, co sądzić o tym spotkaniu. Była pewna, że nie widziała nigdy wcześniej nieznajomej i nie przypominała sobie, żeby Paweł kiedykolwiek o niej wspominał. W skupieniu zmrużyła oczy.

Znalazła kiedyś na koszuli męża długi, czerwony włos. Rzucał się w oczy na tle białego materiału, że nie sposób byłoby go nie zauważyć. Strzepnęła znalezisko na podłogę i zignorowała. Nie leżało w jej charakterze, żeby histeryzować z byle powodu. Teraz tamta sytuacja stanęła jej przed oczami jak żywa.

Potrząsnęła głową. Nie, nie będzie tego maglowała. Zwykły zbieg okoliczności. To o niczym nie świadczy.

Odegnała złe myśli i zabrała się za sprzątanie grobu męża.

* * *

Izabela wpadła do mieszkania jak burza, trzasnęła drzwiami, zrzuciła płaszcz i szpilki. Wyjęła z kuchennej szafki szklankę oraz butelkę cytrynowej wódki. Nalała do pełna, po czym, ciągle rozbudzona, zaczęła krążyć po pomieszczeniu.

Zmieszany ze łzami tusz do rzęs ściekał czarnymi smugami po policzkach, zęby gryzły wargi niemal do krwi, zadbane paznokcie lewej dłoni ryły w skórze przedramienia prawej ręki. Szklanka z alkoholem trzęsła się, roniąc po drodze do ust wiele kropel.

Wróciła z odwiedzin na grobie ekskochanka, gdzie musiała kłamać w żywe oczy jego żonie — biedaczce o zapuchniętych powiekach i poobgryzanych z nerwów paznokciach.

Pod spojrzeniem Agnieszki poczuła się jak glista. Dlaczego musiała zakochać się w żonatym facecie? Dlaczego nie dała mu kosza, gdy tylko dowiedziała się o jego życiowej partnerce? Dlaczego?! Przeklinając los, zapomniała o zażyciu leków antypsychotycznych.

Piła cytrynówkę, prawie biegając po kuchni i płakała. Zadręczała się, marząc o nieludzkich karach, na jakie zasługuje. Wyobrażała sobie różne bestialskie poniżenia. Popadała coraz głębiej w psychozę.

* * *

Nie tolerowała zdrobnień. Kazała zwracać się do siebie „Izabelo”. Żadna Iza, Izka czy Izunia — zawsze Izabela. Paweł uznał to za dość dziwne, jednak dostosował się do tego wymogu. Wpadł po uszy od pierwszego razu, kiedy ją zobaczył.

Siedział tamtego wieczoru na wysokim krześle przy barowej ladzie i popijał carlsberga. Nie był typem człowieka, który spędzałby samotne noce, zalewając robala w knajpie, ale wtedy poczuł na to ochotę. Zmęczony i rozdrażniony po pracy sączył piwo, słuchając muzyki i nie myśląc o niczym konkretnym. Nie spodziewał się żadnej przygody. Wypije jeszcze trzy, cztery piwa, może zamieni parę słów z barmanem, choć raczej nie, i na tym koniec.

Mylił się na całej linii.

Kiedy przeniósł się z szarego, czyśćcowego miasta do barowego wnętrza, jego serce zabiło w gorętszym rytmie. Stało się! Izabela nareszcie o nim pomyślała! Pewnie dopiero dowiedziała się o jego śmierci, choć wolałby, gdyby po prostu zatęskniła. Tak długo na to czekał…

Patrzył na kufel, w którym odbijały się pomarańczowe światła. W tle grała głośna muzyka, jakiś rock. Red Hot Chili Peppers? Brzmienie jakby podobne.

Usiadła na krześle obok. Nie od razu ją zauważył. Najpierw poczuł bardzo mocne, cytrusowe perfumy. Odwrócił głowę, a ona powitała go uśmiechem. W mig zapomniał o znoju codzienności i odwzajemnił się tym samym.

Była ubrana w bluzeczkę pod kolor włosów. Czerwony materiał opinał jej ciało w taki sposób, że zapierało dech z wrażenia. Nie miała specjalnie dużych piersi, ale wspaniale układały się w dekolcie. Paweł wiedział, że jeżeli wszystko pójdzie tak, jak to pamiętał, już za godzinę będzie ich dotykał. Całował, tak jak całował będzie nóżki, które teraz założyła jedną na drugą. Co za widok! Do tego śliczna twarz i ta magnetyczna aura.

Zdał sobie sprawę, z jak wielkim utęsknieniem wyczekiwał odwiedzin w tym konkretnym wspomnieniu. Równie mocno, a może bardziej, niż dotarcia do Przejścia…

Przedstawił się nieporadnie. Głos drżał mu, jakby znowu był pryszczatym nastolatkiem, próbującym zagadać do dziewczyny na szkolnej przerwie.

— A ja jestem Izabela — odpowiedziała. Nie mówiła głośno, a jednak słyszał ją krystalicznie czysto pomimo rockowego jazgotu w tle.

Wdali się w pogawędkę. Zaiskrzyło od razu. Powiedziała, że przyglądała mu się od dłuższego czasu i uznała go za równie samotnego jak ona. Zauroczony przyznał jej rację. Opowie o żonie dopiero po kilku spotkaniach.

Paweł pamiętał, że mimo całego podniecenia uznał Izabelę za w pewien sposób oschłą i wyniosłą. Przemknęło mu nawet przez głowę, czy nie okaże się ona w łóżku zimna jak sopel lodu. Obawy bez pokrycia, bo okazała się o wiele gorętsza, niż mógłby sobie wymarzyć. Jej temperament dorównywał intensywności barwy włosów.

Teraz odgrywał wspomnienie barowego flirtu i nie mógł się doczekać, kiedy wyjdą z lokalu, złapią taksówkę, zmacają się na tylnym siedzeniu, wynajmą pokój w hotelu i oddadzą namiętności na całego. Wszystko gotowało się w nim ze zniecierpliwienia.

Ale sytuacja nie rozwinęła się tak, jak ją pamiętał. Skręciła w zupełnie inne rejony. Paweł zaczął przeżywać okoliczności, które nie miały racji bytu, bo nigdy się nie wydarzyły!

Chlusnął zawartością swojego kufla na twarz Izabeli.

Tak się zszokował tym ruchem, że zapomniał o wszystkim — o tym, że jest martwy, tkwi we wspomnieniu i nie może niczego zmieniać — i zapragnął paść przed nią na kolana, by błagać o wybaczenie.

Oczywiście nie mógł.

To miało być całkiem inaczej! — chciał wrzeszczeć. I wrzeszczał, ale tylko wewnątrz własnego umysłu.

Izabela mrugała z otwartymi ze zdumienia ustami. Twarz i włosy lśniły od piwa, które ściekało też między piersi. Muzyka w barze ucichła. Wszyscy porzucili swoje zajęcia i zaczęli gapić się na przedstawienie.

Paweł tymczasem wstał z krzesła, chwycił Izabelę za włosy i mocnym pociągnięciem zrzucił kobietę na podłogę. Upadła z nieprzyjemnym dla ucha odgłosem, a w dłoni mężczyzny został czerwony pukiel. Ktoś z tłumu entuzjastycznie krzyknął, a ktoś inny klasnął w dłonie.

Co ja, kurwa, robię — przeraził się w duchu Paweł. — Co się dzieje, do ciężkiej cholery?!

Kopnął pełznącą po podłodze Izabelę w szyję. Zachłysnęła się, tocząc bańki krwawej śliny z ust. Dławiła się, nie mogąc zaczerpnąć oddechu. Poprawił, uderzając butem w brzuch, nerki, twarz.

Gapie zawrzeli w gorętszym aplauzie. Skąd ich się tylu wzięło? Dojrzał w pierwszym rzędzie Agnieszkę. Podskakiwała i wiwatowała z resztą tłumu. Wyglądała na obłędnie szczęśliwą.

— Pokaż jej, kochanie! Wykończ szmatę! — krzyczała.

To koszmar, to tylko koszmar — powtarzał sobie Paweł, choć doskonale wiedział, że nie ma racji. Wtedy zobaczył, że ktoś podaje mu rozżarzone nożyce. Wziął je i pochylił się ku Izabeli.

Pragnął odciąć się od tych chorych scen, ale nie mógł. Zasady rządzące jego nowym, pośmiertnym życiem nie przewidywały niczego takiego. Katował więc, tłukł i maltretował byłą kochankę na sposoby, od których zbierało mu się na wymioty.

Jako więzień nie mógł nawet odwrócić wzroku.

* * *

o wszystkim Paweł przeniósł się na powrót do szarego miasta, gdzie egzystował w przerwach między kolejnymi wspomnieniami. Padł na asfaltową nawierzchnię parkingu. Był tak wyczerpany psychicznie, że mógł tylko leżeć i patrzeć, jak po niebie przewalają się kłęby ciężkich, ołowianych chmur. Czuł się fatalnie — już nawet nie jak człowiek, ale jak worek gówna.

Po długich chwilach tej nihilistycznej zapaści zapłakał jak dziecko.

W pośmiertnej krainie wspomnień wszyscy są tylko więźniami.

Jarosław Turowski o sobie:

Urodził się w 1990 r., mieszka w Abramowie, na Lubelszczyźnie. Najczęściej pisze horrory lub teksty obyczajowe. Oddany fan sagi Stephena Kinga o Rolandzie Rewolerowcu i "Mrocznej Wieży", a także serialu "The Walking Dead". Publikował w zbiorach opowiadań "Człowiekiem jestem" oraz "Pokłosie".

Ballada o luju Lou i pięknej jak szlag Sue

Prim. E. Chum

Klarnet — instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z pojedynczym stroikiem.

(źródło: Wikipedia)

* * *

Stuk, stuk…

Koła wagonu wystukują folkowy rytm. Gdyby miał ze sobą klarnet, zagrałby jak za dawnych lat melodię, od której wszystko się zaczęło.

Dryń, dryń…

Zaczyna gitara. Lou nadyma policzki. Dmucha w ustnik ze wszystkich sił.

Łuuu, łiii…

Piękna Sue dotrzymała słowa. Wracał pociągiem, tam skąd przybył; do domu w Nowym, wspaniałym Orleanie.

* * *

— I jak? Podoba ci się?

Chłopiec zaniemówił. Czarne oczy zaokrągliły się jak tamburyna.

Olbrzymi mężczyzna potarmosił dziecięcą czuprynę, najwyraźniej bardzo zadowolony z wrażenia, jakie udało mu się wywrzeć. Jego przedwcześnie wymięta życiem twarz wygładziła się w jowialnym uśmiechu, szeroko eksponując klawiaturę zębów, tu i tam wybrakowaną, ale wciąż imponująco białą.

— Wygrałem to cudeńko wczoraj w pokera od pewnego kolesia z Morgan City.

Letnie słońce wspięło się powyżej niewysokiego, kamiennego muru otaczającego dziedziniec sierocińca, pośrodku którego stały naprzeciw siebie dwie istoty, mała i duża. Choć obie o podobnych, ludzkich kształtach, dzieląca je skala rozmiaru zdawała się tak wielka, że aż nierzeczywista.

Świeże i jeszcze niezbyt ciepłe promienie rozświetliły gładką, drobną twarz malca rzucającego kipiące zaciekawieniem spojrzenia to na olbrzymiego przybysza w znoszonym, granatowym garniturze, to na błyszczący przedmiot, który spoczywał we wnętrzu krzepkiej dłoni kolosa. W jasnym świetle poranka wyraz bezmiernej dziecięcej ciekawości i bezdennego zaskoczenia zarysowały się jeszcze wyraźniej, przybierając formę niemal groteskową, i jakby z ledwie dostrzegalnym wahaniem, czemu tak naprawdę się dziwić: czy monstrualnym rozmiarom gościa, czy temu, co ów opowiada i pokazuje, czy też może temu, że ktokolwiek w ogóle odwiedził w ochronce jego, chłopca, którego nikt nigdy nie odwiedzał.

— Mówię ci, mały, to dopiero historia! — ciągnął wielkolud jak gdyby nigdy nic. — Facio dosiadł się do stolika, przy którym graliśmy, choć nikt go nie zapraszał. Dostawił sobie krzesło, wybąkał, że przyjechał aż z Morgan City, by zagrać z naszą ferajną. No a potem powiedział, że nazywa się Bill... — Przybysz zachichotał, uprzedzając puentę, którą uważał widać za niezwykle zabawną. — Bill „Czarodziej” Bourdain. Jak Boga kocham, „czarodziej”, tak właśnie się przedstawił!

Chłopiec słuchał opowieści z coraz szerzej rozdziawionymi ustami, jednocześnie wpatrując się pożądliwie w rozmigotane w słońcu metalowe cacko, które krążyło przed jego oczami jak wahadełko hipnotyzera.

— Gdy to usłyszał stary John „Zawias”, przestał tasować karty i tak zakrztusił się whiskey, że mało się nie udusił.

Chichot olbrzyma przeszedł w rubaszny rechot, którego echo wypełniło najdalsze zakamarki placyku przed niewielkim budynkiem sierocińca.

—  Więc ja temu Billowi walę prosto z mostu, że już niejednego takiego magika, co to czarował podczas pokerka, zakopaliśmy za knajpą. A ten łachudra ani mrugnął, tylko wyłożył szmalec na stół. I to całkiem sporo szmalcu. Co było robić? Wciągnęliśmy pana „Hokusa-Pokusa” do gry. Uczciwie muszę przyznać, że łatwo nie poszło...

Obcy zawiesił głos, po czym, z trudem opanowując kolejny wybuch śmiechu, odchrząknął i oświadczył podniosłym tonem, zupełnie jak pastor Russell na niedzielnym kazaniu:

— Koniec końców, mój mały, nim nadszedł świt, twój staruszek, którego we własnej osobie masz właśnie zaszczyt gościć, złupił „Czarodzieja” z Morgan City do samych pantalonów! — Tu olbrzym mrugnął porozumiewawczo jednym z kaprawych oczu. Zapuchnięte powieki, lekko drżąc, zetknęły się ze sobą na ułamek sekundy dłużej niż powinny.

— Może niepotrzebnie zostawiłem mu te gacie, co, Lou? — Wielka jak bochen ręka znów wylądowała na głowie chłopca, by w ten najprostszy, odruchowy sposób przebić nagłą niepewność, która zawisła między nimi.

— Gdyby je wyprać — ciągnął przybysz, próbując wymuszoną wesołością przełamać narastające skrępowanie — pewnie warte byłyby z dolara. A dolar to już coś, nie sądzisz?

Lou przeniósł wzrok z migoczącej w słońcu zawartości wielkiej dłoni na obrzękniętą twarz wielkoluda.

— Ja tam wolałbym to — wymruczał nieśmiało i wysunął drobną brodę w kierunku łyskającego w słonecznych refleksach świecidełka.

— Masz nosa, smyku! — Przybysz znów jowialnie i jakby z ulgą się roześmiał, i z nową energią poczochrał ciemną czuprynę chłopca. — Bardzo dobry wybór, wręcz znakomity!

* * *

Lou obudził się dość wcześnie, mimo iż poprzedniej nocy znów zasiedział się u Augustyna Joya „Pod Rozbrykanym Odyssem”.

Joy, czarnoskóry właściciel pubu, zabawny gość, chciał, by uważano go za pół-Irlandczyka i dawał w gębę każdemu, kto choćby niewielkim grymasem okazał, że poddaje w wątpliwość jego irlandzkie korzenie.

Wczoraj Augustyn, jak zwykle ululany do granic poczytalności, za każdy kawałek, który Lou zaimprowizował na swoim klarnecie, stawiał mu kolejkę. Z pijackim uporem namawiał przy tym, by ten przygrywał w „Odyssie” w piątkowe wieczory. I to za całkiem pokaźną sumkę.

Lou nie bardzo pamiętał, ile ostatecznie wyniosła uzgodniona gaża, a nawet czy w ogóle przystał na propozycję. Zwlekając się z łóżka, postanowił, że w wolnej chwili odwiedzi Augustyna, dopyta o warunki i być może weźmie fuchę przynajmniej do czasu, gdy już ustawi się.

Nie bez znaczenia dla braku ostatecznych ustaleń był fakt, że wczoraj Joy im więcej wypił, z tym większym zapałem naśladował irlandzki akcent swych rzekomych przodków ze strony ojca, co zmieniło jego śpiewną, harlemską mowę w pokraczny, niezrozumiały bełkot.

Lou wciągnął wytarte sztruksowe spodnie, wrzucił na grzbiet granatową koszulę nie najpierwszej świeżości, na nią kraciastą marynarkę, którą zakładał od święta — wieczorem miał grać w „Spasionym Kundlu” z kapelą „Dzikiego” Moego Horsleya, poważanego w lokalnym, jazzowym półświatku muzycznego menadżera, a zarazem najzupełniej przeciętnego perkusisty.

Wyszorował zęby, z entomologiczną fascynacją przypatrując się owadziokształtnym zmarszczkom, które jakiś czas temu wykwitły w zewnętrznych kącikach oczu.

Chwilę później, porwawszy z krzesła futerał, z ulgą opuścił przyprawiającą o klaustrofobiczny niepokój kanciapę na poddaszu, w której pomieszkiwał od przyjazdu do Nowego Jorku.

Na pokrytej dziesiątkami najtańszej olejnej farby klatce schodowej unosił się niezmiennie swojski odór butwienia i stęchlizny.

Lou ostrożnie schodził po drewnianych stopniach, by skrzypieniem nie zdradzić swojej obecności.

Znalazłszy się na parterze, powoli, na palcach minął drzwi mieszkania pani Lee, właścicielki kamienicy, i wydostał się na zewnątrz.

W zaprzyjaźnionym sklepiku na rogu wziął na krechę butelkę bourbona i paczkę lucky strike'ów, po czym dziarskim krokiem ruszył w kierunku parku Garneya.

Minąwszy wrzące rozbieganą dzieciarnią boisko, a następnie rozwrzeszczany do granic wytrzymałości błon bębenkowych plac zabaw, skręcił w prawo i zanurzył się w jednej z ustronnych, parkowych alejek.

Pod kolorowym parasolem rozłożystych klonów przycupnął na tej, co zwykle, ulubionej ławeczce.

Ostatni dzień września był wręcz ostentacyjnie ciepły. Z bezchmurnego, błękitnego nieba pomrugiwało nieśpiesznie, jakby z przekorą, jesienne słońce. Blade promienie bez trudu przenikały przez labirynty łysiejących koron, łechcąc policzki spacerowiczów ciepłymi liźnięciami. Leniwemu poćwierkiwaniu ptasich niedobitków wtórował cichy, monotonny szelest resztek nieopadłych liści.

Lou, rozparty wygodnie na drewnianym siedzisku, powoli opróżniał owiniętą w papier butelkę Evana Williamsa z zieloną etykietą — bez wątpienia najlepszy bourbon na świecie, przynajmniej w segmencie najtańszych bourbonów.

Od czasu do czasu ktoś przebiegał lub przechodził z pośpiechem, udając, że nie dostrzega wychudzonego dryblasa w za krótkiej, kraciastej marynarce, z papierową torbą w dłoni co rusz zbliżającą się do ust.

Butelczyna z zieloną etykietą nieuchronnie pustoszała. Strużki bursztynowego eliksiru rozlały się milionami mielinowych koryt i korytek, wypełniając ciało po najskrytsze zakamarki magicznym ciepłem, współgrającym i wrażliwym na polifoniczną harmonię uniwersum.

Z każdym łykiem świat uśmiechał się coraz szerzej i serdeczniej, poklepując przyjacielsko po ramieniu ciepławymi podmuchami jesiennego wiatru; przyszłość, pomrukując jak najedzony kocur, biła się w piersi, że nie ma najmniejszego powodu do zmartwień, nic a nic, że prędzej czy później wszystko jakoś się ułoży i ostatecznie będzie w jak najlepszym, optymalnym i absolutnym porządku.

Szczerząc radośnie rząd białych jak mleko zębów, Lou z narastającą ciekawością przyglądał się mijającym go przechodniom.

Przepełniony miłością do każdej z osobna cząstki ludzkości, z trudem powstrzymywał się, by nie zawołać:

— Hej, przyjacielu, dokąd tak się spieszysz? Przystań na chwilę, siądź obok mnie i rozejrzyj się wokół. Czy ten dzień, ta jesień, to słońce nie są najlepszym dowodem na istnienie bezgranicznego piękna!?

W ostatniej chwili coś jednak go powstrzymywało.

Lou pogładził czule futerał, leżący obok niego na ławce. A gdyby tak stać się bogiem? Nakazać klarnetowi powstać z grobu? Wydobyć syna swego dętego, stroikowego z drewnianej trumny? Zagrać jak nigdy przedtem i potem, wyśpiewać, wykrzyczeć, jak wspaniałym, błogosławionym miejscem może być świat! Zbawić tych wszystkich nieszczęśników gnających na złamanie karku nie wiadomo dokąd i po co, wtykając im w uszy jazzową hostię, a niechby i na siłę!

* * *

— Ale nie wiesz jeszcze najważniejszej rzeczy, Lou… — Ściszony głos olbrzyma nadawał słowom nutę tchnącej tajemnicą poufności. — Bourdain, już po tym, jak ogołociłem go nawet ze spodni, zdradził mi przy kielichu pewien sekret... Otóż, drogi chłopcze, szczerozłote cudeńko, którego zaraz staniesz się właścicielem, nie jest jakąś tam zwykłą maszynką do odmierzania czasu. O nie! To coś znacznie więcej... Bezcenna, magiczna rzecz! Klnę się na grób mej matki, a twojej babki, że to właśnie poprzysiągł mi pan „Hokus-Pokus”. A czarodziejowi, który w samych gatkach składa uroczyste przyrzeczenie na miłość do Najświętszej Panienki, należy po prostu wierzyć i już!

Duże oczy Lou ponownie przybrały kształt i średnicę jednodolarówek i znów omal nie wypadły z orbit. Gdyby spytać ich małego właściciela, nie potrafiłby jednak orzec, czy bardziej poruszyła go wiadomość o tym, iż ni stąd, ni zowąd wszedł właśnie w posiadanie zapierającego w piersi dech złotego zegarka, czy że podarunek, który spadł jak z nieba, jest obdarzony nadprzyrodzoną mocą.

— Naprawdę?! — wykrztusił chłopiec, gdy w końcu odzyskał władzę nad strunami głosowymi.

— Jak bum-cyk-cyk! — Masywna pięść olbrzyma, który właśnie przed chwilą mianował się ojcem Lou, grzmotnęła z głuchym łoskotem w klapę pogniecionej marynarki. — Jak śmiesz w to w ogóle wątpić, kochanieńki?!

W wygłoszonym podniesionym tonem pytaniu słyszało się żartobliwą retoryczność, ale Lou, nauczony doświadczeniem z lekcji prowadzonych przez surową siostrę Margit, na wszelki wypadek skulił się i cofnął.

— Posłuchaj mnie uważnie, synu, gdyż zapewne nie nadarzy się druga okazja, by powtórzyć to, co ci teraz powiem — podjął przybysz już spokojniej, odzyskawszy utracony dech. — Każdemu człowiekowi powołanemu na ten padół, jakby nie byłby bogobojny, życie prędzej czy później przynosi troski i zmartwienia. Nie pytaj, dlaczego tak jest; nie mam pojęcia.

Wielkolud westchnął i na chwilę zamilkł. Sapnąwszy, opadł ciężko na kolano i przyciągnął do siebie drobną postać. W profilach wpatrzonych w siebie męskiej i dziecięcej twarzy, które nagle przestał dzielić szmat przestrzeni, zatliło się podobieństwo.

— I ciebie, mój mały, czekają zmartwienia. To, niestety, nieuniknione. — Przybysz podjął wątek głosem bardziej ochrypłym niż wcześniej. — Teraz skup się i słuchaj: jeśli kiedykolwiek napotkasz na swej drodze jakiś kłopot, strapienie z którym nie będziesz potrafił dać sobie rady, prostu naciśnij ten dzyndzelek, o tu... — Długim, zmatowiałym paznokciem z czarną aureolą żałoby olbrzym wskazał maleńką, karbowaną wypustkę wystającą z boku złotej koperty. — A wtedy zaraz wpadnie ci właśnie tu... — wielki palec wskazujący zapukał boleśnie w ciemię chłopca — ...najlepsze pod słońcem rozwiązanie. I kłopot z głowy!

* * *

Spąsowiałe zmierzchem słońce chowało się za geometrycznym horyzontem kamienic otaczających park Garneya. Wiatr oziębł, zapowiadając z narastającą gwałtownością pierwszą październikową noc.

Lou z potwornym wysiłkiem rozdzielił sklejone zapuchnięciem powieki. Leżał, z nieskończoną cierpliwością kontemplując obolałość grzbietu, nieznośne drętwienie ręki oraz dzikie tętnienie w samym środku głowy, usiłujące z uporem godnym fanatyka rozsadzić czaszkę od wewnątrz.

Mozolnie, myśl za myślą, z rozpierzchniętej na wszystkie strony rzeczywistości sklecał tu i teraz.

W końcu udało mu się umiejscowić własne ciało na twardej jak kamień ławce. Ławkę w parku. Park w gdzieś w okolicach Nowego Jorku, tego miasta na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych.

Czasoprzestrzeń nabierała kolejnych wymiarów powoli i żmudnie, jak kulka gnoju toczona opodal przez wielkiego, czarnego żuka.

Złotawa żółć opadłych liści wyściełających pobliskość pozwoliła w przybliżeniu określić porę roku. Zaraz potem czerwonawość ostatnich promieni, ślizgających się po dachach i nurkujących między gałęziami parkowych drzew, zawęziła ramy czasowe do jesiennego wieczoru.

Lou przeciągnął się i, unikając zbędnych ruchów, które mogłyby nasilić upiorne tętnienie pod ciemieniem, ostrożnie przyjął pozycję siedzącą. Ziewnął i rozejrzał się wokół; krnąbrne źrenice ogniskowały z wyraźnym oporem.

Wzrok mimowolnie zatrzymał się na drewnianej skrzynce, w której spoczywał instrument. Klarnecistę tknęło jakieś niejasne, nieprzyjemne przeczucie.

Odruchowo spojrzał na zegarek.

W jednej krótkiej chwili przeszłość, przyszłość i teraźniejszość spoiły się w monolit z gwałtownością rozpędzonych lokomotyw, niemal miażdżąc chuderlawe ciało bezmyślnie sterczące na ich drodze ku jedności.

Lou zerwał się jak oparzony. Pochwycił futerał i co sił w długich, zesztywniałych nogach chwiejnym pędem ruszył przed siebie.

Nie miał grosza przy duszy, więc o taksówce nie mogło być mowy.

Do „Spasionego Kundla”, w którym tego wieczora miał wraz z kapelą „Dzikiego” Moe Horsleya akompaniować opróżnianiu z whiskey i piwa kufli, kieliszków i szklanek, dotoczył się po trzech kwadransach. Każde z tych trzech piętnastu minut było dłuższe o całą nieskończoność od wszystkich innych kwadransów w jego dotychczasowym życiu.

Zrobiło się dobrze po ósmej, gdy, rozpaczliwie łapiąc oddech, znalazł się naprzeciw wąskich, rzeźbionych drzwi wejściowych. Otworzył je po krótkiej chwili wahania.

Ciemne wnętrze zaatakowało zmysły wrzawą dźwięków, kłębami gryzącego dymu, kakofonią obrazów.

Tętnienie w głowie Lou przeniosło się ze środka czaszki w okolice skroni.

Zgodnie z harmonogramem ustalonym z właścicielem pubu kapela „Dzikiego” Moe powinna grać już od co najmniej półtorej godziny.

Opanowawszy oszołomienie, Lou wszedł do środka i przystanął na moment.

Nastawił uszu i od razu rozpoznał melodię przebijającą przez gwar. Chłopcy wzięli właśnie na ruszt wiecznie zielone „All of me”; numer, którego nie dało się spalić.

A jednak choć Ray na pianinie dwoił się i troił, Charlie zdzierał strunami gitary zgrubiałe kikuty opuszek, a perkusja, zajadle okładana przez samego Horsleya, przechodziła sama siebie, nie dało się nie słyszeć, że bez klarnetu brzmieniu brakuje soczystości jak stekowi wysmażonemu na podeszwę tylko po to, by ukryć brak świeżości.

Klucząc ciasnym labiryntem wśród stolików i krzeseł, Lou powoli zbliżał się do sceny.

Uniósł brwi, wydął wargi, opuścił kąciki ust, nadając zmęczonej twarzy wyraz, który wyćwiczył jeszcze w sierocińcu, pod wszystkowidzącym okiem siostry Margit: „Przepraszam, że żyję, nie miałem na to żadnego wpływu”.

To nigdy nie pomagało, nie pomogło i tym razem.

„Dziki” Moe zasłużył na przydomek jak nikt inny w tej części Nowego Jorku.

Gdy tylko dostrzegł Lou brnącego przez salę, zdziczał absolutnie i kompletnie. Gwałtownie zerwał się z miejsca i ruszył w kierunku klarnecisty. Pozbawione rytmu perkusji „All of me” zgasło szybko i nieodwracalnie jak świeczka nakryta szklanką.

Przytłaczająca cisza, która na ułamek sekundy opanowała zadymione wnętrze, rozwiała się równie nagle i niespodziewanie, jak się pojawiła. „Spasiony Kundel” wybuchł ogłuszającym łoskotem wywracanych bębnów, werbli i talerzy, które miały czelność stanąć na drodze rozwścieczonego Horsleya.

Lou sterczał jak wryty z bezradnością kreta w pustym, szklanym terrarium.

Perkusyjna pałeczka z drewna hikory ze świstem przecięła powietrze. Ofiara nie zdążyła się uchylić. Drewienko smagnęło policzek Lou jak zapałka draskę, pozostawiając płonącą bólem smugę.

— Kuuurwa! — wydarł się przeraźliwie „Dziki” Moe, zupełnie jak ktoś, komu właśnie tępym tasakiem odrąbano któryś z palców. — Ja ci dam, gnoju, spóźniać się na moje koncerty!

Z poczerwieniałą jak u starego indora gębą wściekle okładał pałeczkami głowę skulonego Lou, jakby wcale nie przestali grać i właśnie nadeszła pora jego solówki. Coraz bardziej rozjuszony odrzucił drewienka i przyłożył raz i drugi pięścią.

Lou zatoczył się i upadł, roztrącając krzesła.

Z głębi sali dobiegł kobiecy pisk.

Nie zważając zupełnie na narastający wśród gości pomruk dezaprobaty, Moe doskoczył do leżącego i trzema dosadnymi kopniakami w tułów dokończył dzieła. Następnie ciężko sapnął, przygładził wzburzone włosy, poprawił marynarkę i rzucił zaskakująco opanowanym głosem:

— Zjeżdżaj i więcej nie pokazuj się mi na oczy, luju.

Nim obrócił się na pięcie, wyjął z portfela garść wymiętych banknotów i zamaszystym gestem wyrzucił pod sufit.

— To, żebyś nie trąbił wokół, że wyleciałeś bez zapłaty — warknął i ruszył z powrotem ku niewielkiej scenie, z której pozostali członkowie kapeli z niemym zażenowaniem obserwowali całe zajście.

Lou, wciąż skulony, łypał nieufnie na opadające płatki papierowego śniegu.

Jingle bells, Jingle bells… Ho, ho, ho, wesołych świąt! Byłem aż tak grzeczny?

Resztki bourbonowego eliksiru wciąż lekko szumiały w głowie i ni stąd, ni zowąd ogarnęła go wesołość, prawie równie gwałtowna jak wcześniejsza wściekłość Moego.

Przecież on, Lou, grał na klarnecie, nie na trąbce, więc jakim cudem mógłby „trąbić wokół”? Jedyne co potrafił, to klarnecić, za to całkiem nieźle.

Z trudem opanowując uśmiech wpełzający na puchnące wargi, zgarnął rozrzucone wokół zielone zwitki i pośpiesznie opuścił lokal, nie zapominając o futerale, który na szczęście nie doznał najmniejszego uszczerbku.

Gdy znalazł się na zewnątrz, oddalił się na bezpieczną odległość, po czym przysiadł na chodniku, wykorzystując za oparcie blaszany kosz na śmieci.

Chwilę rozcierał obolały łeb. Następnie, kolejno rozprostowując banknoty, zabrał się do liczenia.

Nie doszedł nawet do połowy, a już nie mógł uwierzyć własnemu szczęściu. O, dzięki ci, Święty Mikołaju Horsleyu!

Zaraz potem zerwał się na równe nogi i, rozpaczliwie kuśtykając, puścił się co sił przed siebie w obawie, że gdy tylko „Dziki” Moe ochłonie, zażąda zwrotu forsy i jeszcze mu dołoży.

* * *

— Teraz powinno być dobrze — mruknął olbrzym, zapinając sprzączkę paska na dziecięcym nadgarstku. — Nie za luźno?

— Nie, wcale! — zawołał chłopiec uszczęśliwiony i w tryumfalnym geście wyciągnął rękę w górę.

W kąpieli letnich promieni zegarek rozjarzył się setką rozmigoceń; ułamek chwili trwał w miejscu, po czym zsunął się z nadgarstka, minął zgrubienie łokcia i zatrzymał w połowie chudego ramienia.

Wielkolud roześmiał się, wyjął z kieszeni marynarki stalową piersiówkę i wlał w usta sporą część jej zawartości.

* * *

Sześć setek darowane przez „Dzikiego” Moe spadło Lou jak z nieba. Za tę forsę, jeszcze tego samego wieczoru, kupił sobie niezapomniane wspomnienia.

Gdy już trochę się pozbierał po wycisku, który dał mu Horsley, zatrzymał taksówkę, żółtego rozklekotanego chevroleta, i kazał zawieźć się pod kamienicę pani Lee.

