Spis treści

Wywiad:

Dlaczego po prostu nie jestem dinozaurem?

Proza:

Syndrom lustereczka

Szczurołap z Hameln

Człowiek, który umierał tysiąc razy

Wojna Izy

Krzywa Kocha

Proza konkursowa — podium:

Gdzie diabeł nie może…

Dzieci bez opieki…

Pokuta

Publicystyka:

Grom i szkwał

Sekrety w sekretach.Szyfry w szyfrach

Krzyżowiec — w oparach makabry

To nie jest magia

W poszukiwaniu brakującej części

Przygoda tylko dla młodzieży

Eva, Teva i więcej Tev

Księżyc na miarę naszych możliwości

Rzecz o spełnionych obietnicach

Fantom: Nowa jakość na rynku? Dwugłos

Kiedy rzeczywistość dogania fantastykę

Czarownicy i magowie. Mężczyźni jako ofiary nowożytnych procesów o czary

Najbardziej epicka space opera

Tytułem wstępu

Po raz piąty siadam do komputera w ściśle określonym celu — niewiele dni pozostało do wydania wiosennego numeru — ale po raz pierwszy nie martwię się, jak i o czym pisać. Powód tego niemal oczywisty, „Silmaris” obchodzi urodziny...

Prawdę mówiąc, przepraszam, pisząc, roczek to niemal jeszcze niemowlęctwo, za wcześnie na przepowiadanie wspaniałej przyszłości i tak dalej, bo nie wiadomo, co z brzdąca wyrośnie, lecz to dotyczy, jestem przekonany, ludzi, a nie pism. Po roku już można się troszeczkę pochwalić... Przede wszystkim trzonem zespołu redakcyjnego, który oby nadal był tak stabilny personalnie i tak wybredny redakcyjnie. Czym jeszcze? Planami na pewno nie, gdyż nigdy nie można mieć pewności, czy i kiedy dadzą się wprowadzić w życie. Niech więc pozostaną naszą tajemnicą. Ale napływem tekstów dyskretnie pochwalić się na pewno można. Prawda, że jeszcze pod nimi nie toniemy, jednak wybierać z czego mamy. Trzecie, co nas cieszy, to stabilizujący się odbiór, w znaczeniu, że znacząca grupa czytelników systematycznie pobiera kolejne numery, a i po wcześniejsze sięga. Jest się z czego cieszyć? Jest. Dla równowagi przyznaję, że jeszcze nas ta radość nie upaja i nie wbija w dumę, ale po starcie od dosłownie niczego poza dobrymi chęciami i taka satysfakcjonuje.

Za te dobre chęci na początku i późniejszą pracę dla „Silmarisa” kłaniam się nisko Koleżankom i Kolegom z redakcji, wszystkim bez wyjątku i różnicy. Fakt, że kilkoro z nich zrezygnowało z różnych przyczyn, ale ich początkowy wkład pracy był i pozostaje tak samo ważny, jako że był wielką pomocą na pierwszych etapach, koncepcyjnym i już stricte redakcyjnym. Może powrócą do nas za jakiś czas? Byłoby nam miło. Tak samo byłoby miło powitać nowych współpracowników, nowych autorów... I nowych czytelników, oczywiście, też.

Oj, dobrze, że sobie przypomniałem... Michałowi, naszemu wydawcy, też wypada podziękować i uchylić przed Nim kapelusza...

Teraz to już chyba wszystko i wszyscy.

Ciekawych i przyjemnych lektur —

Rocznica to świetna okazja do podziękowań. Dziękuję Czytelnikom, których grono rośnie z każdym numerem — bez Waszej chęci czytania przygotowywanie „Silmarisa” byłoby sztuką dla sztuki. Dziękuję Autorom i Grafikom — niechaj wena nigdy Was nie opuszcza!

Szczególnie wdzięczny jestem "bohaterom drugiego planu", czyli wszystkim odpowiedzialnym za korektę, redakcję, tłumaczenia, skład, obieg tekstów, obsługę fanpage i dobry nastrój na naszym redakcyjnym forum! Czyli, mówiąc krótko — całej redakcji za często niewidoczny z zewnątrz wysiłek.

Drodzy Czytelnicy— nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, jak niesamowity zespół tworzy „Silmarisa”! Nie ma w Jego słowniku "musisz", ale nie ma też anarchii, jest wyższy stopień organizacji, gdzie każdy angażuje się w co chce i na ile chce, każdy pomysł jest życzliwie przyjmowany, a głos ważny.

Mam głęboką nadzieję, że każdy numer naszego kwartalnika dostarcza Wam co najmniej tyle samo przyjemności z czytania, co Redakcji z przygotowywania!

Michał Wołodźko

Dlaczego po prostu nie jestem dinozaurem?

W przypadku debiutujących autorów — jeśli za debiut uznamy pełnoprawną powieść — niewiele jeszcze można powiedzieć o autorach. Wielką pomocą jest wtedy Internet. A ten mówi o Magdalenie Pioruńskiej: redaktor naczelna „Szuflady”, związana z „Apeiron Magazine”, koordynatorka literackich projektów, politolog, dziennikarka, anglistka, literaturoznawczyni, wielunianka, pisarka opolska, ambasadorka kreatywnego pisania.

Anna Szumacher: Czy chciałabyś coś do swojej charakterystykidodać lub sprostować?

Magdalena Pioruńska: Myślę, że mam kilka różnych wcieleń.Wymieniliście te najważniejsze. Robię dużo rzeczy w życiu. Wielerzeczy mnie interesuje. Mam szeroką wiedzę ogólną i ciągle się dokształcam.Szukam nowych dróg rozwoju. Chcę iść do przodu, lubięzmiany.

A.S.: A co popycha cię do przodu? Jakie zadania ma teraz przedsobą Magda Pioruńska? Bo z doświadczenia wiem, że w pewnym momencieprzestaje wystarczać energii i czasu na wszystko.

M.P.: Szczerze powiem — teraz bardzo chciałabym odpocząć.Wiele wydarzyło się w moim życiu w związku z premierą „TwierdzyKimerydu”. Sporo działań promocyjnych wokół tej książki nakręciłamsama i był to ogromny wysiłek — zarówno psychiczny, jak i fizyczny.Brakuje mi teraz przestrzeni, jak zwykle, kiedy w moim życiunagromadzi się zbyt dużo ludzi i wydarzeń. A przestrzeń jest mi potrzebnado pisania.

Co do energii i czasu — trzeba nimi mądrze dysponować i znaćswoje własne ograniczenia, nie upierać się przy kolejnym zadaniu, jeślizwyczajnie brakuje nam weny, sił, inwencji. Odpoczynek i wyciszeniepomagają również pozbierać myśli, sprzyjają ułożeniu nowegoplanu działania.

A.S.: Planu działania na przyszłość, czy raczej planu kolejnejksiążki?

M.P.: Kolejna książka już się pisze, a jej plan powstał właściwiew trakcie pisania pierwszej, ponieważ zamierzam kontynuować fabułę„Twierdzy Kimerydu”. Myślałam raczej o planie na życie.

A.S.: Czyli mamy odpowiedź przynajmniej na jedno pytanie, too ciąg dalszy. Zanim jednak nastąpi, warto powiedzieć coś o samej„Twierdzy...”. Przed nakreśleniem zarysu fabuły, jedno szybkie pytanie.Wiem, że to dosyć stereotypowe myślenie, ale dinozaury kojarząsię jednak przede wszystkim z chłopcami. Dlatego zapytam: dlaczegodinozaury? Wiem, że czytałaś książki podróżniczo–awanturnicze, alejesteś trochę za młoda, by pamiętać wielkie gady...

M.P.: Skąd wiesz? Może jestem bardzo stara i bardzo mądra?

A.S.: Głównie dlatego, że tylko Flinstone'owie żyli równoleglez dinozaurami.

M.P.: Nie wiem, czy pamiętasz — w tej kreskówce istniało całemiasto, może miałam tam też swój własny kamienny domek?

A.S.: I samochód z napędem na nogi.

M.S.: Właśnie, dlatego mam teraz takie zgrabne. (śmiech)

A.S.: A, to wiele wyjaśnia. Widać ćwiczenia fizyczne dają efekty.

M.P.: A na serio, to jedno z ciepłych wspomnień mojego dzieciństwa.Kiedy byłam mała bardzo dużo chorowałam, dostawałam więcróżne książki do łóżka i przeglądałam na przykład stare PRL–owskieencyklopedie. Były tam też obrazki dinozaurów; czarno białe, wymiętei poplamione moimi tłustymi palcami. Nawet teraz migają mipod powiekami, kiedy Ci o tym opowiadam.

Dinozaury tak naprawdę wróciły do mnie na zajęciach z kreatywnegopisania na Studium Literacko–Artystycznym w Krakowie. Notabenena warsztatach z poezji. Trochę przekornie zaczęłam pisać wiersze,które miały mocno odbiegać od typowych wierszy traktującycho miłości i tęsknocie.

A.S.: O, no właśnie. We wstępie do „Twierdzy Kimerydu” piszesz,że powieść jest efektem pracy nad warsztatem, którą wykonałaśw trakcie uczęszczania do Studium Literacko–Artystycznego w Krakowie. Czy mogłabyś powiedzieć coś więcej o tych zajęciach? Naczym polegały? Czy na koniec każdy miał zaprezentować gotowy projektpod postacią książki lub tomu poezji?

M.P.: Poszłam na te studia, bo potrzebowałam otrzymać obiektywnąocenę mojej twórczości.

Chciałam się dowiedzieć co mnie właściwie powstrzymuje przeddebiutem, gdzie leży problem i czemu powinnam się uważniej przyjrzeć.Ale, co ciekawe, stało się ze mną coś zupełnie innego. Zamierzałamznaleźć odpowiedzi, tymczasem w mojej głowie namnożyło sięwiele dodatkowych pytań.

A.S.: Powstrzymuje przed debiutem: w znaczeniu blokady przedpisaniem czy przed próbą wysłania twórczości? Bo wcześniej wydałaśantologię opowiadań „Opowieści z Zoa”.

M.P.: Studium przede wszystkim nauczyło mnie naginania konwencji,niepokornej walki ze stereotypami. Szerszej perspektywy. Potrzebowałamzaakceptować prosty fakt, że nie lubię dawać się zaszufladkować.I chyba, że życie jest takie, jakie jest. Nie wszyscy będąoklaskiwać twoją twórczość, nie wszyscy będą tryskać entuzjazmem,ale znajdą się też tacy, którym tym zaimponujesz, którzy będą cię cenićza odwagę i niekonwencjonalne podejście.

Każda moneta ma dwie strony i tylko kiedy zaakceptujemy obie,możemy wreszcie wyjść z tej przysłowiowej szuflady.

A.S.: Powiedziała szefowa „Szuflady”.

M.S.: I przy okazji serdecznie do niej zapraszam.

A.S.: Myślę, że sporo piszących do tej przysłowiowej szufladyosób myśli o tym, czy nie iść na podobne studium literackie albowarsztaty z kreatywnego pisania. Obie te rzeczy nie są ci obce, powiedzczy warto zdecydować się na taki krok. I może dla kogo takiezajęcia rzeczywiście mogą być efektywne.

M.P.: Hmm... Myślę, że aby te studia przyniosły efekt, należy iśćna nie z konkretnym nastawieniem. Mieć jakiś cel. Fajne jest to, żemoje rzeczywiście kończyły się napisaniem pracy dyplomowej i możliwościąpokazania jej szerszej publiczności. To bardzo motywuje dopracy, zwłaszcza jeśli chcesz pokazać czego się już nauczyłaś.

A z drugiej strony trzeba mieć ciągle otwarty umysł. Pozwolić sięzaskoczyć. Wyzwolona kreatywność przynosi nieprawdopodobne rezultaty.Takie efekty osiąga się przebywając z ludźmi, którzy równieżpiszą i emanują konkretną energią, wspierają cię w twojej pracy i tywspierasz ich.

A.S.: „Twierdza…” jest pracą dyplomową?

M.P.: Tak. (śmiech) Zresztą ja na tych studiach również mocno sięwyróżniałam, bo jako jedyna deklarowałam, że piszę fantastykę i żechcę ją wydawać.

A.S.: A z ciekawości; jakie gatunki królowały na Studium? Obyczaj?Kryminał?

M.P.: Wydaje mi się, że jednak bardziej stawia na poezję. Nie obyczaj,nie kryminał, raczej ambitniejsza proza... Proza, traktująca o jakimśproblemie. Albo zaskakująca formą. Tak, forma, styl, różnorodność— na to bardzo mocno stawia krakowskie Studium.

A.S.: To fantastyka rzeczywiście musiała się tam wyróżniać. Jeszczejedna kwestia i już naprawdę porozmawiamy o samej książce. Jakudało ci się pozyskać Urząd Miasta Krakowa do współfinansowaniaksiążki? Bo to wygląda na świetny przykład myślenia poza utartymischematami i kreatywnego działania.

M.P.: To było tak, że po zakończeniu studiów pisaliśmy projektyz rekomendacją Studium na druk książek. Moja książka i książka koleżankiAgnieszki Ślaskiej otrzymały dofinansowanie pod egidą FundacjiSzuflada. Poza tym miałam też ogromne szczęście. Sama przygotowałamcały projekt, dostałam ogromne wsparcie od mojego promotora,pisarza i wykładowcy kreatywnego pisania Jurka Franczaka.Na przestrzeni dwóch miesięcy od wydania książką zainteresowało sięwydawnictwo. Ale to też zasługa mojej przytomności umysłu i wykorzystaniapotencjału, który zawsze dawała mi Szuflada.

A.S.: Wspominałyśmy już o dinozaurach, bez których „Twierdzy Kimerydu” by nie było. Nie mówiłyśmy jednak, że fabuła umiejscowionajest w przyszłości naszego świata, choć o tyle alternatywnego,że wojnę wygrali naziści... Naprawdę naziści? Bo bogowie mi świadkiem,podczas czytania nigdzie tego nie zauważyłam, natknęłam sięna tę informację w jednym miejscu w Sieci.

M.P.: Tak, naprawdę. Wiem, że tego nie widać, bo akcja „Twierdzy…”toczy się na peryferiach tego świata. Poza tym mieszkańcyTwierdzy Kimerydu zajmują się innymi sprawami, są dość hermetyczni.Interesuje ich tylko własne podwórko, niektórzy udają, żeświat poza Twierdzą Kimerydu nie istnieje. To prowincja.

A.S.: Okej, wojnę wygrali naziści i potem, na skutek eksperymentówgenetycznych, do życia wróciły dinozaury. Ba, pojawiły się nawetmutacje dinozaurów i ludzi.

M.P.: Tak, wróciły dinozaury, są w Afryce, bo tam po prostu wyrzuciłje cesarz. Więcej o tym jak to się stało i jakie jeszcze dinozaurymożna spotkać w Afryce będzie w drugiej części. Ten świat stanie siębardziej zrozumiały, bardziej różnorodny, mniej hermetyczny.

A.S.: A jak daleko w przyszłość wybiega drugi tom, licząc od zakończeniapierwszego?

M.P.: Około dziesięć lat. Zmieniają się też główni bohaterowie,a ci których znamy przechodzą dość znaczne przemiany wewnętrzne.Dojrzewają, dookreślają swoje role w życiu, decydują o tym kim sąi o tym kim nie są.

A.S.: Mamy więc świat, dosyć dziwny i raczej niespotykany.Wśród tych wszystkich wampirów, wojowników i magów dinozaurysą pewną sympatyczną odmianą, nawet jak się gadzin nie lubi.

M.P.: Wiesz, ja lubię urban fantasy, lubię te wszystkie wampirzeromanse, mam sentyment do Anne Rice i „Wywiadu z wampirem”.Ale mam świadomość, że to już dość mocno zużyta konwencja...

A.S.: Twoja książka zaczyna się w momencie, gdy w stronę Twierdzyzmierza uciekinierka, naukowiec Anna...

M.P.: Oj, zmierza. (śmiech)

A.S.: Opowiedz, czego możemy spodziewać się po pierwszym tomie.Mamy Annę i...

M.P.: Ach, Anna... Mój największy problem w trakcie pisania jedynki.Anna spotyka Tyrsa — krzyżówkę raptora i człowieka, którywcześniej był głównym bohaterem jej antropologicznych wykładówi przedmiotem wnikliwych studiów. Wiele się po nim spodziewa,w jej mniemaniu Tyrs jest bardzo cenny, Anna pokłada w nim wielkienadzieje i wyobraża sobie, że ponieważ to ona wpłynęła na polepszeniejego statusu w Twierdzy Kimerydu, Tyrs będzie jej wdzięcznyi z wrażenia padnie jej do stóp. A Tyrs… cóż, Tyrs jest z początkukrnąbrnym gówniarzem, wulgarnym, bezpośrednim i interesownym.Całe życie ćwiczył tę rolę i jest w niej naprawdę świetny. Bawi go taodrealniona damulka z Europy, która „nie ma zielonego pojęciao prawdziwym życiu”.

A.S.: Życie w Twierdzy nie jest łatwe, szczególnie, że Tyrs zajmujesię pilnowaniem spokoju w razie ewentualnego napadu cesarstwa.

M.P.: Otóż to. Poza tym Twierdzą ciągle rządzą urzędnicy, kapłanistarych bogów.

Sama Twierdza jest niebezpiecznym miejscem, zwłaszcza dla takichosób jak Tyrs.

Jeszcze niedawno ludzie jego pokroju — zbuntowani, dziwni, specyficzni,byli składani w ofierze bogom. A konkretnie porzucani napustyni na pożarcie raptorom.

A.S.: Tyrs sobie radzi. Nawet jeśli tego nie przyznaje jest żywąreklamą Twierdzy i ma poparcie przynajmniej niektórych wysoko postawionychludzi.

M.P.: Jedyną wysoko postawioną osobą, która wspiera Tyrsa, jestTeobald Elasmos, burmistrz Twierdzy Kimerydu. Tyrs jest tak naprawdębardzo inteligentnym i przedsiębiorczym facetem. Umie sięustawić. Miał dobrego nauczyciela... I równie zabójczą rodzinkę. Niesądzisz, że są mocno patologiczni?

A.S.: Są kochającą i w większości przypadków wspierającą się rodziną,więc do patologii trochę im brakuje. Nawet jeśli mogą komuśprzez przypadek odgryźć rękę… Wypadki chodzą po ludziach.

M.P.: Dziękuję, że to zauważyłaś. Mollinowie bardzo mocno trzymająsię razem. Tyrs ma kompletną fiksację na punkcie swojego rodzeństwa,stanowi sens jego istnienia.

A.S.: Wracam jeszcze do przyjaciół Tyrsa. Powiedz coś na tematTuliusza i syna Teobalda.

M.P.: Och... Może zacznę od Tycjana Elasmosa, bo to chyba łatwiejszytemat. Tycjan jest krzyżówką człowieka i elasmozaura. Tobliźniak Tacjana, który nie miał tyle szczęścia co brat i urodził się jakodinozaur bez żadnych cech człowieka. Obaj są efektem eksperymentugenetycznego, który mocno wystraszył Teobalda.

A.S.: Wcale się nie dziwię, że efekt eksperymentu wstrząsnął ichojcem...