Wdrapując się po drewnianych schodkach do kanciapy na poddaszu, starał się stąpać jak najciszej. To prawda, że był bogaty jak nigdy dotąd, ale czynsz, z którym zalegał u właścicielki, dawno przerósł sumę, którą tak niespodziewanie dysponował; zbyt głośny krok i znów zostałby bez grosza.

W mieszkaniu zrzucił z siebie sponiewierany galowy strój jazzowego klarnecisty.

Zimny prysznic zmył ślady po pięściach i przyniósł jasność myślom.

Lou założył najlepsze wyjściowe ciuchy, jakie znalazł w wypaczonej szafie: dżinsy, przysłane jak co roku na święta przez matkę i błękitniutki T-shirt, reklamówkę jakiejś nowej sieci włoskich pizzerii.

Jeszcze pół butelki wody po goleniu wylane za kołnierz i był gotów, by rzucić się w wir nocy.

Ostrożnie, na palcach przemierzał drogę powrotną ku wyjściu z kamienicy. Już, już gratulował sobie w duchu kolejnego tego dnia sukcesu, gdy zgrzytnęły zawiasy i na spowitej półmrokiem podłodze korytarza zapalił się świetlisty trójkąt. Przez szparę w uchylonych drzwiach przeniknęła wąziutka postać.

— Przepraszam, strasznie się śpieszę, pani Lee! — wrzasnął Lou i rzucił się przed siebie. — Ja, niestety, po chińsku ni w ząb!

Pędem minął wysuszoną staruszkę i zanurkował w drzwiach wyjściowych.

Ścigany piskliwym jazgotem przebiegł na drugą stronę ulicy i zniknął w klatce schodowej kamienicy naprzeciwko. Pod trójką mieszkała tu Sue, przyjaciółka.

* * *

— Mój mały. — Na twarzy olbrzyma rysowała się uroczysta powaga. — Pamiętaj, by traktować dar niezwykle rozważnie. Mocy zaklętej w tym złotym cacku, która pokona każdy problem, każdą przeszkodę, starczy jedynie na trzykrotne użycie. Postaraj się zatem nie zmarnować jej na rzeczy niegodne uwagi, nieistotne. Korzystaj wyłącznie wtedy, gdy od tego będzie zależało twoje życie.

Lou pokiwał głową.

— A jak poznam, że od czegoś zależy moje życie? — zapytał, podnosząc wzrok na wielkoluda.

Przybysz przychylił piersiówkę do ust i pociągnął łyk.

— Patrz, o to nie dopytałem „Czarodzieja” — odparł po chwili, wydymając z zakłopotaniem pełne wargi. — Hmm, chyba nie pozostanie ci nic innego, jak przemyśleć sytuację i samemu podjąć decyzję.

* * *

— Ding, dong! Ding, dong!

Lou raz po raz naciskał dzwonek przy drzwiach opatrzonych numerem trzy.

Znajdowała się wewnątrz, ale nie chciała go wpuścić. Jak to dlaczego!? Bo była wykończona. Nie, nie tylko tym konkretnym dniem; całym, cholernym życiem.

Bo każdy potrzebuje chwili wytchnienia po ciężkiej robocie. Najwidoczniej nie zdawał sobie nawet sprawy jak ciężkiej, skoro ją nachodził o tej porze.

Zbliżała się jedenasta. Lou, zrezygnowany, przysiadł na schodach, aby zastanowić się, co dalej z sobą począć. Zamiast tego jednak gapił się bezmyślnie w tarczę zegarka, śledząc, jak wskazówka sekundowa raz za razem wspina się do zenitu, po czym znów opada ku dnu cyferblatu.

Nagle, gdzieś w głębokich pokładach pamięci, do których od dawna nie sięgał, coś rozbłysnęło blado i krótko jak odległa błyskawica, ale to wystarczyło, by przywołać wspomnienie z dzieciństwa.

Lou roześmiał się szczerze i serdecznie, zaskoczony i nieco zażenowany tym, co właśnie sobie przypomniał. Po krótkim wahaniu wcisnął jednak maleńki bolczyk wystający z zegarka.

Podniósł się i wyszczerzył zęby do judasza.

— Nie dasz rady oprzeć się magii, Sue!

Olśnienie pojawiło się niemal natychmiast i zupełnie znikąd. Wydobył z kieszeni pięćdziesięciodolarowy banknot, zwinął w rulonik, przykucnął i wsunął przez szparę pod drzwiami.

Na klatce schodowej rozległ się metaliczny brzęk łańcucha i zgrzyt ustępującej zasuwy.

Sue, jeszcze piękniejsza niż zwykle, otworzyła drzwi na oścież, zaklaskała w dłonie, pisnęła:

— Lou!

I rzuciła mu się na szyję.

Chwilę później wyjmowała z lodówki butelkę szampana J. Roget. Co prawda nie francuski, ale wyśmienity. Częstowała nim wyłącznie najlepszych klientów. Właściwie to wolała określenie: „gości”.

Lou wlał w siebie całą zawartość kieliszka i po raz pierwszy z wielu tej nocy przeleciał nowojorskie wcielenie Afrodyty.

Po wszystkim rozpostarła mu na piersi wachlarz ciemnych, gęstych włosów, unoszący się jego oddechem.

— Słyszę twoje serce, Lou. — Delikatny powiew słów przyjemnie łaskotał skórę torsu. — Ta da, ta da, ta da da. Lepsze to niż cały ten jazz.

— Myślę, że właśnie tak powstała synkopa — powiedział, gładząc jej jedwabiste włosy.

Przytknął do ust butelkę J. Roget i kilkoma haustami opróżnił do samego dna.

Sue zachichotała bez najmniejszego zakłopotania.

Lou nie bardzo pamiętał, co było później, a szczególnie w jakiej kolejności. Kości do gry toczące się po zielonym suknie? Uniesione w geście triumfu ręce? Stalowa kulka turkocząca w wirującej ruletce? Goły, zalotnie wypięty tyłeczek Sue?

Wszystko zlało się w jeden bulgoczący wyrywkowymi obrazami gulasz wspomnień, nad którym unosiły się pachnące jej ciałem, błękitnawe opary potężnych, pradawnych mocy.

* * *

Świeżo upieczeni ojciec i syn przysiedli na pniaku niedaleko drzwi do pomieszczeń kuchennych sierocińca.

Olbrzym sięgnął do kieszeni spodni i wyjął z niej niewielki, podłużny, lśniący metalicznie przedmiot.

— To też wygrałem od Bourdaina — rzucił, prezentując Lou harmonijkę ustną. — Zarzekał się, że, tak jak zegarek, ma magiczne właściwości. Z początku nie chciał nic więcej zdradzić, ale, wierz mi, nie ma na świecie takiego języka, którego nie rozwiązałaby whiskey.

Przybysz po raz kolejny pociągnął z piersiówki wydobytej z marynarki i uśmiechnął się pod nosem do wspomnień.

— Czekaj, jak on to powiedział... Aha, że „dźwięk tego instrumentu niesie w sobie czar nieuchronności”, no, w każdym razie coś w ten deseń. Mówię ci, synu, chyba w całym życiu nie napotkałem większego dziwaka niż „Czarodziej” z Morgan City.

* * *

Od afery w „Spasionym Kundlu” minęło dobre pół roku.

Mijające dni tak upodobniły się do siebie, że Lou z trudem je odróżniał; czas zawisł na wieszaku wraz z galową marynarką w ciemnym wnętrzu starej, wypaczonej szafy.

Pewnego ranka drzwi do kanciapy rozłomotały się zupełnie bez umiaru jak trzcinka siostry Margit na głowie któregoś z dzieci, gdy znów nie wiedziało tego, co powinno lub jak pałeczki Moego Horsleya w trakcie którejś z dzikich solówek na ludzkiej perkusji.

Lou śnił właśnie o tym wszystkim, czego nie pamiętał z ostatniego spędzonego z Sue wieczoru, wypełniając lubieżnymi marzeniami niedopowiedzenia wspomnień.

Nim zdołał unieść powieki, trzasnęły wyrwane z  futryny zawiasy.

Do środka wpadł mąż pani Lee, właścicielki kamienicy, drobny, zwykle nieśmiały staruszek, choć teraz łom, który trzymał w rękach, zdawał się tej nieśmiałości przeczyć.

— Czemu do jasnej cholery, panie Lee, nie użyłeś zastępczego klucza? — pomyślał Lou.

W jego obolałej głowie myśli kłębiły się mozolniej niż stygnąca smoła.

Dopiero po chwili przypomniał sobie, że niedawno wymienił w drzwiach zamek, podejrzewając, że pod jego nieobecność właściciele przetrzepują pomieszczenie w poszukiwaniu pieniędzy na zaległy czynsz.

W ślad za mężem do pokoiku wpadł jazgot pani Lee, a zaraz za nim jej rozgderane, wysuszone na wiór ciało.

Lou leżał w bezruchu, oczekując na rozwój sytuacji. Choć bardzo się starał, nie potrafił pojąć, co też wywrzaskują łamaną angielszczyzną państwo Lee.

Stanowczo wyprostowana ręka staruszki, z jeszcze bardziej stanowczo wyprostowanym wskazicielem skierowanym ku wyjściu rozjaśniły nieco sytuację.

Zniekształcone słowa powoli nabrały znajomych kształtów i w końcu to, co wykrzykiwała para, stało się dość zrozumiałe:

— Wynocha z nasz dom, teraz!

Lou podniósł się z łóżka bez słowa. Roztrącając wciąż coś pokrzykujących małżonków, przedostał się do stołu i wyjął spod niego walizkę. W niecałą minutę upchnął w niej cały swój dobytek: trzy pary spodni, kilka koszul i koszulek, marynarkę, trochę bielizny i skarpet. Dwie książki i kilka fachowych czasopism o jazzie.

Pochwycił futerał z klarnetem i, przekroczywszy wyłamane drzwi, wydostał się z kanciapy.

— Naprawę zawiasów doliczcie do mojego rachunku — rzucił z kwaśnym uśmiechem, po czym skłonił się i nieśpiesznie ruszył schodami w dół.

* * *

Słoneczna tarcza już dawno wzeszła nad kamiennym ogrodzeniem. Niewielki dziedziniec przed sierocińcem zastygł pod lejącymi się z nieba falami żaru.

Jasne, ostre światło raziło oczy.

Chłopiec, mrużąc powieki, wystawiał twarz ku ciepłym promieniom. Wielkolud sponiewieranym strzępem tkaniny, imitującym chusteczkę, otarł pot z czoła, po czym zagadnął, przerywając ciszę:

— Gdybyś mógł, co byś wybrał, zegarek czy harmonijkę?

— Zegarek — odpowiedział Lou po chwili zastanowienia.

— Tak właśnie myślałem. — Obcy pokiwał powoli wielką głową.

* * *

Życie, po utracie stałego lokum i pracy, przeszło ze stanu względnej stabilizacji, zachowującej pozory przyczynowo-skutkowości, w tryb awaryjny, usiany plamami niepamięci i szklanymi szczątkami potłuczonych butelek.

W rzadkich chwilach pełnej świadomości Lou podejrzewał, że gdyby powiesił się na przykład na kablu od telewizora, to tuż przed śmiercią przeleciałby mu przed oczami nie film, a zgraja wyrywkowych obrazów; pokaz slajdów z Evanem Williamsem w głównej roli pełen przypadkowego, niechlujnego seksu i niedopałków wydobytych z publicznych popielniczek.

Zamiast napisów końcowych ukazałby się slogan reklamowy sponsora: „Zaspokoimy cię w najtańszy możliwy sposób”, a po nim ostrzeżenie departamentu zdrowia: „Prowadząc taki styl życia, należysz do grupy zwiększonego ryzyka przedwczesnego zgonu”.

Póki Lou jeszcze potrafił grać, to jakoś to było.

Z początku zaczepił się Augustyna Joya „Pod rozbrykanym Odyssem”. Samozwańczy pół-Irlandczyk dotrzymał danego słowa, choć pewnie nie pamiętał, gdzie, kiedy i komu owo słowo dał.

Za przygrywanie w piątkowe wieczory Lou dostawał tyle, że z zapasem wystarczało na popijanie przez resztę tygodnia. Do tego dochodziły darmowe kolejki, stawiane przez towarzyskiego właściciela. No i jak tu umierać?

Zmarł za to Augustyn, gdzieś po pół roku i to wcale nie na marskość wątroby, jak wykrakiwały konowały.

Zupełnie zwyczajnie: Joy jak co dzień siedział sobie na wysokim, obitym skórą stołku barowym, przy szerokim, dębowym kontuarze „Odyssa”, z nieodłączną szklaneczką whiskey pod nosem. Podobno wciąż się uśmiechał, gdy stracił równowagę i poleciał w tył.

Wyrżnął głową w kamienną posadzkę, podrgał chwilę, znieruchomiał.

Wszyscy jak jeden mąż rzucili się na pomoc.

Ten uciskał mostek, ów dmuchał w półuchylone, zszarzałe usta, tamten znów tłukł zapamiętale mięsiste policzki Augustyna.

Ktoś wylał na znieruchomiałą twarz zawartość kufla, by Joy, stary kawalarz, skończył wygłupy i w końcu otrzeźwiał.

Ktoś inny znowu, pod pretekstem poszukiwań książeczki cukrzyka, wyczyścił kieszenie pół-Irlandczyka.

Na to, by wezwać służby medyczne wpadli dopiero funkcjonariusze policji, którzy, chcąc nie chcąc, zajrzeli do „Odyssa” zwabieni niespotykaną tu o tej porze ciszą.

Ale było już za późno, przynajmniej dla Augustyna.

Gdy karetka pogotowia odjechała spod knajpy, trzecia, najnowsza żona Joya, Erzsébet, Węgierka z okolic Egeru, ogłosiła swym łamanym angielskim, że stawia kolejkę każdemu, kto wypije za zdrowie jej ukochanego.

Obowiązkowi wobec nieodżałowanego przyjaciela podołał każdy z obecnych, w tym Lou, i to wiele razy. Radosna libacja w szlachetnej intencji trwała do samego rana, choć wielu jej uczestników poległo, jeszcze zanim w szpitalu poprawnie wypisano kartę zgonu.

Nazajutrz węgierska połowica zwolniła cały personel i wystawiła „Odyssa” na sprzedaż. Przez długi czas po Harlemie krążyła plotka, że jeszcze wtedy nie wiedziała o śmierci najdroższego męża.

Tak Lou stracił całkiem niezłą robotę.

Przez jakiś czas zapraszano go po starych znajomościach to tu, to tam, by dorobił sobie, przygrywając do kotleta.

Ponieważ niezwykle rzadko udawało mu się stawić w wyznaczonym lokalu o umówionej porze, wyrozumiałość pracodawców wyczerpała się szybko i Lou przestał bywać.

Nie przejął się tym zbytnio i urządził salę koncertową na chodniku.

Szczególnie upodobał sobie okolice teatru „Apollo” i zwykle po kilku godzinach grania uzbierał dość, by wystarczyło na papierową torbę z butelką bourbona. Po dobrym dniu, a takie zdarzały się wcale nierzadko, mógł nawet mieć gest i postawić innym, żyjącym jak on na ulicy.

Dzień za dniem, czas, lepki jak miód, ciągnął się pomiędzy wygrywanymi przez Lou dźwiękami i skapywał kleistymi kroplami do otwartego futerału, ułożonego na chodnikowej płycie.

Nie wiadomo kiedy dłonie zaczęły drżeć. Najpierw delikatnie, prawie niezauważalnie. Potem coraz grubofaliściej. Niegdyś tak biegłe palce straciły pewność siebie. Coraz częściej opuszki nie trafiały tam, gdzie należało. Ustnik z coraz większym trudem odnajdywał drogę do ust.

Przechodnie, najmniej wymagający krytycy muzyczni, tracili cierpliwość do grajka, któremu instrument omal nie wypadał z rąk. Wartość darowanych nominałów malała wraz ze wzrostem amplitudy rozdygotań. W końcu nawet drobniaki przestały stukotać o dno futerału.

Tylko od czasu do czasu trafiał się ktoś, kto jak przez mgłę pamiętał wschodzącą gwiazdę nowojorskiej sceny jazzowej, jak napisano kiedyś w jednym z branżowych periodyków. Co tam gwiazdę — słońce!

Ci, upuściwszy banknot, przyspieszali kroku, by jak najszybciej wyjść poza zasięg rozpaczliwej kakofonii.

W chwilach niewystarczającego wysycenia bourbonem Lou kołatały po głowie niejasne myśli o ciemnej, niosącej zimny spokój toni. A potem raz za razem topił gardło w rozpalonej cieczy, tonął pod powierzchnią świadomości.

Ilustracja: Bogusz Jaśniak

* * *

— Chyba nie będziemy przejmować się jakimiś bajdami o magii, co, mały? — Olbrzym mrugnął i przyłożył harmonijkę do ust.

Na przemian dmuchał w instrument, podśpiewywał i nucił. Lou jak zaczarowany słuchał.

Dźwięki splotły się w melodię, melodia utkała czar, który zawisł w rozgrzanym powietrzu letniego dnia.

Gdy w końcu przybysz skończył grać, czar rozpłynął się w delikatną mgiełkę, która, smużąc, powoli opadała na ziemię.

Jedna ze smug oddzieliła się od reszty, zawirowała i wniknęła do dziecięcego ucha, by już nigdy go nie opuścić.

* * *

Poprzez bursztynowe Morze imienia świętego Evana Williamsa przypłynął kolejny dzień.

Mimo iż Lou pod "Apollem" już od rana dął co tchu w ustnik, żaden entuzjasta złotych standardów jazzu nie okazał uznania jego nowatorsko roztrzęsionym luj-interpretacjom.

Poszarpane dźwięki wypluwane z czary wzbijały się w przestrzeń, wirując jak suche, zeszłoroczne liście w porywach wiosennej burzy, po czym słabnącymi echami spływały murowanym korytem ulicy, by w końcu opaść na jej dno i przylepiać się do butów przechodniów.

Kościste palce z uporem podrygiwały w chaotycznym pląsie po półkolistym parkiecie drewnianego korpusu.

— Łuuu... łiii... — Instrument dławił się i łkał.

Gdyby ktoś przystanął i nastawił ucha, bez wysiłku dostrzegłby to wszystko, co Lou z takim mozołem malował słupami powietrza wibrującymi w ciasnym wnętrzu klarnetu.

— Tak, skądś tę historię znam — mógłby pomyśleć ów przypadkowy słuchacz.

Nikt się jednak nie zatrzymał. Nie przyklasnął nowej, delirycznej fali. Nie pobłogosławił rozedrganej awangardzie chodnikowej sceny jazzu.

Dzień, jak to dzień, nieuchronnie zbliżał się do końca. Nurt ludnych ulic Harlemu zwalniał i spokojniał.

Z każdą minutą trzeźwość jak trucizna wsączała się w wychudłe ciało Lou, z triumfalnym uśmiechem obwieszczając klęskę wszystkiego, czym był i co przeżył.

Drżącymi rękami z trudem rozłożył klarnet na części, schował do futerału i nieśpiesznie ruszył w dół sto dwudziestej piątej. Minął boisko przy parku, na którym w ciszy dogorywał amatorski mecz baseballa, i kawałek dalej skręcił w aleję Willisa.

Gdy znalazł się na ruchomym moście, zmierzchało.

Dwupasmówką wolno sunął sznur samochodów, od czasu do czasu poganiany krótkimi, nerwowymi klaksonami niecierpliwych taksówkarzy.

Na ciemnych, rozkołysanych wodach Cieśniny Harlemskiej refleksami tańczyły światła Bronksu.

Lou wychylił się przez barierkę i ocenił odległość dzielącą go od tafli wody.

Wyprostował się i odruchowo spojrzał na zegarek.

W bladym świetle pobliskiej latarni rzymskie cyfry wygrawerowane na cyferblacie błysnęły różnokolorowo i zaczepnie.

Choć przestał wierzyć w magię tak dawno, że zapomniał, iż kiedykolwiek w nią wierzył, mimo wszystko, dla porządku przytknął palec do koperty i wcisnął maleńką wypustkę.

Chłód karbowanego metalu połechtał skórę opuszki.

Kłębiące się po głowie czarne myśli nagle rozproszyły się jak chmara much przed nadlatującą packą, odsłaniając olśnienie tak jasne, oczywiste i proste, że Lou w głos się roześmiał.

Ależ z niego głupiec, przecież znów mógł być królem życia!

Z wdzięcznością pogłaskał opuszkami swój skarb; cacko warte co najmniej połowy królestwa, a minimum rękę kilku butelek z zieloną etykietą.

Ciekawe, ile da Alice? Dwadzieścia? Trzydzieści? A może z pięćdziesiąt?

* * *

— Nie wiem, kiedy znów się zobaczymy — mruknął olbrzym. — Pamiętaj, w tym zegarku tkwi potężna moc. Dla własnego dobra nie waż się jej używać, nim nie dorośniesz.

Lou przytaknął lekkim skinieniem głowy, przyglądając się błyszczącym wskazówkom.

Wyraz głębokiego skupienia zmienił twarz ojca niemal nie do poznania.

— Jeśli umiejętnie skorzystasz z mocy, staniesz się tak potężny, że będziesz mógł oprzeć się przeznaczeniu. Sprawić, że twoje życie będzie inne, lepsze... Obiecaj, że się postarasz.

— Przyrzekam.

* * *

— Dziwne… Koperta oryginalna, złota… — mruknęła Alice, studiując przez szkło powiększające napisy wygrawerowane na rewersie. — Ale mechanizm? Nigdy w życiu nie widziałam czegoś takiego. Najwyraźniej jakaś samoróbka. Skąd to masz?

Oparty o niewielką ladę, na której stała tabliczka z napisem „skup”, Lou zignorował pytanie, gdyż jego myśli właśnie pognały w zgoła innym kierunku. Jak to ze złota? Od lat był przekonany, że to tylko licha, pozłacana imitacja.

Szybko opanował się. Znał reguły negocjacyjnej gierki i miał w niej jaką taką wprawę.  Wykrzywił usta, dając wyraz, że nie bardzo wierzy w wywody dotyczące mechanizmu.

— To pamiątka — wycedził, usiłując nadać słowom leniwy, nieśpieszny wydźwięk. — Lepiej, Alice, powiedz ile?

Właścicielka lombardu wyjęła szkło powiększające z oczodołu, przechyliła głowę i podrapała się za uchem.

— Siedemset... — Jej ciężkie powieki, skryte pod grubą warstwą niebieskiego, połyskliwego cienia, wypuściły badawcze spojrzenie. — Albo, Lou, po starej znajomości zostaw u mnie w komisie. Wystawię za dwa i pół patyka i się zobaczy.

— Siedemset? — Lou już nie potrafił ukryć zaskoczenia; liczył góra na pięćdziesiąt.

Nie chciał czekać. Wieki temu ściskał tyle forsy w garści, a obecnie, prócz pieniędzy, brakowało mu również czasu.

— OK, sprzedane! — Stuknął lekko pięścią w blat i wyszczerzył zęby.

— Świetnie. — Nalaną twarz kobiety na ułamek sekundy rozluźnił półuśmiech satysfakcji, który natychmiast ustąpił miejsca masce wyuczonej, profesjonalnej obojętności. — Zostaw mi zegarek i z tym kwitkiem przejdź do kasy.

Obrotowe krzesło przeraźliwie zapiszczało, gdy Gruba Alice zwróciła cielsko w kierunku uchylonych drzwi zaplecza.

— Andrew, rusz ten chudy tyłek, klient po wypłatę! — zawtórowała zawodzeniu siedziska.

W połowie drogi do miejsca oznaczonego napisem „kasa”, gdzie drobny, kościsty człowieczek, mąż właścicielki, już przeliczał banknoty, Lou zawrócił.

— Aha, mała prośba — rzekł, kładąc na ladzie futerał. — Przechowasz mi to przez kilka dni?

— Jasne, Lou. — W zimnym, wyćwiczonym w stanowczości głosie ledwie dosłyszalnie zawibrowało zdziwienie.

Po wyjściu z „Krainy Czarów”, jednego z kilku niewielkich lombardów przy sto trzydziestej szóstej, Lou ruszył w kierunku nabrzeża.

Krok za krokiem, powoli, niemal dostojnie, z lubością kontemplując dotykiem podniecającą grubość zwitka, który wypychał kieszeń spodni.

Delikatna szorstkość banknotów pod opuszkami przywoływała wspomnienia. Ile to już minęło? Pięć lat? Sześć? Naprawdę aż tyle?

Podobną sumkę ostatni raz widział, gdy wyleciał z kapeli „Dzikiego” Moe Horsleya.

Nie, żeby mu się wtedy jakoś bardzo powodziło, co to, to nie. Z drugiej strony, wszystko było inaczej niż teraz.

Pogrążony w myślach nie zauważył, kiedy dotarł nad rzekę Hudson.

Kwietniowe niebo zbierało siły na wieczorną burzę. Słońce pod skłębionym, granatowiejącym stropem powoli chowało się za horyzontem. Gdzieniegdzie jasnym smugom ostatnich promieni udawało się przecisnąć przez gęstniejące z każdą chwilą chmury.

Lou przysiadł na jednym z betonowych słupków, między którymi rozpięto grube, stalowe łańcuchy oddzielające wysoki, wybetonowany brzeg od ciemnej wody.

Po raz niezliczony obrócił w dłoni papierowy rulon, który otrzymał od Grubej Alice.

Stadko hałaśliwych mew, trzepocząc nerwowo skrzydłami, wisiało w coraz silniejszych podmuchach chłodnego, wilgotnego wiatru, nawołując jedna drugą płaczliwymi skrzeczeniami.

Drobne, poszarpane powiewami fale uderzały z lekkim pluskiem o nabrzeże.

Po chwili chlupot przycichł zagłuszony szelestem drobnych kropel wiosennego dżdżu.

Lou wstał i rozejrzał się za schronieniem.

Ruszył truchtem w kierunku nabrzeżnego baru z ogródkiem, by schować się pod jednym z łopoczących parasoli z napisem „Coca-cola”.

Gdy znalazł się na miejscu, zajął jedno z plastikowych krzeseł na drewnianym podeście wyłożonym sztuczną trawą.

Z zafoliowanego menu zamówił jedynie piwo.

Przyglądał się rytmicznym podrygom obfitych pośladków kelnerki, upchniętych w zbyt obcisłej, czarnej spódniczce z połyskliwego materiału.

Kilka minut później wróciła z zamówieniem. Przelała zawartość butelki do szklanki, pochylając się nad stolikiem. Za dekoltem białej bluzeczki, w biustonoszu leniwie kołysały się bujne piersi.

Lou zapłacił z góry za następną butelkę budweisera.

Solidnym haustem opróżnił szklankę niemal do połowy. Chwilę wpatrywał się w udzielone z dłoni rozkołysanie spienionej powierzchni żółtawego płynu, po czym wyjął paczkę lucky strike'ów i zapalił.

Wszystko poszło zgodnie z dawno zapomnianą obietnicą. Znów miał kieszeń pełną forsy, znów był panem swego losu.

Łopot parasoli nieco ścichł.

Mrok gęstniał. Ciężkie, teraz niemal czarne chmury wciąż wisiały na rzeką, ale przestało kropić.

Lou sączył kolejne piwo, śledząc przy każdej nadarzającej się okazji okrągły tyłek kelnerki.

Plastikowy głośnik nad wejściem do baru, wyłączony na czas deszczu, znów zaczął charczeć.

— Dryń, dryń! — Gitara zagrała znajome, naiwne dźwięki.

— Stuk, stuk, stuk! — Perkusja wyznaczyła rytm.

Lou opróżnił szklankę do dna. Podniósł się z krzesła i szybkim krokiem ruszył w kierunku pobliskiego postoju taksówek.

— Na dworzec kolejowy — rzucił, znalazłszy się w suchym, przytulnym wnętrzu żółtego pojazdu.

Rozparł się wygodnie na tylnym siedzeniu, obserwując podrygi podwieszonej na wewnętrznym lusterku maskotki z emblematem drużyny Nowojorskich Jankesów.

Gdy zatrzymali się pod budynkiem dworca, wcisnął zaskoczonemu kierowcy, oprócz zapłaty, dziesięciodolarowy napiwek.

* * *

— Jeden, do Nowego Orleanu.

Szczupła kasjerka w średnim wieku przebrała palcami po klawiaturze.

— W obie strony?

— W jedną, wracam, kochana, wreszcie do domu.

— Pozostały wyłącznie miejsca w klasie premium. — Na bladej, szczupłej twarzy kobiety wykwitł przepraszający uśmiech, jakby przewidywała, że niepotrzebnie strzępi język na to, co musi powiedzieć:

— Miałby pan do dyspozycji przestronny przedział, własne łóżko oraz toaletę z prysznicem. Cena obejmuje również pełen zestaw posiłków: śniadanie, lunch...

— Może być — przerwał kasjerce Lou jakby od niechcenia, pod nonszalanckim tonem ukrywając zadowolenie.

— Oczywiście. — W uważnym spojrzeniu, którym go zlustrowano, pojawiło się zaciekawienie.

Drukarka zazgrzytała i wypluła papierowy świstek, przepustkę do wspaniałego, nowego-starego życia.

— Równe siedemset dolarów — powiedziała kobieta, zbliżając kartonik do okienka.

Zaskoczony Lou odruchowo sięgnął do kieszeni po gruby zwitek banknotów, który otrzymał od Alice, ale doskonale wiedział, że już nie dysponuje sumą tej wysokości.

— Kiedy następny kurs do Nowego Orleanu? — wybąkał z udawanym zaciekawieniem, starając się nie patrzeć kasjerce w oczy.

W niby profesjonalnym uśmiechu, który mu posłała, czaiły się iskierki satysfakcji.

— Jutro, o trzynastej trzydzieści pięć. Miejsce siedzące już od dwustu dziewięćdziesięciu dziewięciu dolarów. Zmienić rezerwację?

Lou podrapał się z zakłopotaniem po głowie.

— Masz, paniusiu, dzieci? — Wyszczerzył zęby w nagłym, dzikim uśmiechu.

— O co panu chodzi? — spytała kobieta wyraźnie zbita z tropu.

— Dobrze radzę, kochaniutka — wyszeptał, zbliżając do mikrofonu osłonięte dłonią usta — trzymaj je z daleka od kurew.

Strach rozszerzył źrenice w szarych oczach kasjerki.

Lou, wciąż się szczerząc, mrugnął porozumiewawczo, po czym obrócił się i odszedł.

* * *

Słońce sięgnęło zenitu. Żar lał się z nieba bez opamiętania.

Mężczyzna i chłopiec siedzieli w milczeniu obok siebie na zwalonym pniaku.

Przybysz raz po raz sięgał do kieszeni marynarki po piersiówkę.

Z każdym łykiem mocniej chwiał się na boki, szerzej się uśmiechał i jakimś sposobem stawał się Lou bardziej bliski.

— No, na mnie już chyba pora — stwierdził, rozprostowując potężne ramiona. — Siostra przełożona dała nam czas do południa. Nawiasem mówiąc, wygląda na niezłą zołzę.

Lou, zapatrzony w zegarek, nie zaprotestował.

Olbrzym ciężko sapnął i podniósł się.

— Trzymaj się i nie zapomnij, co ci powiedziałem — rzucił i chwiejnym krokiem ruszył w kierunku bramy.

Lou również wstał, ale pozostał przy pniaku.

— Kiedy znów mnie odwiedzisz? — zawołał.

Wielkolud przystanął.

— Nie wiem. Ale słyszałem, że twoja matka wróciła do miasta; gadają, że wyszła na prostą i uczy się na szwaczkę — odpowiedział przez ramię.

Lou przyglądał się, jak potężna sylwetka przybysza znika w bramie ogrodzenia sierocińca, pierwszy i ostatni raz.

* * *

Słuchy, że Sue awansowała do pierwszej ligi i przeprowadziła się na Dolny Manhattan, krążyły od dawna. Fakt faktem, że już jakiś czas temu zniknęła z Harlemu.

Lou nigdy nie odwiedził jej w nowym miejscu, choć przez swoją przyjaciółkę, Wąską Lilly, która wciąż stacjonowała w okolicy, Sue podesłała wiernym „gościom” aktualne namiary.

Nie chodziło o to, że nie miał ochoty znów jej zobaczyć, czy dotknąć, ale o to, że na takie spotkanie po prostu nie było go stać.

Od nagłego wzbogacenia w „Krainie czarów” minęło już kilka dni, a Lou wciąż nie potrafił się zdecydować.

Teraz stał na jednej z ulic Dolnego Manhattanu i zadzierając głowę, przyglądał się frontowi wysokiej, murowanej kamienicy.

W świetle latarni jasna, soczyście pomarańczowa barwa cegieł oraz pomalowane na odcień świeżej zieleni framugi dużych, czystych okien, nadawały fasadzie estetyczny, luksusowy wygląd.

Lou wszedł do środka przez obrotowe drzwi i znalazł się w obszernym, wyłożonym żółto-pomarańczowym marmurem holu.

Tłusty portier, siedzący w głębi za owalnym kontuarem, najwyraźniej wziąwszy go za włóczęgę, skrzywił się ostentacyjnie.

Lou pewnym krokiem przemierzył dzielący ich dystans i szybko wyprowadził grubasa z błędu dwudziestodolarówką, z której ze stoickim spokojem przyglądał się światu prezydent Jackson. Potwierdził u portiera namiary otrzymane od Wąskiej Lilly i windą udał się na trzecie piętro.

Ciemnym korytarzem wyścielonym miękką, purpurową wykładziną dotarł do drzwi z tabliczką, na której wygrawerowano numer trzydzieści dziewięć.

Przez szparę pod drzwiami leniwie sączyło się żółtawe światło.

Lou westchnął z ulgą, schylił się i wcisnął w otwór trzy zwinięte w rulonik banknoty. Luksus, wiadomo, ma swoją cenę.

Odczekał chwilę i zapukał.

— Właśnie o tobie myślałam! — zawołała i uśmiechnęła się promiennie.

— Naprawdę jest piękna jak szlag — pomyślał, zanurzając się w niej.

Potem wszystko było jak dawniej: szampan, zalotnie wypięty tyłeczek Sue, gęsty wachlarz włosów rozpostarty na jego piersi, kasyno, w windzie, kości toczące się po suknie, w taksówce, rytmiczny stukot stalowej kulki w okach ruletki, szybkie, synkopowane bicie serca...

* * *

Nowy Jork szarzał przedświtem. Stada mew płaczliwie przywoływały nowy dzień.

Szli brooklińskim mostem.

Rozmawiali.

O wszystkim.

Perlisty śmiech Sue rozpraszał półmrok z wdziękiem porannego słońca wschodzącego znad horyzontu. Tak szczerze śmiała się tylko z nim.

— Opowiedz coś jeszcze. Gdzie teraz grywasz? Z kim?

Deski, którymi wyłożono nawierzchnię mostu, poskrzypywały pod stopami zupełnie jak schody w kamienicy pani Lee.

— Pamiętaj, by zarezerwować mi miejsce w pierwszym rzędzie, gdy już będziesz występował na scenie „Apolla”, ok?

To było miłe ściskać jej delikatną, ciepłą dłoń.

— Wpadłam wczoraj do Grubej Alice — rzuciła, odpowiadając mu uściskiem na uścisk. — Wiesz, do „Krainy”.

Chłodny, poranny wiatr zabawiał się kosmykami jej długich, czarnych włosów.

— Czasami zanoszę jej to, co pozostawią goście. — Uśmiechnęła się lekko. — Znalazłam coś. Alice zrezygnowała nawet z połowy prowizji.

Wypuścił jej rękę z uchwytu.

— Nie myśl, że próbuję cię do czegoś zmusić — Nieznacznie podniosła głos. — Wiem, że to zabrzmi śmiesznie, ale czuję, że bez tej błyskotki brakowałoby mi w tobie czegoś ważnego.

Przystanęli.

Śledził wzrokiem, jak przeszukuje maleńką torebkę.

— Weź go, Lou. — Wyciągnęła przed siebie rękę, gdy znalazła w końcu to, czego szukała. — Należy przecież do ciebie.

Gdzieś z oddali doszły echa klaksonu zaspanej taksówki.

— Nie cieszysz się?

Lou stał z opuszczoną głową, czując, jak przypatruje mu się z narastającą uwagą.

— O co ci chodzi? — Piękne, powiększone zdziwieniem oczy rozbłysły iskierkami gniewu. — Pieniądze oddasz, jak staniesz na nogi.

W świetle pierwszych promieni budzącego się dnia złoto połyskiwało drwiąco w bladym wnętrzu drobnej dłoni.

— Dziękuję — wyszeptał w końcu, nie podnosząc wzroku.

Wziął zegarek i założył na nadgarstek.

Myśli wściekle waliły o brzeg świadomości, fala za falą, aż przyszła ta nieunikniona, która przyjść musiała.

Drżącym palcem odnalazł wypustkę w złotej kopercie i przycisnął trzeci, ostatni raz.

Ze szpar między deskami, na których stali, ledwie widzialnymi smużkami zaczęła sączyć się magia.

Jakież to proste!

Lou niespodziewanie roześmiał się.

Dlaczego wcześniej nie znalazł w sobie odwagi?

Objął dziewczynę w pasie i przyciągnął do siebie. Pocałował wilgotne usta.

Znów zaokrągliła ze zdziwienia oczy.

— Na mnie pora, Sue.

Wokół nich źródełka mocy biły coraz wyżej i wyżej.

— Muszę wrócić do domu, pomożesz mi?

Fontanny pradawnego czaru z każdą chwilą potężniały.

— Oczywiście. — Zamrugała niepewnie długimi rzęsami.

Wielkie gejzery magii wystrzeliwały ponad nimi, rozświetlając otoczenie błękitnawym roziskrzeniem.

Nagle czasoprzestrzeń zadrżała, wybrzuszyła się i zapadła w osobliwość. Półprzeźroczyste, błękitnawe fale rozeszły się wokół pędzącymi okręgami.

W ostatniej chwili zdążył odepchnąć dziewczynę. Nieludzka moc, której nie sposób się oprzeć, porwała go jak piórko w górę, przeniosła nad barierką mostu i cisnęła w lodowatą ciemność.

— Sue!

* * *

Koła wagonu wystukują folkowy rytm. Aż się chciało żyć. Gdyby miał ze sobą klarnet, zagrałby jak za dawnych lat melodię, od której wszystko się zaczęło.

Stuk, stuk…

Jak na porządną kurwę przystało, piękna Sue dotrzymała słowa. Wracał pociągiem, tam skąd przybył; do domu w Nowym, wspaniałym Orleanie.

Stuk, stuk…

Kiedyś był tu sierociniec, ale odsprzedano budyneczek panu McPhelbsowi, poczciwinie, grabarzowi z dziada pradziada. Wiadomo, kryzys, ekonomia, trzeba wiązać koniec z końcem.

Stuk, stuk…

Stara nazwa nie przystawała do nowych, wspaniałych czasów. Na szyldzie dokonano zmian, które lepiej współbrzmiały z aktualnym profilem działalności.

Stuk, stuk…

Po torach przez most, przez pola, w metalowym futerale wyłowione o poranku ciało mknie w ostatnią podróż do „Domu... Zachodzącego Słońca”, zakładu pogrzebowego poczciwego pana McPhelbsa.

Stuk, stuk…

„Down to New Orleans”.

Prim. E. Chum, 2015

Prim. E. Chum (Corcoran) o sobie:

Znaleźć pojedyncze słowo-określenie, które w sposób jasny, prosty, zupełny i niepozostawiający miejsca na niedomówienia opisze to, jacy jesteśmy, zdaje się rzeczą niesłychanie trudną. Z pozoru prawie niemożliwe, by samotna przydawka potrafiła choćby w przybliżeniu oddać wszystkie te zmarszczki, pofałdowania i załamania na powierzchni-powłoce autonomicznego bytu zwane szumnie indywidualnością. A jednak im bardziej szumność ta kwitnie własną, samozachwycającą niezwykłością, barwi się wszem i wobec mniej lub bardziej powtarzalną wyjątkowością, tym wyraźniej, choć niezamierzenie, mimowolnie dostrzega się to, co pod nią, jak zupełnie kolokwialne przekroczenie normy cholesterolu w opiętym skórą tłuszczu, czy dalekie od nietuzinkowości: obrzęk wątroby, zastój żółci w przytkanych kamieniem drogach żółciowych, nawracające infekcje dróg moczowych – słowem: całą tą zupełnie niefantastyczną, nieindywidualną zwyczajność, której z jakiś powodów zdarza nam się wstydzić, zapominając, że to właśnie dzięki niej, naszej małej biologiczno-mentalnej powszedniości znajdujemy Wspólny Język. Może właśnie z tego powodu zamiast brnąć w kuszącą obfitość kolorowo-osobistych epitetów, warto skondensować poszukiwania do jednego, choć przecież nie jedynego słowa i na pytanie: jaki?, odpowiedzieć, dajmy na to: sepulkowaty.

Dwa dzbany wstydu, pięć wiader złota

Aleksandra Buczek - Stachowska

— Co to, do ciężkiej cholery, ma być?

— Posłusznie melduję – że to – jest – kawka!

— A możecie mi łaskawie powiedzieć, chorąży Ab'Thara, co ta kawka tu robi?

— Ta kawka – się tu – kuruje – panie – poruczniku!

Przysłuchującego się rozmowie Gronostaja niegdyś frapowało, czy w akademiach wojskowych są specjalne ćwiczenia, gdzie uczy się żołnierskiego akcentu. Akcentu, który chyba w każdym języku na Aoii — od melodyjnej tarkiany po chropowaty dorhiarski — brzmiał identycznie. W Orlim Gnieździe podobnych zajęć niestety nie prowadzono, a jednak ton głosu młodego podoficera wznosił się i opadał dokładnie tak, jak nakazywała odwieczna tradycja.

Rosomak Ab'Thara stał w postawie zasadniczej — z wyprostowanymi aż do przesady plecami, z prawą pięścią dotykającą lewego barku, lewym przedramieniem na poziomie lędźwi oraz wzrokiem utkwionym przepisowe półtora kciuka nad głową przełożonego. W tym miejscu i czasie pozycja ta, przynajmniej zdaniem Gronostaja, wyglądała idiotycznie. Szczególnie na tle przygarbionego Szerszenia.

Dowódca musiał dojść do podobnego wniosku, bo popatrzył bykiem na podkomendnego, zacisnął na chwilę zęby, a potem zapytał chłodno:

— Czy uważacie mnie za durnia, chorąży?

— Uprzejmie melduję – że nie – panie poruczniku! – Rosomak rozluźnił nieco mięśnie pleców, a potem spojrzał wprost na przełożonego. – Jest pan bardzo inteligentną osobą. Niezwykle pana szanuję i podziwiam.

Gronostaj, zapomniany i niezauważalny, przeciągnął się na pryczy i przyglądał reakcji starszego oficera, spokojnie chrupiąc jabłko. W takich sytuacjach dostrzegał zalety swego Daru.

Dowódca skulił się lekko pod wejrzeniem dziwnych, malachitowych oczu. Szeroka żuchwa zadrgała nieznacznie, oddech przyspieszył. Potężny weteran zachowywał się jak mysz spostrzeżona przez węża.

Mogłoby się to wydawać dość zaskakujące, bo Rosomak wyglądał raczej niepozornie: na tyle niski, by kształtowana latami ćwiczeń sylwetka nie robiła większego wrażenia, o posępnych rysach twarzy i niemal płaskim, zmiażdżonym nosie, który nadawał właścicielowi wygląd podrzędnego rzezimieszka. Nochal ten był pamiątką po stoczonej przed laty bójce, ceną, którą przyjaciel zapłacił za stanięcie w obronie Gronostaja. Jednak to nie braki w urodzie młodzieńca budziły w innych niepokój, a jego oczy — o niedorzecznie wręcz zielonych tęczówkach, inteligentne i przenikliwe, które zdawały się spoglądać w głąb duszy rozmówcy, wiecznie obserwując i oceniając. Wrażenie owo, jakkolwiek nieprzyjemne i nieracjonalne, w tym przypadku okazywało się niespodziewanie uzasadnione. A to dlatego, że Rosomak był Szperaczem.

Gronostaj wciąż pamiętał, jak przez pierwsze dekady ich służby w gwardii porucznik klepał młodzieńca po plecach, śmiał się z jego ponuractwa i chwalił szermiercze zdolności. A potem Cienie zdecydowały, że przełożeni powinni wiedzieć o możliwościach podwładnego. Żarciki i szturchańce zastąpił starannie pielęgnowany dystans.

Wszyscy bastardzi — wyklęte, posługujące się dziwnymi zdolnościami potomstwo z mieszanych związków — budzili w normalnych ludziach lęk i obrzydzenie, lecz czytających w myślach Szperaczy nienawidzono najmocniej. W końcu każdy skrywa jakieś grzeszki.

Od niemal dziesięciu lat armia rekrutowała ocalone od stosu kundle. I mimo że doceniano przewagę, jaką mogli zapewnić ojczyźnie Obdarzeni, ludziom trudno było pokonać głęboko zakorzeniony wstręt.

Wreszcie dowódca odwrócił głowę i odchrząknął.

— W sumie to dobrze, że macie jakieś hobby, Ab'Thara. Pilnujcie tylko tego ptaszyska. Niech nie zasra połowy koszar. I zameldujcie się u mnie z samego rana.

— Tak jest – panie poruczniku!

Oficer, z ostentacyjną godnością, ruszył ku drzwiom. Rosomak i Szerszeń stali na baczność, póki przełożony nie opuścił pomieszczenia.

— Coś szybko wam poszło — oznajmił głośno Gronostaj. Spodziewał się, że prowadzone przez przyjaciół przesłuchanie potrwa znacznie dłużej. — Gość zmiękł, jak tylko zobaczył narzędzia tortur?

Z satysfakcją zauważył, że zaskoczony Szerszeń aż wzdrygnął się z wrażenia. Gronostaj rzucił w chłopaka resztką jabłka, lecz ten zdołał już dojść do siebie i odbił Darem zmierzający w kierunku twarzy pocisk. Ogryzek plasnął o podłogę. Zdolność młokosa do manipulowania ruchem przedmiotów była tylko ciut mniej irytująca niż jego impulsywny charakter.

— Nie musieliśmy go nawet specjalnie straszyć — mruknął Szerszeń, wchodząc w głąb kwatery i próbując uniknąć kolizji z żyrandolem. Półdorhiar, choć liczył dopiero piętnaście lat, osiągnął już niemal cztery kroki wzrostu. W ciasnym pomieszczeniu przypominał ogromnego, ryżego kocura uwięzionego w domku dla lalek. — Wystarczyło, że nasz piękniś się uśmiechnął.

— Wiesz jak jest — westchnął ponuro Rosomak — jeden rzut oka na tę buźkę najemnego oprycha i klienci zaczynają myśleć o tym, co chcieliby ukryć. — Dostrzegł rozsmarowany na podłodze owoc i zerknął z zażenowaniem na Gronostaja. — Posprzątaj to, Edvenie. Proszę, chłopaki, nie róbcie tutaj chlewu.

Gronostaja denerwowało, że przyjaciel uparcie używa jego pierwszego imienia. Właściwie powinien już dawno do tego przywyknąć — chłopak usiłował mu matkować od kiedy kilka lat temu poznali się w akademii w Orlim Gnieździe. Oczywiście przyjemnie było posiadać samozwańczego starszego brata, przed którym nie musiało się ukrywać pochodzenia oraz zdolności i który był gotów bronić bliskich z gracją rozjuszonego niedźwiedzia. Oczywiście, że ta nadopiekuńczość stała się mniej uciążliwa, odkąd do akademii przyjęto Szerszenia, na którego Rosomak przelał część swego kwoczego instynktu. Oczywiście towarzystwo innych mieszańców niwelowało uczucie wyobcowania i hodowany od dzieciństwa wstręt do własnej odmienności. Tyle że żadna z tych oczywistości nie zmniejszała rozdrażnienia, które budził w Gronostaju mentorski ton kompana.

Skrzywił się. Już miał rzucić kąśliwą uwagę na temat ptasich gówienek zdobiących biurko, lecz ugryzł się w język.

Kawka skakała wesoło po pulpicie, plegocząc i wymachując zdrowym skrzydłem. Gdy Rosomak położył dłoń na blacie, ptaszysko niezgrabnie wdrapało się na ramię bastarda. Ten uśmiechnął się ciepło, co dla postronnych wyglądało jak mina chłopca szykującego się do wyrwania muszce nóżek. Nic bardziej mylnego — Rosomak nie skrzywdziłby żywej istoty. No, chyba że chodziło o taką obdarzoną rozumem.

— Witaj, Tillo. — Mężczyzna podrapał pupilkę po karku i wyjął z kieszeni zawinięty w lnianą chusteczkę kawałek twarogu. — No, jedz, malutka. Jeszcze kilka dni i sprawdzimy, czy dasz radę latać.

— I myślisz, że to czarne paskudztwo wyniesie się stąd po tym, jak je oswoiłeś? — Gronostaj nie krył sceptycyzmu.

W malachitowych oczach błysnęło coś na kształt rozbawienia.

— Zdołałem ją uspokoić, gdy ranna szalała ze strachu. Naprawdę uważasz, że nie uda mi się wbić w jej ptasi móżdżek lęku przed ludźmi? — Rosomak przekrzywił głowę, niemal w identyczny sposób co kawka. — I nie martw się. Zaraz przetrę biurko.

Gronostaj wsunął palec w pięść, w obelżywym geście. Chrzanić Szperaczy! — pomyślał. Nie cierpiał, gdy grzebano w jego głowie.

— Ktoś tu jest zazdrosny, nie sądzisz, Tillo? — wtrącił się Szerszeń. — Komuś nie podoba się, że przestał być najładniejszą czarnulką w okolicy. No, ślicznotko, chodź do wujka. — Przystawił przedramię do barku przyjaciela, a kawka ochoczo przeskoczyła na nową grzędę. — Kto jest grzeczną ptaszyną? Tilla jest grzeczną ptaszyną! Moja kochana! Wujek przyniósł coś dla ciebie...

Gronostaj westchnął ciężko, spoglądając na paplającego niczym upośledzone dziecko dryblasa. Zwłaszcza że ten wydobył, Jedyny wie skąd, skrawki słoniny i trzymając je w zębach, karmił zachwyconą kawkę.

— Weź, kuźwa, przestań! To obrzydliwe! — warknął, tłumiąc w sobie chęć przyłożenia Szerszeniowi czymś ciężkim. Przemoc fizyczna wobec telekinety i tak zawsze mijała się z celem.

— Sam jesteś obrzydliwy — burknął urażony chłopak, wypluwszy ostatni kęs sadła na dłoń.

Tilla nie pogardziła i tym poczęstunkiem. Wielkolud z żalem odstawił ptaka na pulpit.

— Chyba czas się zbierać. Panowie podoficerowie wybaczą, plebs musi spać we wspólnej sali. Kapral Rotmag odmeldowuje się! — Uderzył pięścią w pierś. A że nie mógł się wyprostować, nie tłukąc przy tym głową o powałę, salutowanie nie wyglądało zbyt przekonująco.

— Spocznij — powiedział łagodnie Rosomak. — Dobranoc, Szerszeniu.

Poczekał, aż chłopak opuści kwaterę, i zwrócił się do Gronostaja:

— Ostatnio ciągle chodzisz struty. Coś cię gryzie. To przez jego przyjazd.

Normalna osoba zaakcentowałaby pytanie, ot, choćby z kurtuazji, ale nie Pan Wszechwiedzący. Gronostaj czasem wątpił w celowość rozmów z przyjacielem.

— Nie chodzi o to — mruknął. — Wiesz przecież, że tęskniłem za gówniarzem. To, że się ze smarkaczem droczę, nie zmienia faktu, że jest dla mnie jak młodszy brat. Chodzi raczej o przyczynę, dla której znalazł się w stolicy. Normalnie gwardia nie przyjęłaby w swe szeregi nastoletniego żółtodzioba. A to oznacza jedno: szykuje się wojna.

Ilustracja: Dorota Stefańska

* * *

Obudził się, czując, że jest obserwowany.

Rosomak musiał przed świtem stawić się u porucznika, więc Gronostaj powinien zostać na kwaterze sam. Jednak irytujące wrażenie nie chciało zniknąć. Otworzył jedno oko i dostrzegł przyglądającą się mu z uwagą Tillę. Odetchnął z ulgą i już miał się przewrócić na drugi bok, gdy usłyszał:

— Dzień dobry, sierżancie. Ufam, iż mieliście przyjemny sen.

Głos był piękny, głęboki, na wskroś niewieści. Aksamitny niczym futerko tarkijskiego kota. A jednak mężczyzna czuł, jak na jego brzmienie krew krzepnie mu w żyłach.

Zerwał się z pryczy.

— Co ty tutaj robisz?

Kobieta ptasim ruchem przekrzywiła głowę. Z sięgającymi ramion szarymi włosami, ubrana w prosty, czarny mundur oraz płaszcz z kapturem, wyglądała jak przerośnięta kawka. A raczej: wyglądałaby, gdyby nie skrywająca twarz maska, stylizowana na pysk pantery.

— Co ja tutaj robię? — powtórzyła słodko, a potem spoważniała: — To w taki sposób zwracacie się do starszej szarżą?! Baczność, sierżancie! I, na Ośmioro, zawińcie się w koc. Nie mam ochoty oglądać waszego trybutu dla wschodzącego słońca.

Gronostaj spąsowiał. Rozpaczliwie starał się utrzymać pled, jednocześnie oddając honory przełożonej.

— Czołem, żołnierzu — szepnęła zalotnie Pantera, karmiąc Tillę kawałkami biszkoptów.

— Czołem, pani major! — zawołał, rozważając, czemu przywódczyni Katów nosi ze sobą ciastka.

— Spocznijcie, sierżancie — zezwoliła łaskawie.

Usiadł na pryczy i przyglądał się niespodziewanemu gościowi.

Szefowa Sekcji Egzekucyjnej Ministerstwa Informacji była drobną, niepozorną osóbką. Gdyby nie tembr głosu, mogłaby uchodzić za dziewczynkę. Przynajmniej tak się Gronostajowi wydawało, bo nigdy nie widział twarzy zwierzchniczki. Lecz bastardzi zwykle nie wyglądali na swój wiek, a Pantera — o czym niewielu wiedziało — zaliczała się do Obdarzonych.

— Czemu zawdzięczam wizytę, pani major?

— Kłopotom, sierżancie, jak zwykle kłopotom. — Skrytobójczyni podsunęła ptakowi następny smakołyk. Napotkawszy podejrzliwy wzrok Gronostaja, zachichotała. — Nie martw się, nie otruję twojej pupilki. Nigdy nie skrzywdziłabym zwierzątka. Wracając do ostatniego pytania: wybuch wojny z Markenem jest coraz bardziej prawdopodobny i król zdecydował się zawrzeć sojusz z Mątwą.

Nawet nie próbował kryć zdziwienia. Gildia, na której czele stał Szczur Ab'Tallach, od lat trzęsła podziemnym światkiem tej części Aoii. W ostatnich latach, dzięki dobrym układom między jej mistrzem a księciem Kotikiem, namiestnikiem największej z terrańskich prowincji, oraz niespokojnej sytuacji w kraju, coraz większa część dochodów Mątwy pochodziła z legalnych lub półlegalnych źródeł. Co nie zmieniało faktu, że była to nadal organizacja przestępcza.

— Och, nie patrz tak — westchnęła Pantera. — Naprawdę nie mamy wyjścia: potrzebujemy ich zasobów i informacji. Zdajemy sobie sprawę, że to nie towarzystwo dobroczynne. Szczur żąda amnestii dla swoich ludzi, tytułu szlacheckiego i monopolu na handel opium. Nic, czego nie dalibyśmy rady przełknąć. Jak w starym przysłowiu: dwa dzbany wstydu, pięć wiader złota... Och, i jeszcze jeden drobiazg. Dziewczyna.

Gronostaj westchnął. Zaczynało się.

Major zabębniła palcami o blat. Nosiła czarne, skórzane rękawiczki, zbyt grube na tę porę roku.

— Jako dziecko należałeś do Mątwy, czyż nie, Edvenie? Chowałeś się z córkami Szczura. Pamiętasz Kawkę?

Pamiętał. Oczywiście, że pamiętał. Nie zapomina się swojej pierwszej miłości, nawet takiej, którą czuło się, mając osiem lat.

Starsza z latorośli Generała początkowo wydawała się Gronostajowi uosobieniem nudy. Zawsze grzeczna, uczesana, dystyngowana. Całkowite przeciwieństwo młodszej, rozhukanej Sroki. Lecz z biegiem czasu chłopiec wszystkie wady kruczowłosej panienki zaczął postrzegać jako zalety i obdarzył ją cichym, acz bezgranicznym uwielbieniem. Kawka... jego złodziejska księżniczka, równie bliska, co nieosiągalna.

— Czego od niej chcesz? — warknął, po czym ugryzł się w język i dodał: — Pani major...

— Ja? Zupełnie nic — oznajmiła niewinnie skrytobójczyni. — Za to tatuś strasznie za nią tęskni. Szczur tak długo szukał odpowiedniej partii dla córeczki, że Kawce znudziło się staropanieństwo i uciekła z Verny w towarzystwie minstrela, niejakiego Zaganiacza. Typowe, nieprawdaż? Według naszych źródeł są tutaj, w Gonnarze. Znajdźcie ich dla mnie, sierżancie. To chyba niezbyt trudne zadanie dla kogoś z waszymi zdolnościami, zwłaszcza w asyście Szperacza. Otrzymacie odpowiednie fundusze i przepustki na pół dekady — dla pana, sierżancie, i dla pańskiego druha.

Gronostaj zacisnął zęby. Sprawa śmierdziała na ligę.

— A jeśli odmówię?

— Co takiego? — Kobieta niemal zakrztusiła się własną śliną.

Zazwyczaj jego rozmowy z przełożoną odstawały nieco od wojskowego drylu. Pantera cechowała się nietypowym dla członków tajnych służb gadulstwem i pobłażliwością. Gronostaj nie wiedział, czy wynikało to z poczucia solidarności z innym przedstawicielem bastardziego rodu, czy też major po prostu lubiła tembr własnego głosu. Wcześniej niejednokrotnie zastanawiał się, jak daleko musiałby się posunąć, żeby wytrącić drobną skrytobójczynię z równowagi. I chyba właśnie mu się udało.

Mimo to powtórzył cicho:

— Co się stanie, jeśli odmówię?

Kobieta zesztywniała, twarz w kociej masce zwróciła w stronę okna. Przez chwilę milczała, pozwalając Tilli wydziobywać okruchy biszkoptu z dłoni. Wreszcie spokojnie oznajmiła:

— To nie jest prośba ani oferta. To rozkaz, sierżancie. Pora, byś uświadomił sobie własną pozycję, kundelku. Twe życie należy do Cieni. Stanowisz własność króla, podobnie jak twoi przyjaciele. Więc nie myl mojej dobroduszności ze słabością, bo to dzięki mnie wasza trójka cieszy się jaką taką swobodą i spokojem. Myślisz, że poradzicie sobie bez wsparcia i ochrony? Nie bądź głupcem, Gronostaju.

Zmieszał się. Nie mógł sobie pozwolić na zrażenie ich protektorki.

— Proszę wybaczyć moją zuchwałość, pani major. Obiecuję, że to się nie powtórzy. Zrobię wszystko, co w mej mocy, by wykonać rozkaz.

Pantera jedynie skinęła głową i zerknęła na skaczącą po pulpicie kawkę.

— Urocza — zauważyła ciepło. — Należy do ciebie?

— Nie. Rosomak przywlekł tu to ptaszysko.

— Naprawdę? — W głosie skrytobójczyni brzmiała zachłanność i skrywany smutek.

Dziewczyna już wcześniej dziwnie reagowała na wzmianki o jego przyjacielu. Gronostaja frapowało, co może łączyć tę dwójkę, lecz Rosomak upierał się, że nie zna żadnej bastardki pasującej choć odrobinę do opisu pani major.

Zdjęła rękawiczkę i położyła dłoń na ptasim grzbiecie. Tilla zamarła. Kobieta i kawka trwały bez ruchu przez dłuższą chwilę. Wyglądały jak rzeźba z obsydianu.

Gronostajowi zupełnie się to nie podobało. Miał ochotę zaprotestować, lecz wolał uniknąć niesubordynacji.

Wreszcie Tilla zaplegotała nerwowo, a Pantera cofnęła rękę.

— Cóż, pora na mnie — powiedziała, wstając. — Posłaniec dostarczy wam niezbędne środki.

— A w jaki sposób mam zameldować wykonanie zadania, pani major?

— Wystarczy, że znajdziecie się w pobliżu Kawki za pięć dni o północy. Odszukam was. Dla takich jak ja Rosomak jest niczym pochodnia wśród mroków nocy. — Zatrzymała się przed drzwiami. — Ach, i błagam, nie angażujcie w tę sprawę Szerszenia. Wtajemniczanie go w misję wymagającą dyskrecji to jak zakwaterowanie nierządnicy w męskim klasztorze. Do zobaczenia, sierżancie.

* * *

— Ładniutka — orzekł Rosomak, spoglądając na miniaturę, doręczoną pół wachty wcześniej, wraz z mieszkiem monet i aktami Zaganiacza.

Portret przedstawiał bladolicą brunetkę o regularnych rysach twarzy, ustach w kształcie serca i wielkich oczach barwy burzowego nieba. O ile malarza nie poniosła wyobraźnia, Kawka wyrosła na skończoną piękność.

— Masz pomysł, gdzie jej szukać, Ed? Gonnara to spore miasto. Jeśli przyjdzie mi wygrzebywać informacje z głowy każdego przechodnia, to prędzej zwariuję, niż odnajdziemy zgubę.

Gronostaj westchnął i przeciągnął osełką wzdłuż głowni miecza. Lubił ostrzyć broń — zawsze go to odprężało. I przyjemnie irytowało przyjaciela.

— Nie będzie tak źle. Z góry możemy odrzucić Słomowisko: tam nawet mysz nie pierdnie bez wiedzy Mątwy. Wysokie Miasto też nie wchodzi w grę. Proponuję zacząć od Starego Targu lub Koziego Portu, ulubionych dzielnic grajków, kuglarzy i tym podobnej hołoty.

— Tylko ostatni idiota próbowałby...

— Geniuszem nasz ptaszek raczej nie jest — przerwał przyjacielowi. — Jedynie zupełny dureń odważyłby się uprowadzić córkę Szczura. Zresztą, jeśli nawet nasz słowiczek ma dość oleju w głowie, by nie pokazywać się publicznie, to pewnie spotkamy tam kogoś, kto zna kryjówkę pieśniarza.

* * *

Poszukiwania nie przebiegały tak sprawnie, jak życzyłby sobie Gronostaj.

Przez trzy dni kręcili się z Rosomakiem po stołecznych placach i karczmach, pijąc piwo, słuchając rozmów oraz oglądając popisy śpiewaków i akrobatów. Bezowocnie. Ani w modnych lokalach, ani w podejrzanych zaułkach, ani nawet w umysłach oberżystów i komediantów nie natrafili na choćby ślad zakochanych.

Poprzedniego wieczora, w akcie desperacji, Ed zaciągnął przyjaciela do jednego z popularniejszych zamtuzów, co stanowiło nie lada wyzwanie, gdyż Rosomak do płatnej miłości podchodził jak do jazdy nago na jeżozwierzu. Gronostaj zupełnie nie rozumiał obiekcji kompana, paplającego o topnieniu osłon, wtórnych zahamowaniach czy obrzydzeniu towarzyszącym cudzym fantazjom. Ed lubił kobiety, a kobiety lubiły jego. Z czarnymi oczami, ciemnymi włosami i niemal dziewczęcą urodą, podobał się płci pięknej. A finansowe wspomaganie, zafundowane przez Panterę, uczyniło ostatnią noc doprawdy niezapomnianą.

I zupełnie bezproduktywną, jeśli chodziło o zlecone zadanie.

Przez to musiał użerać się z marudzącym Rosomakiem i Szerszeniem obrażonym o wyłączenie go z tej jakże atrakcyjnej misji oraz Porucznikiem, zirytowanym chwilowym uszczupleniem kadry oficerskiej. O ile dowódca na samego Gronostaja zwykle nie zwracał uwagi i jego ciągłe absencje uważał za normę, uznając, że obecność członka Cieni w kompanii ma naturę jedynie formalną, o tyle angażowanie Rosomaka w działania wywiadu wyraźnie przełożonego rozeźliło.

Jednak rankiem, gdy bastardzi jedli późne śniadanie w knajpie o wdzięcznej, choć raczej nieprzemyślanej, nazwie „Pod Końskim Ogonem”, przyjaciel szturchnął Gronostaja w bok.

— Ed, widzisz tego idiotę w kącie? Z kapturem na łbie, kiepskim sztyletem na stole i fajką w zębach?

— Minstrel?

— Oczywiście, że minstrel! — syknął nerwowo Rosomak. — Przecież nikt zdrów na umyśle nie śniada w kapturze! Niestety, to nie Zaganiacz, ale wie, gdzie tamten się znajduje. I — czekaj na najlepsze — właśnie się do niego wybiera. Wystarczy durnia śledzić, a zaprowadzi nas wprost do zadurzonej parki.

— Poważnie?! — szepnął uradowany.

— Poważnie. Tylko, Ed... Nie masz ochoty mnie całować. Wierz mi, naprawdę tego nie chcesz.

* * *

Gronostaj wziął ze straganu jabłko i położył asa na dłoni przekupki. Niewiasta gapiła się chwilę na miedzianą monetę, poprawiła czepek, a potem schowała pieniążek do kiesy. Ludzie nie lubili długo zastanawiać się nad niewytłumaczalnym.

Podążał śladem zakapturzonej postaci, chrupiąc owoc i lawirując między przechodniami. Z politowaniem spoglądał na przemykającego w cieniu budynków minstrela. Był pewien, iż ten nie zorientowałby się, że ma ogon, nawet gdyby Ed nie używał Daru. Jednak Gronostaj nie należał do miłośników sikania pod wiatr i unikał zbędnej brawury.

Z tego powodu nie zgodził się na towarzystwo Rosomaka. Gęba przyjaciela zwykle przyciągała uwagę, a przy tym miał on w chwilach zagrożenia brzydki zwyczaj odrzucania wrodzonej inteligencji i dążenia ku czysto siłowym rozwiązaniom. Zaś Gronostaj nadal wierzył, że zdoła załatwić sprawę za pomocą dyplomacji. Kawka zawsze była taką rozsądną dziewczyną.

Wreszcie grajek zatrzymał się przed drzwiami jednej z kamienic, porozglądał bojaźliwie, przyciągając zaciekawione spojrzenia mijających go mieszczan, naciągnął kaptur głębiej na twarz i wystukał kołatką jakiś skomplikowany rytm.

— Nie no, to jakaś kpina! — mruknął stojący za plecami pieśniarza Gronostaj.

Musiał przyznać, że bez mimowolnego przewodnika raczej by w to miejsce nie trafił.

Gmach miał szeroką, bogato zdobioną fasadę i najwyraźniej należał do zamożnego kupca — bławatnika, jeśli sądzić po gmerku.

Mała Farna stanowiła dzielnicę bogatą, rzemieślniczą, zamieszkałą głównie przez przybyszów zza Zielonego Morza. Gronostaj, prowadząc poszukiwania Kawki i jej kochasia, wcześniej nawet nie brał tej części stolicy pod uwagę.

Wreszcie drzwi uchyliły się. Minstrel wślizgnął się do wnętrza budynku, a Gronostaj podążył jego śladem.

— Witaj, bracie! — zawołał młody, niebieskooki blondyn, obściskując lękliwego gościa. — I jak? Udało ci się załatwić transport do Laarary?