M.P.: Poza tym Teobald jest dość chłodny i wycofany jako ojciec.Tycjan należy do kręgu arystokracji, ale nie widzi tam dla siebie miejsca.Ciągle czuje to odrzucenie ze strony ojca, a zarazem wie, że niewolno mu nikomu zdradzić swojej drugiej natury. To wszystko powoduje,że zwraca się w stronę Tyrsa. Zaczynają się przyjaźnić w bardzowczesnej młodości, Tycjan zaprasza go do domu, dobrze go ubiera,karmi, spędza z nim czas, opiekuje się nim jakby naprawdę bylibraćmi. Wtedy Tyrs zwraca uwagę Teobalda i nagle okazuje się, żecałkiem naturalnie coś między nimi zaskakuje. Tyrs i Teobald mają tęchemię, której brakuje Tycjanowi i Teobaldowi. Tycjan nigdy głośnonie mówi o swoich uczuciach, jest dość mocno uzależniony od przyjaźniz Tyrsem, która stanowi dla niego bardzo mocne poparcie. Z drugiejzaś strony przyjaźń Teobalda z Tyrsem pali go żywym ogniemi jest przyczyną spięć między Tyrsem a Tycjanem.

A.S.: Mam wrażenie, że Tyrs i burmistrz Teobald są do siebie podobnipod względem charakterów. Rozumieją się i swoje działania.

M.P.: Tak, Tyrs i Teobald mają podobną. Buntowniczą przeszłość.Teobald wyjechał z Twierdzy, żeby zdobyć wiedzę o świecie. Wrócił,żeby zmienić przestarzały system myślenia. Jest świetnym politykiem,dobrze gra rolę lidera dla wszystkich, a tak naprawdę czeka tylko naodpowiedni moment, żeby zaatakować opozycję. Teobald inwestujew Tyrsa, bo wierzy w jego bezkompromisowość.

A.S.: No i jest jeszcze postać, która chyba najbardziej zapadaw pamięć w całej książce. Tuliusz.

M.P.: Wszyscy tak twierdzą. Tuliusz łączy Tyrsa i Tycjana. Łączy,w znaczeniu zmniejsza tarcia między nimi. To raz, a dwa... Tuliuszjest ofiarą swojej własnej matki. Otrzymał geny dinozaura — tym razempterodaktyla — dopiero w nastoletnim wieku. Gdy dodamy dotego fakt, że został zdradzony przez matkę, która w krótkim odstępieczasu od przeprowadzeniu na synu eksperymentu ginie, mocno wpłynęłyna jego psychikę. Wszystkimi siłami dąży do autodestrukcji. Dlategostaje pomiędzy Tyrsem a Tycjanem — bierze ich złe emocje nasiebie, bo uważa, że nie zasługuje na nic więcej. A jego pęd do samozniszczeniawykształca w nim drugą, pasożytniczą osobowość.

Jak Norman Bates z „Psycho” Alfreda Hitchcocka demonizujeswoją matkę, częściowo się w nią wcielając.

A.S.: Tuliusz jest fantastyczną postacią i pod koniec książki naprawdęrozwija skrzydła. Czytelnicy pewnie już to zauważyli, żewszyscy męscy bohaterowie (poza Zadarem, ale to inna para kaloszy)mają imiona na "T". Skąd taki pomysł? Bo muszę przyznać, że mnie,jako czytelnikowi, przez pierwsze kilkadziesiąt stron wszyscy panowiesię przez to mylili...

M.P.: Słyszałam już ten zarzut. I w trakcie spotkania autorskiegow Opolu, zdałam sobie sprawę, że przesadziłam z tajemniczością. Poprostu ludność Afryki została tak sklasyfikowana przez Cesarstwo.Wszyscy mężczyźni noszą imiona na T, a kobiety na A, żeby było łatwiejprowadzić urzędnikom Cesarstwa spis ludności. Wiem, ryzykownyzabieg.

A.S.: Nie wiem, jak miałoby to ułatwić spis...

M.P.: Mnie ten pomysł wydawał się sensowny, miał pokazywaćpoziom totalitaryzmu panującego w Cesarstwie... Chodziło też o to, żeci ludzie nie mają żadnego znaczenia dla Cesarstwa. Są po prostu „A”i po prostu „T”.

A.S.: Nie wspomniałyśmy jeszcze o jednej rzeczy: narracja prowadzonajest pierwszoosobowo i wieloosobowo...

M.P.: Starałam się też różnicować narracje. O to mi przede wszystkimchodziło, by narracją oddać sposoby myślenia bohaterów i ichosobowości. To jest zamierzona trudność, chciałam pobawić sięformą.

A.S.: Wspominałaś, że piszesz drugi tom. Na jakim etapie sąprace?

M.P.: Były na dobry etapie, dopóki nie wpadłam w wir promocyjny.(śmiech) Pragnę zauważyć, że wykonuję również inną pracę:uczę w technikum angielskiego. I pracuję z młodzieżą.

Aktualnie mam sześć rozdziałów. Myślę, że druga część „Twierdzy…”okaże się dłuższa, ponieważ akcja będzie toczyć się w dwóchmiejscach równocześnie: w nowym państwie na mapie świata — Kimerydzieoraz w Cesarstwie Europejskim.

A.S.: W wakacje pozbędziesz się młodzieży, może wtedy uda siępodgonić.

M.P.: Liczę, że maj będzie już nieco luźniejszy. Chociaż czekająmnie jeszcze spotkania autorskie. Parę już za mną i muszę Ci powiedzieć,że to jednak bardzo intensywne doświadczenia. Mam nadzieję,że z czasem się przyzwyczaję.

A.S.: Intensywne?

M.P.: Tak, dla mnie intensywne emocjonalnie. Bo jednak możeCię to zdziwi... Jestem raczej skrytą osobą i pilnuję mojej prywatności.

A.S.: Pisarze zwykle są skryci, inaczej nie wytrzymaliby siedzeniaprzez kilka miesięcy tylko z własnymi myślami i klawiaturą.

M.P.: Lubię opowiadać o sobie i o pisaniu, ale z drugiej strony tonagłe otwieranie się na publiczność działa na mnie bardzo stresująco.I tego też po mnie nie widać.

A.S.: Jeśli nie widać, to bardzo dobrze.

M.P.: Poza tym mam jeszcze jedno zainteresowanie pokrewne dopisania — teatr. A zatem szybko odnajduję się na scenie i odsuwamod siebie tremę.

A.S.: Pociąga cię granie, obserwowanie czy tworzenie sztuk?

M.P.: Granie i ostatnio też tworzenie. Przygotowywałam krótkispektakl z młodzieżą na podstawie angielskich idiomów i bardzo misię to spodobało. Chciałabym także rozwijać się w tym kierunku; toogromny fun tworzyć własne postacie, pisać im kwestie, a potem sklejaćto w całość.

A.S.: W takim razie trzymam kciuki za dalszy rozwój działań teatralnychi oczywiście bezbolesne powstawanie drugiego tomu.A może i za sztukę na podstawie „Twierdzy…”?

M.P.: Pewnie, dlaczego nie!

A.S.: Bardzo dziękuję za rozmowę.

M.P.: I ja Tobie też, było fantastycznie!

Autorka o sobie:

Niezmiennie optymistyczna przyjaciółka krasnoludzkich rodów, kronikarka dziejów niewyparzonogębnej rodziny Yudherthardere, którejż to Beneria jest najprzedniejszą nestorką. Autorka wciąż czeka, by zobaczyć na księgarskich półkach pierwszą książkę ze swym nazwiskiem na okładce. Że jednak jest optymistką, robi to z radosną iskrą w oku i otuchą w serduchu. Czekanie zaś umila spisywaniem kolejnych yudhertharderowskich przygód i publikacjami w zaprzyjaźnionych czasopismach.

Małgorzata Lisińska

Syndrom lustereczka

Dla Oli i Kasi.

Dziewczyna znów straciła równowagę i runęła jak długa w zaspę.

— Jasna cholera! Weźże mnie rozwiąż! — wrzasnęła, potrząsając głową, żeby pozbyć się śniegu. — Ile razy muszę jeszcze dupnąć?! Co ci mogę zrobić, ha?! Wielkiś jak góra łajna, co to żem ją w jednej wsi widziała. I zdaje się, że i rozumny jako i ona — dokończyła, kiedy gwardzista poderwał ją wreszcie z ziemi. — Jakbyś chocia trochę rozumu miał, puściłbyś mnie i spieprzał, gdzie oczy poniosą. To nie mówili ci, żem czarodziejowa? W perzynę obróci to wasze księstewko, jak mnie jeden włos ze łba spadnie!

— Czarodziej daleko, a królowa w zamku — filozoficznie odrzekł mężczyzna. — Kazali ubić w lesie, to mnie słuchać, a nie nad magami deliberować.

— Oż, trafił się mnie posłuszny łosieł! Toż pomyśl, durnoto, co gorsze! Ta twoja pani czy mój kochany, co palcami pstryknie, a z waszego królestwa jeno szczury podziemne zostaną.

— Jakby on taki wasz był, to siedziałby z wami, a nie samej po miastach puszczać się pozwalał, a!

— No i patrzajta, wydumał wreszcie — wyszeptała Beneria, kolejny raz żałując, że pokłóciła się z Pierwotnym i uciekła, kiedy spał. Ale czy to, cholera, jej wina, że nie chciał jej do byłych towarzyszyć? Przecież normalne, że kobita chce poznać poprzednie flamy swojego czarodzieja, nie? No, może i trochę żółć ją zalała, kiedy tamtą syrenę zobaczyła... No, może i ciuteńkę przesadziła, z pazurami lecąc na rybie puszczadło. Ale jak się łuskata do Stroidara uśmiechnęła...

Na owo wspomnienie znów Benerię krew zalała, a że ukochanego pod ręką nie miała, postanowiła żale wylać na najbliższym przedstawicielu płci przeciwnej.

— A pozwala, jasna cholera! A jak się dowie, że mnie jakiś mieszaniec muła z łajnem po lesie ciągał i to jeszcze związaną jak knur na pieczyste, to ślad po was nie zostanie! A co?! — Zatrzymała się gwałtownie. — Nie idę, kurwa, dalej! Śniegu na kopy! Co dwa kroki zrobię, gębą w zaspę walę! Już u mnie pewnikiem nochal czerwony jak dupa jednego stwora, co na obrazkach... No, nie idę! Chcesz ubijać, ubijaj! Ale tu, bo do lasu nie polezę, kurwa, związana jak szynka!

Żołnierz spojrzał na krasnoludkę niepewnie. Do lasu zostało ledwie kilkadziesiąt kroków, ale kobieta najwyraźniej się zaparła. Musiałby ją nieść i to jeszcze, zapewne, wierzgającą i wyzywającą nieustannie. A miała dziewuszka gadane, oj, miała. Buźka jej się nie zamykała, odkąd wyszli z zamku. Całkiem ładna buźka... To nagłe spostrzeżenie tak wstrząsnęło gwardzistą, że cofnął się o krok. Blask księżyca oświetlił naburmuszoną Benerię i zdała się naraz gwardziście nieprawdopodobnie urodziwa.

— Aleście piękna — wyszeptał w podziwie, którego bynajmniej nie zmniejszyło rozdziawienie ust owej piękności. — Takem sobie wyobrażał boginię Triosi.

Porównanie do bogini miłości kompletnie zaskoczyło krasnoludkę. Przez chwilę chciała zapytać, czy chłopinie jaki wywar do łba nie uderzył albo czy za dziecka nie tłukli go po tej durnej makówce, żeby rozumu wbić, co najwyraźniej nie pomogło. Tak, przez chwilę nad tym dumała.

— To może mnie uwolnicie? — zapytała łagodnie. A co? Warto spróbować, przecie jak się chłopu coś naraz poprzestawiało, trza wykorzystać.

— A dacie buziaka? — Nabożnie poprosił gwardzista.

Potem, pomyślała Beneria, potem się, cholera, zastanowię, o co chodzi.

— Jasne. Nawet dwa, tylko mnie rozwiążcie.

Rozanielony mężczyzna przyskoczył, żeby rozciąć więzy dziewczyny. Nie odrywał przy tym błędnego spojrzenia od najcudniejszej istoty, jaką dane było mu widzieć.

Najcudniejsza istota poruszyła dłońmi, sprawdzając, czy nadal ma w nich czucie.

— A teraz zamknijcie oczy i pochylcie się nieco — nakazała, uśmiechając się słodko do żołnierza.

Gwardzista wykonał polecenie, a dziewczyna sięgnęła po wcześniej upatrzoną gałąź. Zważyła ją w rękach i zamachnąwszy się z całej siły, trafiła w pochyloną głowę.

— Ja ci, kurwa, dam buziaka! — wrzasnęła, kiedy mężczyzna upadł. — A nawet dwa! — Walnęła drugi raz, tak dla pewności, choć najwyraźniej już pierwszy cios wystarczył, bo zamroczony żołnierz nie próbował się podnieść. — Na cześć słabej kobity nastawać się chce, co? — Uderzyła ponownie. Tym razem już nie w łysą łepetynę, ale znacznie, znacznie niżej. — To cię, góro łajna, zniechęci do wiązania szacownych niewiast i nastawania na ich cnotę. — Odrzuciła drąg. Sięgnęła po sporych rozmiarów nóż przypięty u boku nieprzytomnego i wsunęła go sobie za pasek. — Nawet jeśli cnotę tej konkretnej niewiasty dawno szlag trafił — podsumowała poważnie.

Poprawiła kurtkę i rozejrzała się wokoło. Do zamku było daleko i trochę niebezpiecznie wracać tam, gdzie chcą jej śmierci, ale konia szkoda. Siwek został w królewskich stajniach. Niby nie ukrzywdzą go, owies dadzą najprzedniejszy i ciepłe sianko... No, ale przecie tęsknił będzie. Westchnęła markotnie i ruszyła do lasu. Poczeka tam i wróci po swojego konika jutro, kiedy królówka gośćmi będzie zajęta.

***

Frianna wciąż klęczała pośród kawałków szkła, wściekła i zrozpaczona jednocześnie. Spływające po policzkach łzy skapywały na lustrzane fragmenty. Dotykała ich z czułością, pieszczotliwie i tęsknie. Żałość niemal odbierała dech, tak jak gniew na chwilę odebrał królowej rozum. Gdyby potrafiła myśleć, kiedy zobaczyła rozbite zwierciadło, nie kazałaby zabić tej głupiej krasnoludki. Stroidarus nie lubi, gdy niszczy mu się zabawki. Teraz Frianna klęczała wśród kawałków magicznego lustra i dumała nad swoją przyszłością. Gdyby zwierciadło wciąż było całe, może uchroniłoby ją przed gniewem Pierwotnego. Gdyby nie zabiła krasnoludki, może zdołałaby namówić go na stworzenie nowego artefaktu... Ogromnie dużo tych gdybań, a rozwiązania brak.

— Pani... — Stara piastunka Frianny odważyła się podejść do podopiecznej. Była jedyną powierniczką królowej, znała moc zwierciadła. — Pani, może pomogę.

— Jaaak? — załkała Frianna, wskazując fragmenty lustra.

— Nie rozpadło się na bardzo drobne kawałki — staruszka pochyliła się nad Frianną i szklanymi szczątkami — może spróbujemy posklejać?

— Oszalałaś?! To nie puchar z porcelany! To magiczne zwierciadło!

Staruszka uśmiechnęła się i łagodnie położyła dłoń na ramieniu podopiecznej.

— To też magii, nie kleju, użyjemy, córciu — wyszeptała.

Frianna poderwała się z podłogi, a jej oczy rozbłysły nadzieją.

— Myślisz, że znowu będzie działało?

— Jeśli poskładamy wszystkie kawałki… To dobre zaklęcie. Łączy, co się rozpadło.

Królowa wstrzymała oddech i przygryzła dolną wargę.

— Ninu, jeśli się uda... Proszę... — powiedziała cicho.

Staruszka pokiwała głową. Usiadła na podłodze i bez słowa zaczęła dopasowywać fragmenty. Po chwili zastanowienia Frianna poszła w jej ślady.

***

Beneria szła przez las, mamrocząc pod nosem przekleństwa. Taaaa, pamiętała, że Stroidar nie lubił, kiedy przeklinała, ale przecież go tu nie ma, prawda? Za to jest mróz, gęste drzewa, jakieś dzikie stworzenia powarkujące za jej plecami i inne wydające dziwniejsze jeszcze odgłosy daleko, wśród zarośli. Ech, było wrócić do zamku, konika porwać ze stajni i uciekać. Z siwkiem raźniej. Nawet w lesie.

Przez jakiś czas krasnoludka szła traktem, ale potem pomyślała, że kiedy zakochany żołnierzyna obudzi się, to może i zechce szukać tej, co to go szans na potomka pozbawić chciała. Znaczy, kiedy już zdoła iść — zachichotała pod nosem, na chwilę poprawiając sobie nastrój. Zapewne, kiedy ówże ruszy w pościg, pomyśli, że słaba kobitka to w głąb lasu pchać się nie zechce. Bezpieczniej więc było w tenże las wleźć, acz trzymać się blisko traktu, żeby się nie zgubić. Tak też zrobiła. Weszła między drzewa i maszerowała, aż się zmęczyła. Kożuszek i wysokie buty chroniły od zimna, ale nieprzespana noc dawała o sobie znać. Dziewczyna musiała znaleźć schronienie.

Taaa, na pewno znajdzie se piękną chałupkę, w samym środku niczego. No, jak nic, niedźwiedzie z wilkami gospodę wyszykowały w borze i zaraz ją który w gościnę zaprosi. Ino patrzeć...

Zatrzymała się, jakby rzeczywiście oczekiwała zaproszenia od drapieżnika. Zapewne jakiś był w pobliżu, ale nie wyszedł spomiędzy drzew. W sumie to i dobrze, bo na niedoszłego właściciela leśnej gospody nóż, który Beneria zechciała pożyczyć od swojego admiratora, mógłby nie wystarczyć.

Dziewczyna westchnęła i ruszyła przed siebie. Zrobiła znów kilkanaście kroków, po czym uznała, że nie da rady, że nogi cholernie bolą, a oczy same się zamykają. Już była gotowa szukać dziury w którymś z grubszych pni, ewentualnie zwyczajnie położyć się w krzakach i liczyć, że nie zamarznie, gdy daleko, ponad drzewami, zobaczyła dym. Niezbyt duży, najwyraźniej ogień już dogasał, ale wystarczająco wysoko, by nie był wspomnieniem ogniska, a dochodził z komina. Oczy Benerii rozbłysły.

— No i pięknie — wymruczała — niedźwiedź, wilk czy insza bestyjka, drzwi, cholera, otwieraj, panna Beneria dziś zawita w twe progi. Nogi tak mnie w rzyć włażą, żem gotowa nawet wilkołakowi buziaka dać, byle kawałkiem leża się podzielił.

Na wszelki wypadek po złożeniu tej deklaracji rozejrzała się szybko, bo jakoś nie była pewna, czy spodobałaby się ona Stroidarusowi.

Chata była dość spora jak na zabudowanie pośrodku lasu. Właściwie określenie chata nie bardzo pasowało do piętrowego kamiennego budynku. Beneria widywała gospody mniejszych rozmiarów. Lekko zaskoczona zadarła głowę, upewniając się, że okna na piętrze również pogrążone są w ciemności.

— Patrzajcie ludziska, kamienica na zadupiu — wyszeptała z podziwem. — Z kolorowymi szkiełkami w oknach. Niech mnie więcej Stroidar w to jedno miejsce nie cmoknie, jak pięknie. I tam, o — wskazała samej sobie, bo Beneria lubiła ze sobą pogawędzić — rzeźby nad oknami. Ale cudeńka. A w oknach, jak dobrze widzę, zasłoneczki... kurwa, haftowane!

Szła powoli, okrążając dom, nie mogąc wyjść z podziwu, bo tak zdobionego domostwa nie widziała odkąd z Syrelle wyjechała zeszłej zimy. Naraz zatrzymała się gwałtownie, bo za budynkiem ujrzała bielone ogrodzenie z małych rzeźbionych sztachetek. Najwyraźniej ogród, chociaż w środku zimy trudno być pewnym.

— Taaa, to chyba jednak nie u dziczyzny będę dzisiaj gościć. — Pokiwała głową, po czym wróciła do wejścia. Stanęła u drzwi z wahaniem. Stukać, nie stukać? Jakoś tak...

Ale dom kusił ciepłem, więc zastukała.

Nikt nie kwapił się otwierać, więc powtórzyła, nieco głośniej. Wciąż nieskutecznie.

— Co to, to nie — fuknęła krasnoludka. — Nie będę spała na ganku. Nikomu się dupy ruszyć nie chce, żeby drzwi otwierać? To se sama wlezę. O!

Nie było to trudne, bo właściciele domu najwyraźniej nie bali się złodziei i wrota pozostawili otwarte. Benerię przywitała cisza. Mieszkańcy spali. Ogień w kominku wciąż jeszcze się tlił, a izbę nadal wypełniało przyjemne ciepło i nikła pozostałość słodkiego aromatu, którego krasnoludka nie potrafiła nazwać, chociaż wydawał się jej dziwnie znajomy.

Zwiedzała parter domostwa, stąpając cichuteńko. Pasował idealnie do fasady. Elegancki, zadbany i gdzie tylko się dało upiększony wszelkimi możliwymi cacuszkami. To haftami, to malunkami, rzeźbami, porcelaną, szkiełkami.

— No, ślicznie tu, do wyrzygania — wymamrotała Beneria. — O! Łóżko! Kapa co prawda na nim, jakby nimfa z rusałką ścigały się w tkaniu, a śliczny bożek ruchania szczał między nimi tęczą, ale niech będzie. Jak oczy zamknę, to tego całuśnego okrycia widzieć nie będę. Rano się, cholera, przedstawię. Nie moja wina, że się kładą z kurami.

Co rzekłszy, wpakowała się pod niemożebnie kolorową kapę i błyskawicznie zasnęła.

Obudziły ją szepty. Uznała, że można je zignorować, odwróciła się więc na brzuch i przykryła kocem. Głosy jednak nie ucichły, przeciwnie — przybrały na sile. Westchnęła ciężko i po dłuższym zastanowieniu usiadła. Ciężkie powieki jakoś nie chciały się unieść, przynajmniej nie obie na raz. Nie, żeby nie próbowała. Wreszcie się poddała i otworzyła tylko jedno oko.

Siedmiu mężczyzn zamilkło natychmiast. Wszyscy, za wyjątkiem przystojnego młodzieńca, w średnim wieku. Stali przy łóżku, wpatrując się z zachwytem w Benerię.

— To naprawdę kobieta — wyszeptał wreszcie najmniejszy.

— A myśleliście, że co? — Dziewczyna błyskawicznie otworzyła również drugie oko. — Niedźwiedź z cyckami wpadł wam łoże rozgrzać? — Opuściła nogi za łóżko, jakby chciała wstać. — No? Chcecie się gapić na mnie caluśki dzionek? Ruszcie się, to wstanę. Jadło jakie przyszykujcie, to pogwarzym.

Żaden z mężczyzn nie drgnął. Dalej gapili się na gościa z zaskakującą fascynacją. Beneria zmarszczyła brwi. Podciągnęła koc pod szyję i cofnęła się w róg łóżka. Nie, wcale się nie bała. Przecież nie mogło jej wystraszyć siedmiu chłopa gapiących się jak pies w kawał pieczystego.

— Ruszcie no dupy! — wrzasnęła nieco piskliwym głosem. — Wstać chcę!

— Rzeczywiście, kobieta — odpowiedział wysoki chudzielec, unosząc brwi — i to bardzo nieprzyjemna.

— Ale jak? — zapytał ponownie bardzo cicho niski. — Jak?! — Oderwał wzrok od gościa, by spojrzeć na towarzysza.

— Nie wiem. — Chudzielec wzruszył ramionami. — Może, jeśli damy jej odetchnąć i nakarmimy, a potem zadamy właściwe pytania, dowiemy się czegoś.

— Tak! — zakrzyknął krąglutki rudzielec, zacierając pulchne ręce. — Jeść! Śniadanko! Już! Już! Już! Przygotować papu! I talerzyki! I kubeczki! Już! Już! Już!

Mężczyźni rozbiegli się w jednej chwili. Pozostali tylko wysoki i niski.

— O, cholera! — jęknęła Beneria. — On zawsze tak? — dodała, wskazując grubaska. — Drze się jak rodząca oślica.

— Taaak — powiedział wysoki, kręcąc głową z dezaprobatą — bardzo nieprzyjemna.

Krasoludka zrzuciła okrycie, poprawiła spódnicę i zeskoczywszy z łóżka, stanęła przed chudzielcem.

— Jakbyście wy tacy mili byli, ha? — Złapała się pod boki. — Obstąpili bidną kobiecinę, że tchu złapać nie mogła. I to kiedy, a może i goluśka, pod kocem leżała, a!

— Aleście przecież odziani byli — zdziwił się niski.

— Ale mogłam nie być, co nie?! — Krasnoludka odwróciła się do niego, a chłopina aż się cofnął.

— Ale...

Beneria zmarszczyła brwi, a mężczyzna zamilkł. Dziewczyna odetchnęła, poprawiła włosy, a później uśmiechnęła się, prawie serdecznie, i ponownie odwróciła do wysokiego.

— Zdaje się, że wyście tu najważniejsi. Jestem Beneria... — Nie lubiła tego mówić, bo przecież sama w to nie wierzyła, ale czasami bezpieczeństwo ważniejsze jest niż duma, więc dodała: — I należę do Pierwotnego Maga.

— A tak, to by może i pewne rzeczy tłumaczyło. — Pokiwał głową mężczyzna. — Gapciu, idź pomóż pozostałym.

— Co? A tak, już. Już idę. — Niski podreptał do wyjścia.

— Gapciu? — zachichotała Beneria. — Tatulek go nie kochali czy jak?

Mężczyzna uniósł brew.

— Mnie zwą Mędrek — przedstawił się zimno.

— Nie, no — parsknęła dziewczyna — teraz to se już jaja ze mnie robicie. Co się tak krzywicie? Naprawdę? Naprawdę zwą was Mędrek? A pozostałych jak? Baryła, Smark, Chichot, Wstydzak i Zez? No co? Ten łysy to całkiem zezowaty jest. Oczy mu biegały, każde w inną stronę.

— To od nadmiaru snu. Ciągle jest senny. Takie jego przekleństwo.

— Przekleństwo?

— Ano, przekleństwo. Jesteście w przeklętym domu, w zaklętym lesie. Nie wiedzieliście?

Beneria rozejrzała się zdumiona. Naraz nadmiar barw, słodki wystrój, wszystkie te ozdoby stały się zrozumiałe.

— Noooo — powiedziała cicho — to też by wiele tłumaczyło.

Z sąsiedniej izby dobiegło wołanie. Mędrek westchnął.

— Chodźcie na śniadanie, to wam wszystko opowiemy.

Panowie wstali, kiedy Beneria weszła. Dziewczyna stanęła w wejściu do jadalni, z trudem panując nad językiem. Ostatecznie wypadało być grzecznym, kiedy i gospodarze byli, prawda? Tylko jak nie skomentować ośmiu nakryć zdobionych kwiatuszkami, ułożonych na ręcznie haftowanych serwetkach? Jak nie parsknąć śmiechem na widok cacuśnych maleńkich czerwonych różyczek ułożonych w wianki wokół mis? No, jak wytrzymać w powadze, kiedy rudy grubasek zaciera tłuste łapki i przebiera nóziami?

Krasnoludka zdzierżyła, choć łatwo nie było.

— Radziśmy — spojrzenie ładnego młodzieńca uciekło w bok, a głos ledwie było słychać — tak miłej kompanii.

— Ano — zachichotał radosny brunet — szczęście... ha ha... szczęście ogromne…

— Zaszczyt po zbóju. — Rudy grubasek naraz wystawił język, co wprawiło Benerię w kompletne osłupienie. Akurat on wydawał się jej od początku dość miły. Bez słowa, choć — jak już wiadomo — łatwo nie było, usiadła na wskazanym miejscu. Poczekała, aż pozostali usiądą i dopiero wtedy zagaiła:

— Znaczy, nie dogodziliście jakiejś czarodziejce, a ta was w las wysłała?

Nieśmiały poczerwieniał gwałtownie, krztusząc się przy tym kęsem właśnie połykanego chleba. Sąsiad trzasnął go więc przez plecy, aż chłopakowi łzy pociekły po ładnej buźce. Wypluł, pochylił się i skulił, jakby dzięki temu mógł stać się niewidzialny.

Mędrek przewrócił oczyma i znów popatrzył na gościa zdegustowany.

— Można tak rzec — odpowiedział niechętnie. — Zaklęła ogród, dom i nas w nim. Żaden z nas nie może domostwa opuścić i jak dotąd, a minęło już sporo zim, nikogo nie gościliśmy. Chyba że i wy trafiliście tu przez czar? — zapytał mocno zaniepokojony.

— Nie, tradycyjnie, przydrałowałam, uciekając przed napalonym huncwotem — wyjaśniła Beneria. — Przednie jadło. Ino rzeknijcie mi, skąd ono u was, skoro wychodzić nie możecie?

— Jak dom, zaczarowane. Pojawia się każdego ranka w spiżarni.

Dłoń dziewczyny zatrzymała się w pół drogi do ust, a potem powolutku odłożyła kawałek pieczeni.

— Zaczarowane?

— Ale jak? Jak? — dopytywał się Gapcio, wpatrując w krasnoludkę.

— No, dyć wy chyba lepiej wiecie — uśmiechnęła się Beneria.

— On raczej chce wiedzieć, jak wy się do nas dostaliście — wytłumaczył Mędrek.

— Przecie mówiłam: tradycyjnie. Przyszłam w nocy, pukałam, aleście nie otwierali. Zimno było, to nie chciałam czekać ranka i weszłam bez zaproszenia.

Mężczyźni spojrzeli na siebie, a potem znów na gościa.

— No, czego? — zapytała poirytowana krasnoludka. — To znowu takie dziwne nie jest, że nikt was nie odwiedzał. Mieszkacie na zadupiu, gdzie ino dzika gadzina zagląda...

— Na wiosnę przechodzili tędy drwale — przerwał jej Mędrek — krzyczeliśmy do nich, ale ani nas nie widzieli, ani nie słyszeli.

Dziewczyna zmarszczyła brwi.

— A to rzeczywiście, czary muszą być, choć nie takie zaś mocne. Zamykające zaklęcie byle wiedźma rzucić może. Ta zamknęła całą waszą gromadkę, więc nie najpośledniejsza jest.

— A wy skąd wiecie? — burknął grubasek. — Samiście wiedźma, co? Dlategoście weszli.

— Się weź zastanów, co gadaaasz... — ziewnął zezowaty, przymykając jedno oko. — Toż ona krasnoludem jest. Z domieszką, bo z domieszką, za ładna na krasnoluda bez obcej krwi, ale jednak. Widział ty kiedy krasnoludzką wiedźmę?

— To niby jak…? — zapytali jednocześnie grubasek i Gapcio.

— Należy do Pierwotnego Maga — wyjaśnił Mędrek.

Panowie zamilkli, gapiąc się w Benerię. Ona zaś oparła się wygodnie i uśmiechnęła szeroko.

— Ano, jestem Stroidarusa — potaknęła. — To tak, żeby wam do głów nie przyszło co głupiego.

— I puścił was samą? — zapytał cichuteńko nieśmiały.

— A co was to wszystkich...? — zezłościła się dziewczyna. — Toż nie jestem przedłużeniem już wy tam wiecie czego szacownego maga. Rozum swój mam! I wolna ze mnie krasnoludka! Mogę łazić, gdzie chcę! — Że akurat Stroidar miał nieco inne zdanie na temat tego ostatniego, postanowiła pominąć milczeniem.

— Użyliście pierwotnego zaklęcia? — zapytał po chwili Mędrek

— Zaklęcia?

— Żeby tu się dostać?

— Niczegom nie używała. Ta wiedźma to się chyba nie waszego rozumu obawiała, nie? Przecie jużem dwa razy prawiła, żeście otwarte mieli, to i wlazłam.

— Może... — milczący dotychczas zakatarzony blondyn poderwał się ze stołka — może czar minął?! — I rzucił się ku drzwiom.

Pozostali, za wyjątkiem Mędrka, poszli w jego ślady. Ledwie kilka uderzeń serca później wrzask wstrząsnął kamienicą. Beneria drgnęła, bo krzyk zaiste był przerażający.

— Próba wyjścia zawsze jest bardzo bolesna — wyjaśnił Mędrek.

— Was jakoś nie poniosło sprawdzać?

Mężczyzna popatrzył na nią z wyższością.

— Gdyby czar zdjęto, rankiem nie pojawiłby się posiłek, a ja zapewne pamiętałbym moje imię.

— Toście jednak nie Mędrek? — Mrugnęła.

Niestety, gospodarza nie rozbawiła.

— Nie sądzę — odpowiedział ze śmiertelnie ponurą miną. — Żaden z nas nie pamięta swego miana.

— Nie żebym coś... ale jakbym ja zapomniała, jak mnie dali przy urodzeniu, to takich jak wasze bym raczej nie przyjęła — wymamrotała Beneria. — A resztę pomnicie?

— Nie da się! — Zakatarzony wpadł do izby, ocierając nos. Nad górną wargą zostało mu kilka kropli krwi. Najwyraźniej to on pierwszy sprawdzał działanie zaklęcia. Pozostali weszli za nim z opuszczonymi głowami.

— Jaką resztę? — Mędrek zignorował przyjaciół.

— No resztę. Coście robili, gdzieście mieszkali... takie tam. Pomnicie?

— Tak.

— No to opowiedzcie. — Beneria uśmiechnęła się słodko.

— A po co?

— Nakarmiliście mnie, w gościnę przyjęli, to zdałoby się jakoś odwdzięczyć — wyjaśniła grzecznie. — Może wymyślę, jak was wykaraskać z tej opresji.

Kiedy mężczyźni wpatrzyli się w nią z nadzieją, poczuła niejakie wyrzuty sumienia. Ostatecznie żadna z niej czarownica, chciała tylko jakoś czas zabić do wieczora. No i nie ma jak ciekawa historia po obfitym posiłku.

***

Wkrótce okazało się, że poskładanie magicznego lustra bynajmniej nie jest takie proste. Tym bardziej że nastał środek nocy, a oczy Frianny zaczęły odmawiać posłuszeństwa. Wreszcie zasnęła wśród kawałków szkła, jeden z nich dzierżąc w dłoni niczym talizman.

Obudziła się, gdy słońce było już wysoko. Sama we własnej sypialni. Od lat nie budziła się sama, zawsze towarzyszył jej jakiś przystojny młodzieniec. Nawet kiedy jeszcze żył król. Cóż, był stary, a ona nie znosiła jego dotyku. Na szczęście umarł szybko, a Friannę jednogłośnie ogłoszono królową. Nikt z Rady Królewskiej nie potrafił się oprzeć urokowi młodej wdowy... Urokowi zwierciadła. To ono sprawiało, że mimo upływu lat wciąż mogła przebierać w kochankach. Każdy jej pragnął. Każdy. Lustro w tajemnej komnacie każdego poranka i każdego wieczoru mówiło, że jest najpiękniejsza.

A ta suka go rozbiła. Suka Pierwotnego.

Frianna usiadła w łożu. Bolesny ucisk w piersi zaparł dech. Rozpacz ponownie wkradła się do serca. Rozpacz i strach. Nadzieja, którą poprzedniego wieczoru piastunka wlała w serce królowej, skonała wraz z nocą. Pierwszy raz w życiu Frianna bała się spojrzeć w odbicie na toaletce. Pierwszy raz policzyła upływające lata i wspomniała, że młodość minęła. Jak poradzi sobie ze wszystkim bez mocy lustra? Jak poradzi sobie z furią Stroidarusa? On będzie wiedział. Na pewno będzie wiedział.

Długo siedziała, ze strachu i bezsilności przygryzając wargi, samotna i przerażona. Kiedy wreszcie uznała, że czas zmierzyć się ze światem bez zwierciadła, ktoś zapukał w drzwi komnaty. Pukanie musiano powtórzyć trzykrotnie, nim królowa odpowiedziała:

— Wejść!

Piastunka stanęła w progu, a Frianna już wiedziała. Załkała rozpaczliwie.

— Nie płacz, pani. — Bardzo szybko jak na swój wiek staruszka podeszła do królowej. Objęła ją jak kiedyś, w dzieciństwie i kołysała z matczyną czułością. — Naprawimy je. Tylko nie płacz.

— Ale... jaaaak?

— Brak jednego kawałka. Zapewne ta... — zatchnęła się na moment — krasnoludka zabrała ze sobą. Nie możemy posklejać bez niego. Zaklęcie nie zadziała.

— Zabrała? Ale ona...

— Posłałam już po żołnierza, który... zajął się tamtą. Znajdziemy truchło, to znajdziemy i szkiełko. Nie płacz.

Załzawione oczy ponownie napełniła nadzieja. Tym razem jednak zmieszana ze strachem.

— Musimy, Ninu. Bez zwierciadła...

— Zawsze będziesz piękna, córciu — wyszeptała piastunka, tuląc królową.

— Nie rozumiesz — Frianna wczepiła się w ramiona staruszki — że Stroidarus nie wybaczy? Tylko zwierciadło może nas uratować.

Wkrótce przyprowadzono gwardzistę z pokiereszowaną twarzą. On zaś, spojrzawszy na królewską piastunkę i samą królową, padł na kolana i wyznał prawdę.

***

Mędrek zastanawiał się chwilę, nie wiedząc najwyraźniej, ile może powiedzieć gościowi.

— A skąd pewność, że wam uda się wyjść? Może zostaniecie tu z nami na zawsze? — zapytał w końcu.

— Może — przytaknęła spokojnie Beneria. — Chociaż nie wydaje mi się, żeby Stroidar pozwolił, coby jego dobro w lasach się marnowało. — Mrugnęła figlarnie. — Mogę też od razu wam pokazać, że wyjść potrafię. Ino się zastanówcie, bo jak polezę, mogę nie dać rady wrócić. A tak, jak już mi rzekniecie co i jak, to może i z Pierwotnym coś uradzim. Nawet jeśli wrócić nie zdołam.

— Powiedz, Mędrek, powiedz!

— Tak, opowiadaj! — przekrzykiwali się gospodarze leśnej kamienicy.

Wywołany odetchnął głęboko i po raz pierwszy wykrzywił usta w coś na kształt uśmiechu. Beneria naraz pojęła, że Mędrek, tak jak i ona, bardzo lubi być w centrum uwagi. Zamiast więc rzucać jakieś kąśliwe słówka, grzecznie czekała na opowieść.