— Niestety, przemytnicy kręcą nosami, jakby chodziło co najmniej o wywiezienie z miasta królowej Łabędzicy. — Przybysz zdjął wreszcie pelerynę. Na jego chudej, ozdobionej cienkimi wąsikami twarzy malowało się zmartwienie. — Zrozum, Zaganiaczu, stary twej ślicznotki ponoć trzyma z Mątwą.

— Och, jakby akurat Mątwa przejmowała się jakimś tłustym, głupim jak but kramarzem! — żachnął się młodzian. — Przeklęte tchórze!

— Niezła chatka. — Entuzjasta kapturów rozejrzał się po wytwornie urządzonym holu. — Czyja?

— Strażnik mej lubej pozostaje — Zaganiacz skrzywił się lekko — w zażyłych stosunkach z tutejszym gospodarzem.

— Aaa... A gdzie piękna pani?

— W komnacie na piętrze, haftuje. Powiedziała, że wstydzi się obcych. Jakbyś ty był obcym, kamracie!

— Kobiety! — westchnął gość, a chłopak pokiwał smutno głową.

Gronostaj postanowił opuścić bolejących nad wadami płci pięknej minstreli i bezszelestnie wbiegł po schodach. Zza otwartych na oścież drzwi dobiegało ciche nucenie. Rozpoznał melodię „Lamentu Kani” i podążył jej śladem.

Dziewczyna siedziała przy biurku skosem do wejścia, więc mógł swobodnie podziwiać jej profil. Hebanowe, lekko falujące włosy, ozdobione cieniutkim sznurem pereł, opadały na ramiona niczym jedwabny płaszcz. Ocienione firanką rzęs, szaroniebieskie oczy patrzyły w dal. Dłonie złożyła na kolanach, pod blatem. U jej stóp leżał porzucony tamborek z niedokończoną robótką. Ciężka, odcięta pod biustem suknia z ciemnozielonego aksamitu podkreślała kruchość noszącej ją panny.

Gronostaj wstrzymał oddech i przełknął ślinę. Nie wierzył, że można po tylu latach wciąż czuć tę samą, szczenięco głupią fascynację, lecz szalejące w piersi serce raczej nie podzielało jego uprzedzeń.

— Pamiętasz mnie, panno Kawko? — wychrypiał zdenerwowany, tłumiąc Dar.

Kobieta spojrzała na bastarda i uśmiechnęła się promiennie.

— Oczywiście, panie Kruku — oznajmiła, mierząc do niego z trzymanej dotąd na kolanach kuszy.

* * *

>— Czekałam na ciebie, Tropicielu. Jak znajdujesz tę małą niespodzian... — Dziewczyna nagle przerwała, przyjrzawszy się intruzowi. Zatrzepotała rzęsami i wydęła karminowe usteczka. — Nie jesteś Krukiem.

— Nie — przyznał. — Mam na imię...

— Ed! — zawołała uradowana. — To ty, prawda? Ale wyrosłeś, dzieciaku! Nic dziwnego, że pomyliłam cię z naszym Tropicielem: niezwykle go przypominasz.

Gronostaj spochmurniał. Czasem odnosił wrażenie, że dla ludzi wszyscy półdracy wyglądają podobnie. Miał mieszane uczucia. Z jednej strony cieszył się, że Kawka go rozpoznała, z drugiej — cieszyłby się bardziej, gdyby przestała weń celować.

— Przepraszam, ale czy mogłabyś odłożyć broń? Trudno rozmawiać, mając szyp wymierzony w pierś.

Uśmiechnęła się słodko.

— Dwa szypy — sprostowała, wskazując ruchem głowy stojącą za Gronostajem postać. Kusznik kurtuazyjnie zgiął kark. — Chyba nie miałeś okazji poznać mojego waartgerda, Edvenie? Zdaje się, że opuściłeś organizację, nim złożył mi przysięgę.

— Chciałbym tylko... — zaczął Gronostaj, usiłując podejść do dziewczyny, lecz zaraz znieruchomiał, gdyż Kawka i jej Strażnik jednocześnie położyli palce na spustach.

— …pogadać — dokończyła za bastarda córka Szczura. — Może to i prawda, co nie zmienia faktu, że stanowisz zagrożenie. Coś przeszkodziło Tropicielowi, więc Cienie, chcąc podlizać się Mątwie, przysłały ciebie, nieprawdaż? Nie odpowiadaj, nie musisz. Tylko widzisz: ja nie wrócę do domu. Wolę umrzeć niż tkwić w klatce! Znalazłam kogoś, kto mnie kocha. Rozumiesz? Mnie, Kawkę, a nie dziedziczkę Generała Mątwy. I nie pozwolę sobie tego odebrać.

Spojrzała mu prosto w oczy. Na bladej twarzy malował się smutek i przedziwna zawziętość. Gronostaj coraz bardziej żałował, że zdołał odnaleźć uciekinierkę.

Dziewczyna spuściła wzrok.

— Uważaj na naszego gościa, bracie — zwróciła się do Strażnika. — Gronostaj ma paskudny zwyczaj rozpływać się w powietrzu. Bardzo irytujące przy grze w podchody. Myślę jednak, że kilka bełtów wystrzelonych wokół miejsca zniknięcia załatwiłoby sprawę ostatecznie, czyż nie, Ed?

Zacisnął zęby. Naprawdę, pamiętała go aż zbyt dobrze.

— Zwiąż chłopaka, bracie, i zostaw długi postronek. A ty bądź grzeczny, Edvenie, to daruję ci życie — obiecała Kawka. — Przynajmniej na razie.

Pozwolił się spętać. Dziewczyna była zdesperowana, a wówczas łatwo popełnić głupstwo. Nie chciał skończyć z szypem w brzuchu tylko dlatego, że ślicznotka spanikuje. Nadal miał nadzieję, że Kawka, gdy ochłonie, przemyśli sytuację.

I zrozumie, że nie ucieknie przed ojcem.

Dziewczyna wreszcie odłożyła kuszę. Podniosła z podłogi tamborek i zapytała:

— A kiedy zjawią się twoi przyjaciele?

— Przyszedłem sam — warknął Gronostaj.

Zacmokała z przyganą, kręcąc lekko główką.

— Nie kłam, Ed. Bastardzi ciągną do siebie nawzajem jak muchy do... miodu. To doprawdy zadziwiające: z tego, co mówił ojciec, na terenie całej Terrany żyje was raptem czterdziestka, więc niby spotkanie Obdarzonego to istny cud, a jednak, jak już się któryś kundel napatoczy, w odległości ligi znajdzie się przynajmniej dwójka innych. Więc, Ed, gdzie jest twoja dwójka?

— Nie wiem! — wycedził przez zęby.

Wygięła usta w podkówkę.

— Nie wiesz? Cóż, pożyjemy, zobaczymy. Zamknij go w piwnicy, bracie. Tylko dyskretnie, tak by Zaganiacz i jego przyjaciel nie zauważyli. Nie chcę niepotrzebnie denerwować narzeczonego. I bądź ostrożny. Ed wygląda niepozornie, lecz potrafi walczyć jak zapędzony w kąt szczur.

Po ostatnim zdaniu zachichotała, jakby powiedziała niezwykle zabawny żart.

* * *

Strażnik zaciągnął Gronostaja do niewielkiej piwniczki, w której trzymano marchew, kapustę i rzepę. Więzień miał przynajmniej pewność, że nie umrze z głodu.

Przeszli przez dom niepostrzeżenie — minstrele postanowili uczcić swe spotkanie winem i śpiewem, więc tylko trąba powietrzna przykułaby ich uwagę.

Gdy mężczyzna zamykał kratę prowizorycznej celi, Gronostaj popatrzył mu w oczy.

— Wypuść mnie, jeśli zależy ci na bezpieczeństwie Kawki — powiedział. — Nie zdradzę was. Naprowadzę Cienie na fałszywy trop. Inaczej przyjaciele zaczną mnie szukać, a ich śladem trafi tu coś gorszego. Wierz mi, nie życzę źle twojej pani. Chcę, by była wolna.

Strażnik zmarszczył brwi. Miał szeroką żuchwę i czarne, migdałowe oczy, typowe dla Farneńczyków.

— Zakochałeś się czy co? — mruknął. Więzień uciekł spojrzeniem w bok, a mężczyzna uśmiechnął się z politowaniem. — Naprawdę zaryzykowałbyś życie, by mogła uciec z innym?

— Naprawdę — westchnął chłopak. — To jak? Oswobodzisz mnie?

Farneńczyk pokręcił głową.

— Chciałbym, chłopcze, ale nie ja tu decyduję. Porozmawiam z siostrą.

Opuszczając piwnicę, zgasił pochodnie.

Gronostaj został sam, wśród mroku i warzyw.

* * *

Nie miał pojęcia, ile wacht minęło od momentu jego uwięzienia. Dzielił swój czas na spacery w ciemnościach oraz szalone sny o krwiożerczej rzepie. Od kapuścianego posłania bolał Gronostaja tyłek, od bezczynności — zraniona duma.

Wreszcie drzwi do loszku zaskrzypiały i po schodach zeszła smukła postać z pochodnią w dłoni. Łagodny blask płomieni tańczył na policzkach kobiety.

— Ed? Pokaż się, proszę — powiedziała Kawka, zatknąwszy łuczywo w uchwyt na ścianie. — Przecież wiem, że tu jesteś. Mój brat mówił prawdę? Oddałbyś życie dla mego szczęścia?

Gronostaj zerwał się z warzywnego łoża.

— Oddałbym — zapewnił, podchodząc do kraty.

Dziewczyna wsunęła lewą rękę między pręty i pogładziła bastarda po twarzy.

— Ty się naprawdę we mnie podkochujesz! Jakie to słodkie, Edvenie! Zaczynam rozumieć, czemu Sroka tak cię lubiła. Biegała za tobą jak zauroczony szczeniaczek, pamiętasz? Jeśli cię skrzywdzę, siostrzyczka nigdy mi tego nie wybaczy. — Przez chwilę, smutna i zamyślona, patrzyła mu prosto w oczy. Nagle wzrok Kawki stwardniał. Prawą ręką wydobyła sztylet zza pasa i przystawiła go do gardła Gronostaja. — Cóż, jakoś zniosę jej nienawiść.

Bastard znał kilkanaście sposobów na rozbrojenie wroga w takiej sytuacji. Tyle że obecnie nie był w stanie się ruszyć. Nadal nie wierzył, że dziewczyna posunie się do morderstwa.

— Nie rób tego, siostro! — zawołał nagle Strażnik, stając w drzwiach piwnicy.

— Słuchaj go, panienko — poradził kroczący za waartgerdem, uzbrojony w kuszę mężczyzna. — Tknij Edvena, a twój brat kipnie na nadmiar żelaza w brzuchu. Ponoć zerwanie Więzi to bardzo niemiłe doświadczenie.

Dziewczyna drgnęła zaskoczona. Ed syknął, gdy klinga dagi przypadkiem drasnęła jego skórę.

Zaśpiewała cięciwa i szyp wbił się w stempel nieopodal twarzy Kawki, zaś nagły cios kolbą w potylicę sprawił, że Strażnik osunął się nieprzytomny na schody.

— Ja nie żartuję, złotko — rzekł intruz, ponownie napinając kuszę. — Zostaw Edvena albo waartgerd zginie.

— Nie krzywdź go! — Kawka posłusznie odjęła głownię od szyi więźnia i cofnęła się. — Jak się tu dostałeś, potworze?

— Och, wczoraj śledziłem Eda, a dziś szczęśliwie schwytałem tego tu przy wygódce — oświadczył niewinnie Rosomak, wskazując na ogłuszonego przeciwnika. — A ponieważ właściciel posesji żywi do niego nad wyraz ciepłe uczucia, tutejsza służba okazała się niezwykle skłonna do negocjacji. Tylko nie próbuj mnie oszukać, ptaszyno. Nie da się.

— Szperacz! — prychnęła z obrzydzeniem dziewczyna. — Ojciec miał rację, stadne z was, kundli, stworzenia. — Nagłym ruchem przytknęła czubek sztyletu do smukłej szyi. — Oddaj kuszę, Przeklęty, albo poderżnę sobie gardło. Przynajmniej zginę wolna. Wiesz, że nie żartuję.

— Arrenie — poprosił Gronostaj, używając pierwszego imienia przyjaciela — rzuć broń.

— Chyba zdurniałeś! Ta wariatka chce zabić nas obu.

Dziewczyna nacisnęła lekko głownię. Po dekolcie spłynęła strużka krwi.

— Rzuć to cholerstwo! — wrzasnął Edven. — Jeśli coś stanie się jego córce, Szczur obedrze nas ze skóry! Dosłownie!

Rosomak prychnął, napiął nerwowo barki i niechętnie położył kuszę na klepisku.

— Aha — mruknął — czyli wybieramy szybszą śmierć.

— Kopnij to w moją stronę! — poleciła Kawka.

— Ależ proszę — warknął bastard, szturchając broń stopą — wszystko dla pięknej pani.

Potem uśmiechnął się paskudnie i rzucił za siebie kołczan z bełtami. Gronostaj dopiero wtedy zauważył, że łoże broni jest puste.

Dziewczyna syknęła wściekle, lecz schowała sztylet i podniosła pozornie bezużyteczny samostrzał. Rosomak skoczył w jej stronę, próbując wykorzystać konsternację przeciwniczki.

I runął jak długi na klepisko. Na jego łydce, niczym żelazne kleszcze, zaciskały się palce Strażnika, który uśmiechając się paskudnie, pociągnął bastarda ku sobie. Rosomak skulił się, po czym gwałtownie wyprostował wolną nogę, kopiąc przeciwnika w twarz. Coś nieprzyjemnie chrupnęło, z nosa waartgerda chlusnęła krew, a ciało zwiotczało.

Rosomak odetchnął z ulgą, lecz spojrzawszy w górę, zrozumiał, że wygrywając bitwę, przegrał wojnę. Gdy był zajęty szarpaniną, Kawka zdołała wyminąć go i dotrzeć do schodów. Podniosła jeden z leżących na stopniach bełtów, załadowała broń, wymierzyła w pierś intruza i umieściła palec na spuście.

— Miłej wizyty w Otchłani, kundelku — powiedziała. Na ślicznej twarzy malowało się zdecydowanie.

Gronostaj czuł narastające dławienie w gardle. Mógłby oddać za przyjaciela życie, a sprowadził nań śmierć.

— Nie! — jęknął, uderzając barkiem w pręty. — Błagam, nie!

Kawka, głucha na prośby chłopaka, wystrzeliła.

Rosomak przeturlał się pod ścianę i zasłonił się nieprzytomnym Strażnikiem niczym wyjątkowo nieporęczną tarczą.

Niepotrzebnie. Bełt tkwił w powale, dobre dwa kroki od bastarda, zaś napastniczka, wyraźnie zdezorientowana, stała z opuszczoną bronią i mrugała powiekami.

Dziewczyna, niczym ktoś właśnie przebudzony ze snu, spoglądała przez chwilę to na Rosomaka, to na kuszę w swych dłoniach.

— Co ja wyprawiam?! — wyszeptała żałośnie. W ogromnych oczach zalśniły łzy. — Przecież nie jestem morderczynią! — Odrzuciła samostrzał. — Wybaczcie, nie wiem, co mnie opętało. Jeśli zacznę uciekać, nigdy nie zaznam spokoju. Zaganiacz zginie przeze mnie. Jak mogłam być tak głupia! Muszę spokojnie porozmawiać z ojcem...

Osunęła się na kolana i zaczęła szlochać.

Gronostaj uświadomił sobie, że od dłuższego czasu wstrzymywał oddech. Zaczerpnął głęboko powietrza i oparł się ciężko o pręty.

— Kawko... — zaczął łagodnie.

— To nie jest Kawka — przerwał mu opryskliwie Rosomak. — A przynajmniej nie tylko.

Dziewczyna drgnęła. Gwałtownie otarła łzy. Uniósłszy głowę, wydęła wargi jak obrażona pięciolatka i rzuciła zielonookiemu niechętne spojrzenie.

— Szperacze! — westchnęła cierpiętniczo i wstawszy, otrzepała spódnicę. — Zawsze psujecie zabawę! A wydawało mi się, że jestem taka przekonująca w roli nagle nawróconej furiatki... Cóż, wybiła północ dnia piątego i księżniczka zmieniła się w żabę. — Odpięła klucz od pasa i otworzyła kratę. — Gratuluję pomyślnie wykonanej misji, sierżancie. — Poklepała po plecach wychodzącego z celi Gronostaja.

— Pantera. — Edven wymówił imię przełożonej tak, jakby chciał splunąć.

Słyszał niegdyś o służącym Cieniom Skoczku, kundlu potrafiącym przenieść świadomość w inne ciało, lecz nie podejrzewał, że jest nim drobna skrytobójczyni. Samego Gronostaja dziwił wstręt, jaki budził w nim ten nietypowy Dar.

Dziewczyna skrzywiła się lekko.

— A cóż to za obrzydzenie w głosie, sierżancie? Gdzie wdzięczność za uratowanie życia? Całusy? Oklaski?

— Dziękujemy, pani major — rzekł Rosomak, salutując.

Zarumieniła się i spuściła wzrok.

— Zawsze do usług — bąknęła. Zaraz jednak odzyskała rezon i poleciła: — A teraz niech jeden mnie zwiąże, a drugi zaniesie Strażnika na górę. Moi przyjaciele już zajęli się Zaganiaczem i resztą.

* * *

Gronostaj podniósł leżące na biurku przełożonej przepustki i sakiewkę, po czym wymruczał niezbyt składne podziękowanie.

Pantera oderwała wzrok od zalegających na blacie akt i prychnęła:

— Och, przestań się boczyć. Wszystko skończyło się lepiej niż dobrze. Mątwa przystąpiła do sojuszu z Koroną, a Kawka pogodziła się z ojcem. Muszę przyznać, że dziewczyna mnie zaskoczyła. Zawsze uważałam ją za pustą mimozę, a tu proszę... niedaleko pada jabłko od jabłoni. Ależ się wściekła na wieść, że Zaganiacz odszedł!

— Odszedł?

— Nie, to nie tak, jak myślisz! — Skrytobójczyni zachichotała, widząc jego ponurą minę. — Naprawdę wyjechał z miasta, a Szczur przyrzekł go nie ścigać. Widzisz, każdy ma jakąś cenę: dwa dzbany wstydu, pięć wiader złota, jedna pieśń... Zaśpiewałam Zaganiaczowi o miłości minstrela do księżniczki złodziei. I wyjaśniłam, że utwór stanowi jego dzieło. W końcu to prawda, czyż nie?

— Major... śpiewała?! — Niektóre rzeczy przerastały gronostajową wyobraźnię.

— Aha. Mam liczne talenty. A to była naprawdę dobra ballada. Taka, która przynosi sławę i pamięć potomnych.

— Ten dureń sprzedał się za głupią piosenkę?!

Pantera wzruszyła ramionami.

— Nie mierz innych własną miarą. To, co dla ciebie jest pyłem na wietrze, dla nich może ważyć więcej niż miłość życia.

Skrzywił się. Nie mógł zapomnieć smutku w oczach Kawki.

— A jaka była twoja cena, pani major? Co ofiarowały Cienie, że zostałaś ich gończą suką? Z twoim Darem...

— Nie kończ — przerwała mu. — Dla własnego dobra zamknij się, Edvenie. Wiesz, że jesteś najbardziej bezczelnym i pyskatym z moich podwładnych? Masz szczęście, że posiadasz dość unikalne zdolności, a ja nie lubię marnotrawstwa. Inaczej ten niewyparzony jęzor już dawno zapewniłby ci miejsce wśród orthylskich pograniczników. Może odmrożony tyłek nauczyłby cię dyscypliny i pokory. Nie przepraszaj. Po prostu zmykaj stąd.

Zasalutował i posłusznie odmeldował się. Już miał nacisnąć klamkę i opuścić gabinet przełożonej, gdy usłyszał:

— Dwadzieścia trzy.

— Co? — stęknął zaskoczony, odwracając głowę.

— Moja cena. Dwadzieścia trzy istnienia nam podobnych kundli. — Pantera splotła palce i wsparła brodę o ręce. Wiele by dał, aby dowiedzieć się, jakie emocje skrywała kocia maska. — Dwadzieścia cztery, gdyby wliczyć ciebie, ale przecież u Szczura też pozostałbyś bezpieczny.

Zesztywniał. Pod jego czaszką kłębiły się dziesiątki pytań, lecz żadnego z nich nie zadał. Niewiedza była jak ciepły koc, którego wolał nie uchylać.

Skrytobójczyni pochyliła się nad rozłożonymi na biurku papierami.

— Korzystaj z ostatnich dekad spokoju, Gronostaju. Wkrótce część gwardii opuści stolicę. Nadchodzi wojna, a z nią brak wytchnienia dla szpiegów. Cienie nie śpią, póki płonie ogień. Do zobaczenia, sierżancie. Dbaj o braci.

* * *

Stali we trójkę na szczycie pagórka, nieopodal murów stolicy. Szerszeń trzymał pod pachą drewniane pudełko z pracowicie wydłubanymi otworami.

Gdy przyjaciele mijali bramę, wartownicy podejrzliwie zerkali tak na nich, jak i na pakunek, lecz, sprawdziwszy przepustki, nie zatrzymywali gwardzistów.

Chłopak zdjął pokrywę. Ulokowana w skrzynce kawka zaplegotała nerwowo. Poprzedniego wieczora Rosomak obejrzał jej skrzydło i orzekł, że powinna móc latać.

— No, Tillo, jesteś wolna. — Szerszeń posadził ptaka na swoim przedramieniu, ale ten ani myślał odfrunąć. — Leć, malutka!

Chłopak zachęcająco uniósł łokieć, lecz kawka jedynie nastroszyła pióra.

Stojący obok Rosomak podrapał pieszczotliwie ptaka po karku.

— No dalej, leć! — powiedział.

Pupilka gapiła się nań, przekrzywiwszy łepek. Zdaniem Gronostaja, w jej błękitnych oczach widniało złośliwe politowanie.

— Świetnie — warknął sarkastycznie. — Słucha ciebie jak świnia grzmotu. Rzeczywiście, pozbycie się tego łażącego źródła gówna to pestka.

— Przyznaję: jednak to nie takie proste. Jestem Szperaczem, a nie Lalkarzem — oświadczył naburmuszony Rosomak. — Mogę jej coś zasugerować, ale do niczego nie zmuszę.

Gronostaj prychnął i pochwyciwszy kawkę, wyrzucił ją w górę.

— Ed, tak nie można! — Przyjaciel nie zdążył go powstrzymać.

Tilla zamachała kilka razy skrzydłami i wylądowała ciężko kilka kroków od gwardzistów.

Gronostaj schylił się, podniósł grudkę wilgotnej ziemi i cisnął nią tuż obok kawki. Ta zaplegotała oburzona, odskakując niezgrabnie.

— Leć, do ciężkiej cholery! Leć, bo zrobię z ciebie rosół! — wrzasnął zirytowany. — Korzystaj ze swobody, póki możesz, ptasi móżdżku!

Następna bryłka trafiła jeszcze bliżej Tilli.

— Ed, co ty, na żelazny tyłek Rundhy, wyprawiasz?! — Rosomak złapał towarzysza za ramię, lecz ten wyrwał się z uścisku.

— Leć! Słyszysz?! Leć!

Kawka, unikając spotkania z kolejnym błotnym pociskiem, wzbiła się w powietrze.

Gronostaj obserwował, jak wznosiła się coraz wyżej i wyżej, porzucając miasto i bastardów, aż zmieniła się w odległy, czarny punkt wolności.

Autorka o sobie:

Aleksandra Buczek-Stachowska (ur. 1980) – z zawodu lekarz, z zmiłowania kucharka, ogrodniczka i wiedźma. Uwielbia strzelectwo, pole dance, mangę, gry komputerowe, pisanie i maliny. Nie lubi brukselki, rannego wstawania i wiatrów fenowych.

Debiutowała w „Nowej Fantastyce” 09/2015 opowiadaniem „Dwa groszki z jednego strąka”, należącym, podobnie jak powyższy tekst, do jej ukochanego świata – Aoii.

Przestałem lubić i poważać cyberpunk, gdy następni po Jasiu Varley’u poszli w stronę bezkrytycznych zachwytów nad perspektywami trans- i posthumanizmu — co zdarzało się im rzadko — oraz straszenia czytelników piekłami tegoż post i trans — o wiele częściej. Może i dałoby się jedną i drugą postawę zrozumieć, gdyby nie „nałóg przepakowywania” tekstów technikaliami — prawdziwymi oraz fikcyjnymi. W tym tekście również znajduje się fragment bliski rzeczonego „przepakowania”, na szczęście czytelnik patrzy na to oczyma W A Majora i to nadaje zjawisku sens. Lecz nie dlatego uważam opowiadanie za warte uważnego przeczytania. Technikalia można zbyć ogólnikami, co też Autor praktycznie czyni. Zamiast pustych zachwytów nad doskonałościami przyszłościowych technik daje nam wgląd, ułamkowy, migawkowy, ale wystarczający do dopowiedzenia sobie, jak dalece możemy uzależnić się od wszechinformacji, do jakiego stopnia możemy dać się ogłupić i jak bezradnymi stajemy się po odcięciu informatycznej pępowiny.

Czego pierwsze symptomy już widać.

Moim zdaniem „Podwójne salto...” można porównywać z „Kongresem...” Stanisława Lema. Inna objętość, inny bohater, inne narzędzia, lecz bardzo podobny klimat, jeśli czytelnik pójdzie tropami, wytyczonymi przez Autora.

(arw)

Podwójne salto niemrawej błystki

Grzegorz Patroń

Cóż, był tego pewien. Ociężałe, nieregularne chmury niosły miastu ładunki rozpaczy i bezradności. To właśnie widział za przeciwpancernym tworzywem z wysokości swego gabinetu. Ciągnące się po horyzont zbiorowisko przesiąkniętych mrokiem budowli. Nie ma tam ogniska, przy którym można się ogrzać. Jeśli nie wierzył synoptykom, jak mógłby wierzyć w cokolwiek innego?

Tak rozmyślając, odszedł od okna i spoczął w wygodnym, noszącym ślady wieloletniego użytkowania fotelu. Wiekowy mebel towarzyszył mu przez całą drogę, od szeregowego pracownika Instytutu „Dobry Dom” aż na sam szczyt hierarchii znienawidzonej powszechnie organizacji. Odruchowo uniósł zdobiącą biurko tabliczkę. Na chłodnym w dotyku metalu umieszczono siedem znaków. W A Major. Nie wiedział, kto wygrawerował litery, ale anonimowe dłonie ochrzciły przedmiot zgodnie ze stanem faktycznym. W A Major. Tak właśnie się nazywał. Gdyby zetrzeć litery, przestałby istnieć? Ktokolwiek zauważyłby puste miejsce? Czy byłby to szeroko komentowany fakt naukowy? I czy proces byłby odwracalny, na przykład w czasie posiłku osobnik X zwróciłby się do osobnika Y: „Hej, a pamiętasz tego, no, W A Majora? Cóż to on takiego zabawnego mi kiedyś opowiedział… Sprzedał chyba historię o tym” i ciągnąłby dalej w tym stylu, przywracając go do istnienia.

Mężczyzna wiedział, co go tak przygnębiło.

Zdjęcie Giny Va, celebrytki i — niegdyś — młodzieżowej piosenkarki. Bez żadnej wątpliwości efekt kontrolowanego wycieku, przedstawiający ze zdumiewająco wieloma szczegółami jej palce zanurzone w lśniącej waginie, wysoko uniesione piersi — z tej perspektywy wydawały się odległymi obiektami, zdominowanymi przez olbrzymie uda — i zwróconą prosto w obiektyw twarz, lubieżnie wykrzywioną maskę ozdobioną ostrym makijażem.

Gdy zaczynała karierę, jeszcze pod pseudonimem Gina Vanta, prowadził kurs „Droga Szczęścia: poprawa jakości przestrzeni publicznej poprzez odpowiedzialne zarządzanie krótkimi komunikatami tekstowymi, ze szczególnym uwzględnieniem statusów komunikatorów — wytyczne IDD dla początkujących”, na który, jako stawiająca pierwsze kroki w branży celebryckiej, musiała uczęszczać. Młoda, radosna osoba. Wkrótce jej plakat zawisł w pokoju jego córki, łącząc je we wspomnieniach warkoczem pamięci.

Z obiema stracił kontakt. Sprawy wyglądały tak, że Gina Va była mu równie obca, co córka. O obu miał naiwne, nieskalane wyobrażenie, które teraz zostało splugawione. Zatruto go zwykłym elementem gry marketingowej. Nawet nie musiał sprawdzać, historia wygląda tak: następuje obniżenie zainteresowania obiektem, należy więc podjąć działania mające na celu podniesienie wartości jego walorów. W końcu ktoś w nią inwestował, ciągnął za sznurki i pilnował złota. Pokrętnymi ścieżkami synaps jedno zdjęcie uświadomiło mu, że nie wie nic.

Sprawdził sumy kontrolne oprogramowania służbowego analizatora, po czym uruchomił urządzenie. Wynik był negatywny. Więc nie wprowadzono do jego organizmu substancji wpływających na nastrój, sygnał płynął od środka. Trójwymiarowe pornograficzne zdjęcie przydusiło go niczym dobrze ustawiony kamień domina, rozpoczynający reakcję łańcuchową upadku.

Tak wygląda teraz ma kraina, ciągnął ponure rozważania. Pustynny, niegościnny obszar wypełniony niedającym wytchnienia szalonym chichotem. To dlatego co noc budził się, samotny i zziębnięty, a na zegarze była zawsze 2:22. Zielone liczby płonęły zawieszone szyderczo w mroku. Czekał, przecież ziarna klepsydry powinny się przesypywać, ale cyfry się nie zmieniały. Wiedział dlaczego. Piach, zamiast przemieszczać się z jednej komory do drugiej, wsypywał się do oczu. Dlatego rano go piekły.

Przebiegł sprawnie palcami po klawiaturze, niemal zapomnianym relikcie początków epoki informatycznej. Skrzywił się i zastygł, wpatrzony w wyświetlany wprost na siatkówce migający znak zachęty. Miał naturalny talent do wyszukiwania i łączenia informacji, dostęp do nieprzebranych baz danych, bezustannie karmionych mniej lub bardziej świadomie przez obywateli, nieskończonej liczby syntez, analiz ich poczynań. Kołowrót bajeranckich, dopieszczonych graficznie prezentacji. Oczywiście korzystał z zaawansowanych nowoczesnych rozwiązań, ale przewagę dawały mu stare narzędzia, rozwijane od zarania ery UNIX: grep, uniq, sort.

— A królem wszystkich awk — powiedział, bo zapragnął usłyszeć ludzki głos. Słowa niechętnie przecisnęły się przez suche gardło.

Na kanale PRIV-PRAC jeden z podwładnych, obsługujący dziś gabinet QT13, zgłaszał potrzebę zastępstwa. Poszperał niemrawo w systemie i już po chwili wiedział, że młody pracownik chce osobiście odebrać dawno zamówiony prezent dla towarzyszki życia, z którą planują zawrzeć umowę partnerską. Dziewczyna oczywiście o wszystkim wiedziała (sprawdził), w końcu śledziła zamieszczane przez swojego chłopaka wiadomości, ale zgodnie z przyjętym zwyczajem traktowała to jak publiczną tajemnicę. Jak się kiedyś mawiało „tajemnicę poliszynela”. Cóż, zmieniło się medium, reszta pozostała taka sama.

Przypomniał sobie wierszyk:

Zamiast męczyć się oralnie

właź na PRIV-PRAC, gdzie jest fajnie.

No i kanał PRIV-PRAC wyparł luźne rozmowy w pracy, tak że zamknięci w boksach / gabinetach pracownicy nie musieli się spotykać na zakazanej fajce, żeby wymienić się plotkami. Chociaż osobiście myślał, że przesądziła wygoda, nie — zaplanowane jako wirusowe — wierszyki gości od warunkowania. Skoro mikrofon ma rozmiar głowy mrówki… z tych mniejszych, rzecz jasna.

Poinformował młodzieńca, że go zastąpi, w końcu firma oficjalnie wspierała politykę prorodzinną. Zrobił coś jeszcze. Uznał za stosowne dokonać na telefonie kochanki chłopaka — nota bene, dobrej znajomej przyszłej oficjalnej towarzyszki życia — drobnej zamiany. Kompromitujące pracownika zdjęcie zastąpił uszkodzonym plikiem, co było znacznie praktyczniejszym rozwiązaniem, niż usunięcie go. Oczywiście z metadanymi oryginału, ustawił też czas dostępu na pierwotny. Kobieta nie udostępniła zdjęcia, więc pozostało tylko powtórzenie operacji na automatycznie tworzonych kopiach, przechowywanych na serwerach, o których nawet nie miała pojęcia. Zainteresowanych nie informował, oryginał zachował. Rutyna.

— Rutyna jest rodzaju żeńskiego, więc choćby dlatego należałoby się nią zainteresować — wymamrotał zgryźliwie i na wpół automatycznie oddał się pracy, podczas gdy myśli błądziły w sposób nieuporządkowany, a gdy nadszedł czas, wyprostował nogi, rozejrzał się powoli po gabinecie i w sposób stanowczy przełamał ciszę.

— Ratuj mnie — wyrzekł żarliwie do biurka, roześmiał się bez przekonania i łyknął kupioną w supermarkecie powszechnie dostępną tabletkę na rozpacz. Po chwili poczuł, jak pod wpływem procesów chemicznych zmienia się jego postrzeganie rzeczywistości. Może w ten sposób pozbawiał się prawdziwego, namacalnego i pełnego życia, lecz tego wymagały obowiązki. Ruszył więc, a miękki dywan pochłaniał odgłos kroków, jakby coś — wiecznie głodnego — wymazywało go z rozwarstwiającej się rzeczywistości.