— Wszyscy służyliśmy naszemu królowi — zaczął Mędrek. — A króla mieliśmy dobrego. Nie był już najmłodszy, gdy wziął nową żonę. Piękną niczym duchy światłości. Żaden mężczyzna nie potrafił przejść obok niej, nie oddawszy i duszy, i serca miłościwej pani...

— Taaa — mruknęła Beneria, choć jeszcze przed chwilą obiecywała sobie milczeć do końca historii. — Poznałam ja ten... ekhm... wzór cnót niewieścich.

Mężczyzna zmarszczył brwi, ale kontynuował:

— Toż i my służyliśmy najukochańszej naszej władczyni duszą i sercem. Gapcio był nadwornym pisarzem, Wesołek — błaznem, Apsik — lekarzem, Gburek zarządzał kuchnią, Śpioszek był kapitanem straży pałacowej, a ja doradcą naszego króla.

— Kurwa, nie zmogę — chichotała Beneria, kiedy Mędrek wymieniał imiona. — Nie, no... ście se wybrali przydomki... No, niech was sczyści.

Siedem par oczu spojrzało na dziewczynę z wyrzutem. Przygryzła więc drżącą ze śmiechu wargę i wyszeptała przez zęby:

— Oj, tam zaraz, nie ma co się obrażać. Kontynuujcie… Wyście byli doradcą. A ten, co krwi na poliki dostaje, co tylko nań spojrzę?

— Nieśmiałek? — Wszyscy popatrzyli na młodzieńca, a ten rzeczywiście spłonął purpurą i pochylił głowę. — W sumie to nie wiemy. Pojawił się na dworze tuż przed naszym uwięzieniem. Już po śmierci naszego pana.

Krasnoludka przyjrzała się Nieśmiałkowi. Oceniła jego urodziwą twarz, ciało w lekkiej koszuli i dopasowanych spodniach. Szczególnie jedną z części owego ciała, która pod jej spojrzeniem naraz urosła, i pokiwawszy głową, stwierdziła:

— Dobra, ja wiem, jaka była jego służba na dworze. No, tośmy już uzgodnili, żeście wiernymi sługami i jaśniepana, i przecudnej pani waszej byli. Ino wciąż ni cholery nie pojmuję, za coście wylądowali na Zadupiu Wielkim. Znaczy, czego on — wskazała Nieśmiałka — w życiu nie pokapuję. Bo jeśli o was chodzi — skinęła Mędrkowi — to nawet nietrudno pojąć.

— Chcecie reszty, czy nie? — poirytował się naraz Mędrek, bo bez trudu zrozumiał aluzję.

— Nie, no, mówcie. Ciekawam okrutnie.

Mężczyzna wzniósł oczy ku niebu, co — Beneria musiała uczciwie przyznać — wielu się zdarzało, którzy z nią w dyskusje się wdawali. Znać już tak wpływała na ludzi, że się bogobojni robili.

— Kiedy pan nasz konał, wezwano Apsika. A ten mi doniósł, że się mu ta królewska choroba wydaje i zbyt nagłą, i dziwną niewymownie. Bardziej czary, a nie naturalne zejście przypominała. Zawołaliśmy prędko kapitana straży i pisarza korony, coby ten pierwszy miał na wszystko baczenie, a ten drugi opisał, co trzeba. Jeszcze wzięliśmy na spytki kucharza, czy się ktoś przy posiłkach pana naszego nie kręcił. Ale nic z tych rozmów nie wynikło. Tyle że po kilku niedzielach wszyscyśmy się obudzili w leśnej kamienicy, a nikt z nas imienia swego nie pamięta. Czasami myślę — zawahał się, ściszając głos — że gdyby któryś z nas głośno swoje imię wypowiedział, czar by prysnął. Długo żeśmy deliberowali, z jakiego powodu akurat my wiedźmie podpadliśmy i tak nam pasowało, że z powodu owych narad po śmierci jaśniepana. Ot, cała historia.

— A Wesołek?

— Co Wesołek?

— O nim żeście w historii nie wspomnieli.

— A bo ja zawsze się wszędzie wkręciłem — zaśmiał się wesoły brunet — i wtedy też siedziałem w kąciku. Oni nie pomną, ale wiedźma wiedziała.

Beneria pokiwała głową.

— Ano, wredna z niej suka. Chocia, jak se tak pomyślę, mogliście gorzej skończyć. Zamiast kamiennego dworku we borze, mogła wam uszykować ziemisty kopczyk za murami miasta. Aż dziw, że nie sięgnęła ostatecznego rozwiązania. Czary przecie zawsze odczynić można, a trucizny czy stryczka to już niekoniecznie.

Panowie spojrzeli na siebie, jakby taka myśl nigdy wcześniej do głowy im nie przyszła.

— Rzeczywiście — Mędrek wyglądał na bardzo zaskoczonego — dziwne.

— Najwyraźniej ta wasza królówka ma jakieś resztki sumienia — podsumowała Beneria.

— Jak to? — zapytał niewyraźnie Gapcio. — Jak to nasza królowa?

Pozostali też patrzyli na krasnoludkę zdumieni. Dziewczyna zmarszczyła brwi.

— No, a kto? Toż z niej wiedźma jest. I męża ukatrupiła jak nic. A młodego — wskazała na Nieśmiałka — jak się jej w łożnicy znudził, to z wami zesłała.

— Oszalałaś, kobieto?! — krzyknął Mędrek.

— Ja... nigdy... z królową... — szeptał Nieśmiałek.

— No, ale... — zaczęła Beneria.

— To nie pani jest wiedźmą!

— Nie? To kto? — zapytała niepomiernie zdziwiona krasnoludka.

***

Ninu stała przed leśną kamienicą i po raz kolejny zastanawiała się, czy jednak nie powinna jej podpalić albo zesłać innego kataklizmu. Lata temu wydało się jej zabawnym ćwiczeniem stworzenie tego miejsca i wysłanie doń niewygodnych i zbyt ciekawskich dworzan. I chłopca, który odmówił jej swych wdzięków, oczywiście. Zadbała nawet o wystrój wnętrza. Irytująco barwny i kobiecy. Ot, też dla rozrywki. Czasami, niewidzialna dla mężczyzn, wkradała się do środka i obserwowała, jak daremnie próbują przypomnieć sobie imiona, licząc, że to uwolni ich z więzienia. Zaklęcie tak nie działało, ale zabawę miała przy tym przednią.

Z czasem jednak utrzymanie aktywnego czaru kosztowało ją coraz więcej energii, a — jak słusznie zauważyła krasnoludka — magię zawsze można cofnąć. Ryzyko stawało się coraz większe. Gdyby tak przypadkiem rozchorowała się, albo padła zemdlona... Wtedy zapewne niekarmiony czar szybko by skonał, a uwolnieni od niego, niewygodni mężczyźni narobiliby rabanu w królestwie. Ninu nie lubiła zabijać. Krew osłabiała moc. Czasami jednak należało przeliczyć koszty i podjąć decyzję.

Stała więc i patrzyła, kalkulując. A potem postanowiła.

Najpierw jednak musiała poczekać na krasnoludkę. Potrzebowała jej żywej. Przynajmniej póki dziewczyna nie odda lustrzanego okruchu. Później...

W przeciwieństwie do córuchny Ninu nie bała się zemsty Stroidarusa. Kiedyś, dawno temu, zakosztowała Pierwotnego i wiedziała, że żadna kobieta nie jest dla niego ważna. A już na pewno nie jakaś... krasnoludka.

***

Kiedy nadszedł wieczór i słońce zaszło, Beneria zrozumiała, że z mężczyznami w tej okolicy Krainy jest zdecydowanie coś nie tak. Ledwie księżyc zajaśniał na nieboskłonie, a mieszkańcy leśnej kamienicy zaczęli ostentacyjnie adorować swojego gościa. Nieśmiałek wzdychał, siedząc w kącie izby, wpatrzony w Benerię z psim oddaniem. Wesołek chichotał głośno i ostentacyjnie. Gburek co rusz wystawiał język, przypominając zdychającego ze zmęczenia grubego kundelka. Apsik ze trzy razy nasmarkał dziewczynie na kołnierz, bo mimo ostrzeżeń wciąż podchodził za blisko. Gdy zaś Beneria uciekła od zasmarkańca i zaszyła się w kącie, ledwie odwróciła wzrok, a już na jej podołku drzemał Śpioszek. Po drodze ze dwa razy potknęła się o Gapcia, który podejrzanie chętnie wyciągał ku niej ręce z pomocą. Nawet Mędrek co rusz szukał jej towarzystwa, opowiadając niezrozumiałe historie.

— Jasna cholera, ogłupiały te chłopy! — zezłościła się wreszcie dziewczyna. — Pójdą w cholerę, no!

— Ale, Benerio droga... — zaczął Mędrek.

— Żadna, kurwa, droga! — Ruszyła ku wyjściu. — Na łby wam wszystkim padło?! Idę! Już! Siwek na mnie czeka.

— Ale, Benerio... — wyszeptał Gapcio drżącym głosem.

Przewróciła oczami, stojąc już w otwartych drzwiach.

— Dobra, obiecałam, że coś poradzę, to poradzę, nie? — I wyszła w mrok.

Wiedziała, że jeśli się odwróci, zobaczy siedem naraz rozkochanych twarzy. No, może sześć, bo gówniarz Wstydziak pewnie gapił się przez lufcik. Dlatego się nie odwróciła.

Zrobiła ledwie kilka kroków, gdy zobaczyła starowinkę. Kobiecina siedziała na pieńku i kołysząc się, nuciła jakąś smętną piosenkę. Beneria stanęła, wiedząc, że powinna omijać ludzi. Nigdy nie wiadomo, jakie mają zamiary ani czy królówka nie wyznaczyła za nią nagrody. Powinna, ale kobieta na pieńku wydawała się jej taka samotna i nieszczęśliwa, że współczujące krasnoludzkie serce nie pozwoliło Benerii przejść obojętnie.

— Ej, babciu, bo zamarzniecie w lesie! — krzyknęła do staruszki.

Starowinka zamilkła i powoli podniosła wzrok.

— Jabłko mam — powiedziała, wyciągając ku dziewczynie rękę. — Zjecie jabłko? Czerwone i soczyste. Najlepsze.

I właśnie w tym momencie Beneria po raz kolejny pożałowała, że zostawiła Stroidarusa śpiącego w domu, a sama polazła poznawać jego byłe. I że wybrała Friannę. I że zachciało się jej macać tamto przeklęte lustro. W ogóle pożałowała, że ma upór po babce. A babka pewnie była, kurwa, oślicą.

— A co ja, cholera, szkapa jaka, żeby się ogryzkami karmić? — zapytała łagodnie.

Staruszka cofnęła się lekko, prawie spadając z pieńka. Zaraz jednak wstała.

— Dobre jabłuszko — zaśpiewała cicho — pyszne jabłuszko. Mówi do ciebie. Zjedz jabłuszko.

— Sratatata — warknęła Beneria. — Toż ja, głupia wiedźmo, od dwóch zim z Pierwotnym mieszkam. Nie na mnie takie magiczne ględzenie.

W jednej chwili miła starowinka zmieniła się we wściekłą furię. Odrzuciła jabłko. Zasyczała, zajęczała i wycharczała:

— Therde ughre! Therde ughre!!!

W dłoni kobiety pojawiła się ognista, błękitna kula. Ninu zamachnęła się…

Ogień poszybował nieprawdopodobnie szybko. I mimo że Beneria odskoczyła, kula osmaliła jej policzek. Dziewczyna wrzasnęła. Wyrwała zza paska nóż. Druga kula już leciała w jej kierunku. Beneria padła na ziemię, a potem błyskawicznie się podniosła.

— Ty!!! — Rzuciła się ku wiedźmie. — Ogniem?! We mnie?!

Trzecia kula była w drodze...

Krasnoludka rzuciła. Jeden szybki zamach i nóż poszybował idealnie w cel.

Zaklęcie ucichło w pół słowa. Czarownica jęknęła i zwaliła się na ziemię. Leżała, patrząc w niebo gasnącymi oczyma. Kiedy Beneria podeszła do niej, Ninu spojrzała na krasnoludkę.

— Kto się teraz moją córcią zaopie... — wyszeptała jeszcze.

***

Stroidarus udawał, że śpi, kiedy Beneria wróciła do domu. Nagi i piękny. Potężny ten mój czarodziej — pomyślała krasnoludka z zadowoleniem. I nie o czarach dumała, patrząc na nagość kochanka.

— Będziesz tak stała i się gapiła? — zapytał Pierwotny chłodno. Bo przecież nie mógł się jej przyznać, że nie przespał jednej nocy ze zmartwienia, od kiedy odeszła.

— A jakby było na co — odpowiedziała krasnoludka, bo przecież nie chciała, żeby wiedział, jak tęskniła do tego widoku.

— No, bo jest — zaśmiał się mag. Pociągnął Benerię na materac. Wsunął palce w rude, jak zwykle splątane włosy i pocałował. Gwałtownie, zaborczo.

Naraz syknął.

— Cholera, kobieto, palce sobie pokaleczę. Coś ty w tę czuprynę wcisnęła? — Wyciągnął kawałek szkła z włosów dziewczyny i nie patrząc nań, rzucił na podłogę.

Autor o sobie:

Grzegorz Wielgus — student, muzyk oraz wokalista, a od niedawna również autor. Zadebiutował powieścią „Krzyżowiec”, opublikowaną w 2016 roku, obecnie zaś pracuje nad kolejnym pozycjami w swoim dorobku.

Grzegorz Wielgus

Szczurołap z Hameln

— Kostucho, moja piękna, zatańczmy! — wykrzyknął radośnie Szczurołap, chwytając w ramiona martwe ciało kobiety, ruszając w tany pośrodku leśnej drogi. Przyszyte do odzienia dzwoneczki szemrały cichutko, akompaniując wirującej parze. Gnijąca twarz niewiasty kiwała się w rytm kroków mężczyzny, rozchylając usta, jakby w podnieceniu brała kolejne oddechy. Zaszłe bielmem oczy spoglądały w listopadowe niebo pomiędzy nagimi gałęziami drzew, a spomiędzy włosów opadały na liście czerwie oraz grudki ziemi. Szczurołap czule obejmował swą partnerkę, zupełnie nie zważając na rozerwane gardło oraz krwawe wybroczyny obok ust; widomy znak Czarnej Śmierci.

— Jakże pięknie dziś wyglądasz — zaśmiał się mężczyzna, przykładając swój policzek do zimnego lica zmarłej.

Bezwładna głowa kobiety opadła w tył, odsłaniając siną skórę szyi, na której Szczurołap złożył delikatny podarunek.

— Plaga szczurów was prześladuje? — spytał nagle, unosząc błękitne oczy na martwe wargi niewiasty. — Gdzie? W Hameln? To nie może czekać! Pani wybaczy.

Szczurołap delikatnie odłożył ciało pod pień uschniętego dębu i poprawił kaftan pozszywany z wielokolorowych łat. Zarzucił na plecy tobołek, naciągnął barwną czapkę na uszy, po czym ruszył drogą ku dolinie Wezery. Z dziecięcym chichotem przeskakiwał nad ciałami, wypełniając las jasnym brzmieniem dzwoneczków.

Radośnie grajkowi się żyło, potrafił bowiem odnaleźć pozytywne strony wszelkiej sytuacji, nawet teraz, gdy ludzie dokoła poczęli wymiotować własnymi wnętrznościami. Choroba się go nie imała, a od kiedy wystrugał z wisielczego drzewa flet, szczury słuchały jego muzyki jak zaczarowane. Wyprowadzał je przeto z małych wiosek, głównie po zmroku, bo kilka razy chłopi już obrzucili go kamieniami za uprawianie czarów. Mimo tego Szczurołap dalej włóczył się po szlakach, żyjąc z tego, co dostał od dobrych dusz, i wypędzając futrzanych nosicieli dżumy z ludzkich osiedli. Szczęśliwy był ze swego żonglerskiego żywota, czasami umilając czas dzieciom kilkoma sztuczkami, wywołując na ich twarzach nieco beztroski w tych trudnych czasach. Oręża przy sobie nie nosił żadnego, uznając przemoc za zbędne zło.

Lekkim krokiem, podskakując czasami, Szczurołap zmierzał ku murom Hameln poprzez wyludnione wsie otaczające kręgiem miasto. Wkoło panowała ponura cisza, ale czy była to zasługa pory roku, czy też wszechogarniającej zarazy, tego grajek nie potrafił ocenić. Brązowe prostokąty uprawnych pól przykryte były łachami śniegu, a gromady jabłoni oraz grusz nagimi konarami mierzyły w niebo. Z niektórych przysiółków unosiły się smugi dymu, a czasami ciszę przerywało ujadanie psa. Szczurołap minął łan cmentarnej ziemi, niedawno poruszonej, na której wyrastały rzędem świeże krzyże — niektóre nawet wypuszczając pąki i kwiaty.

Okolica nie była więc całkiem martwa.

Żongler wyciągnął zza kaftana swój flecik, odrobiną skocznej muzyki dodając nieco beztroski posępnemu listopadowemu krajobrazowi. Jednakże, gdy kilkanaście kroków dalej spostrzegł gromadę szczurów posilającą się na krowim truchle, grajek wydobył z instrumentu drżącą, niespokojną nutę. Gryzonie zastrzygły uszkami i uniosły swe łebki, paciorkowate oczy kierując ku człowiekowi w kolorowym kaftanie. Ignorując żer, szczury podbiegły do grającego i przysiadły u jego stóp. On zaś poprowadził je raźnym krokiem ku nieodległemu brzegowi rzeki; Szczurołap nie przestawał grać nawet wtedy, gdy skakał z jednej kępy sitowia na drugą. Posłuszne urokowi płynącemu z fletu, zwierzęta płynęły śladem człowieka, a następnie zanurzały główki pod wodę i pozostawały tam, aż zabrakło tchu w ich maleńkich płucach. Po chwili z biegiem Wezery spłynęła gromada martwych gryzoni.

Wielce z siebie rad i podśpiewując pod nosem, Szczurołap wrócił na drogę do Hameln. Jeżeli szczury przyniosły tam zarazę, to jak najszybciej powinien dotrzeć na miejsce ze swoją muzyką, aby ulżyć mieszkańcom w ich niedoli. Kto wie, jakie niespodzianki oczekują na niego w miejskich murach? Piękne stosy ciał, dziecięce uśmiechy, zapach rozkładu oraz radość ludzi, którym pomoże?

— Może — zachichotał grajek — może tak właśnie będzie.

Z nadzieją oraz miłym uśmiechem na twarzy Szczurołap zbliżył się do kamiennej gardzieli bramy miejskiej dzielącej go od Hameln. W tunelu, we wnęce, stała figura Matki Boskiej, pod którą siedział beznogi nędzarz, drzemiąc z wyciągniętą po datki dłonią. Grajek zostawił w niej spory kawałek chleba i wkroczył do miasta.

Było to bodaj najbardziej urokliwe miejsce, do jakiego zdarzyło mu się zawędrować. Budynki wysokie, wzniesione z cegieł, kamieni oraz drewna, o dachach spiczastych i ścianach białych. Niektóre naznaczone były wapiennym krzyżem zarazy na okiennicach oraz drzwiach, lecz to nie ujmowało im uroku w oczach Szczurołapa. Radowały się jego oczy na widok mokrych od deszczu ulic, obumarłych już drzew oraz kwiatów, zdobiących miasto na wiosnę i letnią porą. Wiatr kiwał drewnianymi szyldami, unosząc ze sobą zeschłe już liście, ciskając je pod nogi mieszkańców Hameln. Ludzie rezydujący w mieście nie wyglądali na specjalnie wesoło usposobione dusze: twarze mieli ponure i niewiele uwagi poświęcali barwnemu przybyszowi. Chociaż wiele kamienic stało opustoszałych, a w powietrzu wyraźnie wyczuwalna była słodkawa woń rozkładu, mieszczanie starali zajmować się codziennymi trudami, jakie przynosiło im życie w czasach zarazy. Warsztaty wyrzucały kominami kłęby ciemnego dymu, bez trudu dało się posłyszeć terkot garncarskich kół i krosien, a piekarnie kusiły zapachem świeżego chleba.

Gwiżdżąc skoczną melodię i rozglądając się po ciemnych oknach kamienic, żongler ruszył szeroką ulicą, biegnącą od bramy do rynku. Składał dworne ukłony przed napotkanymi przechodniami, czasami rzucał tobołek na bruk i stawał na rękach lub czynił salta, starając się rozjaśnić listopadowe popołudnie. Nim dotarł do rynku, Szczurołap ściskał w palcach bułeczkę zaprawianą miodem, którą dostał od zachwyconego popisami piekarza.

— Dużo śmiechu można tu znaleźć. — Grajek zapatrzył się na wypalony gmach kamienicy. — Pod gruzami na przykład. Trzeba tylko chwycić łopatę.

Po niemalże opustoszałym rynku hulał wiatr, mknąc od rzędów wysokich kamienic na obrzeżach do smukłych wieżyc kościoła oraz masywnej bryły ratusza, które znajdowały się pośrodku placu. Kolumna pręgierza była pusta, a łańcuchy zwisały, obijając się o kamień przy mocniejszym podmuchu wiatru. Pozostali na rynku kupcy zwijali swe kramy, nie licząc nadto na nowych klientów, przybywających do miasta w listopadowy wieczór. Mimo tego Szczurołap postanowił rozweselić tych ludzi, a słup miejskiego pręgierza podsunął mu pewien pomysł.

— Patrzcie na szaleńca! — krzyknął, ruszając poprzez rynek, skacząc i fikając kozły, aby natychmiast poderwać się do salta. Wspiął się w kilku ruchach na kolumnę, opierając się jedną tylko dłonią o jej szczyt. Stojąc z głową w dół, wydobył swój flet i zagrał kilka nut. — Kto pierwszy strąci mnie złotą monetą, wygrywa wiele szczęścia w miłości.

Oczywiste zainteresowanie oraz wesołość wzbudziły te figle, zwłaszcza iż grajek czynił przy tym rozmaite miny, lecz salwy śmiechu wzbudził dopiero, kiedy, nie zmieniając pozycji, począł opowiadać żarty:

— Pewien mój znajomy, rodowity Florentczyk, był w Rzymie i naszła go wielka potrzeba, aby zakupić konia. Sprzedawca rzekł cenę wysoką, bo dwadzieścia pięć złotych dukatów. Przyjaciel mój odrzekł, że da mu piętnaście teraz, a resztę pozostanie dłużny. Później, tego samego dnia, sprzedawca koni zażądał uregulowania należności, ale kum mój odmówił tymi słowami: nie tak się umawialiśmy, mam być tobie dłużny, takie było ustalenie, a jak mam być dłużnikiem, jeżeli oddam ci pieniądze?

Spostrzegłszy księdza w otaczającej go grupie ludzi, Szczurołap na duchownych skierował swój cięty język:

— Pewien mój znajomy, mnich wielkiej cnoty, dawał kazanie w Tivoli, grzmiąc przeciwko grzechowi cudzołóstwa. W jakże ciemnych barwach odmalował ten niecny postępek, a uczynił to tymi słowami: cudzołóstwo to wielki grzech! Tak wielki, iż wolałbym pokładać się z dziesięcioma dziewicami niż z jedną mężatką! Człek wielkiej mądrości, zaiste.

Kilka jeszcze osób dołączyło do publiki, nie zważając na podmuchy lodowatego wiatru.

— Pewna moja znajoma, kobieta wielu talentów, miała właśnie rodzić. Długo jednak męczyły ją bóle, toteż akuszerka, ze świecą w dłoni, postanowiła zbadać jej intymne miejsce, aby upewnić się, czy widać już dziecko. Moja droga, powiedziała ciężarna, zerknij też od drugiej strony, bo mąż często obierał i tę ścieżkę.

Szczurołap już miał otwierać usta, aby opowiedzieć kolejną anegdotkę, kiedy do zbiegowiska zbliżył się strażnik miejski, podzwaniając pancerzem i wspierając się na drzewcu piki.

— Hej, żongler, fikaj no z pręgierza — huknął, chociaż niezbyt groźnie.

— Jak pan sobie życzy. — Grajek zeskoczył zgrabnie z kolumny. — A teraz wybaczcie państwo, pora późna, a ja wciąż jestem bezdomnym przybyszem. Któż zechciałby przyjąć zmarzniętego grajka pod swój dach?

Szczurołap znalazł lokum na poddaszu trzypiętrowej kamienicy, będącej w posiadaniu Ernesta Schmidta, kowala — jak można było wywnioskować z nazwiska — do którego należał spory warsztat niedaleko murów oraz stołek miejskiego rajcy. Dom wynajmował rodzinie jednego ze swych majstrów, Joachimowi Glückowi, który — wedle słów zamożnego mieszczanina, odzianego w futrzany płaszcz i czarną tunikę — z pewnością ucieszy się z przyjęcia gościa pod swój dach. Tego wszystkiego dowiedział się Szczurołap na przestrzeni ledwo kilkunastu kroków, jakie dzieliły centrum rynku od progów kamienicy. Schmidt okazał się być człowiekiem wylewnym i gadatliwym, przynajmniej jeżeli chodziło o jego interesy, nie pozwalając żonglerowi dojść do słowa, z miejsca zasypując go swymi prognozami dotyczącymi najbliższych miesięcy w handlu. Na szczęście dla kuglarza, szybko dotarli pod kamienicę, gdzie został wyzwolony od wykładu na temat cen okuć do drabiniastych wozów.

Joachim Glück okazał się być człowiekiem zupełnie innego sortu niż jego chlebodawca. Dosyć młody, świeżo upieczony ojciec, mąż uroczej żony — Hildy — oraz wesoły rozmówca, skory zarówno do słuchania jak i opowiadania. Nad kuflem piwa, siedząc przy niewielkim stole w pokoju dla gości na pierwszym piętrze, żongler szybko znalazł z Glückiem wspólny język; głównie za pośrednictwem niewybrednych żartów wywołujących u Joachima spazmy śmiechu, od których trzęsła się jego jasna czupryna. Mieszczanin prowadził tutaj kancelarię, zapisując w księgach kolumny liczb, przyjmując zlecenia oraz doglądając kuźni — w istocie to on prowadził interes w Hameln i jego okolicach, Schmidtowi pozostawiając budowanie swej pozycji w ratuszu.

— Tak się żyje, z dnia na dzień, niezbyt źle — powiedział Joachim, zataczając ramieniem krąg, wskazując meble z ciemnej dębiny — ale mogłoby być lepiej.

— Zaraza cię trapi — stwierdził Szczurołap, spoglądając znad krawędzi kufla. — Nie mylę się, prawda?

— Prawdę rzekłeś — westchnął Glück ciężko. — Trudno jest patrzeć w przyszłość, jeżeli tylu już zachorowało. Wielu przyjaciół już odeszło i krewnych.

— O rodzinę się troskasz. — Jasne oczy żonglera błysnęły tajemniczo. — O dziecko.

— Tak. — Mieszczanin powiódł wzrokiem po jasnych ścianach pokoju, po oknach i zawartych okiennicach, wracając ku twarzy rozmówcy, dopiero gdy stłumił łzy. — O dziecko.

— Masz szczęście — zaśmiał się Szczurołap, obracając srebrną monetę w palcach. Postawił ją po chwili na ściance kufla i zakręcił nią z taką wprawą, iż wirując, utrzymywała równowagę na krawędzi szkła. — W tej materii mogę wam pomóc i to z chęcią.

— Co ty mówisz? Przecież żaden z ciebie medyk — zdumiał się Joachim, ale w głosie zabrzmiała niemożliwa do skrycia nadzieja. — Prawda?

Grajek uśmiechnął się po szelmowsku, trącił palcem monetę, a ta z pluskiem wpadła do kufla. Z miejsca wychylił resztkę piwa i odstawił naczynie dnem do góry. Na denku spoczywał srebrny pieniążek, ten sam, który przed momentem grajek przełknął wraz z ostatnim łykiem.

— Jak?

— Cuda, przyjacielu — zażartował Szczurołap. — Jestem w posiadaniu fletu, którego cudna właściwość pozwala mi zauroczyć szczury, wprowadzić je w ogień albo nurt rzeki i wybawić was od tej plagi. Jedno to mniej zmartwienie, a może i dżuma dzięki temu zelżeje.

— Żarty sobie stroisz?

— Jestem jak najdalszy od tego i zamierzam jutro, z rana samego, oznajmić to w ratuszu. Tym sposobem...

***

— ...oczyszczę Hameln z plagi szkodników — dokończył Szczurołap, spoglądając po obliczach miejskich rajców, zgromadzonym w przestronnej sali ratusza. Blade listopadowe słońce oświetlało dwa tuziny zdumionych twarzy, wpatrujących się w grajka niezbyt przytomnymi spojrzeniami. Nie z powodu wczesnej pory czy niewyspania, lecz z przyczyny czystej niedorzeczności, jaką była propozycja wielokolorowego przybysza. Przez długą chwilę, odziani w stateczną czerń rajcy nie wiedzieli, co odpowiedzieć, i szukali odpowiedzi na obliczach kolegów lub na powierzchni wyszywanych gobelinów, jakie zdobiły ściany sali obrad.

— Chcesz wyprowadzić szczury z miasta za pomocą muzyki? — upewnił się mieszczanin o chudym licu i rzadkich, siwych włosach opadających na kołnierz ciemnego kaftana.

— Dokładnie tak mówię i gotów jestem tego w każdej chwili dowieść. — Żongler klepnął się lekko w pierś. — Wskażcie mi tylko, gdzie się gnieżdżą.

— To wspaniałe wieści, nie zrozum nas źle, ale to... — zaczął szpakowaty mężczyzna, starając się przywołać na wąskie wargi szczery uśmiech. Urwał, nie mając odpowiedniego słowa.

— Okazja do zabawy? — podsunął Szczurołap.

— Nie wątpię, ale trudno jest nam uwierzyć w tak szczęśliwy zbieg okoliczności — odrzekł szpakowaty.

— Rzadko natrafiają się w życiu okazje, które pozwalają w prosty sposób rozwiązać tak zawiłe problemy — dodał siwowłosy. — Nie chcemy niczego ci zarzucić, ale z reguły jest jakiś ukryty motyw.

— Nic nie tracimy na tym, abyś spróbował — dorzucił jeszcze kolejny rajca, kpiącym głosem wydobywającym się z nieruchomego i bladego oblicza. — Chętnie obejrzę, jak...

***

— ...wypędzasz szczury z tych piwnic. — Chudy palec mieszczanina wskazał rząd zawalonych budynków, opodal brzegu Wezery. — To spichlerze, które służyły miastu do ostatniej zimy. Teraz pod nimi lęgną się szkodniki oraz choroby, żerując na resztkach naszej żywności. Jeżeli mówisz prawdę, to weź ten klucz, zejdź do piwnic i wygoń szkodniki, a dostaniesz sowitą nagrodę. Jeżeli mówisz prawdę.

Ruiny przedstawiały ponury widok, bo wysokie i piękne były to niegdyś budowle, pełne zboża oraz mąki. Teraz leżały zdruzgotane, tworząc kurhan cegieł oraz drewna, zwieńczony koroną połamanych ścian, spoglądających na ulice oczodołami pustych okien. Szczurołap przebiegł wzrokiem po rumowisku, dostrzegając wejście do piwnic, odgruzowane przez mieszczan, zapewne po to, aby wydostać choć odrobinę ziarna.

— Cała przyjemność po mojej stronie — odrzekł z pewnością siebie, biorąc klucz i ruszając skocznym krokiem po ubłoconym bruku ku piwnicznym schodom. — To będzie piękna sztuczka. Boki zrywać.

Grajek zszedł po wyślizganych stopniach ku ceglanemu łukowi wejścia, wsunął klucz w zamek i naparł ramieniem na drzwi. Konstrukcja zatrzeszczała nieco, kiedy je uchylił, a na czapkę żonglera posypał się czerwonawy pył, co jednak nie przyćmiło optymizmu Szczurołapa.

— Podajcie no jakie światło — zawołał przez ramię, po czym wsunął głowę do wnętrza.

Za progiem panowała duszna atmosfera. Powietrze wypełnione było kurzem oraz zapachem szczurzych odchodów, z ciemności zaś dochodził nieustanny chrobot pazurków, popiskiwanie gryzoni i szelest osypującego się zboża. Z latarenką w dłoni Szczurołap wkroczył do łukowato sklepionego korytarza, nie przejmując się zanadto dziesiątkami ton gruzu, które spoczywały ponad głową grajka, w każdej chwili gotowe przerwać sklepienie i zgnieść mężczyznę na krwawą miazgę. Pomarańczowy blask lampy wydobywał z mroku rzędy filarów, oddzielających wejścia do poszczególnych kazamat podziemnego spichlerza, i błyski szczurzych oczu, szybko znikających w korytarzu na dźwięk kroków żonglera. Ze słomą szeleszczącą pod stopami, Szczurołap zajrzał do wnętrza pierwszej sali po prawej stronie, ostrożnie wspierając się o spękaną framugę z jasnego wapienia.

Pod ścianami spoczywały puste worki, poszarpane i podarte przez gryzonie, a jedynie w łączeniach kamiennej posadzki można było dostrzec nieco ziarna. Pośrodku pomieszczenia leżały ludzkie szczątki, całkiem świeże, co grajek bez trudu orzekł, oglądając szkody, jakie poczynił rozkład. Człowiek miał obgryzione palce u rąk i nóg, brakowało mu oczu, uszu oraz wszelkich miękkich, smakowitych dla szczurów kąsków. Z troską Szczurołap chwycił i uniósł okaleczone oblicze, spoglądając w świetle latarni na zmasakrowaną twarz.

— Tak blisko byłeś wyjścia — powiedział cicho grajek — ale szczurów było zbyt wiele. Ostre mają zęby i szybko wspinają się po twoim ciele.

Palce Szczurołapa przebiegły po ogromnej ranie na szyi, przez którą zwierzęta dostały się do tchawicy oraz przełyku.

— Rozerwały ci gardło — dodał jeszcze — krew wylewa się szeroką strugą. Chlip, chlap, chlup i jesteś już trup!

Żongler wstał, słysząc za plecami chrobot pazurków o kamień. W progu siedział duży szczur, długi na łokieć przynajmniej, wpatrując się wyłupiastymi oczyma w grajka. Po chwili umknął na korytarz, popiskując głośno. Przez pogodną twarz mężczyzny przebiegł radosny uśmiech.

— Rybko, rybko — zamruczał cicho Szczurołap, zawieszając latarnię u pasa, a w obydwie dłonie chwytając flet. — Cham, dupek i wał. Zwyczajowe uprzejmości. Tak cię nazywali, ale teraz cię pochowają i będą płakać. Martwi zawsze dostają więcej kwiatów niż żywi.

Grajek wyszedł na korytarz, dostrzegając w ciemności setki lśniących oczu. Stado szczurów szybko zbliżało się ku niemu, ale kiedy wydobył z fletu drżącą nutę, gryzonie zatrzymały się nagle. Zamiast zaatakować intruza i rozerwać go na strzępy, zwierzęta wstrzymały swój bieg, a ich pełne piany pyszczki poczęły kiwać się łagodnie w rytm melodii; szkodniki łasiły się teraz do butów Szczurołapa. Kiedy uczynił krok w tył, gryzonie podążyły za nim, a gdy mężczyzna radosnymi susami pokonał schody, ze szczęśliwym piskiem gryzonie wypadły na światło dnia, otaczając falującym kręgiem wielobarwną postać grajka.

— Nie może być — szeptali mieszczanie w zdumieniu, lecz radośnie i z nadzieją. — Cud! To cud!

— Wiwat Szczurołap! Sto, dwieście — wołał tłum — tysiąc złotych guldenów, jeżeli zrobisz to w całym mieście!

Grający na flecie mężczyzna ruszył ku brzegom Wezery, tam, gdzie wsparty na łukach most przekraczał bieg rzeki. Śladem Szczurołapa podążały setki zwierząt, przepychając się i skacząc przez siebie nawzajem, chcąc być jak najbliżej urzekającej muzyki, zupełnie nie zważając na tłum mieszkańców Hameln, który zgromadził się opodal zrujnowanych spichlerzy. Szczurołap zatrzymał się dopiero na kamiennym pachołku, do którego cumowano łodzie, zmieniając nieco rytm dźwięków. Gryzonie przez moment chciały wdrapać się za nim, lecz kiedy zabrzmiała skoczniejsza melodia, zwierzęta bez namysłu rzuciły się w topiel. Przez długą chwilę falanga szczurów ciskała swe życia w toń Wezery, pogrążając się w głębi na oczach ogarniętych stuporem ludzi.

Rzeka rychło spłynęła setkami malutkich ciałek.

Szczurołap oderwał flet od warg, obrócił twarz ku oszołomionej publiczności i skłonił się w pas.

— Sztuczka dla szanownych państwa — zawołał wesoło.

***

Szczurołap przystał beztrosko na propozycję tysiąca guldenów jako zapłatę za oczyszczenie miasta, a rajcy zbytnio nie oponowali, bo w ich umysłach niewielka była to cena za wyrwanie grodu z objęć zarazy. Tuż po obiedzie w domu Joachima Glücka, grajek wyruszył swobodnym krokiem wokół miejskich umocnień, posilając się kawałkiem sera i obserwując zewnętrzne lico fortyfikacji. Gałązką znalezioną w fosie badał luki w wapiennych blokach, sprawdzając którędy szczury mogły dostać się do miasta. Jego śladem podążał jednooki terminator z cechu murarzy, oznaczając czerwonymi gałgankami miejsca, które należało zaślepić świeżą zaprawą. Czasami Szczurołap przygrywał na flecie, chcąc upewnić się, czy wewnątrz fortyfikacji kryją się szkodniki, a instynkt rzadko zwodził grajka w tej kwestii. Wiele szczurów skończyło tego dnia żywot w nurtach Wezery, ku radości mieszkańców Hameln, którzy gromadzili się na murach, obserwując pracę swego zbawiciela.

Zupełnie niedostrzeżenie przemykał w tym całym zamieszaniu najemny grabarz, w towarzystwie księdza oraz osiołka, ciągnącego wózek z ciałami tych, których pochłonęła Czarna Śmierć. Skromny pochód kierował się na cmentarz dżumiczny położony poza obrębem umocnień, aby tam złożyć w ziemi ciała, do jakich nie odważyli się podejść nawet najbliżsi. Chociaż pojawienie się Szczurołapa przyniosło Hameln odrobinę zapomnienia, ponad iglicami kościoła oraz dachami kamienic wciąż wyczuwalny był gnilny odór zarazy. Grabarz, niski człowiek w czerni, unosił przeto swoje brzydkie i pomarszczone oblicze do nieba, wciągał nosem morowe powietrze i wykrzywiał twarz w ponurym grymasie, czując rychły zarobek.