Przemierzając precyzyjnie zaprojektowane korytarze, przywodzące na myśl modułową budowę skąposzczeta (grupa około 5000 gatunków pierścienic o wyraźnie segmentowanym, wydłużonym ciele pozbawionym parapodiów i bez przydatków na głowowym odcinku ciała, z nielicznymi i prostymi, chitynowymi szczecinami, tradycyjnie klasyfikowana jako podgromada siodełkowców, Clitellata), ze zdumieniem odkrył w dłoni kolejne puste opakowanie po tabletce. Nie pamiętał, kiedy ją rozpakował, ale gorzki posmak osiadł na języku niczym pleśń na zapomnianym chlebie. Z rozbawieniem skonstatował, że w takim stanie można wiedzieć, że zażyło się zbyt wiele, ale fakt ten nie niósł odpowiedniej motywacji, by c h c i e ć zareagować. Mózg pracował niczym silnik na jałowym biegu. Czuł się dobrze. Przecież jestem w stanie panować nad sytuacją — pomyślał. Chyba właśnie tak tłumaczą się sprawcy wypadku pod wpływem środków odurzających. „Sądziłem, że mam kontrolę”. Oczywiście był przeszkolony na taką ewentualność, zawrócił więc do gabinetu, by przeczekać czas działania tęczowych, dotowanych tabletek, ale nagle zastygł. Stał, obserwując dłonie, falujące niczym płetwy martwego grindwala (Globicephala melas), jak chociażby tego wyrzuconego na brzeg Parku Narodowego Everglades. Potrząsnął głową i po raz kolejny zmienił decyzję.

Zza otwierających się drzwi windy dostrzegł równego mu rangą G A Zterna, wpatrzonego w niego i pokazującego charakterystyczny gest — wyprostowany kciuk i palec wskazujący przyłożony do skroni. Odpowiedział mu równie popularnym gestem, wykorzystując tylko jeden, najdłuższy palec. Uśmiechnął się szeroko i ruszył na schody.

Pejzaże nabrzmiałe od słów napływały wartkim strumieniem, a schody były piękne. Piękne i funkcjonalne. Jedyny element budynku spełniający oba warunki. Znał ich genezę. Zamek w Chambord stanowi jedno z największych dzieł architektury okresu renesansu, a jego sylwetka jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych. Długość fasady głównej wynosi 128 m, zamek posiada 6 wielkich wież, 440 komnat, 84 klatki schodowe (14 głównych i 70 pomniejszych), 365 kominków i 800 rzeźbionych kapiteli. Klatka schodowa w centrum budynku stanowi szczególny przykład stylu Leonarda da Vinci. Zbudowane w jej wnętrzu dwie spirale schodów skręcają w tę samą stronę, nie krzyżując się ze sobą. Ktoś uznał, że tak sprytnie zaprojektowane schody są niezbędne, by pracownicy nie spotkali się z osobami z zewnątrz, z tej czy innej potrzeby lub przymusu odwiedzającymi wieżowiec IDD. Istniały więc dwa nieprzecinające się trakty komunikacyjne, drążące budynek na podobieństwo układu krwionośnego.

Wiedział o jeszcze jednej tajemnicy, skrytej w klatce schodowej.

Kiedy zaczynał pracę, poznając budynek, zawędrował na dach. Pośród elementów konstrukcyjnych — gmach, nim poszedł w dół, miał być o piętro wyższy — stał, zapatrzony w panoramę miasta, ówczesny szef IDD. Nie zmieniając pozycji ciała, zaczął on cichym, ale dobitnym, obciążonym delikatną chrypą głosem opowiadać historię o tym, że w odległej krainie władczynię opętała myśl o wybudowaniu godnej jej siedziby. Gdy ukończono pierwszy poziom, dookoła królestwa powstał pas zniszczeń. Były to odległe tereny i królowa nie spostrzegła tego. Gdy dobudowywano kolejne piętra, krąg zniszczeń zacieśniał się, ale nie zważając na to, kontynuowano prace. Kiedy do zbudowania pozostało tylko ostatnie piętro, za murami budowli rozciągała się pustka.

Zapadła cisza. Zauważył stary, zardzewiały gwóźdź, ledwo widoczny w mocno zaciśniętej dłoni przełożonego. Drgnął, gdy ten gwałtownie odwrócił głowę i z błyszczącymi oczami, nie zmieniając tonu wypowiedzi, rzucił: „Może ty dokończysz budowę”, po czym opuścił dach.

Wkrótce po spotkaniu z szefem, wiążąc sznurowadła na klatce schodowej, ujrzał ledwie widoczną, wydrapaną w załomie muru literę. Z czasem udało mu się skompletować ciągnący się z góry na dół ukryty slogan: SZALEŃSTWO ZABIJA DWA RAZY.

Taka to historia. Słowo historia pochodzi z języka greckiego i oznacza „opowieść o dawnych wydarzeniach”. Historia jako nauka bada i opisuje przebieg wydarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Jak ocenić własną historię? Księgowym rachunkiem winien-ma, obecnym stanem spraw? Innymi słowy, ważna jest droga czy patrzeć trzeba tylko na cel? Czy tęsknota za przechowywanymi w pamięci zdarzeniami — a przecież dawno dowiedziono, że większość osób ma fałszywe wspomnienia — jest niczym jedzenie bezwonnej, pozbawionej odżywczych składników potrawy?

Wszedł na jasny i szeroki korytarz. Równolegle biegnący, przeznaczony dla interesantów, nie był tak wygodny. Pchnął drzwi bez trudu odnalezionego gabinetu QT13.

A gdyby ktoś zapytał: „Jak znalazłeś to pomieszczenie, dzielnie wymężniały szpaku” odparłbym: „Niczym niezaskakujące”. Niedbale odsunął tabliczkę z napisem „QT13 — max. mł. analityk 2 st., min. insp. 1 st. w dziale obs. klient.”, zastępując ją swoją, i dał sygnał wolnego gabinetu, w stylu miękkim i zrelaksowanym zaznaczając odpowiednią ikonkę na panelu.

— Kluczowa jest kwestia zaufania — oznajmił na wstępie niewyraźnej plamie, wkraczającej do pomieszczenia. Jak mawiał klasyk, panta rhei. Odczucie związane z obserwowaniem rozmytej sylwetki było takie samo, jakby patrzył na uszkodzony monitor z falującym obrazem. Pochodził przecież z pokolenia, które pamiętało jeszcze monitory. Więc obaj widzimy siebie w sposób zniekształcony, ale czyż nie takie jest przekleństwo subiektywnej oceny? Sprawdził, interesant był płci męskiej.

— Jak skomentowałby obywatel informację, że „Pole Nieciągłości”, dzięki któremu zamiast siebie obserwujemy zamazane kształty, zainstalowano na skutek lobbystycznych zagrywek? Czy prawdopodobne jest, że aparatura wytwarzająca ten efekt jest energochłonna i kosztowna w utrzymaniu, jednak wysoko postawieni oficjele nieoficjalnymi kanałami podjudzili opinię publiczną, ze szczególnym wskazaniem na organizacje broniące praw obywatelskich, by te, korzystając z własnych funduszy, przeprowadziły kampanię mającą na celu zobligowanie wybranych instytucji państwowych do korzystania z wyżej wymienionej? Proszę usiąść.

Nie oczekując odpowiedzi, niespiesznie wertował informacje dotyczące obiektu, jak w wewnętrznym żargonie określali mężczyzn i kobiety będących przedmiotem działań IDD, ale myślał o córce. Przestała odzywać się do niego i wyprowadziła z domu po tym, gdy dowiedziała się, co zrobił jej matce, obecnie pozbawionej pamięci dość przystojnej kobiecie, rozpoczynającej nowe życie na własny rachunek. A przecież oboje, co zostało potwierdzone nowoczesną aparaturą, nie przepadali za nią. Przykład pierwszy z brzegu, córka cały pokój wypełniła fantastycznymi konstrukcjami z holoklocków, żona wchodzi, rozzłoszczona krzywi usta i egzaltowanym gestem oczyszcza pokój. To wspomnienie przywołało kolejne, gorzkie epizody, jakby ktoś pociągał za sznureczki z kliszami pamięci. Jednak związał się z nią, gdyż pochodziła z wpływowej rodziny i ceremonialne małżeństwo pchnęło jego karierę wysoką świecą w górę. Pozostało tylko pozbyć się teścia, który nie stanowił już zagrożenia, i dokonało się.

Został sam. Cyfry w kalendarzu wiodły swój cykliczny żywot i on też poddał się rytuałowi poranków w pracy, tępym ciągiem przechodzących w wieczory w pracy, filmowych weekendów — zawsze dwa nowe filmy i jeden z klasyki kina, już wcześniej oglądany. Czasem sprawdzał, co dzieje się z ciałem, które kiedyś było jego żoną. Córkę traktował inaczej. Nie wnikał w jej intymny świat. Aż lepki i gęsty strach przydusił go pomiędzy poręczami schodów pomysłu genialnego da Vinciego. Zdążę wszystko naprawić, powtarzał sobie. Chwalone niech będą postępy na polu medycyny, nigdy jeszcze czas nie stał tak nisko. Niezaspokojone uczucie braku kazało mu oprzeć policzek o chłodną ścianę i zamknąć oczy. Pod mocno zaciśniętymi powiekami usłużnie defilowały filmiki, zdjęcia, kolaże tworzone i odtwarzane w czasie rzeczywistym przez wbudowany w ciało komputer osobisty, któremu był anteną i źródłem zasilania. Terabajty wspomnień runęły w emocjonalny wyłom, więc… uspokoił oddech, wyprostował się. Sprawdził terminarz. Zanotował, by porzucić schody na rzecz windy.

Nie myślał o tym od dawna. Praktyczna demonstracja, jak wielka pokusa tkwi w zażytych środkach. Pozwalają analizować najtrudniejsze, najbardziej bolesne wydarzenia bez chociażby uczucia dyskomfortu, jakby przyglądało się życiu innej, nieważnej osoby. Pociągająca oferta. Dar dla zdesperowanych, nieoświeconych i nierozgarniętych.

Jak, będąc przeciętnie rozsądną osobą, można wierzyć, że wchodzisz do naszpikowanego zaawansowaną techniką budynku, pokonujesz niezliczone bramki, punkty kontrolne, wkraczasz do pomieszczenia i pozostajesz anonimowy? Tylko dlatego, że w danym momencie zakłócana jest optyka na wybranym obszarze? I sądzić, że urzędnik nie wie, z kim rozmawia? Że zamiast nazwisk, preferencji politycznych, profilu DNA i tym podobnych dupereli widzi tylko skrócony raport, pozbawiony szczegółów mogących pomóc w identyfikacji rozmówcy? A jednak, według ostatnio przeprowadzanych badań, ponad połowa respondentów podziela taki pogląd. Jednocześnie dla ponad dziewięćdziesięciu procent (dokładnie 91,2843%) osób IDD jest groźną instytucją z nadmiarem uprawnień. I tu rodzi się pytanie: będący w przewadze ankietowani są ewolucyjnie lepiej czy gorzej przystosowani?

Ilustracja: Małgorzata Lewandowska

Nie patrzył w kierunku obiektu, przy pomocy mikrogestów przemierzając elektroniczne odbicie owej osoby w cyfrowym sezamie, do którego miał dostęp.

— Jeśli zgadza się pan-pani na ukazanie swojego wizerunku, proszę o werbalne potwierdzenie. Oczywiście wszelkie dostarczone mi dane na pana-pani temat pozostaną, zgodnie z przepisami prawa, mającymi zastosowanie w tej sprawie, zanonimizowane, chyba że w trakcie wizyty zmieni się klasyfikacja tejże. Po prostu lepiej będzie się nam rozmawiało. Tak uważam.

Nie ponaglał rozmówcy, więc pauza rozrosła się do rozmiarów przywołującego uśmiech na dziecięce usta cukierka-ciągutki, nim dostał cichą odpowiedź. Wyłączył aparaturę zakłócającą i, jak to mówią, nawet się przy tym nie spocił.

Tak jak na zdjęciach w dossier włosy szczupłego mężczyzny miały nieprawdopodobnie srebrny kolor, była to ich naturalna barwa. Wyobraził sobie wiszący nad głową mężczyzny komiksowy dymek: „Modna grzywka odebrała autorytet przedstawicielowi firmy zajmującej się sprzedażą środków dezynfekujących”. Reszta osoby była perfekcyjnie nijaka, z twarzą nieruchomą i pustą niczym pozbawiony soku owoc. Pewnie tajniakom organizują specjalne szkolenia, by byli w stanie zapamiętać takie fizjonomie. Wszystko po to, by gwałcąc ich samice… — Nie dokończył myśli.

— Proszę oddychać spokojnie — powiedział. Bo siła m o j e g o autorytetu niechybnie wypchnęła powietrze z pomieszczenia, zachichotał w myślach. — Nie lękajcie się — wyrzekł z powagą, z trudem powstrzymując śmiech.

Zerknął na wskaźnik nastroju obserwowanego. Mógł zawierzyć odczytowi, bo srebrnowłosy mężczyzna siedział niemal nieruchomo, ułatwiając pracę zamontowanym w fotelu przyrządom. Właśnie przeskoczył ze stanu ”dezorientacja” na „gniew”, czemu towarzyszyła irytująco bezbarwna animacja. Czy programujący interfejs studenci nie mogli dać chociażby obrazka rozpalonego do czerwoności, buchającego parą czajnika? A może właśnie takie żarty przychodziły im do głowy i dlatego teraz projektują ascetyczne interfejsy dla IDD, z wpisaniem do akt włącznie? Czuł narastającą wesołość, toteż nie zaskoczyły go słowa mężczyzny, iż ton jego wypowiedzi nie współgra z treścią.

— Dysonans… Niespełna miesiąc temu byłem świadkiem pożaru. Zatrzymałem się, by zapytać, czy mogę pomóc, bacząc, by nie być przeszkodą w sprawnie prowadzonej akcji ratunkowej, i w tej właśnie chwili zaobserwowałem małą dziewczynkę, która, korzystając z zamieszania, wbiegła w płomienie. Stała tuż obok, a nagle ujrzałem tylko znikające w kłębach dymu warkocze. Jak się okazało, chciała ratować bliskie jej stworzenie, niewielkich rozmiarów ssaka, coś o gramaturze myszoskoczka. Rzuciłem się jej na pomoc. W następstwie poparzeń otrzymałem wadliwie skalibrowany przeszczep twarzy. Jutro jadę zgłosić reklamację. Najsmutniejsze jest to, że pytano mnie, jak wielki był pożar, o techniczne aspekty ratowania dobytku, ale nikt, literalnie, nie zadał pytania o dziecko lub stworzenie. Bolesne podsumowanie stanu społeczeństwa. — Zgasiłem leszcza naprędce wymyśloną historią, pomyślał zadowolony. Był to akt twórczy niosący satysfakcję.

— Mój Boże — wyszeptał obiekt w tak intymny sposób, że można by pomyśleć, iż jest sam w pomieszczeniu, po czym ukrył twarz za zasłoną dłoni.

— „Mój Boże”? Nie jest pan przecież oficjalnie oznaczony jako podlegający aberracjom religijnym w procesach poznawczych. Życzliwie, bo sympatyzuję z panem, doradzam inny wykrzyknik.

— Po prostu chciałbym znaleźć się… gdzie indziej.

— Taak, mnie osobiście brakuje tu roślin. Żywych przedstawicieli innych gatunków, tak odmiennych, poza zasięgiem naszego pojmowania. Coś, co pokaże, że jest inna droga, nie tak, hm, absurdalnie…

— Jak delfiny.

— Właśnie, jak delfiny. Odkąd ta Berkowsky nawiązała z nimi kontakt… A tak się ekscytowaliśmy. Sądziliśmy, że są szlachetnymi, nieskażonymi złem istotami. Te historie, gdzie ratowały rozbitków. Jedna wielka ściema. Kiedy uzyskaliśmy możliwość zrozumienia komunikatów, jakimi się wymieniały między sobą, okazało się, jak są odpychającymi istotami. Wręcz nie do zaakceptowania. To poraziło nas wszystkich, jakby znikło coś istotnego. Wyparliśmy więc je. Empatia… — W tym właśnie momencie, pomiędzy jedną a drugą głoską „a”, rozgryzł gościa. Daty, wydarzenia powiązały się w schemat, który rozświetlił mu się niby obciążona rosą pajęczyna o poranku. — Znalazł się pan tutaj, ponieważ przestał udostępniać w sieci informacje o sobie. Te drobne rzeczy, którymi pstrzymy oś czasu; jestem w pralni, zdjęcie własnoręcznie przyrządzonego posiłku, poranny strumień moczu, przedarte bilety na mecz. — I nie wiesz, mrukliwy srebrzaku, że nadspodziewanie wiele osób fakt tej ciszy odnotowało i rzecz zaczęła robić małą karierę. Jeden z tych nieprzewidywalnych trendów. Zapewne traktowali to jako miłą odskocznię od cycków Giny Va, dodał szyderczo w myślach, a głośno dorzucił: — Pana zdaniem, po co istnieje IDD?

— Reżimowy aparat nadzoru… — Jak za każdym razem podczas tej rozmowy, gdyby nie elektronicznie wzmacniany głos, nie zrozumiałby rozmówcy.

Wszedł w słowo mężczyźnie.

— Cytuje pan słowo w słowo kłamliwy artykuł, nierozważnie tam i ówdzie powielany. „Student z Holandii poślubił emotikonę”. To „dzieło” tego samego autora. Zwykła pogoń za sensacją, czytaj — reklamodawcami. Jesteśmy tu… — Nachylił się w stronę srebrnowłosego, intensywnie w niego wpatrzony. — Jesteśmy tu… — Nastrój gościa przeskoczył na „panikę”, więc znowu zawiesił głos, rozmyślnie przeciągając dalszą część wypowiedzi, jakby był sytym wężem zamkniętym w klatce z żabą. — Jesteśmy tu… żeby dbać o siebie nawzajem. Musimy troszczyć się o siebie, oto nasza religia. — Wyrzekłszy to, rozsiadł się zadowolony. Co prawda stan srebrnego nie był oznaczony jako „zdębiały”, ale takie określenie trafnie definiowało sytuację. — Masz szczęście, że trafiłeś na mnie. Młody człowiek, którego zastępuję, ma presję na wyniki i lubi przydusić takie niesforne baranki. Brakuje mu jednak doświadczenia życiowego, by dostrzec prawdziwą istotę rzeczy.

W A Major rozsiadł się wygodnie i kontynuował, utrzymując równe tempo wypowiedzi.

— Wiem, co pana gnębi. Jest pan w rozpaczy. Pańskie milczenie jest wołaniem o ratunek. Chodzi o proporcje — gdy jesteśmy w stanie euforii, umniejszamy przeszkody lub nawet całkiem je lekceważymy. Pan jest teraz po przeciwnej stronie. Proces zapoczątkowała śmierć dziewczyny. To była młodzieńcza miłość, ale nie zostaliście razem. Była niczym słońce, krąg światła, w których chce się przebywać. Nie myślałem o jej piersiach, igraszkach cielesnych, po prostu chciał pan być przy niej, to wystarczało do szczęścia. To BYŁO szczęściem. Pewnie ciągle jest pan zdumiony, dlaczego nie zostaliście razem. Cóż, najlepsze prezenty dostajemy, gdy nie jesteśmy na nie gotowi. Ale przynajmniej była, oddychała i gdzieś tam pulsowała myśl, że jeszcze da się to wszystko posklejać. I im dłużej byliście rozdzieleni, tym bardziej wydawała się idealna. Aż zginęła. Nikt nawet nie był świadomy rozpaczy, która okryła pana, odgradzając od świata. Ten kielich miłości pozostanie strzaskany. Przenikliwie bolesna myśl, że są rzeczy nieodwracalne. Oto co pana dobiło — brak nadziei. Pustka, za którą nic nie czeka. Pomogę. Pomożemy. Po to jest IDD. Rozumiemy pana ból.

— Nic nie chcę. Dajcie mi spokój.

Uśmiechnął się jeszcze szerzej, wpatrzony w zgarbionego rozmówcę. Uruchomił system „Sugestia” czwartej generacji, o nazwie kodowej „Podszept”. Gdy otrzymał sygnał gotowości powoli, w niemal hipnotycznie rytmie, wypowiadał kolejne słowa z powagą, jakby były prawdą, w którą warto uwierzyć:

— Ten stan jest zrozumiały. Obejmiemy pana opieką. Musi pan przepracować tę śmierć, zaakceptować zmianę. Na początek zaproszę profilerów, sprawnych, choć nieco szorstkich behawiotechników. Zawierzyłbym im ostatni grosz. Sam korzystam z ich usług, zajęli się niezwykle profesjonalnie moją żoną i muszę stwierdzić, że rezultaty przerosły moje wyobrażenia. Powiedzą co i jak. W mgnieniu oka postawią pana na nogi, wedle potrzeb korygując harmonogram terapii. Zazdroszczę im, bo spotkania z tak odpowiedzialnymi, nie zawaham się użyć słowa — zresztą nieoddającego w pełni zalet cudownej osobowości, jaka drzemie w pana osobie — wspaniałymi mieszkańcami, są nadzwyczaj wzbogacające. Skonfigurują też program, który w pana imieniu będzie komunikował się ze światem. Są świetni, nawet najbliższe osoby nie będą podejrzewać, że nie pan jest autorem zamieszczanych wiadomości. To są oczywiście truizmy, że czas leczy rany, że nie wolno zostawać samemu, ale one nie wzięły się znikąd. Żadnych prochów, zatracenia, szaleństw. Musi pan odnaleźć swoje miejsce w zmienionej konfiguracji świata. Proszę mi wierzyć, ono istnieje. Troszczymy się.

— Naprawdę jesteście w stanie mi pomóc?

— Bez żadnych wątpliwości. Nie będę zresztą ukrywał, cała zasługa przypada panu. Jest pan wzorowym obywatelem. Wzorowym. Sam pan sobie pomoże, my jesteśmy wyłącznie transparentnym dla sprawy katalizatorem, przyśpieszającym proces gojenia ran. Proszę przystawić kciuk w tym miejscu.

W ciszy przyzwał techników i po chwili w pomieszczeniu o nazwie kodowej QT13 słychać było tylko jeden oddech. A może tkwił tu samotnie przez cały czas? Srebrnego smutasa wymyślił? Więc technicy tu nie weszli, bo nie mieli po kogo. Logika. Logika (gr. λόγος, logos — rozum, słowo, myśl) — wedle klasycznej definicji — nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Prawda jest taka, że już wkrótce srebrny zapomni o martwej kobiecie, dla niego wiecznie młodej dzierlatce, w której się podkochiwał. Co zdejmie z niego zły urok, jak to się określało w bajkach. Ile słów ten cichy człowiek powiedział, pięć na krzyż? Trzydzieści osiem. W kolejności alfabetycznej, małymi znakami… aparat boże chcę chciałbym co dajcie delfiny gdzie indziej jak jak mi mi mój mówi mówi nadzoru naprawdę nic nie nie pan pan po pomożecie prostu reżimowy się się się spokój to to tym z zgadza zgadzam znaleźć. Przywołał wirtualną klawiaturę i umieścił listę uzyskanych słów w pliku LISTA, następnie wydał polecenie #> grep -c ^…$ LISTA. Wynikiem była liczba: 12. Srebrny wypowiedział dwanaście trzyliterowych słów. Tylu było apostołów. Powstrzymał komputer osobisty przed podaniem informacji o świątobliwych mężach, nagle dopadło go znużenie. Oto, jak postrzegamy świat i co o nim wiemy. Można się tak bawić bez końca. Bez chwili wytchnienia, ot co. Czy istnieje odpowiednio mocny materiał, z którego można uformować narzędzia, żeby się wydostać spod alfanumerycznej lawiny?

— Zeszklił się pan — wyrzekł lub nie i poszedł schronić się w swoim gabinecie. Zażył proszki mające znieść działanie poprzednich i zaległ, pozwoliwszy myślom prowadzić nieskładne wędrówki, a gdy niebo odzyskało brudnoniebieską barwę, ruszył do wyjścia.

Dwadzieścia osiem. Strażnik B I Jordan obracał tę liczbę w myślach na wszystkie strony, znajdując jej wystąpienia w swoim życiu niczym odblaski światła ze stłuczonej butelki. W takim wieku zaczął pracę w IDD, taki też miał staż w firmie. Tyle czasu zostało mu do przejścia na półemeryturę. Jakby wędrował wąskim mostem nad przepaścią. Po jednej stronie to, co było, po drugiej to, co ma nadejść. Dwa równe odcinki. Chociaż właściwie nie most, a tama. Miał wrażenie, że niegdyś nurt życia był bardziej wartki i… nie przeszkadzało mu to. Przeszłość to dziki, górski strumień, a przyszłość chciałby widzieć jako spokojną toń, ujarzmiony żywioł. Potrafił teraz dłużej czekać. Niewiele brakowało, by jego związek z rudą, temperamentną dziewczyną, młodszą o dwadzieścia osiem lat, mógł wznieść się na kolejny poziom. Obecnie wśród osób chcących uchodzić za modne, cenione jednostki — a któż by nie chciał? — w stosunkach damsko-męskich i we wszystkich pozostałych konfiguracjach dominowała Droga Dwudziestu Ośmiu Szczytów, naukowo udokumentowany i zaaprobowany przez IDD schemat rozwoju związku. Jeszcze tylko dwie, zgodnie z kanonem wypełnione wyłącznie seksem schadzki, by oznajmić w sieciach społecznościowych osiągnięcie kolejnego etapu znajomości, drogę osobistego powolnego poznawania drugiej osoby. Przejście od spraw cielesnych do relacji intymnych. Nie jest łatwo, pomyślał, tak po prostu pogadać z dziewczyną, najpierw gimnastyka. Brakowało mu obecności kobiety, wnoszącej swój punkt widzenia do męskiego, uproszczonego życia, które wiódł. Mieszaniny ciepła, odrobiny złośliwości, codziennych, drobnych nieporozumień, troski, życzliwości. Skrawka miłości, którego można by się uchwycić i pielęgnować. Dojrzał do tego, a i dziewczyna wydawała się dojrzała, we wszystkich aspektach. Wiedział przecież o niej sporo, chociażby ten wpis jednego z byłych chłopaków — „zbyt poważna”. Był na nią gotów.

Tyle też było stopni do zlokalizowanego poziom niżej parkingu. Lubił obchody. Przemierzając ciągnące się bez końca korytarze gmachu IDD, wpadał w rodzaj wyzwalającego transu. Niestety, tym razem spokój został zakłócony. Kilkadziesiąt minut temu był świadkiem, jak G A Ztern, jeden z najbardziej porywczych spośród wieczne skłóconych ze sobą szefów IDD, w części dla petentów osobiście odprowadza szczupłego, srebrnowłosego mężczyznę do samochodu. Co gorsza, zdradliwa akustyka pomieszczenia dostarczyła pożegnalne słowa, jakie pogardliwym tonem Ztern rzucił do tamtego: “Widziałeś obiekt. Dziś, koziołku”. Zastanawiający szczegół, z grupy tych, których lepiej nie zauważać. Ten sam G A Ztern, zarazem ponury i nieskrywający uśmiechu zadowolenia — karykaturalnego grymasu, który nieczęsto wykwitał na jego twarzy — sterczał obecnie w głównym hallu obok wyjścia na parking, w części dostępnej jedynie dla pracowników. I — strażnik mógłby postawić kapsle przeciwko orzechom — każdy, na kogo padł wzrok zwyrodniałego ważniaka, czuł się jak zwierzyna na strzelnicy.

Albowiem prosty był świat G A Zterna. Przecinała go bariera typu antifaschistischer Schutzwall — który od 13 sierpnia 1961 do 9 listopada 1989 oddzielał Berlin Zachodni od Berlina Wschodniego. Po jednej stronie ci, których się bał i m u s i a ł zniszczyć, po przeciwnej masa pogardzanych. B I Jordana trawiła myśl, że mógłby zostać wrzucony do pierwszej grupy, a dobrze wiedział, jak kończą wrogowie G A Zterna. Czasami musiał brać jego zlecenia. Nie nęciła go przemoc, na szczęście zawsze można wziąć tabletkę czy zagadać z behawiotechnikiem, żeby wykasował upiorne wspomnienia. Chociaż była to ostateczność, bo zabieg niósł ze sobą pewne ryzyko.

Miękki dźwięk obwieścił przybycie windy i wysiadł z niego kolejny z dowodzących organizacją, W A Major. Tego nie znosił i obawiał się równie mocno, co porywczego G A Zterna, tym razem przyczyną były nieszablonowe zagrywki, które Major stosował. Zapewniały mu sukcesy i rosnące grono wrogów.

Strażnika kręciło w kościach, oznaka zdenerwowania. Dwóch niecierpiących się nawzajem zwierzchników wydawało się wypełniać cały olbrzymi hall. Nierozładowane napięcie zawisło w powietrzu. Nadciąga burza, jedna z tych wyłaniających nowy porządek. Szlag — snuł rozważania Jordan — czemu na mojej służbie? Czemu moje oczy to widzą i mózg rejestruje? Ze złością zamknął najnowszy filmik wyeksploatowanej już nieco Giny Va, gwiazdeczki desperacko dostarczającej niewybrednej rozrywki, przy okazji mikrogestem trafiając w policzek dziewczyny. Wyświetliła się reklama chirurga plastycznego.

— Już jadę — wymamrotał niewyraźnie. — Zamień mnie w tę małą dziwkę, ją w strażnika B I Jordana. Jak z nim skończą, niech zakażą pornografii wszystkim celebrytkom o pseudonimach na V, a następnie…

Stop wyobraźnia. Dogmat — nienaruszalna, podstawowa teza, pewnik — głosi, że nie uciekniesz, choćbyś miał rakiety w stopach.

W A Major szedł wyprostowany, z nieprzeniknionym wyrazem twarzy, jakby nie rejestrował wbitego w siebie spojrzenia G A Zterna, niemal namacalnego strumienia nienawiści. Rozświetlone złowrogą poświatą powieki powoli złączyły się i w tym samym momencie holopromień objął W A Majora, kierując go ku Ambonie. Obecni w hallu pracownicy zastygli w pełnych szacunku pozach, obserwując postać znikającą w pozbawionej jakichkolwiek zdobień kabinie, umieszczonej w centralnym punkcie pomieszczenia. Znowu nagroda, pomyślał B I Jordan. Nic dziwnego, że G A Zterna tak nosiło. W A Major szedł na rekord. Ostatnio został nagrodzony za rozbicie szajki wariatów, którzy napisali wirusa, mającego masowo atakować drukarki. Każde zlecenie miały zamieniać w wytwarzanie pisma zatytułowanego „Święta Księga — wersja ostateczna stabilna”, siedemset stron zadrukowanych wyłącznie zdaniem „Baw się, pracuj”, na dole każdej z nich widniało logo Instytutu i hasło „Zaaprobowane przez IDD”.

Ci biedni, naiwni młodzieńcy pewnie nawet nie wiedzieli, że p r a w d z i w e logo Instytutu podlega ciągłej ewolucji. Na przykład teraz dopracowana animacja prezentuje skanowanie tęczówki W A Majora, olbrzymi najazd na wszechwidzący symbol IDD — wysokiej rozdzielczości obraz trójwymiarowego oka o przenikliwym spojrzeniu — i rozbłysk światła w miejscu, gdzie mała cząstka tęczówki zostaje zastąpiona rysunkiem tęczówki W A Majora. Rozlega się niski jęk dzwonu i następuje jeszcze jeden akt — przez chwilę w oku IDD jarzą się miejsca, którym kształt nadany został ku chwale W A Majora.

W takich chwilach B I Jordan zawsze się zastanawiał, co by się stało, gdyby ktoś zgarnął tyle wyróżnień, iż stałby się wzorcem całego logo. Czy ta osoba nagle zaczęłaby rosnąć, aż do osiągnięcia dominującej pozycji na mapie miasta? Zastąpiłaby Instytut „Dobry Dom”, siedząc okrakiem na dawnej siedzibie? On zaś, zamiast po niemających końca korytarzach, maszerowałby na przykład po gigantycznej małżowinie W A Majora, sprawdzając, co słychać.

Nieświadomy jego rozmyślań W A Major opuścił Ambonę, oszczędnym gestem powstrzymał oklaski i skierował się ku garażom, jednak na widok G A Zterna płynnie zmienił kierunek, nie dając po sobie poznać, iż go zauważył. W tym samym momencie na Ziemi i rozsianych po okolicy koloniach miało miejsce wiele wydarzeń, jednak dla B I Jordana liczyło się tylko jedno — zauważył triumfujący błysk w oku G A Zterna. Pech chciał, że został przyłapany na tym spojrzeniu. Zrezygnowany błyskawicznie ustawił żądanie wizyty u behawiotechników, jak najszybciej, dodał przy zgłoszeniu, błagam. Awaryjne czyszczenie pamięci. G A Ztern skinął głową, pogardliwie wydął wargi i przerzucił spojrzenie na logo, a on, spocony i drżący, przegapił przechodzącego w charakterystycznej pozie W A Majora. Ten pokręcony dziwak chciał „przybić piątkę”! Jednemu ważniakowi podpadł, drugiego zignorował. A to nawet nie połowa zmiany. Brawo. Ile jeszcze uda mu się dziś osiągnąć? Czuł chłód, jakby zimne kryształki oblepiły szyję.

Tak kończysz, gdy dostaniesz się w wir intryg szefostwa. Wyżęty z życia nie wiesz, czy, kiedy i gdzie zjesz kolację. Nie ma znaczenia, że tylko wypełniasz obowiązki. Nie ma przecież takiego przepisu, który każe ostrzec, gdy człowiek pakuje się w gówno. Nie pojawi się plansza z tłumaczeniem. Bogowie nie spowiadają się wyznawcom. Jesteś marionetką w grze, której zasad nie znasz. Jeden z wszechwładnych magów przechodząc obok wysysa z ciebie życie, drugiemu wystarczy do tego spojrzenie. Twoja rola skończona. Sytuacja przegrywasz-przegrywasz, bo jeden ma pretensję, że coś zauważyłeś, a drugi, że przegapiłeś.