Zakończywszy obchód murów, Szczurołap nazbierał sporą garść szczurzych kości, z których sporządził plan miasta na stole, na poddaszu kamienicy Glücka. Dumał nad tą makabryczną miniaturą w świetle kaganka, czaszkami oznaczając rumowiska i opuszczone domy, gdzie bez wątpienia rozmnażały się szkodniki. Planował swe ruchy metodycznie, z precyzją, jakiej niewielu mogło się domyślać po jego beztroskiej aparycji. Z niekontrolowanym skurczem w kąciku ust grajek układał piszczele oraz kręgi w linie miejskiej kanalizacji oraz kwadraty piwnic, niezbyt radośnie witając perspektywę czołgania się przez te ciasne dukty, wypełnione resztkami ludzi oraz szczurów.

— To już jutro — westchnął żongler, ale szybko rozpogodził się, dodając: — Nie mogę się doczekać.

Zza poły swego wielobarwnego kaftana wydobył list, arkusik wielokrotnie składanego i rozkładanego pergaminu, na którym skreślone było kilka słów znanych już grajkowi na pamięć. Mimo tego przebiegł wzrokiem po czarnych liniach pisma, później raz jeszcze i raz kolejny, odkładając list na stół dopiero wtedy, gdy ogniki świec poczęły drgać niepewnie, a pora zrobiła się późna.

O poranku wyruszył na miasto, odziany jedynie w koszulę oraz czepek na głowie, nie zważając na chłodną listopadową aurę. Miał zamiar przystąpić do oczyszczania miasta od strony rzeki, niedaleko nabrzeża, odcinając tym samym szczurom możliwość zakradania się w krąg murów przez wyloty kanałów. Tymczasem wokół zawalonych spichlerzy aż wrzało; ludzie podpierali spękany strop belkami i wydobywali z ruin ziarno, którego nie dosięgła jeszcze zgnilizna oraz zepsucie, przyniesione przez plagę gryzoni. Mieszczanie witali Szczurołapa przyjaźnie, kłaniając się i pozdrawiając go dobrym słowem. Wszędobylskie dzieciaki podążały za nim, prosząc o pokazanie jakiejś sztuczki albo przynosząc mu upolowane własnoręcznie szkodniki. Od teraz respekt na ulicach Hameln urwisy zdobywały w ten sposób, prześcigając się w ilości zdobytych ogonów, zupełnie nie zważając na kategoryczne zakazy rodziców, aby trzymać się z dala od opuszczonych domów. Żongler skoczył na ręce, wywinął kilka salt oraz przewrotów, nakazał dzieciom wrzucić szczury do Wezery, po czym stanął nad wejściem do kanału, wiszącego dwie stopy ponad nurtem rzeki. W tym miejscu na grajka czekał kat, odziany w brązowy płaszcz, wsparty na długim metalowym pręcie, jaki służył mu do otwierania krat oraz włazów miejskich kanałów, nad którymi trzymał pieczę z racji swego urzędu.

— Nie pomyślałem o tym w taki sposób — powiedział Szczurołap na powitanie kata, wymieniając z krzepkim mężczyzną uścisk dłoni. — To wydaje się przecież tak naturalne.

— Co takiego? — zainteresował się zwalisty mieszczanin o płaskiej twarzy ze złamanym nosem, podobnej nieco do niedźwiedziego pyska lub fizys innego drapieżnego stwora. Opadłe kąciki ust tonęły w siwej brodzie, sięgającej zdobionej zapinki ze złota, zawieszonej na piersi kata.

— Żeby człowiek pozbywający się śmieci, zajmował się także ściekami — odparł Szczurołap, klękając przy wejściu do kanałów. Wskazał kciukiem na wąsy mchu spływające spomiędzy obrosłych szlamem krat. — Jak tam jest?

— Trochę śmierdzi, ale ja mam szczęście. — Kat dotknął palcem połamanego nosa, po czym naciągnął na dłonie rękawice z bukatowej skóry. — Mało co czuję, w przeciwieństwie do ciebie.

— W takim razie postaram się myśleć o kwiatkach i króliczkach — uśmiechnął się żongler.

Pan małodobry pochylił się nad wejściem do kanałów, otwarł kłódkę, po czym naparł z całą siłą na pręt, wbity między kratę, a żeliwną framugę. Ze zgrzytem i jękiem zawiasy ustąpiły, pozwalając Szczurołapowi wślizgnąć się do gardzieli ściekowej rury.

O zmierzchu, gdy ponad brukiem miasta unosił się rzadki opar mgły, z wylotu kanału wybiegło stado szczurów, wpadając — jak bura fala uszu, ogonów oraz grzbietów — wprost w spokojny bieg Wezery. Za nimi wyłonił się ciemny kształt Szczurołapa, w dłoni ściskający swą magiczną piszczałkę. Mężczyzna wskoczył do wody, obmywając się ze szlamu oblepiającego go grubą warstwą, po czym wydostał się na drewniane molo, opodal mostu. Owinięty płaszczem kat wyłonił się z oparu, niosąc latarnię na długim kiju, i podał parującemu z wysiłku żonglerowi okrycie oraz butelkę wina.

— Niech ci to Bóg w dzieciach wynagrodzi — wydusił z siebie Szczurołap, dzwoniąc zębami z zimna i chwytając w palce flaszkę. — Fatalne miejsce, doprawdy fatalne, za mało przestrzeni na konie oraz kościoły jest w tych zbożowych kanałach.

— Pecunia non olet — odparł pan małodobry, wzruszając szerokimi ramionami.

— Prawda to, prawda — przyznał żongler, wstając, posiliwszy się tęgim łykiem wina — dobre, bardzo. Na dziś skończyłem, jutro zajmę się drugim ściekiem.

***

Chociaż w sposób niezbyt zgrabny i piękny, pod dobrymi auspicjami rozpoczął Szczurołap swą pracę w Hameln, działając pospołu z katem oraz miejscową dzieciarnią, która stała się jego uszami oraz najczujniejszymi pomocnikami w tropieniu szczurzych gniazd. Z bezlitosną pedanterią grajek krążył po mieście, każdego ranka przesuwając kostki na swej mapie miasta, coraz to nowe obszary grodu oznaczając odłamkami cegieł jako wolne od wielkich stad szczurów. Mogły tam ostać się jakieś niedobitki czy młode, ale nimi już zajmą się urwisy oraz ich sidła. Młodzież Hameln, pomimo wieku, rozumiała już doskonale, że to szczury niosą ze sobą zarazę, przez którą ich dziadkowie, matki, siostry i koledzy umierali w męczarniach, aby trafić na wózek najemnego grabarza o szpetnym obliczu. Wiele z dzieci również chorowało, a ich gromada malała co kilka nocy ku rozpaczy i zgryzocie rodzicieli, toteż wysilał Szczurołap wszystkie swe talenty, aby odwrócić koleje złego losu, od świtu do zmroku pracując w kanałach i na rumowiskach.

Wraz z upływającymi dniami, rajcy miejscy z rosnącym niepokojem obserwowali energiczne poczynania przybysza, które zaczynały coraz obfitszy plon przynosić. Z pozorem serdeczności doglądali, jak odkopuje wejścia do zawalonych piwnic albo skacze po ruinach, przy akompaniamencie fletu oraz przyszytych do ubrania dzwoneczków. Niczym król, Szczurołap wędrował po ulicach Hameln, otoczony dworem andrusów i co odważniejszych dziewczynek, mając u boku kata oraz poczet swych rycerzy — ochotników niosących na ramionach kilofy, młoty i łopaty. Zbliżał się nieuchronnie czas zapłaty obiecanej sumy, lecz rajcom z trudem przychodziła myśl o rozstaniu się ze swym bogactwem na rzecz wędrownego kuglarza.

— Niemała to suma, tysiąc złotych guldenów, którą można przeznaczyć na odbudowę zburzonych kamienic oraz polepszenie losu naszych obywateli — mówił blady rajca o nieruchomej twarzy, ten sam, który kpiąco wskazał Szczurołapowi zawalone spichlerze, chcąc na własne oczy zobaczyć dowód jego słów. — W trudnych czasach należy myśleć w pierwszej kolejności o dobrobycie miasta.

W taki sposób pokrzepiali się rajcy w ścianach swego ratusza, skłaniając swe obrotne umysły ku coraz mroczniejszym zamysłom.

— Nie możemy teraz go wygnać bezkarnie, żeby wielkiego poruszenia nie wywołać — podjął dalej bladolicy patrycjusz, a jego twarz pękła w parodii uśmiechu — patrzcie sami, jak wielkie zamieszanie już wywołał ten przybłęda.

— Cóż więc uczynimy? — spytał z niepokojem Ernst Schmidt. — On mieszka w mojej kamienicy, pamiętajcie o tym.

— Kiedy w szachach chcemy pozbyć się wrogiej figury, lecz jest ona broniona w sposób tak ścisły, iż wymiana nie przyniesie nam korzyści, cóż winniśmy czynić? — odpowiedział blady rajca, wiodąc błyszczącym wzrokiem po kolegach.

— Hiacyncie, wiemy, żeś zawołany gracz, ale cóż nam po tej analogii? — zniecierpliwił się Schmidt.

— Cicho! Głupiś — syknął mężczyzna o chudej twarzy i siwych kaskadach włosów. — Dobrze mówi. Trzeba usunąć obrońcę.

— Czyli naszych obywateli. — Blady mieszczanin pokiwał głową. — Ich należy zwrócić przeciwko przybłędzie.

— Ale jak tego dokonamy? — zapytał wyraźnie zaniepokojony Ernst, kręcąc młynka palcami — ludzie go...

***

— ...kochają. Nie ma rzeczy lepszej od dobrego obiadu — odpowiedział Szczurołap, trzymając na ręku dziecko Hildy oraz Johana. Malec spał spokojnie, chociaż jeszcze przed chwilą płakał, zaniepokojony przez nocne koszmary. — Dlatego uważam sól za najważniejszą przyprawę, jeszcze odrobina masła i palce lizać.

— Nie wiedziałam, że z ciebie taki obieżyświat — odrzekła Hilda, odwieszając kubki na drewniane kołki opodal paleniska. — Z dziećmi sobie radzisz, kawałami sypiesz szczodrze, grasz, śpiewasz, gotujesz, znasz herby odległych ziem. Aż trudno uwierzyć, że jesteś prawdziwy.

— Bycie wędrowcem to dziwny rodzaj życia, a droga to specyficzny nauczyciel — odrzekł grajek po chwili namysłu. — Nigdy nie wiadomo, kogo się spotka za milę czy dwie, więc trzeba mieć szybki język i lotne zmysły.

— Nie kusi cię, żeby gdzieś zostać? — Hilda krzątała się po kuchni, porządkując zastawę, czyściła blaty i mieszała łyżką potrawkę w zawieszonym nad paleniskiem kociołku. Co chwila zatrzymywała się, aby rzucić spojrzenie na śpiące głęboko niemowlę i wracała do pracy. — Nikt na ciebie nie czeka?

— Nie — odrzekł Szczurołap beztrosko — od lat żyję w ten sposób i nie żałuję. Jest dobrze tak, jak jest.

— Jak uporasz się ze szkodnikami tutaj, ruszysz z powrotem na trakt? — Pani Glück skosztowała zupy, po czym wzięła się pod boki, kręcąc głową. — Stara i żylasta była ta świnia. Nie chce mięknąć.

— Myślę, że tak. Ruszę na południe, do Prowansji albo do Wenecji i dalej, przez morze — odpowiedział żongler, kołysząc delikatnie dzieckiem. — Może na Sycylię, może do Konstantynopola, może na Cypr. Któż wie?

— Jeżeli by ci zbrzydło to podróżowanie i chciałbyś się gdzieś zatrzymać, będziesz zawsze mile widziany w naszych progach — zapewniła Hilda.

— Dziękuję. — Szczurołap uśmiechnął się na słowa młodej matki, która pomimo szalejącej wokół zarazy najbardziej martwiła się o rodzinę, o domowe ognisko i o zbyt twarde mięso w potrawce. — Zapewne za rok albo dwa będę wracać, z chęcią...

***

— ...oskarżymy go o to, co najbardziej rozsierdzi ludzi. — Siwowłosy rajca stuknął paznokciem o ciemny blat stołu. — Skoro umie narzucić swoją wolę szczurom, puśćmy plotkę, że to on sprowadził je do miasta.

— Że za dnia wypędza szczury, a nocą je wprowadza na powrót — dodał siedzący obok mężczyzna.

— Zapewne robił tak w innych miejscowościach, żeby wyłudzić pieniądze.

— Celowo sprowadził zarazę, żeby okradać ciała zmarłych! Nikt go przecież nie pilnuje, kiedy wchodzi do piwnic.

— Czarownik i heretyk. Skąd by miał ten flet, jak nie od diabła?

— Zatruwa ujęcia wody.

— To wszystko dobre, ale musimy sięgnąć dalej — powiedział bladolicy patrycjusz, ponownie uśmiechając się bezkrwistymi wargami. — Sodomizuje i molestuje dzieci. Pewnie jakieś nawet zamordował, żeby bezcześcić ich zwłoki. To nekrofil. Gwałciciel.

— Trzeba będzie uciszyć kata, bo on będzie oponować — dodał Schmidt cichym głosem, jakby przerażony tym ostatnim oskarżeniem. — Gotów byłby pojechać po księcia.

— Zajmiemy się i katem — uspokoił go głęboki głos z drugiego końca stołu. — Wreszcie...

***

— ...miasto będzie wolne od szczurów. — Grajek odłożył dziecko do kołyski, nakrył je kocykiem. — Jeżeli tylko ktoś będzie zaglądać do opuszczonych kamienic co jakiś czas, to szczury nie powinny wrócić w takiej liczbie.

— To naprawdę wspaniale. — Hilda zaprowadziła Szczurołapa do jadalni, gdzie stały już rozłożone do kolacji talerze. — Nie mogę w to dalej uwierzyć, ale to najcudowniejsze wieści od wielu lat. Dzięki tobie, możemy teraz z nadzieją patrzyć w przyszłość; ja, Johan i... gdzie on się podziewa?

Ledwo Hilda zadała to pytanie, nadciągnęła odpowiedź w postaci odgłosu otwieranych drzwi i szybkich kroków wspinających się po schodach na piętro. W progu jadalni stanął Johan, cały zdyszany, na twarzy czerwony, z ubłoconymi ciżmami oraz niedbale założonym płaszczem.

— Na Boga, co się stało?! — wykrzyknęła Hilda z niepokojem — Nic ci nie dolega? Dlaczego biegłeś?

— Nie ma czasu — wydusił z siebie Glück, zanim dopadł go kaszel. Dopiero po chwili mężczyzna był w stanie mówić dalej, wyrzucając z siebie przerażające wieści — Szczurołapie, musisz się ukryć. Rajcy podburzają ludzi przeciw tobie, mówią okropne kłamstwa, gromadzą tłum i zaraz cię zlinczują! Musisz ukryć się do świtu, kiedy znowu otworzą bramy. Z piwnicy dostaniesz się do kanałów i do ruin. Idź!

— Ale dlaczego? — Grajek siedział przy stole kompletnie oszołomiony, wypuszczając z dłoni łyżkę. — Co ja zrobiłem?

— Nie wiem, nie słyszałem. — Joachim chwycił żonglera za ramię i poderwał go na równe nogi. — Rano puszczam rzeką spory ładunek na barce, jakoś cię tam przemycę, tylko ukryj się do świtu. Chodź! Szybko!

Mężczyźni zbiegli wąską klatką schodową na parter, przemknęli przez korytarz na parterze i dopadli drzwi wiodących do piwnicy. Po omacku, potykając się o beczki oraz stare narzędzia, Glück znalazł malutkie drzwiczki, które prowadziły do kanału. Łamiąc paznokcie, uchylił je na tyle, aby Szczurołap wsunął się do cuchnącego otworu, po czym zablokował zasuwkę i — kompletnie roztrzęsiony — wrócił na parter. Ledwo Hilda pościerała ze schodów błotniste ślady mężowych butów, ktoś załomotał kołatką u drzwi. Obydwoje niemalże krzyknęli ze strachu, spoglądając ku sobie z niepewnością w oczach.

Co będzie z nimi, jeżeli ktoś się dowie?

***

Szczurołap skupiał się na pozytywach, jak zawsze.

Czołgał się po omacku ciasnym kanałem, nurzając się w marznącą mieszaninę fekaliów oraz szczątków, a ponad głową żonglera ogarnięty szałem tłum przeszukiwał dom ludzi, którzy gotowi byli zaryzykować życie, aby ocalić gościa od straszliwego losu. Odór w kanałach wręcz obezwładniał; Szczurołap pod palcami czuł odchody, ale wciąż żył i jeżeli tylko doczeka do świtu, uda mu się wymknąć z miasta.

Grajek starał się oddychać spokojnie, a poruszać cicho, zwłaszcza gdy zbliżał się do jaśniejszego prostokąta ściekowej kraty, przez którą wpadał blask pochodni oraz krzyki mieszkańców Hameln do niedawna traktujących go tak przyjaźnie. Szczurołap mruknąłby gniewnie albo prychnął, ale twarz pokrywała mu maska cuchnącego błota, a on wolał sobie oszczędzić smakowania tego specjału. Tuż przed nim, przez otwór w ceglanym sklepieniu, wpadł do ścieku snop pomarańczowego światła — latarnia. Szczurołap zamarł w bezruchu, słysząc zamieszanie na ulicy oraz groźne i nieprzychylne głosy mieszczan, tak bardzo niepodobne do sposobu, w jaki zwracała się do niego Hilda oraz jej mąż:

— Zdejmuj kratę, ja tam zajrzę.

Żongler w pierwszym odruchu odepchnął się rękoma, cofając się o kilka łokci. Nie miał jak obrócić się w ciasnym kanale, toteż zrobił jedyną rzecz, jaka przyszła mu do głowy w tej chwili. Nabrał w dłonie cuchnącej mazi i okrył nią barki oraz głowę. Ledwo to uczynił, do kanału wsunęła się łysa głowa z twarzą zasłoniętą tkaniną oraz zawieszony na łańcuchu kaganek.

— Jak śmierdzi! — krzyknęła głowa, obracając się w kanale, ciemnymi oczyma przesuwając po wnętrzu w poszukiwaniu zdobyczy. — Tylko szczurom może się tu podobać.

— On sam jest jak szczur — odpowiedział głos z powierzchni. — Widzisz coś ciekawego?

Wisząca u sufitu głowa raz jeszcze obróciła się w świetle lampy, a jej oczy przesunęły się po niewyraźnym kształcie, jaki znajdował się na granicy drżącego blasku ognia.

— Tylko kupę gówna — mruknął czerep, zanim wysunął się z kanału i ze zgrzytem umieścił kratę na swoim miejscu. — Idziemy dalej.