Mógł myśleć tylko o Walterze J. Freemanie, którego zdjęcie pokazał mu któryś z behawiotechników. Walter J. Freeman od 1936 r. propagował sposób prowadzenia lobotomii przedczołowej poprzez wbijanie szpikulca do lodu przez oczodół pacjenta (wprowadzając go pod gałkę oczną) i cyt. "obracanie go jak mieszadełka do koktajli wewnątrz mózgu". Scena może wyglądać tak: G A Ztern oraz W A Major wyrywający sobie szpikulec, pomiędzy behawiotechnikami, podczas pokazowej lekcji historii. Bo nie będzie rzutu monetą, kto gra rolę Freemana. Będzie za to unieruchomiony B I Jordan, świadomy i z szeroko otwartymi oczami. No i obowiązkowy spasiony, żarłoczny kot, przecież nikomu nie będzie się chciało sprzątać. Po wszystkim mistrzowie ceremonii zadbają, by świadkowie nawzajem wymazali sobie z pamięci wydarzenie. Plus krążący po sieci tytuł „Wadliwie wykonany szpikulec do lodu przyczyną tragedii! Kliknij i oglądaj zdjęcia!”.

Cóż, z rudą też mu się nie uda. Nie ma co się oszukiwać. Spotykała się z nim tylko dlatego, że pracował w IDD. Znajomy analityk podesłał mu raport, a on nie umiał się powstrzymać i zapoznał się z nim. Nie chodziło jej o strażnika B I Jordana, tylko o to, co reprezentował. Władzę. Nie jego penis penetrował ją dwadzieścia sześć razy — rozkładała nogi przed instytucją. Nici z poważnego związku, nie byłby w stanie jej szanować. Nici z wszystkiego, będą mu grzebać w mózgu, wyciągać i wkładać tam różne rzeczy, aż trafi do słynnej galerii dziwaków behawiotechników, „bo mózg jest skomplikowanym organem”, tak jak ten gość, który zatrzymywał się na każdym wyrazie kończącym się na „a”, rozglądając zdezorientowany wkoło, delikatnie tłumiąc beknięcia.

Siła, nad którą nie mógł zapanować, kazała mu jeszcze raz spojrzeć na G A Zterna. Tamten stał wciąż nieruchomo, z pogardą wymalowaną na twarzy i patrzył dokładnie w jego kierunku, a potem coś we wzroku złowrogiego mężczyzny zmieniło się i nagle poczuł, że B I Jordan dla niego już nie istnieje. Po chwili G A Ztern tym samym spojrzeniem objął malejącą w oddali sylwetkę W A Majora. Jakby obaj stali się już tylko pomijalnym aspektem egzystencji. Czymś, co miało miejsce i koniec.

Miasto nasiąkało deszczem. W A Major był zapewne jedyną osobą w całej metropolii, którą fakt opadów zaskoczył. Nie odebrał chłodnych, kojących kropli jako prezentu. Czuł zniechęcenie. Maszerował, próbując nie dać po sobie poznać znużenia, niezdecydowany, z jaką prędkością powinien iść, by sprawiać wrażenie pewnej siebie osoby, świadomej swej wartości i celu. Tylko nieliczni wiedzieli, że nagroda, lub NAGRODA, jak było to przedstawiane w wewnętrznych materiałach, nie polegała wyłącznie na utrwaleniu cząstki siebie w logo.

W momencie wejścia do Ambony wyłączano komputer osobisty. Komu przyszłoby do głowy, że jest to w ogóle możliwe? To dlatego nie został ostrzeżony o zwykłym przecież zjawisku atmosferycznym. Nie był to jego pierwszy raz, a jednak czuł się bezbronny, pozbawiony podstawowych informacji, cofnięty w rozwoju o całe wieki. Nie wiedział, czy serce nie bije za szybko, czy stężenie kwasu mlekowego związane z tempem marszu nie wzrasta ponad normę. Nie było żadnych podpowiedzi, odczuwał brak słów i danych. Czy wystarczająco często mrugał?

Weźmy autobus, umieszczony na nim numer nie przedstawiał w jego sytuacji żadnej wartości. Oczy W A Majora przekształciły się w pasywną, martwą tkankę, jedynie przesyłającą obraz do mózgu. Nie wyświetliła się trasa pojazdu, siatka połączeń. Był zły na siebie, że na widok G A Zterna zrezygnował z zejścia do garażu, ale po prostu miał dość tej obleśnej gęby.

Teraz oczywiście żałował, bo miast brudzić buty w mętnych kałużach — nie wiedział nawet, jak są głębokie, starał się więc omijać wszystkie, wprowadzając niekiedy chaos w sprawnie przemieszczającym się tłumie mieszkańców — rozciągnąłby się na siedzeniu, werbalnie dyktując trasę przejazdu.

Jak to Ztern krzyczał na tych zboczonych imprezach, które urządzał w domach ofiar? „Ja chcę mocniej!”. A w jednej spośród urządzonych z wulgarnym przepychem rezydencji, otoczona wyszkolonymi przez okrutnego właściciela zwierzętami czekała na powrót bestii ta kobieta z językami zastępującymi palce, tajny eksperyment Zterna. Informacja owa spłynęła do W A Majora niczym błyszcząca złota rybka, czekająca na wypowiedzenie życzenia. Musiał przemyśleć sprawę. Chodziło o jak najmocniejsze uderzenie w jawnie mu wrogiego współkierującego IDD. Za słaba rzecz, by wyeliminować go całkiem z gry, ale swoją wagę miała.

Zastanawiał się też nad drugim aspektem NAGRODY. Pozostali pracownicy IDD zostali oficjalnie powiadomieni, ze szczegółami, czym zasłużył sobie na wyróżnienie. Lecz nie on. Taka była zasada. Chociaż był u samego szczytu władzy, nie było wyjątków. Musiał następnego dnia dostarczyć własnoręcznie spisaną notatkę rozpoczynającą się słowami „Nagrodę otrzymałem słusznie, ponieważ…”.

No właśnie, ponieważ co? Czyżby chodziło o tego mimo… mimozowatego? Modzelowatego? Bez podpowiedzi nie był pewny, które słowo jest odpowiednie na opisanie srebrnowłosego mężczyzny. Bo odkrył, że gość jest po prostu smutny, a nie wciska pręta, ręki czy jak to się mawia w szprychy systemu? Wspaniała historia i — co niebywałe — prawdziwa. Żer dla działu PR. Troskliwy pracownik IDD i zagubiony obywatel. Profilerzy wykasują smutasowi wspomnienie tej cizi z młodości, której nawet nie dotknął, ba, której pewnie nawet nie był łaskaw poinformować o swym zadurzeniu. Hokus-pokus i niespodziewane zarzewie problemów zostało ugaszone. Czy można tak po prostu przestać brać udział w społeczeństwie? Wyłączyć się z gry, nie pisywać o sobie, nie sprawdzać, co u innych. Stanąć z boku niczym nadąsana księżniczka. Nie jest łatwo utrzymywać system w stanie chwiejnej równowagi. W końcu z małej chmury lawina? Korozja drąży skałę?

Był wkurzony na srebrnowłosego gogusia. Zły. Nie zagniewany, lecz pełen furii. Gniew wzbierał w nim gwałtowną falą. Załatwi ponuraka! Skasuje. I to wszystko z powodu jednej dupy! Przy tym przeludnieniu! Bezrefleksyjny, zapatrzony w siebie samolub.

Przyrzekł sobie, że gdy błogosławione autostrady bitów przyjmą go na powrót, skontaktuje się z ludźmi od ankiet. Raz na kwartał każdy obywatel dostaje do wypełnienia oficjalny rządowy dokument. Rodzina zbiera się, dyskutując nad pytaniami, stawiają krzyżyki w wybranych polach i na koniec każdy przykłada kciuk w odpowiednim miejscu, sądząc, że ich odpowiedzi są istotne. Tymczasem, gdy smutny pan przystawi swój palec, inteligentny papier rozpozna DNA i wykonana zostanie zaprogramowana akcja, ukierunkowana wyłącznie na niego. Co zastosują? Aerozol ze spreparowaną sekwencją DNA? W następstwie rak? Najlepiej z tych kurewsko bolesnych.

Nie otrzymywał informacji z zewnątrz, jak i wewnątrz. Nie wyświetlały mu się punkty pokazujące, gdzie w mijanych budynkach są istoty żywe. Nie znał temperatury otoczenia, swojego ciała, nie był pewny, czy dziwne uczucie w żołądku to głód, reakcja na stres czy licho wie, co jeszcze. Mocno zacisnął szczęki, bo czuł, że zacznie krzyczeć z tak wielką energią, iż budynki złożą się niczym makieta wykonana z cienkiej bibuły, aż fala uderzeniowa powróci, powalając i jego. Wszystko przez gościa, który postanowił nie zdradzić innym swojego sekretu, nie podzielić się problemem, tylko schował się niczym ten, jak mu tam, ślimak? Chomik? Które ze zwierząt targało na grzbiecie skorupę, w którą wciskało się w razie niebezpieczeństwa? Do cholery, ponuraku. Przecież są tęczowe tabletki, na każdym rogu stoi psychomat. Jest nas tyle, że nie ma miejsca na anomalie. Odrobina zrozumienia, czym jest nowoczesne społeczeństwo. Sieć połączonych węzłów, jak zerwiesz jeden, całość się sypie. Tak, załatwi go, zgniecie. Bo czuł to, tamten jest tchórzem.

Nie to, co strażnik, który chłodnym spojrzeniem pożegnał go w siedzibie IDD. Przeskanował go, nieruchomy jak grecka kolumna. Znał swoje miejsce i wartość, nawet szefowi potrafił pokazać, że trwa niezłomny na posterunku, gdzie nie ma miejsca na dziecięce zabawy. To był impuls, chciał wprowadzić tego bezimiennego obecnie strażnika w zakłopotanie, „przybijając piątkę”, ale tamten zachował się tak, jak powinien. Będzie musiał zwrócić na niego uwagę, tacy ludzie są potrzebni. Twardzi, zdyscyplinowani.

Bez maski Rozszerzonej Rzeczywistości ulica nawet w strugach deszczu wydawała się ponura i brudna. Dostrzegał zniszczone elewacje, zmatowiałe szyby. Pęknięcia idealnego świata pozbawionego zwyczajowego retuszu. Proste konstrukcje, nieprzystające do otoczenia, które jeszcze wczoraj postrzegał jako drzewa, krzewy. Karykaturalny obraz świata, do którego wtrącony został w nagrodę, która była jednocześnie ostrzeżeniem, jak może wyglądać życie, jeśli odpuści się w najbardziej nawet błahej sprawie.

Bezwiednie uniósł głowę i wzdrygnął się. Nie było widać gwiazd i nie mógł w intuicyjny sposób przebić się przez pokrywę chmur, śledząc uspokajający taniec satelitów. Nadspodziewanie mocno go to zabolało. Kiedyś, gdy zaczynał pracę w terenie jako początkujący agent, ścigał pewną dziewczynę. Nie pamiętał powodu. Erupcja wulkanu w odległej Islandii na kilka dni uwięziła ich na frankfurckim lotnisku. Usiadł naprzeciwko i po wyrazie jej twarzy zorientował się, iż rozszyfrowała go. Nie uciekała, nie panikowała. Dokończyła kawę i powoli podeszła. Nie była skończoną pięknością, lecz jej oczy cechowała niesamowita intensywność, blask, który niepokoił i pociągał. Ujęła dłoń W A Majora i zaprowadziła go do znajdującego się na terenie lotniska hotelu, w którym zakwaterowano pasażerów w oczekiwaniu na wznowienie lotów. Spali ze sobą i mieszkali, nie poruszając tematów zawodowych. Na pożegnanie uścisnęła mu dłoń, a on wyrzekł jedynie: „W końcu któreś z nas zginie”. Z goryczą posłała pozbawiony ciepła uśmiech.

Szedł śladem tych oczu — nieskończonej przestrzeni pełnej wesołych iskierek. Dopadł ją w jakimś azjatyckim mieście. Po prostu był szybszy, żadne z nich nie cofnęło ręki. Oczy, w których schowane było całe niebo, rozgwieżdżone i pulsujące energią, traciły blask. Ku jego zdumieniu zamiast bólu wypełniła je ulga. Naprawdę nie mógł sobie przypomnieć, czemu ją ścigali, ale wtedy nogi ciążyły mu równie mocno, jak teraz. Siłą woli zmuszał stopy do walki z grawitacją, eony mijały w takt powolnego marszu pośród zamierającego deszczu.

Dawno już opuścił tętniące życiem centrum i ledwo żarzące się lampy nie rozświetlały ciemności, wydzielając tylko małe wysepki lichego światła. Sceneria idealnie pasowała do przeczytanego gdzieś zdania, iż pomimo pozorów rozwoju żyjemy w epoce schyłkowej. A gdy zgaśnie ostatnie światło…

Zauważył ruch. Na skrawku trawnika dojrzał małe, pracowite stworzenie, niesamowicie szybkie. Zafascynowany przystanął, próbując przywołać z pamięci jego nazwę. Wiewiórka! Zdał sobie sprawę, że ponieważ komputer nie działa, zwierzę musiało być p r a w d z i w e. Inni piesi z rzadka mijali go, pochłonięci swoimi sprawami. Co najmniej w równym stopniu nie zwracali na siebie uwagi. Zwierzątko czyściło futerko. Naraz przechyliło łepek, zastygło i bezgłośnie znikło. Była to dosłownie zero-jedynkowa sekwencja, nieruchomy ssak i jego brak. Sam był zaskoczony własnym śmiechem, ale obecność stworzenia, które znalazło swoją niszę w niesprzyjających warunkach, natchnęła go otuchą. Rozejrzał się rozluźniony i zdał sobie sprawę, że otacza go pustka. Nieliczni przechodnie zbici w grupki obserwowali go z pewnej odległości. Ktoś krzyknął.

Odwrócił się i zrozumiał. Zostali ostrzeżeni, a on nie miał szans. Auto wbiło się w niego, przyciskając do ściany. Czas rozciągnął się w niemą sekwencję zatrzymanych obrazów. Szyba eksplodowała milionami odłamków błękitu. Bez trudu rozpoznał kierowcę o smutnej, pozbawionej emocji twarzy. Mój spokój również jest bezgranicznie nieskończony, pomyślał. Uśmiechnął się do srebrnego. Ciało zaczęło nadawać ból i już nie mógł skupić się na niczym innym.

Cytaty:

pl.wikipedia.org/wiki/Skąposzczety

pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Chambord

sciaga.pl/tekst/80382-81-co_to_jest_historia

pl.wikipedia.org/wiki/Logika

sjp.pl/dogmat

pl.wikipedia.org/wiki/Lobotomia

IDD://~

Grzegorz Patroń o sobie:

Urodzony w 1975 r. w Krasnymstawie wyznawca Philipa Kindreda Dicka.

Z prawdziwą przyjemnością zespół redakcji Silmaris ma zaszczyt zaprezentować ekskluzywny fragment najnowszej powieści Marty Krajewskiej, którego nie znajdziecie NIGDZIE indziej – poza książką.

Idź i czekaj mrozów

(fragment)

Marta Krajewska

Tej nocy niewielu położyło się spać, a z tych, którzy się położyli, niewielu zasnęło. Kiedy pierwsze promienie słońca wyjrzały zza szczytów i spłynęły w dolinę, wieś zatętniła życiem. Ludzie wychodzili z chat, szukali sąsiadów i wymieniali plotki. Komentowali, tworzyli nowe wersje zdarzeń, snuli przypuszczenia oraz, jak to zwykle bywa, opowiadali zupełne bzdury.

– To kara za spoufalanie się z bogami. Obraziliśmy ich i zesłali nam wilkołaka!

– Nie, to oni wracają, mówię ci!

– Przecież dziewczyna mówi, że to nie był wilkołak.

– A co ona wie?! Jej wianek potwór ukradł, więc może ona z nim w zmowie?

– Jej wianek? – zastanawiali się inni. – Ładnie nam tradycja pokazała, komu dziewczyna pisana…

I tak to domysły snuły się, a każdy wierzył w to, co chciał.

Tymczasem od lasu nadszedł zbrojny. Yarel miał na sobie mocno wczorajszą, czerwoną tunikę o poszerzanych rękawach obszytych zielono-złotym haftem, nietypowe dla Wilczej Doliny skórzane spodnie i wysokie buty. Szedł pewnym, równym krokiem, a miecz u jego boku kołysał się miarowo. Miedziane włosy, które wyzwoliły się spod tasiemki ściągającej je na karku, w wilgotnych od rosy strąkach opadały wokół twarzy. Kiedy wchodził między chaty, ludzie przerywali rozmowy, by na niego popatrzeć.

Mężczyzna przemierzył główną uliczkę i doszedł aż do studni przed domem kowala. Kiedy skierował się do gospody, dostrzegł wychodzącą stamtąd dziewczynę. W każdym jej ruchu znać było nieprzespaną noc. Dostrzegła go również i ze słabym uśmiechem skinęła mu na powitanie.

– Witaj, Vendo – przywitał się.

– Witajcie, panie Yarel – odparła. – A jednak poszliście go szukać.

– Mieliśmy zwracać się do siebie po imieniu. – Uśmiechnął się kącikami ust.

Przytaknęła kiwnięciem głowy.

– Rzeczywiście. Trudno się przyzwyczaić.

Nie była olśniewająca jak Stalla, zasadniczo nie nazwałby jej nawet piękną. Zwykła, zmęczona dziewczyna. Szare oczy, włosy ni to blond, ni to brąz, znoszona sukienka, zbyt praktyczna, by być atrakcyjną. Ale mimo to dziewczyna miała w sobie coś, co go zaciekawiło. Zauważył to już wczorajszego wieczora, jeszcze nad jeziorem, zanim zaczęła się ta cała historia z wilkołakiem. To, co usłyszał potem, tylko go w tym utwierdziło.

– Wilkołak!

Imira wyciągnięto z wody i po chwili Stalka, Jart oraz kilku chłopów cucili go na brzegu. Yarel, klnąc na czym świat stoi z powodu braku miecza, wpatrywał się w las po drugiej stronie brodu. Nie dostrzegał żadnego ruchu. Nie wyczuwał też niczego.

Od strony łąki nadbiegła dziewczyna o długich do pasa włosach. Potrąciła mężczyznę i przepchnęła się między zebranymi dokładnie w chwili, gdy Imir ocknął się, wypluwając haust wody. Przykucnęła przy nim, obejrzała naprędce głowę, rzuciła okiem na resztę – żadnych widocznych ran, poza czerwonym śladem na żuchwie i rozciętą wargą.

– Nic mu nie będzie. Zanieście go do gospody – zarządziła. – Przyjdę go obejrzeć, jak tylko zobaczę, co z panem Tinne.

Kończąc zdanie, już wstawała i biegła w stronę wsi. Nie zastanawiając się, Yarel ruszył za nią.

– Yarel!? – zawołała za nim Stalla płaczliwym, przestraszonym głosem.

– Muszę – odparł krótko. – Spotkamy się w gospodzie.

Potem odwrócił się i pognał za dziewczyną, która zdążyła już pokonać sporą część łąki. Wszyscy pędzili w stronę wsi i stopniowo niknęli w chatach.

Venda gnała dalej. Yarel był już przy niej, ze zdziwieniem spoglądając na chowających się ludzi. Wyglądali, jakby podążali za przećwiczonym na podobną okoliczność planem. Zaskoczenie minęło i teraz nawet nie krzyczeli, nawoływali jedynie dzieci i zaganiali je w bezpieczne miejsce.

– Jacy spokojni… Nie panikują? – krzyknął zaskoczony, ni to do siebie, ni to do dziewczyny.

Obrzuciła go zdziwionym spojrzeniem, jakby dopiero teraz zauważyła jego obecność.

– Panie, to jest Wilcza Dolina! Jeszcze niedawno ci, którzy na okrzyk „wilkołak” tracili głowy, tracili też życie. My jesteśmy potomkami tych, którzy zachowywali spokój i myśleli o tym, jak przeżyć. A teraz schowajcie się gdzieś.

Yarel zdębiał. Już nie pamiętał, kiedy ostatni raz ktoś go potraktował w ten sposób. Rozbawiła go ta sytuacja. Nie zdążył jednak nic odpowiedzieć, bo właśnie wybiegli na to, co wieśniacy nazywali ulicą, i prawie wpadli na kilkuosobową grupkę mężczyzn, podnoszących z ziemi wąsatego chłopa o sylwetce tura. Krew z rozbitej głowy zalewała mu twarz. Był nieprzytomny, a jakaś kobieta, prawdopodobnie żona, zawodziła płaczliwie, jakby była już na pogrzebie.

– Nie wyj, babo! – sztorcował ją jeden z chłopów. – Jak się będziesz tak darła, zaś tu wilkołaka ściągniesz.

Venda zatrzymała się, dysząc.

– To nie wilkołak – stwierdziła tonem nieznoszącym sprzeciwu. – Wilkołak rozszarpałby mu brzuch albo gardło, a nie walił po głowie.

– To był wilkołak! – Żona Tinnego płakała. – Widziałam coś kosmatego, uciekało właśnie za chatę kowala, jak wyszłam z domu! Tinne zatoczył się wtedy i o studnię głową wyrżnął!

– I stąd rana – warknęła dziewczyna. – Od studni, nie od potwora. Myślcie, ludzie, gdyby to naprawdę był jeden z wilkołaków, nie przestraszyłby się baby! Oboje już by nie żyli.

Trzy sekundy ciszy, jakie zebrani spędzili na myśleniu, zielarka potraktowała jako potwierdzenie, że się z nią zgadzają.

– Zanieście go do chaty – zarządziła. – Tę ranę trzeba zszyć, przyniosę narzędzia.

Podporządkowali się bez słowa sprzeciwu. Tylko żona Tinnego szlochała i biadoliła jak wcześniej. Tymczasem Venda odwróciła się na pięcie i skrzywiła niezadowolona, gdy na przeszkodzie wyrósł jej Yarel.

– Zaczekaj, panienko! – Chwycił ją za ramię, nim zdążyła go wyminąć. – Pójdę z tobą, pozwól tylko, że wezmę miecz z gospody.

Zawahała się chwilę, otworzyła usta, jakby chciała coś powiedzieć, ale ostatecznie tylko skinęła głową.

– Czekam, pospieszcie się, panie.

W chwilę później byli ostatnim ruchomym punktem krajobrazu, kiedy wpadając na ścieżkę prowadzącą pod las, zostawiali za sobą zamarłą w bezruchu wieś. Bór, ku któremu biegli, zdawał się być samą czernią i Yarel nie mógł się pozbyć wrażenia, że kryje w sobie wiele par ślepi i rzędy wygłodniałych kłów. A ponieważ znał się na swoim fachu, wiedział, że tak właśnie jest.

Dotarli do wtulonej między drzewa chatki. Minęli wiecznie otwierającą się furtkę i burego kota, który wyszedł im na powitanie, miaucząc z wyrzutem. Dziewczyna zignorowała go i jednym susem wpadła do domu. Po omacku zapaliła łuczywo i zatknęła je w szparę w stole. Zakręciła się po izbie, szukając czegoś zawzięcie. Nie używała nigdy torby opiekuna i nie pamiętała, gdzie ją rzucił.

W końcu zajrzała do skrzyni i z krzywym uśmiechem wyjęła niedużą sakwę.

– Możemy iść – stwierdziła.

Opuścili nieduże gospodarstwo i ruszyli ścieżką w dół. Venda prawie biegła i Yarel mocno wyciągał nogi, by za nią nadążyć.

– Nie musimy się tak spieszyć – odezwał się po chwili. – Ten człowiek nie wykrwawi się z powodu tak powierzchownej rany.

– Znacie się na leczeniu? – spytała zdziwiona. – Myślałam, że jesteście raczej człowiekiem miecza.

– Robiłem w życiu wiele różnych rzeczy – odparł, uśmiechając się pod nosem, a kiedy nie odpowiedziała, dodał: – To nie mógł być wilkołak. Dziś nie ma pełni.

Roześmiała się.

Dopiero po chwili dotarło do niej, że nie żartował.

– O, przepraszam – zmitygowała się szybko. – Mówiliście poważnie, prawda? No tak. Nie wiem, ile wiecie o miejscu, w którym się znaleźliście, ale u nas wilkołaki i inne stwory biegają po okolicy przy każdej fazie księżyca. Zawsze tak było. I teraz spieszymy się do wsi nie dlatego, że Tinnemu zagraża niebezpieczeństwo. Chodzi o to, że dopóki jesteśmy tak blisko lasu, to może ono grozić nam, rozumiecie?

– Rozumiem – odparł po chwili. – Rozumiem, że w to właśnie wierzycie. Doświadczenie jednak mówi mi, że potwory w dziewięciu na dziesięć przypadków okazują się wytworami ludzkiej wyobraźni.

W ciemnościach Venda wzruszyła ramionami, co bardziej wyczuł niż zobaczył.

– Cóż – rzuciła sarkastycznie – moje doświadczenie mówi mi coś zupełnie przeciwnego.

Weszli już między pierwsze chaty. Gospoda i dom Tinnego znajdowały się dokładnie na przeciwległym krańcu osady, więc musieli jeszcze pokonać główną ulicę.

– Chętnie posłuchałbym o tych doświadczeniach. – Yarel uśmiechnął się pod nosem. – Jest panna inna niż mieszkańcy doliny, których do tej pory spotkałem. Nawet wyraża się panienka inaczej – stwierdził półgłosem. Czuł na sobie spojrzenia ludzi podglądających ich przez szpary w ścianach chat, przyczajonych w izbach o wygaszonych łuczywach. – Pomimo młodego wieku potrafi panna sprawić, że ludzie… słuchają.

Parsknęła cicho.

– Mylicie się. Nie jestem taka młoda i niestety nikt mnie nie słucha. I proszę nie zwracać się do mnie „panno”. Nikt tu tak do nikogo nie mówi. Mam na imię Venda.

– Oczywiście, Vendo, w takim razie zechciej również mówić do mnie po imieniu. Jestem Yarel.

Dziewczyna skinęła.

– Dobrze. Jesteśmy na miejscu. Dziękuję za opiekę.

Odwróciła się i zapukała do drzwi. Dokładnie w tym samym momencie nad doliną poniosło się samotne wilcze wycie.

Obydwoje zadarli głowy do góry. Gospoda robiła wrażenie przerażająco drobnej w porównaniu z pionową skałą, która wyrastała za nią. Na szczycie tej skały, uwieszone niczym ponure ptaszysko, tkwiły wystrzępione zarysy ruin.

– To stamtąd – stwierdził mężczyzna.

– Tak – odparła zielarka dziwnym, jakby zadumanym tonem.

Próbował dojrzeć wyraz jej twarzy, ale bezskutecznie.

– Pewnie ten wilkołak znad jeziora – mruknął.

– Wilkołaki nie biją chłopaków po mordach i nie uciekają przed niczyimi żonami – odparła cierpko. – To nie wilkołak, tylko…

– Tylko co? – spytał, lecz dziewczyna jedynie zmierzyła go nieufnie wzrokiem i nie odpowiedziała. – Pójdę poszukać tego stwora – oznajmił więc po chwili, ruszając w stronę wzgórza.

– Nie! – prawie krzyknęła i natychmiast tego pożałowała.

Yarel zmarszczył brwi. Jakiś mały dzwoneczek w jego głowie właśnie zaczął dzwonić.

– Dlaczego? – spytał ostrożnie.

Nie otrzymał odpowiedzi, bo drzwi chaty otworzyły się właśnie lekko i przez szparę wypłynął wąski snop światła, osłanianego czyjąś dłonią.

– To ty, Vendo? – Usłyszeli męski głos. – Czemu nie wchodzisz?

– Już wchodzę – odparła z wyraźną ulgą, ale, znikając w chacie, odwróciła się jeszcze do Yarela. – Proszę się schować. Bieganie po lesie nie sprowadzi niczego dobrego.

Uśmiechnęła się do niego w słabym świetle i cicho zamknęła drzwi.

Pozostawiony na opustoszałej uliczce mężczyzna zastanawiał się kilka sekund, nasłuchując odgłosów nocy. Mógł odwrócić się i odejść. Wrócić do gospody, do Stalki, która pewnie potrzebowała teraz jego obecności i wiedzy. Mógł też poddać się instynktowi i spróbować się dowiedzieć, czy w opowieściach o Wilczej Dolinie jest jeszcze choć krztyna prawdy.

Powiał ciepły wiatr od szczytów, pachnący wiosną i topniejącym wysoko w górach śniegiem. Yarel odwrócił się i ruszył do gospody.

Ponowne wycie samotnego wilka zabrzmiało niczym wyzwanie.

Zatrzymał się. Wyciągnął miecz z pochwy i, zmieniając zdanie, bezgłośnie ruszył w stronę lasu.

Stali przed karczmą, oboje zmęczeni po nieprzespanej nocy.

– Niczego nie znalazłem – rzekł z lekkim uśmiechem. – Żadnych potworów, żadnych wilkołaków. Nic.

Wzruszyła ramionami, uśmiechając się słabo. Cienie pod jej oczami pogłębiły się od tego.

– No to tylko się cieszyć, prawda? Bogowie cię widocznie lubią.

– Tak, chyba tak… A jak tamci dwaj? Wydajesz się… poirytowana?

Venda pokiwała powoli głową.

– Nic im nie będzie, muszą tylko odpoczywać, bo dostali po głowach. Ja też potrzebuję snu, ledwo patrzę na oczy. A ty powinieneś zobaczyć się z panią Stallą, martwiła się o ciebie.

– Martwiła się?

– Tak, wyklinała cię przez całą noc. Ludzie tracą tyle czasu tylko wtedy, kiedy im naprawdę zależy. – Ziewnęła szeroko, przysłaniając dłonią usta. – Pójdę już, moja krowa nie była dojona i nic nie jadła od wczorajszego popołudnia.

Gdy go mijała, zawahał się przez chwilę, ale ponieważ nie dawało mu to spokoju, zapytał:

– Vendo, dlaczego nie chciałaś, bym szukał tamtego wilka? Wczoraj wieczorem, kiedy wył w ruinach.

Zatrzymała się z ociąganiem. Była naprawdę bardzo zmęczona.

– Nie chciałam, żebyś szedł tam w środku nocy zupełnie sam. Możesz nie wierzyć w nasze potwory, ale kilka dni temu pochowaliśmy chłopaka, którego coś rozszarpało w lesie, oraz mężczyznę, który wrócił z zaświatów jako żywy trup. Tego akurat widziałam na własne oczy. Mamy tu cały cmentarz poświęcony tylko potworom i nie sądzę, żeby wszystkie były wiejskimi zabobonami. Chociaż, oczywiście, w to też nie musisz wierzyć. A teraz wybacz, ale mam niewiele czasu na sen.

– Oczywiście – zmitygował się. – Przepraszam, że cię zatrzymuję. I dziękuję za troskę.

Pokiwała głową i powlokła się w swoją stronę.

Czuła na sobie spojrzenia ludzi opartych o płoty, kłaniających jej się z daleka z jakimś nowym szacunkiem w oczach. A nic takiego przecież nie zrobiła, tylko to, do czego była przyuczana od dziecka. I nawet nie było to nic poważnego. Tinne miał rozciętą głowę i panikującą żonę. A Imir siniaka na pół twarzy i przeziębienie od łażenia w jeziorze.

Imir. Kiedy tylko zaczynała o nim myśleć, powracało uczucie rozdrażnienia.

I sama już nie wiedziała, czy jest zła na niego, że tak głupio się w niej zadurzył, czy na siebie, że przez tyle czasu tego nie widziała.

I jeszcze ta nocna, zupełnie niepotrzebna rozmowa…

– Vendo, jesteś nareszcie! – Stalla powitała ją w progu karczmy.

Było bardzo późno. Albo raczej bardzo wcześnie, bo niewiele czasu pozostało już do świtu. Venda skończyła opatrywać Tinnego i ogarnęło ją zmęczenie, ale starała się, by nie było tego po niej widać. „Ludzie tracą zaufanie do zmęczonych zielarzy – mawiał opiekun. – Będą ci wtedy patrzeć uważniej na ręce, a przecież i tak nie rozumieją tego, co robisz”.

– Jak się czuje Tinne? – spytał Jart.

Uśmiechnęła się, a jednocześnie uważnie przyjrzała zgarbionemu karczmarzowi. Wyglądał, jakby wciągu kilku dni przybyło mu dziesięć lat, i nie wszystkie zmiany można było zrzucić na karb zmęczenia i lęku o syna.

– Miał tylko rozbitą głowę – odparła. – Efekt miodu i podstępnego ataku studni. Podejrzewam, że kosmate „coś”, widziane przez jego żonę, to był pies, który podciął panu Tinnemu nogi. Wilkołaki nie poprzestają na rozbiciu komuś głowy i kradzieży wianka, prawda? – Zaśmiała się krótko.

– W takim razie kto zaatakował Imira? – przytomnie spytała Stalla.

Venda postanowiła udać, że tego nie słyszała.

– Ale wy wyglądacie za to na zmęczonego – mówiła dalej do Jarta. – Czy bóle nadal dokuczają?

Karczmarz wzruszył niepewnie ramionami, machnął ręką.

– Tak, niestety, tamten eliksir nie pomógł na długo. W dzień nie jest najgorzej, ale nocami męczą mnie straszne sny, bóle pleców, ramion, głowy… szkoda gadać. – Skrzywił się. – Chciałem nawet posłać Imira po ciebie, ale nocami boję się puszczać go pod las.

– Obejrzę was, zbadam, jak należy, i zobaczymy. Jeśli chcecie, nawet tej nocy, zaraz.

Pokiwał głową i widać było, że bardzo się ucieszył. W jego dziwnie rozmytych oczach pojawiło się światełko nadziei, że ból się skończy.

Stalka przysłuchiwała się ich rozmowie, stojąc z boku i uprzejmie milcząc. Venda obserwowała ją kątem oka, ale nie potrafiła nazwać emocji, z jakimi kobieta spoglądała na chorego, cierpiącego mężczyznę, który oficjalnie nadal był jej mężem.

– W takim razie – stwierdziła zielarka, wciąż lustrując Jarta z góry do dołu – porozmawiamy, jak tylko zajrzę do Imira, dobrze?

Karczmarz uśmiechnął się zadowolony, a Stalla odprowadziła ją do schodów wiodących na górę. Gospoda była jedynym budynkiem w dolinie, który w ogóle posiadał piętro. Dobudowano je już w dzieciństwie Vendy, kiedy Jart zaprzyjaźnił się z opiekunem i dał się urzec jego opowieściom o gospodach zza gór.

Dziewczyna starała się wspinać lekko, by nie okazać zmęczenia, ukrywając w przedramieniu szerokie ziewnięcie.

– Co za noc… – Stalla kręciła głową, prowadząc ją do pokoju Imira. – Same strachy w tych górach. Wilkołaki, tajemnicze choroby, sny…

– To prawda – uśmiechnęła się Venda. – Witajcie w domu, pani Stallo.

– A Yarela nie ma? Pobiegł za tobą nad jeziorem.

– Tak, ale potem rozstaliśmy się tu pod drzwiami. Ja poszłam do Tinnego, myślałam, że on… – zawahała się. – Nie wrócił do gospody?

Stalka pokręciła głową, uważnie patrząc jej w twarz.

– W takim razie poszedł szukać wilkołaka – zakończyła Venda cicho.

Żona karczmarza najpierw wzięła głęboki wdech, a potem szybko wyrzuciła z siebie wściekły potok przekleństw, wszystkie co do jednego pod adresem Yarela oraz niewyczerpanych pokładów jego głupoty. Venda nie słyszała takiej wiązanki od czasów, kiedy opiekun próbował zrobić półkę na garnki i uderzył się w palec.

– Pójdę do Imira – przerwała Stalli i wślizgnęła się do pokoju za jej plecami.

Pokoik był maleńki, bez okien, z ostrym skosem sufitu schodzącym od drzwi w stronę posłania Imira. Urządzony został również bardzo skromnie, bo jego właściciel większość czasu spędzał na dole, w karczmie. Na skrzyni w rogu palił się nieduży, gliniany lampion, budząc migoczące cienie pod sufitem.

Imir nie spał. Kiedy weszła, uśmiechnął się, uszczęśliwiony. Od razu zastanowił ją ten blask w jego zielonych oczach. Miał zapuchnięte pół twarzy, rozbitą wargę i z pewnością bolało go przy każdym słowie, a mimo wszystko sprawiał wrażenie, jakby nie miało to żadnego znaczenia. Nie był ranny, tylko poobijany. Mężczyźni potrafili gorzej nakłaść sobie po gębach po kilku głębszych i gdyby nie okoliczności, w jakich chłopak dostał po głowie, Vendy pewnie nikt by nie wzywał.

– Przyszłaś – ucieszył się.

– Tak. Twoja matka odchodzi od zmysłów, ale widzę, że czujesz się dobrze.

Zdjęła ciepły już opatrunek z jego policzka i zamoczyła go ponownie w zimnej wodzie, pozostawionej przez Stalkę w misce na stoliku.

– Złapałem twój wianek! – Chłopak podniósł się, by móc na nią popatrzeć.

– No właśnie – starała się mówić swobodnie, choć czuła się dziwnie skrępowana. – Czy pamiętasz, kto cię wtedy napadł?

– Nie. – Zmarkotniał. – Kto to był? Restko?

– Nie, oszalałeś?! – Zaśmiała się nerwowo. – Nikt nie wie, kto to był. Ludzie sądzą, że to wilkołak, ale przecież wilkołak raczej…

– Pamiętam wilcze oczy… – Wbił wzrok w sufit. – Ale czy to możliwe?

– Nie wiem, Imir.

Zapadła cisza, którą każde z nich wypełniło swoimi myślami.

To, co powiedział chłopak, potwierdziło tylko przypuszczenia Vendy. A właściwie chyba nawet nie przypuszczenia. Wiedziała, kto nie pozwolił Imirowi wrócić z brodu z wiankiem. Ale nie wiedziała, dlaczego.

– To nic – pierwszy odezwał się syn karczmarza. – I nie zmienia to faktu, że złapałem twój wianek. Teraz mogę ci powiedzieć, że… ja… – zaczął się jąkać.

– Przestań, Imir – przerwała mu szorstko.

– Dlaczego?

– Bo ja nie chcę tego słuchać.

Znów zapadła cisza, ale tym razem bardzo niezręczna.

Dziewczyna przyłożyła świeży kompres i szybko spakowała swoje rzeczy.

– Ale… – jęknął Imir, widząc, że zielarka zbiera się do wyjścia. – Wianek czekał na mnie i…

– I co? – warknęła poirytowana. – Gdzie jest teraz? Imir, proszę cię, przestań. Ja nie chcę tego wiedzieć. Mój wianek popłynął sobie dalej, a ja nie wyjdę za mąż w tym roku, jasne?

– Ale ja miałem twój wianek, Venda!

– Tak, wiem! – krzyknęła mu w twarz. – Ale już nie masz – opanowała się, westchnęła, zupełnie niepotrzebnie wygładziła spódnicę. – Idę zbadać twojego ojca, nic tu po mnie. Zimne okłady to wszystko, czego ci potrzeba.

Teraz czuła się fatalnie.

Po rozmowie z Yarelem wróciła do domu i szybko odbębniła obowiązki w oborze, myślami będąc daleko. Jartowi nie pomagało jej lekarstwo, a objawy nie pasowały do żadnej znanej dziewczynie przypadłości. Bardzo ją to martwiło ze względu na sympatię, jaką darzyła karczmarza, oraz również odrobinę ze względu na własną dumę. Przejrzała wszystkie zielniki opiekuna i obydwie księgi o magii, jakie posiadał. Długo szukała tajemniczego, czerwonego tomiszcza, ale nigdzie nie mogła go znaleźć. Chata nie była wielka i liczba skrytek musiała być ograniczona, opiekunowi widać jednak bardzo zależało, żeby jego wychowanka nie przeczytała tych zapisków.

Zapisków, po które wrócił nawet z zaświatów.

Wzdrygnęła się na to wspomnienie.

Powoli zaczynała rozważać pomysł, że na karczmarza rzeczywiście rzucono urok albo uwzięła się nań jakaś zmora. Zbadała go w nocy, ale nagromadzenie różnorodnych objawów utrudniało rozpoznanie choroby. Zaaplikowała więc Jartowi łagodny wywar nasenny, żeby wreszcie trochę wypoczął. Zostawiła też w okiennicach kolce dzikiej róży i obsypała posłanie solą, a w kątach poustawiała miotły. Jeśli bóle pochodzą od upiora, pomieszczenie powinno być dobrze chronione, a Venda zyska na czasie.

Musiała się jednak spieszyć z diagnozą i czuła, że przydałaby się jej pomoc. Nie miała już obok siebie doświadczonego opiekuna, który był nieznośny, ale wiedzą przewyższał nawet wiedźmę spod skały.

Ach właśnie, wiedźma...

Zielarka zamarła w pół ruchu. Czuła się bezradna wobec choroby karczmarza, ale czy aż tak, by prosić wiedźmę o pomoc?

Bijąc się z myślami, zrzuciła baranie skóry na podłogę przy palenisku i ułożyła się wygodnie, jednak choć była bardzo zmęczona, długo przewracała się z boku na bok, wzdychając i mrucząc cicho do siebie.

A gdy wreszcie zasnęła, we śnie zobaczyła otwarte drzwi do obórki i wilka, który wybiegł z niej i oddalił się w stronę lasu. Czując narastający strach, weszła do środka. Opiekun leżał tuż przy drzwiach, twarzą do ziemi. Uklękła i odwróciła go ku sobie, a wtedy spojrzała wprost w martwą twarz Jarta.

– Co powiedziała Venda? – spytała Stalka, wchodząc niepewnie do kuchni.

Jart zmywał akurat naczynia.

– Na razie będę żył – burknął. – Jeszcze poczekasz.

– Poczekam? Na co?

– Aż mnie wyślą do Nawii. Pójdę w ziemię, to i karczma będzie twoja i będziecie wreszcie mogli zamieszkać w jednym pokoju z tym…

– Co ty gadasz? – oburzyła się wściekle. – Wcale nie chcę twojej śmierci!

– Tak? To po cholerę wróciłaś właśnie teraz?

– A myślisz, że wiedziałam, że chorujesz? Heroldzi nie objeżdżają świata z wieściami o bólach karczmarza Jarta z Wilczej Doliny.

– Ach, prawda – sarknął. – Jestem przecież nikim w porównaniu z tamtym kogucikiem przy mieczu.

– Nie jesteś… – zaczęła, ale urwała, by się uspokoić. Odetchnęła głęboko i dopiero zaczęła: – Z Yarelem łączy mnie tylko wspólna podróż. Pomaga mi. Nie sypiamy ze sobą.

– Nie wierzę – burknął karczmarz.

Parsknęła i zrezygnowana pokręciła głową, a Jart łypnął na nią trochę niepewnie, wycierając dłonie ścierką.

– Oczywiście – dorzuciła cierpko. – Powinnam była wiedzieć.

– A jak mam wierzyć? – warknął karczmarz, choć jakoś już mniej agresywnie. – Przyjeżdżasz z jakimś wielkoludem po tylu latach i jeszcze taka wycudaczona.

– Jaka?

– No taka… – Zawahał się, szukając odpowiedniego słowa, aż w końcu uspokoił się i rzucając ściereczkę, mruknął zrezygnowany: – Piękna.

Stallę zatkało i przez chwilę, gdy podniosła wzrok, ich spojrzenia skrzyżowały się, a w powietrzu zapachniało jakoś tak, jakby czas cofnął się o kilkanaście lat.

– Taka piękna – powtórzył Jart. – Nic się nie zmieniłaś. Tylko ja… Szkoda gadać.

Uśmiechnęła się promiennie i już miała coś odpowiedzieć, kiedy z sali dobiegło tubalne wołanie kowala.

– Jart, jesteś tam, na Welesa?! Piwa dawaj!

Stalka energicznie zastąpiła mężowi drogę i stanęli nagle tak blisko, że poczuła, jak budzi się między nimi coś z dawnych uczuć.

– Ja pójdę – rzuciła. – Widzę, że źle się czujesz, Jart... W końcu to również mój dom, a ja muszę coś ze sobą zrobić, bo myślenie do końca pomiesza mi w głowie. Będę pracować z tobą w gospodzie, zgoda?

– Piwa! Jart, gdzie cię demony porwały? – krzyk nie ustawał.

Karczmarz po chwili skinął głową.

– Zgoda.

Wiosenny las tętnił życiem, świergotem ptaków i szumem wiekowych drzew. Słońce przebijało się między gałęziami, chcąc zerknąć, co dzieje się w dole, pod paprociami i w zaroślach. Złote promienie muskały spragnione ciepła jagody i tegoroczne pędy sosen i świerków.

Rzadko uczęszczaną ścieżką Atra dotarła aż na sam skraj bagnistej ziemi okolonej płotem, gdzie pod starym dębem tkwiła kamienna kapliczka zapomnianego bożka. Szum wielkiego drzewa zawsze dobrze ją nastrajał, zapraszał, by przysiadła wśród jego konarów, oparła głowę o jeden z chropowatych korzeni, odprężyła się, zasnęła… Tym razem jednak minęła je, wkraczając na cmentarną ziemię, pomiędzy zapuszczone groby, wolno zatapiające się w miękkiej ziemi pod swoim własnym ciężarem.

Z westchnieniem otarła łzy z twarzy, przysiadła na jednym z nich.

Czemu płaczesz, zielonooka? – zaszumiał głos w jej głowie. Czuła obecność kilku istot, niewidzialnych za dnia, którą wyczuwali jedynie nieliczni, obdarzeni swoistym darem, tak jak ona. Wiedziała, że obserwują ją ze swych grobów, a to poczucie sprawiało, że w ciepły dzień dostawała gęsiej skórki.

– Mam wyjść za mąż – odpowiedziała niezbyt głośno.

Oddajesz się jakiemuś mężczyźnie? Żywemu? W szumie głosów poczuła irytację.

– Nie – zapewniła szybko. – Ja nie chcę, ale mimo to niedługo oddadzą mnie wbrew mej woli.

Powietrze na cmentarzu zgęstniało. W nierealnej atmosferze tego dziwnego miejsca czuła wciąż pojawiające się nowe istnienia. Upiory. Wąpierze. Wilkołaki. Demony. Znała je wszystkie. Wszystkim dawała doznać ciepła swojego ciała. Od każdego z nich dostawała nieziemską, nierealną, wyuzdaną przyjemność. Znała dotyk ich chłodnych dłoni, uścisk szponów, smak rozdwojonych języków.

Od samego wspomnienia przeszedł ją dreszcz pożądania.

Jesteś nasza, zielonooka – wyszeptały demony. Poczuła ich dotyk jak muśnięcie wiatru na głębokim dekolcie sukienki. Twój mąż legnie w ziemi!

– Nie! – Pokręciła głową gwałtownie. – To nie jest sposób. Wybiorą mi innego.

Szum głosów w głowie narastał, otumaniając ją i odurzając. Odchyliła się do tyłu i położyła na cmentarnej ziemi. Zamknęła oczy, wolnym ruchem podciągając sukienkę coraz wyżej. Dotyk chłodnych dłoni pełznął po białej skórze ud, z towarzyszeniem narastających warczeń i szmerów.

Jesteś nasza, zielonooka.

– Jestem… – odparła, prężąc się. – Jestem wasza...

Zamruczały zadowolone, coraz namiętniej pieszcząc jej chętne ciało.

Świat dowie się, że tak jest – szepnął głęboki głos z zamierzchłych czasów. Świat zobaczy nasz znak.

Atra jęknęła, gdy szponiaste łapy unieruchomiły jej nadgarstki, a lodowate języki prześlizgnęły się po nagich sutkach. Inny stwór mocno chwycił ją za biodra, wbijając się w nią z grobowym milczeniem. Kolejne głosy zaszemrały, garnąc się do jej wdzięków, a dziewczyna jęknęła znowu i znowu, kołysana spazmatycznymi ruchami.

Demony były wszędzie.

I chciała, by trwało to wiecznie.

– Mam nadzieję, że to nie potrwa długo – westchnęła przesadnie Stalka, posyłając Yarelowi wymowne spojrzenie. – Nie spałam całą noc. Jeśli dziś nie położę się o rozsądnej porze, jutro będę wyglądać jak upiór.

Mężczyzna uśmiechnął się półgębkiem. Stał oparty o kontuar i od niechcenia obserwował schodzących się na naradę ludzi.

Do karczmy weszła zielarka. Gdy tylko zamknęła za sobą drzwi, wśród chłopów zebranych przy długim stole na podwyższeniu gwałtownie zmieniła się atmosfera.

Jart właśnie kończył dolewać miodu nowo przybyłym, więc z dzbanem w dłoni podszedł się przywitać. Yarel nie słyszał, co mówili, ale dziewczyna pokiwała głową, strapiona. Powinna lepiej udawać, że panuje nad sytuacją, pomyślał.

Karczmarz wskazał gestem stół narad i Venda z ociąganiem ruszyła w tamtą stronę, witając się z chłopami z daleka. Jart wskazał jej wolne miejsce na ławie, a gdy usiadła, stanął tuż za nią, opierając się o drewniany słup i nerwowo ściskając w dłoniach pusty dzban.

Yarel rozsiadł się wygodniej na twardym stołku i pociągnął miodu z kubka. Nie bardzo wiedział, co się dzieje, ale sądząc po ogólnym wrażeniu wyczekiwania i skrępowania, zapowiadało się ciekawie.

– Wiesz, Vendo, że po śmierci twojego ojca musimy obrać nowego opiekuna dla doliny – zaczął dosyć młody chłop o twarzy ogorzałej wiatrem i ogniście rudych włosach, sterczących jak wiecheć słomy. Obok niego siedziała kobieta o urodzie rusałki i błyszczącymi oczyma wpatrywała się z nadzieją w Vendę.

Młoda zielarka skinęła spokojnie głową.

Yarel nachylił się konspiracyjnie do Stalki, nie spuszczając wzroku z zebranych.

– Opiekun rządzi wioską, tak? – upewnił się szeptem.

– Nie, nic z tych rzeczy. – Stalla potrząsnęła swoją zgrabną główką. – Doliną rządzą mieszkańcy. Zbierają się i ustalają coś, jak widzisz zresztą. – Machnęła dłonią w kierunku stołu na podwyższeniu.

– Naprawdę? – zdziwił się szczerze. – Jakże... sielsko. Znam kilku mędrców, którym bardzo by się to spodobało – mruknął z przekąsem.

– Ta zabita dechami wiocha to żywe przeciwieństwo sielanki. Tu wszędzie czyhają na ludzi jakieś stwory, upiory i inne poczwary. – Wywróciła oczyma zdegustowana. – Jeszcze z dawnych czasów tyle się tu tego zostało. Kiedy rządzili nami wilkarzy, rozpleniło się tu tego ścierwa jak komarów w lecie.

Yarel słuchał jednym uchem, starając się nie stracić wątku. Szczęśliwie chłopi przy stole ciągle jeszcze krążyli wokół wyjaśnień.

– Nie mamy już w dolinie drugiego takiego jak twój ojciec – podjął wiecznie kaszlący chudzielec, na co część stołu zamruczała z aprobatą, a druga część prychnęła lekceważąco.

– Wieś musi mieć opiekuna – powtórzył jak samograj rudzielec.

– Na Swaroga, do rzeczy! – uciszył wszystkich ogromny chłop, którego ludzie nazywali najczęściej, po profesji, po prostu kowalem.

Wszyscy, łącznie z Vendą i siedzącymi przy szynkwasie Yarelem i Stalką, zwrócili się w jego stronę.

– Jesteś córką opiekuna – zaczął nerwowo wielkolud, stwierdzając fakty. – Znasz się na ziołach.

– I na stworach – podrzucił ktoś.

– I na stworach – powtórzył kowal. – Nikogo lepszego nie znajdziemy w dolinie, więc wybraliśmy ciebie. Taka jest nasza wola i wola duchów, co nam same wskazały, że im miłą będziesz.

– Tak! Tak jest! – przytaknęli ochoczo zebrani. Siedzący z boku Yarel zauważył, że poweseleli znacznie, zadowoleni, że ktoś wreszcie wygłosił tę kwestię. Najwyraźniej proszenie o cokolwiek tak młodego człowieka, a do tego dziewczyny, było dla starszyzny trudne.

Venda oniemiała i nie udało jej się tego ukryć. Jeśli ktoś spodziewał się dziewczęcego pisku i wieszania się dorosłym na szyjach ze szczęścia, to się przeliczył.

– Dziękuję za wasze zaufanie – powiedziała w końcu poważnym tonem, patrząc już spokojnie kowalowi w oczy. – Ale nie.

Yarel wychwycił uśmiech na ustach Jarta, przez cały czas wbijającego wzrok w czubek głowy Vendy.

– Jak to „nie”?! – obruszył się kowal, czerwieniejąc na twarzy. – Zostałaś wybrana!

Venda wstała od stołu z zaciętą miną.

– Nie – powtórzyła spokojnie. – Wybierzcie kogoś innego.

– Demony chcą ciebie! – Kowal walnął pięścią w stół, a dziewczyna posłała mu nienawistne spojrzenie.

– Demony? – syknęła, hardo podrzucając głową. – A co wy wiecie o demonach?

Ta bezczelność ostatecznie go rozsierdziła. Zerwał się z ławy z impetem i przechylając się przez stół, warknął:

– Wszyscy wiedzą! Opiekun przyszedł do ciebie po śmierci, naznaczył cię! I wianek twój wilkołak wyłowił! Nieprawda to może?

Kątem oka Yarel zauważył, że Stalka jęknęła z przejęcia, przyciskając dłoń do ust. Wojownik próbował nadążać za tokiem myślenia tych ludzi, ale nie potrafił. Zbyt wielu rzeczy nie rozumiał.

– Więc to źle być opiekunem? – spytał towarzyszki.

Minstrelka zmierzyła go takim wzrokiem, jakby był czteroletnim dzieckiem, odrywającym mamę od fascynującego przedstawienia.

– To zaszczyt – odparła. – Ale niebezpieczny. Przysięgasz bogom, że będziesz bronił doliny przed wszystkimi stworami nocy, a to znaczy, że po kilku latach albo giniesz, albo stajesz się tak zgorzkniały, że serce zmienia się w głaz. Och, biedna Venda!

Tymczasem zielarka wcale nie wyglądała, jakby miała dać sobie zrobić jakąkolwiek krzywdę. Po prostu stała z zaciśniętymi pięściami i lekko przechyloną głową, bez słowa pozwalając starszyźnie przytaczać swoje argumenty.

– Wieś bez opiekuna jest bezbronna, przecież wiesz – tłumaczył względnie spokojnie rudzielec, a jego żona kiwała z powagą głową. – Już teraz domowiki psoty zaczynają robić, a dopiero kilka dni od jego śmierci minęło.

– Olestko mówił mi wczoraj, że latawicę za oknem widział w nocy – wzburzył się kaszlący, który sam wydał się Yarelowi pierwszym kandydatem na chodzącego trupa. – Tak jawnie już między chatami latają!

– Cicho siedź, Stojan! – zgasił go warknięciem barczysty chłop, który, jak pamiętał Yarel, wyrżnął podczas święta w studnię za sprawką wilkołaka. – Nie wyjeżdżaj tu teraz z fantazjami nocnymi Olestka. Dziewczyna czasu potrzebuje, zastanowić się musi. Tak, Vendo?

Dziewczyna spojrzała na Tinnego z westchnieniem.

– Posłuchajcie – rzekła. – Wymagacie ode mnie zbyt wiele. Ja wiem, co to znaczy być opiekunem, mieszkałam z nim całe życie.

– No właśnie! Dlatego też to musisz być ty.

– Ale ja nie dam sobie rady! – warknęła agresywnie.

– Tak ci się zdaje, każdy z nas się boi – rudzielec machnął ręką.

Venda skrzywiła się, czy to wściekła, czy zrozpaczona.

– Nie! – Pokręciła głową. – Ja nie jestem taka, jak mój ojczym. Wybierzcie kogoś innego.

Odwróciła się na pięcie i, ku frustracji obserwujących ją ludzi, szybkim krokiem wyszła z gospody.

W grobowcu powiało nadzieją

Piotr Dudek

Po „Metro 2035” Dymitra Głuchowskiego sięgnąłem oczywiście z ciekawości. Lecz obiektem mojego zainteresowania nie były dalsze losy Artema i jego towarzyszy z moskiewskiego podziemia, a odpowiedź na pytanie, czy autor wyciągnął wnioski ze swoich poprzednich błędów.

Moskwa, dwie dekady po nuklearnej zagładzie, której ani przyczyn, ani prawdziwych skutków ostatni żyjący mieszkańcy stolicy nie znają. Bo poznać nie chcą. Za bardzo przesiąknęli już bowiem moskiewskim metrem, które ongiś stało się ich wybawieniem, później domem, a teraz także grobowcem; smród, ciemności, ciasnota, wieczny głód i niebezpieczeństwa dyszące w kark na każdym kroku stały się ich chlebem powszednim. Przyzwyczaili się do takiego życia, a nawet je zaakceptowali.

Wszyscy, prócz jednego.

Artem, bohater „Metra 2033”, mimo upływu dwóch lat od wypełnienia misji powierzonej mu przez Huntera, nadal nie potrafi pogodzić się z tym, że niechcący zaprzepaścił możliwość ofiarowania ocalałym „lepszego jutra”. Dlatego z narastającą obsesją pragnie odkupić swoje winy i dać mieszkańcom metra jeszcze jedną szansę. A tej upatruje w — pozornie — złudnej nadziei, że świat nie skończy się w Moskwie wraz ze śmiercią ostatniego żyjącego w podziemiach „morloka”. Szaleńcze, a przy tym bezowocne próby nawiązania kontaktu z ocalonymi z innych zakątków świata prowadzą do coraz ostrzejszego konfliktu między Artemem a jego rodziną i przyjaciółmi z macierzystej stacji — WOGN-u. I właśnie w chwili, gdy w relacjach między bohaterem a jego bliskimi dochodzi do prawdziwego kryzysu, na scenę wkracza Homer, niespełniony pisarz, którego mieliśmy okazję poznać w „Metro 2034”.

Starzec trafia na WOGN, ponieważ pragnie poznać i spisać dzieje człowieka, który pokonał Czarnych i ocalił metro. By to osiągnąć, zawiera z Artemem nietypową umowę, w wyniku czego obaj ruszają w kolejną długą i bardzo niebezpieczną podróż w głąb moskiewskiego piekiełka.

Jednak wyprawa, na którą Głuchowski zaprasza w najnowszej odsłonie „Metra”, znacząco różni się od tych, które przyszło czytelnikowi odbyć na kartach poprzednich części cyklu. Nie jest to już — jak w „Metro 2033” — prosta, wręcz naiwna „przygodówka”, niemal w całości oparta na rozwiązaniu deus ex machina. Bohater-wybraniec nie wędruje do celu niemal jak po sznurku, raz za razem unikając śmierci w ostatniej dosłownie chwili dzięki niekończącemu się — i niezwykle irytującemu — ciągowi szczęśliwych zbiegów okoliczności. Nie jest to także koszmarnie przegadana i nudna, całkowicie pozbawiona klimatu i sensacyjnego zacięcia poprzedniczki, a przy tym utrzymana w konwencji pseudofilozoficznego bełkotu epopeja, jaką było „Metro 2034”.

Nauczony już niezbyt przyjemnymi doświadczeniami z poprzednich wędrówek po „Metrze”, zadrżałem, kiedy ta nieszczęsna para — Marionetka i Nudziarz, w ręce którego autor złożył narrację drugiej części cyklu — postanowiła połączyć siły. Pierwsze strony powieści zdawały się potwierdzać wszystkie moje najgorsze obawy co do tego, czym „Metro 2035” może się okazać. Szybko jednak przekonałem się, że tym razem autor sprostał trudnemu zadaniu i dorósł wreszcie do legendy otaczającej zarówno jego samego, jak i uniwersum, które stworzył.

Znów przychodzi nam wraz z Artemem wędrować po metrze, które stało się miniaturową karykaturą doskonale znanych nam systemów społecznych i ekonomicznych (komuniści, faszyści, Związek Handlowy zwany Hanzą, Polis...). Ponownie otrzymujemy też solidną dawkę akcji, przygód i niebezpieczeństw. Jednak tym razem fabuła jest wielowątkowa i znacznie bardziej rozbudowana, a przy tym również i ciekawsza; pełna intryg, tajemnic i zagadek, których rozwiązanie może się okazać kluczowe dla przyszłości wszystkich mieszkańców podziemia.

Głuchowski — dzięki Bogu — tym razem zepchnął Homera na drugi plan i nie dopuścił go do głosu, pozwalając pierwsze skrzypce przez cały czas grać Artemowi. A ten wyraźnie się zmienił od ostatniego spotkania z czytelnikami. Nie jest już „dzieckiem szczęścia”, niemal ślepo podążającym za przeznaczeniem, lecz idącym własną drogą mężczyzną, który radzi sobie z przeciwnościami losu przede wszystkim dzięki własnemu doświadczeniu, odwadze, determinacji i sprytowi.

W powieści nie brakuje jednak pewnych naleciałości z poprzednich części cyklu, jak choćby kilku drobnych uprzejmości losu, dzięki którym akcja toczy się nad wyraz gładko, czy też skądinąd trafnych i ciekawych, jednak hamujących tę akcję rozważań o naturze świata i człowieka. Głuchowski raczy nas również licznymi nawiązaniami do współczesnej polityki, której „Metro” od samego początku jest zawoalowaną, lecz bezlitosną krytyką.

Nie sposób jednak oprzeć się wrażeniu, że autor zrozumiał i wyrzekł się swoich dawnych błędów. Co więcej, mam wrażenie, że zmieniając i przeinaczając na kartach powieści niektóre wątki z poprzednich części, kaja się przed czytelnikiem za minione grzechy i wyciąga do niego rękę na zgodę.

A ja mu chętnie tę rękę uścisnę, ponieważ „Metrem 2035”, które było dla mnie ogromnym, a przy tym bezsprzecznie pozytywnym zaskoczeniem, Głuchowski mocno rehabilituje się w moich oczach jako pisarz. Jest to powieść o wiele dojrzalsza i ciekawsza niż poprzednie odsłony cyklu, a przy tym napisana bardzo sprawnie i momentami zachwycająca stylem. Reasumując, „Metro 2035” to lektura bez wątpienia godna polecenia nie tylko dla tych, którzy chcą się przekonać, czy Artem zdoła wyprowadzić ludzkość z powrotem na powierzchnię wymarłego świata.

Na osobną uwagę zasługuje też oprawa graficzna. Okładka (wersja z maską gazową) co prawda nie budzi zachwytu — różowa, zupełnie bez wyrazu — jednak zamieszczone wewnątrz ilustracje Diany Stepanowej już jak najbardziej. Mroczne, pozbawione detali obrazy doskonale oddają duszny klimat moskiewskiego grobowca.

Tytuł: Metro 2035

Autor: Dymitr Głuchowski

Wydawnictwo: Insignis

Tłumaczenie: Paweł Podmiotko

Data wydania: 4 listopada 2015

ISBN: 9788365315052

Liczba stron: 540

Gatunek: post-apokalipsa, science-fiction

Rozpalić ciekawość

Magdalena Kucenty

Są tytuły książek, które przyciągają oko i zapadają w pamięć. Dla mnie właśnie takim tytułem jest „Spalić wiedźmę”. Przyznam, że kolejkę zaplanowanych lektur mam długą i wcale nie zamierzałam kupować debiutanckiej powieści Magdaleny Kubasiewicz. Jednak zlepek trzynastu liter z okładki zaciekawił mnie na tyle, bym zajrzała do opisu książki. Dodać do tego promocję, która akurat trafiła się w sklepie, i dwa dni później odebrałam przesyłkę. Sio, zobowiązania, witaj, wiedźmo!

Zasiadając do lektury, tryskałam entuzjazmem i nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że oto właśnie szykuję się do zjedzenia nadzianego wstydliwą przyjemnością pączka. Udany prolog, który wprawdzie nie nawiązuje bezpośrednio do pozostałej części książki, ale ładnie się z nią komponuje, tylko zaostrzył mój apetyt. W rezultacie pochłonęłam „Spalić wiedźmę” w jeden dzień. I muszę przyznać, że mam nieco mieszane uczucia.

Nie mogę zaprzeczyć, że książka Kubasiewicz wciąga jak narkotyk (a może pączek?). We wspomnianym przeze mnie prologu zostajemy zapoznani z główną bohaterką: Sarą Weroniką Sokolską, zwaną też Saniką, będącą Pierwszą Czarownicą Polanii. Polania to kraj łudząco podobny do współczesnej Polski, jednak z monarchią, stolicą w Krakowie, wypełniony magią i całą mozaiką nadnaturalnych stworzeń. Sara ma za zadanie — zlecone przez Juliana Łukomskiego, samego króla Polanii — przeprowadzić śledztwo w sprawie śmierci bliskiej jego sercu arystokratki. To niedługie magiczno-kryminalne opowiadanie (bo tym w gruncie rzeczy jest prolog) ładnie obrazuje relacje między bohaterami, a także zarys świata przedstawionego. Muszę przyznać, że autorce całkiem zgrabnie udało się wpleść fragmenty informacyjne w rytm powieści. Dzięki temu ustrzegła się przed częstym u debiutujących błędem, jakim jest zmuszanie czytelnika do zmagania się ze zbyt długimi, bo zebranymi w jednym miejscu, tłumaczeniami..

W „Spalić wiedźmę” wszystko się ładnie splata, nawiązując bezpośrednio do opisywanych wydarzeń. Tym sposobem dowiadujemy się, że Sanika jest pyskatą czarownicą, z rodzaju młodych, zbuntowanych, o niejasnej przeszłości i bez oficjalnego wykształcenia, które wydawałoby się koniecznością dla zajmowanej przez nią pozycji. Zdecydowanie mniej tajemniczy i mniej charakterny okazuje się Julian. Aż dziw, że nie został ukazany przez Kubasiewicz jako władca marionetkowy, bo daje się swojej Pierwszej Czarownicy traktować zgoła lekceważąco. Na przestrzeni całej powieści Sara nierzadko pokazuje mu język i stara wymigać się od rozkazów, dosłownie chowając głowę pod poduszkę. Tutaj pojawia się mój pierwszy zarzut wobec książki Kubasiewicz. O ile z początku zadziorny charakter głównej bohaterki nawet mi się podobał, o tyle z czasem Sanika zaczęła mnie irytować i naprawdę miałam nadzieję, że w końcu znajdzie się ktoś, kto ją ktoś za ten język chwyci i szarpnie. Co więcej, „Spalić wiedźmę” okazuje się powieścią jednej postaci. Mimo że fabuła czasami zostaje poprowadzona z punktu widzenia Juliana Łukomskiego lub Lidii Skibińskiej, członkini Loży Czarodziejów i zatwardziałej rywalki Sary, to jednak wciąż stanowią oni tylko tło dla głównej bohaterki. Nie wspominając już o paru postaciach, które przejmują narrację dosłownie na kilka stron, by potem  rozwiać się jak dym..