Szczurołap odgarnął szlam z twarzy, napinając przy tym mięśnie żuchwy. Na tyle, na ile potrafił, wytarł palce o ceglane ściany, zanim oczyścił i rozwarł powieki. Poczekał kilka chwil, pozwalając krokom na powierzchni oddalić się, po czym ruszył naprzód, pełznąc naprzeciwko nurtowi nieczystości. Zmierzał powoli na wschód, mając za plecami nurt Wezery, do którego uchodziły wszystkie odpadki z Hameln. Chociaż kanały zdawały się bezpiecznym schronieniem, niewiele czasu minie, zanim jakiś śmiałek — zwabiony wizją nagrody — z nożem w ręku zanurzy się pod ulice. Najpewniej dla grajka będzie teraz dotrzeć do piwnic, jakie rozciągały się pod opuszczonymi kamienicami cechu tkaczy.

Ze zmysłami otępiałymi od nieludzkiego smrodu, Szczurołap przedzierał się pod brukiem Österstraße, szerokiej ulicy biegnącej prosto od rynku, aż do bramy miejskiej. Ironicznym był dlań fakt, iż tą samą drogą wkraczał do miasta dwie niedziele temu. Jednakże szczęście nie przestawało sprzyjać grajkowi, bowiem udało mu się dotrzeć niemalże do końca ścieku, gdzie mógł wreszcie podnieść się z nieczystości i na klęczkach podkraść do niewielkich drzwiczek, które prowadziły do piwnic pod starym domem cechowym. Ta i sąsiednie kamienice były wypalone do cna przez pożar, a Szczurołap od nich właśnie rozpoczął swą walkę z roznoszącymi zarazę gryzoniami.

Grajek sięgnął dłonią, okrytą skorupą fekaliów, pomiędzy kratami i uchylił skobel. Zostawił tu swoje ubrania, kompletnie przesiąknięte odorem kanałów, zostając jedynie w bieliźnie, ściskając w palcach wierną piszczałkę. Mężczyzna odchrząknął cicho, ruszając po omacku przez piwnicę, stopą sprawdzając każdy krok, wiedząc, jak szybko hałas może przyciągnąć polujących na żonglera prześladowców. Jakże głośne zdawały mu się teraz jego własne kroki oraz bicie serca, jak dzwon rozbrzmiewające w ciszy zalegającej piwnice. Szczurołap na czworakach wydostał się po stromych schodach, czując na twarzy orzeźwiający podmuch nocnego powietrza.

Ostrożnie wyjrzał ponad warstwę spalenizny oraz gruzu, spoglądając na ruiny pochłoniętych przez żywioł budynków. Czarne ściany wznosiły się wysoko, pozbawione pięter oraz schodów, przecięte srebrnymi smugami księżyca, wpadającego przez zawieszone wysoko okna. Wkoło zalegały stosy osmolonych cegieł i drewna, odrzucone na bok przez zastęp ochotników wcześniej pomagających Szczurołapowi w polowaniu na gryzonie. Obserwując smoliste zarysy murów, grajek zastanawiał się, ilu z tamtych wielce pomocnych mężczyzn teraz tropiło jego, tak jakby to on był szczurem. Nie mogąc niczego uczynić w tej kwestii, wzruszywszy ramionami, żongler ruszył naprzód wąską ścieżką pomiędzy hałdami gruzu, starając się ignorować listopadowy chłód oraz ból bosych stóp, stawianych na ostrych odłamkach cegieł. Szedł zgarbiony, zaciskając zęby i tłumiąc w gardle krzyk, kiedy uderzał zgrabiałymi palcami o kamienie.

Przez na wpół zawalone okno Szczurołap wydostał się na podwórzec, ze wszystkich stron otoczony nierównymi liniami połamanych ścian, trzeszczącymi na wietrze i obsypujących się z suchym łoskotem cegieł, spadających z trzaskiem na gruzy. Żongler przez kilka chwil czekał w cieniu, obserwując pogrążone w spoczynku ruiny i dopiero, gdy zyskał pewność, że jest sam, skierował się ku cembrowinie studni, stojącej pośrodku klepiska. Pod stopami zachrzęściło mu zwęglone drewno oraz popiół, a w świetle księżyca wyraźnie mógł dostrzec resztki grubych belek, które tworzyły niegdyś szkielet dachu kamienicy.

Nagle Szczurołap chwycił się za nogę, dusząc w sobie chęć wrzaśnięcia. Grajek spojrzał na czubek gwoździa, który, stercząc pionowo w pogorzelisku, przebił się na wylot przez stopę. Metalowy cierń odłamał się od kawałka drewna, w którym tkwił do tej chwili, i na dobre został w ciele. Krzywiąc się z cierpienia, żongler dokuśtykał do cembrowiny studni, o którą oparł się plecami, po czym opadł na udeptaną glinę.

— Gwóźdź żelazny, a skąd tu gwóźdź? — Ze łzami bólu w kącikach oczu, Szczurołap chwycił za główkę bretnala, zacisnął zęby i silnie szarpnął. Przez całe ciało przebiegła obezwładniająca błyskawica słabości, która cisnęła go na ziemię, skulonego z boleści, ze stopą broczącą obficie krwią. Jednak nie dane było uciekinierowi długo odpoczywać, bo rychło dobiegły go znajome głosy mieszczan z Hameln.

Szczurołap poderwał głowę, dostrzegając między wypalonymi ścianami migocące ogniki. Zapominając o przebitej stopie, żongler wspiął się na cembrowinę i zapierając się plecami o krągłe ściany, zaczął posuwać się w dół wyschniętej studni. Nie wiedział dlaczego cech przebił w kamiennym licu przejście do położonych na południu piwnic, ale teraz był im więcej niż wdzięczny. Kiedy zeskoczył na dno szybu, zachwiał się, czując pod nogą coś miękkiego i mokrego. Grajek upadł na ludzkie ciało, spoczywające w plamie rozmokłego, krwawego błota. Po omacku Szczurołap dotknął twarzy o złamanym nosie oraz długiej brodzie, kończącej się dopiero na piersiach. Złotej przypinki na katowskiej piersi brakowało, zapewne oderwanej przez człowieka, który pozostawił w zamian szeroką ranę na szyi barczystego mężczyzny.

— Tak mi przykro — powiedział cicho grajek, odrywając kawałek opończy zamordowanego, aby obwiązać krwawiącą stopę — to moja wina, ale naprawię to jeszcze, zobaczysz.

Pozostawiwszy za sobą makabryczne znalezisko, Szczurołap znalazł przejście do piwnic cechu tkaczy i zniknął w absolutnych ciemnościach.

Zalegało tutaj nieco cieplejsze powietrze, a skład zawalony był zetlałymi resztkami bel materiałów oraz nadgryzionymi przez ogień sprzętami, które do niedawna służyły rzemieślnikom. Grajek z początku chciał się ukryć pod zwałami materiału, ale zbyt oczywista i zdradliwa wydała mu się teraz ta myśl. Ci, którzy z nim odkopywali ruiny, wiedzieli o przejściu w studni i zapewne niedługo przyjdą tutaj z ogniem. Gdyby tylko udało się żonglerowi dotrzeć do budynków, których nie zdołał jeszcze oczyścić ze szczurów. Tam o wiele bezpieczniej mógłby przeczekać do rana, odgrodzony od wzburzonego tłumu gruzem, zawartymi drzwiami oraz hordami gryzoni, które — oczarowane muzyką fletu — bronić będą uciekiniera. Kiwnąwszy głową do własnych myśli, Szczurołap zaczął iść przy ścianie, poszukując dłonią wąskiego portalu, prowadzącego na schody. Utykając, wspiął się po stopniach, słysząc za plecami niewyraźne głosy pogoni, zgromadzone wokół studni.

Grajek nie spoglądał przez ramię i nie czekał na pogoń, tylko wydostał się co szybciej do starej sieni, uważnie ominął leżące w popiele belki, po czym zbliżył się do nieco jaśniejszego prostokąta drzwi, prowadzących do wąskiej alejki, która biegła tyłem wypalonych kamienic. Teraz miał do pokonania jeszcze najtrudniejszy odcinek drogi: przekraść się poprzez szerokość ulicy Targowej do rumowisk położonych opodal Starego Targu, gdzie mógł znaleźć schronienie. Wiedząc, że nie ma czasu do stracenia, Szczurołap opuścił cień przedpokoju, przestąpił próg i przylepił się do chłodnej ściany kamienicy po drugiej stronie uliczki. Ruszył od razu w lewo, omijając zwęglone resztki dachu, sunąc opuszkami palców po wapiennych fundamentach domu, nasłuchując uważnie odgłosów nocy. Hameln nie było pogrążone w spokojnym śnie — czuwało, z dziesiątkami otwartych okien oraz źrenicami lamp i pochodni, którymi wypatrywało zbiega.

W przerwie między budynkami, idąc ulicą Targową, pojawił się człowiek w hełmie oraz pancerzu, w dłoni trzymając lampę. Z chrzęstem kolczego płaszcza strażnik zatrzymał się u wylotu alejki, kierując oblicze skryte w cieniu kapelusza w ciemność, wprost na kulącego się w ukryciu grajka. Zbrojny wszedł na kilka kroków w głąb zaułka, lecz nie dostrzegłszy niczego podejrzanego, zawrócił i ruszył na powrót ulicą Targową ku wschodniej bramie miasta.

Szczurołap wychynął zza hałdy potłuczonych dachówek, nie mogąc uwierzyć w swoje szczęście. Raz jeszcze tej nocy spojrzeniem przesunęli po nim prześladowcy, wręcz patrząc mu w oczy, ale nie dostrzegli go. Uradowany usiadł na chwilę, lecz po chwili spoważniał i odetchnął głęboko, wiedząc, że teraz musi zdobyć się na jeszcze większą odwagę, żeby pokonać rozpiętość ulicy Targowej. Z sercem chcącym wybić w piersi dziurę, żongler zakradł się do narożnika kamienicy i wyjrzał zza niego ostrożnie. Nie licząc oddalającego się blasku ognia wokół miejskiego strażnika, ulica była pusta; pusta i przeraźliwie szeroka. To jednak nie mogło powstrzymać Szczurołapa — musiał podjąć ryzyko, jeżeli chciał mieć jakiekolwiek szanse na zachowanie żywota do rana.

Wstrzymując oddech, grajek odepchnął się od ściany i pokuśtykał po bruku, zostawiając za sobą krwawe ślady. Wzrok miał utkwiony w osrebrzonej księżycem ruinie, rosnącej z każdym krokiem. Dysząc ciężko oparł się o mur, przyciskając policzek do chropowatych cegieł. Już się wspinał po resztkach stropu oraz ścian, sięgając drugiej kondygnacji, kiedy usłyszał mrożący krew w żyłach krzyk, dobiegający z otwartego okna kamienicy za jego plecami.

— Tu jest!

To był głos dziecka.

Szczurołap osunął się po stosie cegieł, z sercem roztrzaskanym przez zdradę, ale nie mógł teraz roztrząsać swej rozpaczy — musiał uciekać. Natychmiast odzyskał rezon i dotarł do oberwanego w połowie piętra, przebiegł przez otwór drzwi, spoglądając na dziurawy skos stromego dachu, który rozciągał się pod jego stopami. Słyszał już łomot pancerza okrywającego strażnika, nawoływania oraz rosnącą szybko wrzawę. Grajek spojrzał jeszcze niepewnie ponad ramieniem, przełknął ślinę i skoczył.

Spadł ciężko na dachówki, jęcząc z bólu. Przez chwilę walczył o równowagę, zanim stoczył się po dachu, rozpaczliwie próbując wbić palce w szczeliny między dachówkami, ale bezskuteczny to wysiłek, kosztujący go oberwanie paznokci oraz rozdarcie opuszek do żywego mięsa. Niewiele już dzieliło Szczurołapa od krawędzi i niechybnej śmierci na rumowisku, gdyby spróchniały strop nie załamał się pod jego ciężarem.

Z łomotem uderzył grajek o deski podłogi, czując piekący ból w piersi, rosnący z każdym oddechem. Dźwignął się powoli na kolana, lecz świat wirował mu w oczach, nie pozwalając skupić wzroku; o zerwaniu się na równe nogi i dalszej ucieczce żongler nawet nie mógł myśleć. Szczurołap dotknął boku, napotykając palcami rosnącą opuchliznę oraz długą metalową drzazgę, sterczącą poniżej mostka.

— Nic to. Czuję się dobrze. Wstać i uciekać — wykrztusił żongler, przez łzy spoglądając na rozmyty zarys oblanej czerwienią dłoni. — Uciekać.

Nadludzkim wręcz wysiłkiem Szczurołap uniósł się na równe nogi, omiatając spojrzeniem miejsce, w którym się znalazł. Stary dom, piętro, zarys mebli oraz ludzkich ciał obgryzionych przez szczury. Nie były to stare ciała, małżeństwo lub kochankowie wciąż trwali zastygli w uścisku — zapewne przybyli tutaj, by wspólnie umrzeć, nie chcąc narażać swych bliskich na ten sam los. Grajek otwarł okiennice, spoglądając na nieodległą sylwetę kościoła, wznoszącą się ponad dachami kamienic. Być może, gdyby tylko udało mu się wejść do świątyni, znalazłby azyl u duchownych?

Tak szybko, jak tylko potrafił, żongler dotarł na szczyt klatki schodowej i zaczął powoli schodzić po stopniach. Nogi odmawiały mu posłuszeństwa, uginając się coraz częściej, ale za każdym razem mężczyzna ratował się, chwytając poręcz. Teraz, gdy jego oddech był coraz krótszy i bardziej bolesny, do głowy Szczurołapa napływała z wolna myśl, iż jego rany są śmiertelne, a on tylko niepotrzebnie odwleka nieuniknione; powinien się położyć na podłodze, by zasnąć na wieki. Nikt przecież nie będzie miał mu tego za złe, jeżeli przestanie się już szarpać.

Grajek potrząsnął głową.

Udało mu się dotrzeć na parter, kiedy zamarł w bezruchu, oblany lodowatym dreszczem. W drzwiach wisiała oślepiająca kula ognia oraz ludzka twarz, nagle rozjaśniona ponurym uśmiechem.

— Proszę, proszę, proszę. Kogo my tu mamy — powiedział człowiek, dzierżący w jednej ręce pochodnię, w drugiej zaś drewniany obuch, jakiego używa się do ogłuszania świń.

Szczurołap próbował cofnąć się w górę schodów, ale mieszczanin chwycił go za ramię i cisnął na podłogę.

— Kuli się jak dziecko — rzucił oprawca do kogoś na zewnątrz, po czym uderzył obuchem w ramię grajka, którym nieszczęśnik zasłaniał się od ciosów. — Uwielbiam, jak to robią.

— Jak zwierzę — dodał drugi głos. Szczurołap rozpoznał piekarza, który pierwszego dnia dał mu słodką bułkę. — Bierzmy go na stos.

Mężczyźni kilkoma kopniakami zdusili opór wyjącego żonglera, który usłyszawszy te słowa, zaczął wyrywać się dziko z ich uścisku. Na nic zdały się palce drące podłogę, łkania oraz błagania. Mieszczanie brutalnie wlekli Szczurołapa po schodach i bruku, zwołując swoich ziomków, którzy szczodrze częstowali rannego ciosami.

— Nawet nie wiecie, jak głupio wyglądał, kiedym go znalazł — chełpił się mieszczanin z obuchem — jak takie maluśkie zwierzątko!

— Może jak szczur? — zaproponował łysy mężczyzna z chustą na szyi, ten sam, który zaglądał do kanału, opodal kamienicy, gdzie mieszkali państwo Glück.

Kopnięcie wybiło Szczurołapowi wszystkie zęby z lewej strony, wypełniając usta krwią oraz ostrymi odłamkami, których nie był nawet w stanie wypluć. Cały czas płakał z boleści oraz rozpaczy, bo chociaż nie uczynił niczego złego, to teraz wlekli go na stos, obrzucając wyzwiskami oraz nieczystościami. Od kolejnych ciosów twarz spuchła mu tak dalece, iż napięta skóra pękała, a ciemna krew zalewała wesołe niegdyś oblicze. Wbity w bok cierń piekł coraz mocniej, lecz ta rana nie uszła uwadze tłumu, który zgromadził się wokół Szczurołapa. Z uciechą dźgali go kijami w przebity bok, wywołując błagalne krzyki, które szybko niknęły w jazgocie żądnego krwi motłochu.

— Zostawcie go! Co wy robicie, nieszczęśni? — Drogę pochodowi zastąpił ksiądz z kościoła pod wezwaniem świętego Mikołaja. — Zabijecie go! Co on wam złego uczynił?

— Odejdź, ojczulku, bo my tylko sprawiedliwość wymierzamy, oko za oko, nie? — odparł wyzywającym tonem łysy mężczyzna. — Heretyka będziesz krył?

— Nie pozwolę wam. — Duchowny zacząć iść ku skatowanemu Szczurołapowi, a kilku ludzi spuściło głowy, jakby nagle zorientowali się, w czym brali udział. — Nie z powodu plotek.

— To jest sprawiedliwość! — ryknął łysy, wyrywając obuch z ręki rzeźnika i uderzając księdza w głowę. — On jest z nim w zmowie! Razem okradali domy zmarłych, sam widziałem!

— Nie może być — zaszumiał tłum, lecz nie z niedowierzania, ale z oburzenia. — On też!

— Idź precz, bo jutro sam do biskupa pojadę. A to, żebyś wiedział, że nie żartuję, złodzieju — Mieszczanin kopniakiem poczęstował zastygłego na bruku księdza. — Na stos z czarownikiem!

Szczurołap już nie płakał i nie wył z cierpienia. Agonia pełzła po jego ciele, powoli tłumiąc wszelki ból, pozwalając mu zdobyć się na niezwykłą klarowność myśli. Z obojętnością przyjmował już kolejne razy, oddychając powoli i spoglądając w niebo, tam gdzie świeciły jasne gwiazdy, migotliwym kobiercem otaczając srebrne lico księżyca.

Już niedaleko.

Naprędce zbudowany stos był niechlujny i mały; zbyt mały, aby zamienić ludzkie szczątki w garść białego popiołu. Mieszczanom brakowało czasu oraz chęci na porządniejszą konstrukcję — pragnęli jedynie, aby Szczurołap cierpiał, zanim rozstanie się z tym światem. Skrępowali mu ręce powrozem, przywiązali do grubej belki, po czym cisnęli na polane oliwą drwa. Ponad setka osób stała wkoło, z rozpalonymi oczyma, oczekując w zniecierpliwieniu na rozpoczęcie spektaklu. Krzyczeli coś niezrozumiale, pokazując skatowanemu Szczurołapowi obsceniczne gesty i miotając mu w twarz błoto oraz szczurze truchła. On jednak nie patrzył już na ich, lecz swe podbite oczy kierował ku oknom znajomej kamienicy, chcąc jedynie, aby nie patrzyli na to ci, którzy tyle szczerego serca mu okazali w ostatnich dniach.

Joachim oraz Hilda w przerażeniu spoglądali, jak rozwrzeszczany motłoch rzuca na stos półnagiego człowieka, pokrytego sińcami oraz krwią. Jak wywrzaskują obelgi zniekształconymi od podniecenia głosami, przypominającymi wycie ludzi o pomieszanych zmysłach. Jak ciskają pochodnie, jedna za drugą, podpalając słomę oraz oliwę, którą obficie oblane były polana stosu. Jak radują się, niemalże tańcząc, na widok ognia sięgającego ku żywemu jeszcze Szczurołapowi.