Nie twierdzę, że takie prowadzenie fabuły jest błędne, jednak w przewijającej się plejadzie było kilka ciekawie zapowiadających się i ostatecznie niezbyt pogłębionych postaci. Podczas lektury z reguły dowiadujemy się, jakie relacje łączą kolejne osoby z Saniką… i niewiele więcej. A szkoda, bo próby zarysowania motywacji Juliana, Lidii czy innych członków Loży były całkiem udane, tyle że zbyt powierzchowne. Ot, chciałoby się poznać ich bliżej, wiedzieć więcej, czego nie potrafię tak zupełnie uznać za wadę. Takową natomiast na pewno jest — przynajmniej dla mnie — zakończenie. Finał „Spalić wiedźmę” jest z rodzaju tych, na które starania protagonisty nie miały większego wpływu. Krótko mówiąc: wszystkie działania Sary można by rozbić o kant pośladka. Jak dla mnie Pierwsza Czarownica równie dobrze mogłaby cały czas leżeć do góry brzuchem, by wypocząć przed końcowym starciem, do którego i tak musiało dojść. Ponadto główny antagonista jest po prostu bezpłciowy. Wnioskując z jego genezy, miał być bodajże niejednoznaczny, ale wyszło coś pomiędzy — ani ziębi, ani grzeje. I to wrażenie tylko pogłębia się w finale — nie napiszę jednak dlaczego, bo musiałabym zdradzić zbyt wiele.

Opowiadając o książce Kubasiewicz, należy również wspomnieć o mnogich nawiązaniach do polskich legend. Tutaj nie mam się do czego przyczepić. Autorce udało się ciekawie zaprezentować, co by było, gdyby stare bajania stanowiły narodową historię, a magiczne stwory naprawdę istniały. Chciałabym też pochwalić styl, jakim zostało napisane „Spalić wiedźmę”. Magdalena Kubasiewicz ma przysłowiowe lekkie pióro, a tempo, w jakim pochłonęłam powieść, tylko to potwierdza. Nie mogę więc powiedzieć, że jestem niezadowolona z lektury. Mam po prostu kilka mniejszych i większych zarzutów, a finał mnie po prostu zawiódł. Dlatego żywię nadzieję, że kolejny tom o Pierwszej Czarownicy będzie lepszy. Na razie bowiem uznaję „Spalić wiedźmę” za lekką, przyjemną, lecz niepozbawioną wad książkę. A gdyby autorka się przed nimi ustrzegła, uznałabym jej debiut za jeden z najlepszych, jakie w życiu czytałam. Na razie mogę z czystym sumieniem napisać tylko (a może aż?), że widzę spory potencjał i jestem ciekawa kontynuacji.

Cóż, do następnego razu, wiedźmo!

Tytuł: Spalić wiedźmę

Autor: Magdalena Kubasiewicz

Wydawnictwo: Genius Creations

Data wydania: 15 grudnia 2015

ISBN: 9788379950300

Liczba stron: 300

Gatunek: fantasy, światy alternatywne

O księżniczkach i rycerzach, o smokach i wiedźmach

Magdalena Kucenty

Są takie książki, na które człowiek może czuć się po prostu za stary. Ale niektóre z nich udowadniają, że każdy ma w sobie ukryte dziecko. Gdy wzięłam do ręki „Akademię Pennyroyal” M.A. Larsona, przejechałam palcem po różowiutkiej okładce i rzuciłam okiem na opis z tyłu, trochę zbladłam. Spodziewałam się tytułu dla młodszego odbiorcy, jednak ogarnął mnie lęk, że przepaść okaże się zbyt głęboka. Że nie zdołam ocenić tej książki i będę musiała odesłać ją do wydawcy z przeprosinami. Strach minął po jakiejś trzeciej stronie lektury.

„Akademię Pennyroyal” czyta się szybko. Bardzo szybko. To opowieść z rodzaju tych, które wciągają od początku, zaskakują prostotą pomysłu i dziwią, że nikt wcześniej na niego nie wpadł. Są tu księżniczki i rycerze, są wiedźmy i smoki, a między nimi nieustająca od lat wojna. Nie brakuje też humoru, a wszystko zostało doprawione baśniowym sosem twórczości braci Grimm. Już w pierwszym rozdziale pojawia się zaklęty las i błąkająca się po nim dziewczynka, do tego chatka wiedźmy, a w środku zamknięty w klatce chłopiec i podejrzanie wyglądający stos cukierków. Brzmi znajomo, ale nie do końca, prawda? Nawiązań do znanych baśni jest tutaj mnóstwo i dla mnie były zaskakująco przyjemnymi elementami całości. Oczywiście zdarzały się też chwile, podczas których przewracałam oczami i znowu mówiłam sobie, że jestem na tę książkę po prostu za stara. Pewnie podobne momenty przeżywałabym, gdybym próbowała odświeżyć sobie „Harry'ego Pottera”, z którym zresztą skojarzenia nasuwają się same. U Rowling mamy Szkołę Czarodziejów, u Larsona Akademię dla księżniczek i rycerzy, u obu autorów główna postać ma zagmatwaną przeszłość i niełatwe początki w nowej rzeczywistości. I choć oś fabularna „Akademii Pennyroyal” pod wieloma względami jest typowa, to muszę przyznać, że w kilku miejscach zdołała mnie zaskoczyć i nieźle rozbawić.

Szczególnie podobała mi się postać Bazyla, który z powodu aspiracji swojej matki, zawsze chcącej urodzić córkę, ale mającej tylko mrowie synów, trafił do Akademii jako kandydat na przyszłą księżniczkę, a nie rycerza… I nie wyczuwałam w tym żadnego genderowego przesłania czy podtekstów, które skręcałyby mi kiszki. Chłopiec nie ukrywał, że swoją rodzicielkę uważał za szaloną i jednocześnie nikomu innemu nie pozwalał tak o niej mówić. Ujął mnie tym.

Od strony technicznej tłumaczenie momentami cierpiało na nadmiar zaimków, a korekta mogłaby wyłapać parę rzucających się w oczy powtórzeń czy zgubionych podmiotów. Ale to już takie moje marudzenie, ponieważ nie wierzę, że młodszy czytelnik zwróci na to uwagę. Bo gdybym miała komuś polecić tę książkę, to jednak przede wszystkim dzieciom i rodzicom, którzy czytając swoim pociechom, chcą się przy okazji dobrze bawić. Zastrzegam tylko, że finał opowieści nie jest zamknięty. Należy więc traktować „Akademię Pennyroyal” jako pierwszą pozycję z całej serii. A wedle informacji krążących po sieci drugi tom ma wyjść jeszcze w tym roku.

Tytuł: Akademia Pennyroyal

Autor: M.A. Larson

Tłumacz: Grażyna Chamiele

Wydawnictwo: Mamania

Data wydania: 13 stycznia 2016

ISBN: 9788365087225

Liczba stron: 368

Gatunek: fantasy, przygoda, literatura młodzieżowa

Niezwykłe przypadki Edwardy i Bella

Anna Szumacher

Trudno w to uwierzyć, ale „Zmierzch” ma już dziesięć lat. Tak, ten „Zmierzch”, który na zawsze zmienił wizerunek wampiryzmu, posypując go hojnie brokatem. Gdyby „Zmierzch” był człowiekiem, zasuwałby teraz do czwartej klasy. Ale że nie jest, a to w końcu piękna i równa rocznica, wydawca Stephenie Meyer wpadł na iście diabelski plan: wydajmy „Zmierzch” jeszcze raz, ale zróbmy wszystko na opak! Fani oszaleją!... I tak właśnie powstało „Życie i śmierć”.

Co to znaczy, na opak? No cóż, Bella (Beau) jest teraz wysokim chłopakiem, który przyjeżdża do swojego taty, do małego i deszczowego miasteczka Forks. Natomiast Edward (Edythe) stał się drobną, szczupłą wampirką o metalicznych włosach i wielkich oczach. Tak, wiem, wy też wyobrażacie sobie teraz Pattinsona w sukience. A jeśli do tej pory tego nie robiliście, to teraz ta wizja będzie was prześladować do końca dnia. Miłych snów.

I co, to tyle? – zapytacie zdumieni tym podłym chwytem marketingowym, mającym na celu wycisnąć z was kolejne pieniądze. No właśnie nie do końca, ponieważ zamiana płci objęła właściwie wszystkich poza rodzicami Belli (Beau). Mamy więc mieszkającą w rezerwacie Indian La Push wilkołaczycę Jules i wianuszek koleżanek zamiast gromady adoratorów otaczających Beau w szkole. Doktor Cullen jest kobietą, Alice Archiem, i tak dalej, i tak dalej. Łapiecie schemat. Choć muszę przyznać — jest to subiektywna opinia recenzenta — Edythe i Beau bardzo dużo zyskali na tej zamianie, jeśli chodzi o osobowości. Może to kwestia przyzwyczajenia do pewnych utartych oczekiwań i reguł społecznych, ale przestali być tak irytujący, a stali się bardziej sympatyczni, a miejscami nawet uroczy.

Książkę czyta się szybko, bo wiadomo, jak potoczy się ta historia. Będą lekcje biologii, wypadek na parkingu, wizytowanie się po domach i podglądanie podczas snu. A także brokatowa wycieczka do lasu i mecz baseballowy w trakcie burzy, podczas którego życie Beau zmieni się dramatycznie. Lektura w związku z tym przebiega bez większych zaskoczeń, bo i zmiany fabularne ograniczają się do tych, związanych z płcią bohaterów i ich potrzebami życiowymi. Do czasu.

Na pewnym etapie lektury człowiek odkrywa, że, hej, tego nie było w „Zmierzchu”! Ano nie było. Stephenie Meyer zgotowała swoim fanom niespodziankę i w jednym momencie narracja prowadzi na zupełnie inne tory, niż to miało miejsce w oryginalnej książce. Oj, pani Meyer, jak tak można bawić się zwrotnicą zdarzeń i bez żadnego ostrzeżenia wszystko zmieniać? Przez panią zarwałam noc, bo choć „Zmierzch” do moich ulubionych lektur nie należy, to jednak czysta, ludzka ciekawość przetrzymała mnie nad „Życiem i śmiercią” do drugiej nad ranem.

Czy więc warto czytać nową wersję „Zmierzchu”? Fani serii z pewnością nie będą się wahać, szczególnie że wydanie „Życia i śmierci” jest książką dwustronną i w jednym, grubaśnym tomie dostajemy i „Życie i śmierć”, i wydany specjalnie w dziesiątą rocznicę, odświeżony „Zmierzch”.

I już na sam koniec, mam fantastyczną propozycję marketingową dla wydawcy Stephenie Meyer. Za pięć lat wydajemy książkę, gdzie Cullenowie są wilkołakami, a mieszkańcy La Push wampirami. A za kolejne pięć, proponuję, żeby wszyscy mieszkańcy Forks stali się wampirami, a tylko Cullenowie byli ludźmi. Sukces gwarantowany. Tantiemy od pomysłu proszę przesyłać na numer konta 68 1140…

Tytuł: Życie i śmierć

Autor: Stephenie Meyer

Tłumacz: Donata Olejnik

Wydawnictwo: Wydawnictwo Dolnośląskie

Data wydania: 3 lutego 2016

ISBN: 9788327154613

Liczba stron: 792

Gatunek: fantasy, romans, wampiry, retelling

Pratchett w stanie czystym

Anna Szumacher

Pierwowzór tego tekstu powstał niedługo po śmierci człowieka, który uwielbiał orangutany i sprawił, że świat znowu był płaski, choć z pewnym dodatkiem żółwia i słoni. Teraz świat jest okrągły, ale tęsknota za sir Terrym wcale nie jest mniejsza. Jak można tak tęsknić za człowiekiem, którego nigdy się nie spotkało i który nie miał pojęcia o twoim istnieniu? Nie ma odpowiedzi na to pytanie, choć żywię szaloną nadzieję, że w drugiej nogawce pratchettowskich Spodni Czasu największy z magów Niewidocznego Uniwersytetu wciąż tworzy i ma się dobrze.

Na pierwszy rzut oka można by uznać „Kiksy klawiatury” za zbiór felietonów i artykułów. Jednak, przynajmniej według mnie, jest to mocne niedopowiedzenie. Podtytuł „eseje i nie tylko” nieco lepiej oddaje to, co znajduje się między okładkami, przy czym dla każdego fana Pratchetta najważniejszymi słowami będą: „nie tylko”. Ponieważ w środku kryje się prawdziwa skarbnica wiedzy wszelakiej, niejako kompendium przedstawiające Terry'ego Pratchetta w stanie czystym. Znajdziemy w tej książce teksty, które pojawiały się w gazetach, gdy pracował jako młody adept dziennikarstwa i artykuły z lat osiemdziesiątych, z magazynów literackich. Rozważania o kupowaniu i bieganiu po lotniskach z (wtedy) nowoczesnym, siedmiokilogramowym komputerem przenośnym. Wspomnienia z czasów, gdy pracował jako rzecznik prasowy w elektrowni atomowej. Teksty wygłaszane na konwentach fantastycznych. Raporty dla wydawnictw z podróży, pisane w typowym dla Pratchetta stylu, w których znajdziemy (na przykład) wzmiankę o tym, że celnicy skonfiskowali mu drugi dzień podróży i oddadzą go przy powrocie.

Z drugiej strony, im dalej zagłębimy się w książkę, tym więcej poważnych rozważań odkryjemy. Pratchett pisze o nadchodzącej starości, o raku i śmierci ojca, o własnej operacji serca, problemach z ciśnieniem czy wreszcie o rzadkiej odmianie Alzheimera, która go ostatecznie zabije. Ostatnie lata w „Kiksach klawiatury” to cykl przemówień i artykułów związanych z tematem tworzenia prawa, które legalizowałoby „wspomaganą śmierć”, czyli wybranie momentu swojej śmierci zamiast stopniowego, bezwolnego i często bolesnego zsuwania się w ostateczną pustkę.

Książka ma dwie przedmowy, ponieważ polskie wydanie „Kiksów klawiatury” nakłada się na ostatnią podróż Terry'ego Pratchetta. Na jego spotkanie ze Śmiercią, obowiązkowo ze szklaneczką brandy i porcją curry, choć tym razem chyba na wynos. Jeden wstęp został napisany jeszcze w 2014 roku przez wieloletniego przyjaciela Pratchetta, Neila Gaimana. Opowiada w niej o druhu, który odchodzi w ciemność. Czuł dobrze, ponieważ słowo od tłumacza w wydaniu polskim, Piotra W. Cholewy, zaczyna się od: „Wiadomość o śmierci Pratchetta...”.

„Kiksy klawiatury” są książką podwójnie specjalną. To jego ostatnia publikacja za życia i jednocześnie finalna rozmowa czytelnika z niezastąpionym Mistrzem literatury. Ale nie jest pożegnaniem, tylko sposobem, by jeszcze trochę przedłużyć możliwość obcowania z tym wielkim, choć przez tak przeważającą część życia napędzanym wściekłością, człowiekiem. „Kiksy...” to zestaw fantastycznych historii. Wielu odbierze je jako spotkanie z bliskim przyjacielem, który wpadł na szklaneczkę czegoś mocniejszego, siedzi teraz w fotelu i snuje niezwykłe opowieści o swoim życiu.

Na wieszaku przy drzwiach wisi jego kapelusz. Kiedy będzie wychodził, przypomnijcie mu, żeby go zabrał. Kochał kapelusze.

Tytuł: Kiksy klawiatury

Autor: Terry Pratchett

Tłumacz: Piotr W. Cholewa

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

Data wydania: 5 maja 2015

ISBN: 9788380690080

Liczba stron: 328

Gatunek: publicystyka, eseje

O szkodliwości spożywania surowego mięsa

Willikins

Zabiłeś kolejny „zyliard” wrogów, zniszczyłeś n-tą bazę i znów uratowałeś ludzkość - nuda. Jako super komandos czy marszałek osiągnąłeś już wszystko. Nogi cię bolą od potykania się o wszechobecne apteczki i magazynki. Czas na refleksję. O co walczysz? No jasne - za wolność waszą i naszą. Wolność dla wszystkich, głównie cywili. A co oni robią w trakcie tej walki? Cóż… starają się przeżyć, czasem nawet godnie.

W czasie „wzmożonego wysiłku wojennego” życie nie jest łatwe. Podczas każdej katastrofy humanitarnej - niezależnie czy to wojna, żywioł czy zaraza - sypie się nasza dumna cywilizacja. Jako cywil musisz zaspokoić podstawowe potrzeby, do głosu dochodzą instynkty i oprócz walki o każdy kolejny dzień życia trzeba jeszcze toczyć walkę z samym sobą o zachowanie resztek człowieczeństwa. Ten wątek przedstawiany jest w wielu dziełach, z serialem i komiksem „Walking Dead” na czele. W grach palmę pierwszeństwa dumnie dzierży „This war of mine”, która powoli doczekuje się naśladowców.

Na szczęście gra „Buried Town” nie stawia nas przed ostatecznymi dylematami - kto przeżyje, a za czyją śmierć będziemy odpowiedzialni - ponieważ jedynymi przeciwnikami są zombie. Za to z innymi „ludźmi” (postaciami NPC) można, a nawet trzeba handlować.

Carpe diem!

Zaczynasz w zrujnowanej chatce, którą w trakcie gry doposażasz. Potrzebne materiały znajdziesz przeszukując kolejne lokacje. Te pojawiają się na początku liniowo, ale dosyć szybko zaczynają się rozgałęziać i musisz zacząć wybierać. Od twojego wyboru - supermarket (jedzenie) czy apartamenty (broń) może przecież zależeć życie. Dokładnie przemyśl za każdym razem, co zbierasz do niewielkiego plecaka. Szybko przekonasz się, że doba jest za krótka, wszędzie daleko, jedzenia ciągle mało, a broń - nie dosyć, że trudno znaleźć, to jeszcze psuje się w nieodpowiednich momentach. Jednym słowem - groza!

Na szczęście (?) umierając po raz pięćdziesiąty będziesz mądrzejszy, choć nie wiem, czy trupy odczuwają satysfakcję. Niczym w dniu świstaka - zaczynasz w tym samym miejscu i po raz kolejny spacerujesz na stację benzynową po materiały na śpiwór i toporek. Tym razem jednak będziesz wiedział, co budować w pierwszej kolejności i jakich materiałów potrzebujesz.

W zombielandzie nie ma czasu na nudę

Podczas gry należy stale uważać na siedem wskaźników, ponieważ prawie każdy z nich może doprowadzić do śmierci twojej postaci. Rany, zakażenie, głód, energia, siły życiowe, pogoda... i tylko nastrój nie zabija bezpośrednio, choć o wiele gorzej się walczy w depresji. Biegając do lokacji warto pamiętać, że powrót zajmie ci tyle samo (godziny...), a potrzebujesz jeszcze doliczyć sen. Po dwudziestoczterogodzinnym maratonie z pustym żołądkiem naprawdę trudno się pozbierać. Każda rozgrywka to nowe doświadczenia, tu trzeba się uczyć na własnych, śmiertelnych błędach. No i trzeba mieć - jak to w życiu - odrobinę szczęścia.

Dlaczego warto zagrać?

Siłą gry są emocje utrzymane na zdrowym poziomie. Czarno-biała, ascetyczna grafika świetnie buduje atmosferę. Brak animacji czy innych rozpraszaczy powoduje, że nie oglądamy gry; większość dzieje się w naszej głowie - niczym w książce, gdzie wizualizacja należy do nas. Konieczność zaakceptowania każdej akcji zaoszczędzi nam zawału, zręczność manualna się nie liczy. Pomimo tego gra jest zdumiewająco dynamiczna.

Drobne zabawne akcenty nie pozwalają zdołować się ostatecznie: aby poprawić sobie nastrój należy najpierw zbudować fotel, a potem... napić się kawy (Szalona rozrzutność! Kawa pełni rolę waluty, a delektujemy się nią całą godzinę!). Czasem też wpadnie w gościnę wesoła gromadka zombie i gwizdnie nam coś z zapasów - pół biedy, jeśli flaszkę albo jakiś złom, ale strata ostatniej konserwy - boooli!

„...and again! Again, again, again...”

Nie wiem, czy ta gra ma swój szczęśliwy koniec. Z całą pewnością liczba lokacji jest ograniczona. Celem jest przeżyć jak najdłużej, więc... najpierw chcesz doczołgać się do dziesiątego dnia, później do dwudziestego. Nie jest łatwo, ale w końcu, w kolejnym wcieleniu, przekroczysz magiczne dwadzieścia pięć dni i odkryjesz, że kiedyś możesz sobie złożyć motocykl oraz o wiele przydatniejszą latarkę. Z czasem zaczniesz żonglować pistoletem i kałasznikowem, aby oszczędzać amunicję. Poczujesz się przez chwilę samurajem wymachując kataną. Jeśli ta pęknie, a nie dobiegniesz na czas do domu... zaczniesz znowu od stacji benzynowej i zapamiętasz, żeby nosić zawsze toporek, tak na wszelki wypadek.

A o co chodzi z tym surowym mięsem? W tej grze zabija. Możesz jednak stanąć przed alternatywą - surowe mięso albo głód - co zabija wolniej? Czy zdążysz znaleźć lekarstwa albo konserwę? Czy zdołasz przeżyć kolejny dzień?

Tytuł: Buried Town

Producent: LOCOJOY

Platformy: iOS, Android

Polska wersja: brak

Bezpłatna, zakupy w grze

- A Tobie, ile życia zostało?

- Nie wiem, nigdy nie miałem telefonu.

Kolejna zwariowana wizja Jaco Van Dormaela

Tomasz Przyłucki

Belgijski twórca Jaco Van Dormael pokazał filmem „Mr. Nobody” (2009), że nie boi się eksperymentów. Opowiedział prostą historię, lecz w niezwykły sposób: połączył fantastykę religijną z wizją przyszłości i światów równoległych, co stanowiło mozaikę konsekwencji wyborów, przed którymi stawał główny bohater na rozdrożach życia.

Tym razem w „Zupełnie Nowym Testamencie” śledzimy historię dziewczynki. Ea pochodzi z patologicznej rodziny; matka jest zastraszona przez męża i nie potrafi mu się przeciwstawić, brat, J. C., uciekł z domu i wplątał się w nieciekawe towarzystwo, a ojciec… to Pan Bóg. Ten ostatni spełnia się w dokuczaniu ludzkości. Nie szczędzi przy tym psikusów, przemocy i wszystkiego, co przynosi w życiu przykrość. W końcu dziewczynka ma dość zachowania wyrodnego ojca i postanawia dobrać się do jego komputera. Dotychczas Bóg za pomocą klawiatury planował wszystkie zdarzenia na świecie. Ea jednym naciśnięciem klawisza wysyła wszystkim żyjącym ludziom wiadomość, ile, co do sekundy, właścicielowi telefonu zostało życia. Następnie bohaterka – jak by nie patrzeć, córka Boga – psuje komputer i ucieka niczym Alicja z Krainy Czarów. Trafia do realnego świata, w którym ma za zadanie zebrać własnych apostołów.

Losy dziewczynki, ścigającego ją ojca i apostołów zostają przedstawione w kolejnych sekwencjach filmu. Każdą z nich możemy traktować jako przypowieść o ludziach we współczesnym świecie. Albo uściślijmy: w zachodnioeuropejskiej rzeczywistości.

Samą fabułę cechuje dynamika i lekkość. Muzyka współtworzy klimat. Kolory i głębia obrazu dopełniają film jako bardzo plastyczne, zmysłowe doznanie. Do tego otrzymujemy mnóstwo symboliki, bo trudno dosłownie odbierać miłość podstarzałej kobiety do goryla czy temu podobne ekscesy (wybacz, King Kongu!). Oglądając film, nie sposób nie zauważyć wyeksponowania tolerancyjnych postaw. Znajdziemy tu wątki LGBT, mieszania się ras, płatnej miłości czy proekologicznych postaw. Ważnym tematem jest także religijność, próba pokazania jej w sposób lekki i dowcipny, choć, niestety, przeradza się to w kilku scenach w niesmaczne szyderstwo. Być może to kwestia odbioru przeze mnie, widza przesiąkniętego polskim wzorcem kulturowym.

„Zupełnie Nowy Testament” podobał mi się ze względu na liczne nawiązania („Lśnienie”, „Alicja w Krainie Czarów”), bezpośrednie zwracanie się aktorów do widza czy oprawę muzyczną (nie tylko muzyka klasyczna, ale choćby cover inspirowany Nirvaną), lecz – koniec końców – próba przekucia obrazu z surrealizmu i fantastyki na komedię zdaje się nieudana. Tak jakby twórcy, zdając sobie sprawę ze wzbudzania kontrowersji, szukali bezpieczeństwa w sileniu się na śmieszność – „nie oskarżajcie nas, to przecież tylko żarty!”. Ponadto w filmie treść ludzkiego życia nieodłącznie związana jest z seksualnością, a to odciąga uwagę od istotniejszych, według mnie, zagadnień filmu: miłości, definicji szczęścia czy też autorefleksji.

Jaco Van Dormael to moim zdaniem jeden z najciekawszych europejskich twórców, któremu nie sposób odmówić odwagi i talentu. Podejmuje z widzem grę, stawia na nieoczywistości, a w tło wplata istotne szczególiki. Jego filmy można oglądać wielokrotnie, za każdym seansem znajdując coś nowego. Jednak mam wrażenie, że w „Zupełnie Nowym Testamencie” Van Dormael przestraszył się wagi podejmowanych tematów i nie poszedł na całość. Przez to wymowa filmu została spłycona, a ja, widz, pozostałem z uczuciami niesmaku i oczarowania zarazem. Którego z nich jest więcej, które będzie trwalsze? Trudno powiedzieć, jednak film z pewnością zapamiętam i będę wyglądał kolejnych dzieł belgijskiego reżysera i scenarzysty.

Tytuł polski: Zupełnie Nowy Testament

Tytuł oryginalny: Le tout nouveau testament

Czas trwania: 113 minut

Produkcja: Francja, Belgia, Luksemburg

Premiera polska: 1 stycznia 2016

Historia wielkich komiksów — „Sandman” Neila Gaimana (Część 1)

Tomasz Kozłowski

„Sandman” Neila Gaimana od wielu lat inspiruje kolejnych czytelników, pokazując możliwości kryjące się w medium jakim jest komiks. Przyjrzyjmy się zatem, w jaki sposób powstawał i dlaczego był tak ważną serią na amerykańskim rynku przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych.

Lata osiemdziesiąte były ciekawym okresem w historii amerykańskiego komiksu. Opowieści tworzone przez następców Stana Lee i Jacka Kirby'ego, zarówno w Marvelu jak i DC, coraz bardziej odchodziły od beztroskich przygód kolorowo ubranych bohaterów lat sześćdziesiątych. Scenariusze stawały się poważniejsze, częściej i odważniej nawiązywały do literatury i mitologii. Jedną z przełomowych serii, która wyróżniała się na rynku, była „Saga o potworze z bagien” pisana przez Brytyjczyka, Alana Moore'a. Niezwykła wizja, zupełnie inna narracja oraz świat z pogranicza horroru i fantazji zachwyciły pewnego młodego angielskiego dziennikarza.

Neil Gaiman, będąc pod dużym wrażeniem scenariuszów Moore'a, postanowił skontaktować się z nim, żeby nauczyć się, jak tworzyć scenariusz komiksowy i jak zamienić słowo pisane w  opowieść graficzną. Dzięki radom i wsparciu, Gaiman z zapałem zaczął tworzyć kolejne scenariusze. Publikował krótkie formy w magazynie 2000AD i w antologiach. Wraz z ambitnym grafikiem Davem McKeanem, wydał debiutancki album „Drastyczne przypadki”. Jednak przełomem w jego karierze okazał się przyjazd do Anglii Karen Berger z wydawnictwa DC. Widząc rosnące zainteresowanie komiksami w stylu Alana Moore'a, włodarze wydawnictwa słusznie podejrzewali, że być może uda się znaleźć kogoś równie utalentowanego jak Moore, kogo polubią amerykańscy czytelnicy.

Osobista rekomendacja brodatego scenarzysty oraz dotychczasowe publikacje sprawiły, że Berger zwróciła uwagę na Gaimana. Z pomocą McKeana powstała w ekspresowym tempie krótka opowieść o przygodach jednego z mniej znanych bohaterów DC — Phantom Strangera, tajemniczego maga, rozwiązującego problemy z pogranicza fantazji i horroru. DC było na tyle zadowolone z propozycji Gaimana i McKeana, że zaproponowało im stworzenie trzyczęściowej miniserii, o tematyce z pogranicza świata superbohaterów i horroru. Bohaterką miała być inna zapomniana postać, Czarna Orchidea. Niezwykle ekspresyjna opowieść o poszukującej tożsamości kobiecie-roślinie spodobała się wydawnictwu, aczkolwiek pojawiła się obawa, że taka historia się nie sprzeda. Nie dość, że bohaterka jest kobietą, to jeszcze jej przygody były na tyle różne od tego, co się wówczas sprzedawało na rynku, że seria musiała poczekać na lepszy moment do publikacji.

Gaiman nie był z tego zadowolony, ale kolejna propozycja od Karen Berger przypadła mu do gustu. Żeby jako autor stał się bardziej rozpoznawalny i by ktoś chciał sięgnąć po bardziej „awangardowe” dzieło, jakim była „Czarna Orchidea”, miał wziąć się za pisanie regularnej, comiesięcznej serii, nad którą mógłby sprawować artystyczną kontrolę. Taka propozycja została przyjęta.

Problemem okazał się wybór bohatera. Phantom Stranger — tak lubiany przez Gaimana — został odrzucony przez Berger. Demon — inna postać z pogranicza magii i tajemnicy, pojawiała się aktualnie w serii pisanej przez Matta Wagnera. W końcu jednak padło na inną postać z archiwów DC — Sandmana.

Na łamach komiksów DC publikowane były przygody kilku bohaterów posługujących się tym imieniem. Pierwszy Sandman — stworzony w roku 1939 przez Gardnera Foxa i Berta Christmana — był aktywnym pogromcą przestępców, z nieodłączną fedorą i maską przeciwgazową, dzięki której mógł skutecznie posługiwać się gazem usypiającym. Innym Sandmanem była postać stworzona przez Joego Simona i Jacka Kirby'ego, podróżująca i żyjąca w krainie snów, chroniąca dzieci przed koszmarami za pomocą środków stosowanych przez superbohaterów.

Jednak w nowej serii miał pojawić się oryginalny bohater. Podobnie jak poprzedni Sandman, protagonista serii pisanej przez Gaimana, miał żyć i podróżować w snach. Jednak ta postać miała być zupełnie inna od wcześniejszych pogromców superłotrów.

Zainspirowany klasyczną powieścią science fiction Rogera Zelazny'ego „Pan światła”, w której ludzie, mając do dyspozycji bardzo zaawansowaną technologię, przypisują sobie role boskie i zaczynają się zachowywać jak bogowie, Gaiman poszedł o krok dalej. Stworzył postaci Przedwiecznych — nieśmiertelnych istot, które nie miały żadnych ograniczeń poza wolą i własnymi celami. Początkowo mieli to być Sen, Śmierć i Los (postać zresztą już istniejąca w kanonie DC), a potem doszła kolejna czwórka — Pożądanie, Rozpacz, Zniszczenie i Maligna.

Głównym bohaterem stał się sam Władca Snów, Morfeusz. Tylko, że tu pojawiał się problem. Skoro był on istotą o boskiej wiedzy i nieograniczonych możliwościach, to musiał być znany i mieć wpływ na wiele wcześniejszych wydarzeń — w końcu wszystko miało się dziać w należącym do DC świecie z ustalonymi kanonami i historiami. Więc dlaczego nie pojawił się nigdzie wcześniej, dlaczego żaden inny komiks o nim nie wspomina?

Odpowiedź, jakiej udzielił Gaiman, była prosta: „Ponieważ został uwięziony”. W ten sposób mogła ruszyć historia opowiadająca o pradawnym panu snów, który podnosi się po upadku, odzyskuje królestwo i postanawia zemścić się na prześladowcach.

cdn.

Redaktor Naczelny:

Adam Wołodźko   AdamKB

Wszystkie prace redakcyjne, wydawnicze oraz korektę wykonał zespół:

Aleksandra Buczek-Stachowska   Emelkali

Anna Dudało   rooms

Piotr Dudek     Cień Burzy

Sylwia Finklińska   Finkla

Bogusz Jaśniak   vyzart

Magda Lewandowska   Drewian

Małgorzata Lewandowska   Goria

Olga Niziołek   Olga

Agnieszka Osikowicz-Chwaja   ocha

Rafał Piotrowicz   Sethrael

Anna Szumacher   Cet

Marianna Szygoń   Salamandra

Opracowanie graficzne, okładka:

Magda Lewandowska

Skład:

Bogusz Jaśniak

W okładce wykorzystano zdjęcie:

"Perfect Ring of Fire", Kevin Baird

Adresy redakcji:

http://silmaris.pl

https://www.facebook.com/MagazynSilmaris/

redakcja@silmaris.pl

Adres korespondencyjny:

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-982 Warszawa

Wydawca:

Silmaris Michał Wołodźko

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-987 Warszawa

Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca.

Wszystkie zamieszczone materiały pozostają własnością ich autorów i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie dowolnymi technikami części bądź całości treści utworów bez uzyskania pisemnej zgody twórców stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem prawa do cytowania w myśl art. 29 i 35 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).

Magazyn ukazuje się w postaci plików elektronicznych w kilku formatach do wyboru. Jakiekolwiek modyfikowanie tych plików bez zgody Wydawcy jest zabronione. Wydawca dokłada wszelkich starań, aby pliki elektroniczne były wolne od wad, w szczególności złośliwego kodu. W celu zachowania bezpieczeństwa urządzeń i oprogramowania czytelników Wydawca uprzejmie prosi o niedystrybuowanie plików Magazynu Silmaris w innych miejscach niż wskazane przez Wydawcę oraz o niepobieranie tych plików z niezaufanych źródeł. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za nieuprawnione modyfikacje plików elektronicznych Magazynu Silmaris wykonane przez osoby trzecie oraz za skutki wywołane przez te modyfikacje.