— Nie — jęknęła Hilda, zakrywając twarz dłońmi. Opadła w niemocy na podłogę, pozwalając, by łzy ciekły pomiędzy palcami. — Zamknij okno. Nie chcę... nie mogę tego słuchać.

Joachim raz jeszcze spojrzał na wyjący tłum dobrych ludzi, których nazywał swymi sąsiadami, po czym zamknął okiennice i usiadł obok żony, tuląc ją mocno.

***

Dopiero po kilku dniach Hilda odważyła się wyjść na poddasze, aby posprzątać pomieszczenie, w którym mieszkał Szczurołap. W powietrzu wciąż unosił się zapach jego ubrań, a łóżko było dokładnie zaścielone — grajek zawsze dbał o ten szczegół. Podłoga zamieciona, kufer otwarty, mieszczący w sobie skromną zawartość tobołka i tylko wywrócony stolik nie pasował do schludnego wnętrza. Obok mebla leżały szczurze kostki oraz garść ceglanych odłamków, którymi Szczurołap oznaczał części miasta, tak starannie oczyszczone z plagi zwierząt. Z wilgotnymi od łez oczyma Hilda pozbierała te drobiazgi i włożyła do kufra. Nie chciała ich wyrzucić ani spalić, tak jak uczynili to ze Szczurołapem mieszkańcy Hameln.

Na myśl o tamtej nocy kobiecie zrobiło się słabo. Wczoraj znaleziono w kamienicach starego cechu tkaczy ciało kata, podstępnie zamordowanego i porzuconego w wyschniętej studni, a dziś Joachim udał się na pogrzeb księdza, którego zabił ktoś z ogarniętego amokiem tłumu. Kto? Tego nie chciał zdradzić nikt, bo kiedy nastał nowy dzień, okazało się, że milczeniem zbywano wszelkie pytania dotyczące tych potwornych wydarzeń. Tej nocy każdy był przecież w domu, bojąc się wyjść, a na ulicach panoszyli się jacyś ludzie, których nikt nie potrafił rozpoznać. Oczywiście, żadnych winnych nie wskazano. Z zatrważającą normalnością toczyły się kolejne dni w Hameln, niemalże tak, jakby nic się nie wydarzyło, a ciemniejszy krąg osmolonych kamieni na rynku był tam od zawsze.

Uwagę Hildy przykuł złożony na czworo kawałek pergaminu, leżący w szczelinie między deskami podłogi. Wydobyła go szybko i obejrzała, ściągając nieco brwi, próbując sobie przypomnieć, czy widziała ów liścik wcześniej. Z pewnością należał on do Szczurołapa, był wytarty na krawędziach, a zagięcia stały się niemalże białe od wielokrotnego składania i rozkładania. Pani Glück przełknęła ślinę, czując, że postąpiłaby nagannie, otwierając tak osobistą rzeczy, nawet teraz, gdy ciało jej właściciela zostało wrzucone do Wezery, tak samo jak odpadki oraz martwe szczury. Ale może grajek miał jednak jakieś miejsce na świecie, gdzie należało zanieść hiobową wieść oraz oddać te kilka drobiazgów, które pozostały po wesołym Szczurołapie. Po chwilach rozterki Hilda rozłożyła list i przeczytała drżącym głosem:

— Najdroższy, z niecierpliwością oczekuję twego powrotu, każdej nocy modląc się, aby Bóg przydał skrzydeł memu kochanemu aniołowi. Pośpiesz się, bo lękam się, iż moje dni są coraz krótsze, a oczy widzą jedynie ciemność nocy. Tylko twój blask może je rozproszyć. Twoja na zawsze, H.

***

Okryty resztkami mięsa i zwęglonej skóry trup zadrżał, spoczywając na trawiastym brzegu Wezery. Po jego ciele przebiegły błękitne ogniki, podobne do tych, które na bagnach znaczą groby zapomnianych wędrowców lub wabią nieostrożnych na głębie. Szczurołap zacisnął kościaną dłoń, uniósł okaleczoną ogniem czaszkę i wstał, spoglądając na pastwisko zasłane wzdętymi kształtami padłych krów.

Nie śpiesząc się zanadto, ożywieniec sporządził sobie nowy kaftan, tym razem pozszywany z niewyprawionej i ubrudzonej krwią skóry. Takiego odzienia szybko nie zniweczą blade płomyki, jakie co chwila wykwitały na jego ciele. Nie mogąc nigdzie znaleźć dzwoneczków, Szczurołap przyszył krowimi ścięgnami zęby oraz drobne kostki tak, aby stukały o siebie w czasie marszu. Z wołowego uda, wydrążonego i pozbawionego szpiku, uczynił dla siebie nowy flet o upiornym brzmieniu. Zadowolony ze swego wyglądu, Szczurołap ruszył w górę Wezery, na powrót do Hameln.

Do bramy miejskiej dotarł po zmroku, gdy wrota zostały już zawarte na noc, a po murach krążyły pojedyncze ogniki niesionych przez strażników latarni. To jednak nie zmartwiło Szczurołapa, który zajaśniał nieco żywszym płomieniem i przepalił się przez dębowe deski, pozostawiając na skrzydle bramy ciemny kontur ludzkiego szkieletu. Raźnym krokiem, niespostrzeżony przez nikogo, Szczurołap szedł środkiem Österstraße, kierując się w stronę rynku. Nie spotkał nikogo, co wielce przypadło mu do gustu, bo tego wieczora chciał złożyć wizytę tylko w jednym z domów — na pozostałe spotkania przyjdzie czas jutro. Ożywieniec chwycił kołatkę w chude palce i załomotał w drzwi. Cierpliwie poczekał na progu, aż zaskrobie odsuwany rygiel, a w jasnym prostokącie światła pojawi się znajoma postać.

— Szczurołapie! Ty żyjesz! — wykrzyknął w zdumieniu Joachim, lecz w oczach zapaliła się niewypowiedziana radość. — Upiór czy nie, wejdź, proszę. Jemy kolację, dołączysz się?

— Nie, lepiej nie. Zobacz, co by się wtedy stało. — Ożywieniec rozwarł kaftan i sięgnął przez wypalony brzuch do kręgosłupa. — Nowe sztuczki.

— Racja, Hilda byłaby zła. Dopiero co wyszorowała podłogi — odparł Glück, zupełnie nie zważając na makabryczny widok żywego trupa stojącego u drzwi jego domu. — Wchodź i nie stój tak na zimnicy.

Szczurołap wszedł do sieni, odwiesił wielobarwny kaftan na kołek, tuż obok płaszcza Joachima, wytarł starannie nogi o słomiankę i ruszył po wąskich schodach na piętro, ku jadalni. Hilda nie mniejszą ulgę oraz szczęście odczuła na widok ożywieńca i podobnie jak mąż, zdawała się zupełnie nie dostrzegać upiornej aparycji gościa.

— Wspaniale, że wróciłeś — powiedziała szybko, lecz nagle spoważniała i posmutniała. — Tak mi przykro z powodu tego... tego, co my... oni ci zrobili. My...

— Nie martwcie się już niczym — odparł wesoło Szczurołap z machnięciem dłoni, pozostawiającej po sobie smugę błękitnego ognia. — Wróciłem, prawda, może nie ładniejszy, ale obiecałem oczyścić miasto z zarazy i szczurów, a słowa jeszcze nie dotrzymałem.

— Gdybyśmy tylko wiedzieli — rzekł cicho Joachim, siadając przy stole, gestem zapraszając gościa do tego samego — ukryłbym cię w domu.

— Nie. Spaliliby was, mnie i dziecko. — Szczurołap pokręcił głową, a martwe oczodoły skierował na talerz potrawki. — Tym razem świnia była mniej żylasta?

— Niestety. — Hilda westchnęła ciężko w odpowiedzi — Naprawdę, my...

— Dajcie już temu pokój. Nic nie mogliście zrobić. — Ożywieniec jakby z powietrza chwycił monetę, którą obracał teraz w kościanej dłoni. — Tylko byście to życiem przypłacili, a to kara, jaką powinni ponieść ci, którzy wydali i wykonali na mnie ten wyrok.

— Niestety zamordowali też kata oraz księdza — mruknął Joachim bez przekonania. — Kto się za tobą wstawi?

— Oj, nie martw się tym za bardzo. — Szczurołap trącił go łokciem. — O wszystko już zadbałem. Mam nowy flecik, równie cudowny co poprzedni, a może i bardziej. Brzdąc ma się dobrze?

— Tak, nic mu nie jest, dzięki Bogu — odparła Hilda, po czym dodała jeszcze: — Dzięki też tobie się należą, bo w okolicy szczurów już prawie nie ma.

— Wspaniałe wieści. Dobrze, że tyle pełzania po kanałach nie poszło na marne — ucieszył się Szczurołap, wciąż bawiąc się monetą. — Mówiłem wam o moim znajomym, człowieku złożonym chorobą, którego w momencie wielkiej boleści odwiedził mnich? Po nałożeniu balsamów oraz zmówieniu modlitwy, święty mąż odezwał się w ten sposób: Bóg najciężej doświadcza i próbuje swych prawdziwych przyjaciół. Słysząc to, mój kum odrzekł: to wyjaśnia, dlaczego ma ich tak nikłe grono!

***

O świcie Szczurołap wyruszył na miasto, ściskając w dłoni kościany flet. Ku swej wielkiej radości, żongler dowiedział się, że kufer z jego rzeczami na poddaszu pozostał nietknięty, a Hilda oddała mu list, który znalazła między deskami podłogi. Ożywieniec był jej wdzięczny za ten gest ponad wszelką miarę, toteż w wesołym nastroju opuścił przyjazne progi, gotów oczyścić Hameln do cna, wedle swego przyrzeczenia.

— Dzieci, dzieci, cicho sza — śpiewał wesoło — przyjdzie trup, zabierze was.

Na widok Szczurołapa ludzie padali na kolana, wymiotując lub omdlewając, porażeni nagłym szokiem oraz słabością. Ten zaś niewiele sobie robił z ich reakcji, przytykając instrument do spalonych warg, dobywając zeń drżącą nutę, jaka poniosła się pośród ulic Hameln. Na jej wezwanie stawiały się nie tylko szczury, ale i ludzie: dzieci, dorośli oraz starcy obojga płci, których łączyło nieczyste sumienie, zbrukane tamtej listopadowej nocy. Krążąc po wszystkich zakątkach miasta, Szczurołap powoli zbliżał się do ratusza, z którego wywabił wszystkich, co do jednego, rajców, którzy w bladym świetle poranka, odziani w ciemne szaty, przypominali padlinożerne ptactwo.

— Serce jak z lodu, a zamysł okrutny — śpiewał Szczurołap, na moment przerywając grę. — Koniec radości, wasze życia już gasną.

Nikt nie ważył się zastąpić drogi chodzącemu trupowi, otoczonemu blaskiem martwych ogników, spoglądającemu na świat czarnymi jamami oczodołów. Ludzie albo umykali ze strachu, bądź obserwowali pochód z ponurym zrozumieniem, kiwając się sennie w rytm muzyki. Dotarłszy pod bramę portową, grajka zatrzymał miejski strażnik. Jego odwaga potrafiła zdusić strach przed ożywieńcem, który zatrzymał się tuż przed lśniącym w słońcu grotem włóczni. Szczurołap odjął instrument od ust i chwycił drzewce piki, zaciskając płonącą dłoń z taką siłą, iż drewno z miejsca stanęło w ogniu, aby po chwili zmienić się w popiół.

— Kicaj stąd, skoczku, a żywo — powiedział beztrosko grajek, po czym ponownie podjął wątek swej posępnej muzyki.

Nie zważając na pogrążonego w stuporze zbrojnego, Szczurołap ruszył ku brzegom Wezery, tam, gdzie wsparty na łukach most przekraczał bieg rzeki. Śladem żonglera podążały setki ludzi oraz szczurów, przepychając się i skacząc przez siebie nawzajem, chcąc być jak najbliżej urzekającej muzyki, zgoła nie zważając na kierunek, w jakim wiódł ich czar melodii. Ożywieniec zatrzymał się dopiero na kamiennym pachołku, do którego zacumowano barkę pełną ciężkich skrzyń; tutaj grajek zmienił nieco rytm swej muzyki. Spętani urokiem ludzie wyciągali dłonie ku Szczurołapowi, jakby jego ohydna postać była najmilszym widokiem w całym świecie, lecz kiedy zabrzmiała skoczniejsza melodia, zwierzęta oraz mieszczanie bez namysłu rzucili się w topiel. Przez długą chwilę falanga szczurów ciskała swe życia w toń Wezery, pogrążając się w głębi. Za nią podążyli rajcy Hameln oraz wszyscy ci, którzy przyłożyli rękę do samosądu na niewinnym.

Jakże wiele było pośród nich dzieci.

Rzeka rychło spłynęła setkami ciał.

Szczurołap odsunął flet od warg, obrócił twarz ku zdezorientowanemu strażnikowi, wpatrującemu się weń z otwartymi ustami, po czym zawołał wesoło:

— Sztuczka dla szanownego pana!

Autor o sobie:

Absolwent kognitywistyki i filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, zainteresowany teoriami świadomości, ewolucją człowieka, filozofią umysłu, determinizmem. Uzależniony od uczenia się.

Michał Marzec-Remiszewski

Człowiek, który umierał tysiąc razy

Michael Riggs uniósł brwi w geście uznania, przyglądając się wystrojowi gigantycznego salonu Josha Fullera. Szczególnie podobał mu się wielki staw przeznaczony dla żółwi z rodzaju Trachemys, wbudowany w podłogę i stylizowany na naturalne środowisko dla zwierząt, wypełniony wodną i lądową roślinnością oraz pięknymi, owalnymi otoczakami. Riggs bywał gościem u bogatych osobistości, ale tak oryginalnego pomysłu jeszcze nie widział.

— Więc, panie Riggs... — zaczął Fuller. — Jak wspominałem, przydałyby mi się pańskie niezwykłe zdolności dostawania się w miejsca, w które nikt inny dostać się nie może.

— Oczywiście — odparł Michael, niedbale przeczesując krzaczastą brodę. — Dobrze pan trafił. Słucham uważnie.

Riggs od dłuższego czasu nie miał żadnego zlecenia. A od wielu lat — normalnego. W czasach, w których wszystko co cenne znajdowało się na dyskach twardych komputerów, zawodowi szpiedzy przemysłowi, złodzieje patentów, prototypów i pomysłów, a nawet zwyczajni włamywacze mieli coraz mniej roboty — wszystkie zlecenia wykonywały za nich superinteligentne programy komputerowe.

— Nie chodzi o zwykłe włamanie — powiedział miliarder. — Potrzebuję raczej dowiedzieć się, w jaki sposób pewna firma coś osiągnęła.

— Całe szczęście. Przyznam, że od dawna nie miałem zlecenia związanego z odwrotną inżynierią.

— Więc myślę, że pana zaciekawię. — Josh Fuller wyprostował się w fotelu i podał Riggsowi pudełko z cygarami, ten jednak odmówił nonszalanckim gestem. — Widzi pan, dwa miesiące temu skontaktowała się ze mną pewna organizacja, zajmująca się rzekomo nowoczesnymi technologiami, FuturasIn. Zaproponowała mi bardzo dziwny układ...

Biznesmen kiwnął uprzejmie do lokaja, który przyniósł właśnie poczęstunek, po czym kontynuował:

— Ich przedstawiciel powiedział mi, żebym koniecznie wykupił większość udziałów, albo nawet przejął pewną niewielką firmę. Początkowo nie zdradził jaką, później okazało się, że chodziło o Gatlantico, która zajmuje się wydobyciem ropy naftowej u wybrzeży Brazylii. Według przedstawiciela, dokładnie za dwa tygodnie od telefonu, Gatlantico miało natrafić na gigantyczne złoża ropy naftowej, co byłoby, delikatnie rzecz ujmując, nie bez znaczenia dla jej wartości. Właściwie to liczby, które mi podano, były na granicy rzeczywistości i marzeń. Niesamowity zysk, krótko mówiąc.

— Na jakiej podstawie ten człowiek twierdził, że Gatlantico znajdzie złoża?

— Też mnie to zaciekawiło. Powiedział mi, że te przewidywania są oparte o nowoczesne osiągnięcia fizyki i matematyki. Czyli coś z pańskiej działki.

Riggs kiwnął głową.

— Ale, rzecz jasna, nie udało się? — spytał, uśmiechając się szyderczo.

— Nie, żadnych złóż nie odnaleziono. Jednakże proszę nie lekceważyć FuturasIn, sprawa nie jest taka prosta. Gdy podczas pierwszej rozmowy wypytywałem o te nowoczesne osiągnięcia fizyki i matematyki, powiedziano mi, że nie mogę uzyskać więcej informacji, ale specjaliści z FuturasIn mogą zrobić dla mnie małą prezentację. Zgodziłem się, raczej z ciekawości i rozbawienia całą tą sytuacją. Dwie godziny później zadzwonili do mnie i podali mi półgodzinne wykresy wahań wartości pięćdziesięciu walut, z okresu pomiędzy piętnastą, a piętnastą trzydzieści... z następnego dnia.

Michael zmarszczył brwi i poruszył się niespokojnie na fotelu.

— Chwileczkę... — powiedział. — Podali wykresy na następny dzień... ale następnego dnia...

— Wykresy były prawdziwe — rozwiał wątpliwości Fuller.

Nastała krótka chwila ciszy.

— No dobrze... a z jaką dokładnością? — spytał w końcu Riggs.

— Wykresy były identyczne z prawdziwymi.

— Dziwna sprawa... To jest raczej... nieosiągalne. Współczesna fizyka nie pozwala na obliczenie przyszłości z pełną dokładnością z powodu deterministycznego chaosu, jaki rządzi takimi układami złożonymi jak choćby giełda.

— A mimo to, udało im się. — Fuller cmoknął głośno, a w pomieszczeniu rozległo się lekkie echo.

— Ale z tym Gatlantico... pomylili się?

— Owszem, kupiłem ją, ale nic nie odnaleziono i jak dotąd wartość firmy nawet nieznacznie spadła.

— Zamierza pan odzyskać pieniądze? — spytał Michael, chcąc dowiedzieć się, po co właściwie ma zająć się tą sprawą.

— Ależ broń Boże! — wykrzyknął biznesmen. — Zapłaciłem grosze za tę firmę.

Riggs pokiwał głową, marszcząc czoło. Zastanawiał się, ile te grosze mają zer.

— A FuturasIn? Wzięli coś za swoją... usługę?

— Wzięli, ale to też nie ma znaczenia. Chcieli, żeby po mojej śmierci cała Gatlantico, a także wszystko, co bym dzięki tej firmie osiągnął, przeszło na nich. Oprócz tego zażądali udziałów kilku innych firm, należących do mnie, a także części mojego majątku, jeśli zysk z Gatlantico przekroczyłby pewną granicę. Podpisałem umowę z niejakim Tonnym Browsonem, w której zgodziłem się na takie przejęcie. Oczywiście dopiero po podpisaniu umowy zdradzili mi, o którą firmę chodzi.

— Zgodził się pan na to?

— Naturalnie. Gdyby wszystko poszło zgodnie z planem, to byłoby to dla mnie bardzo opłacalne. Możliwe, że nawet dla moich spadkobierców.

Michael sięgnął po nienaruszony jeszcze kawałek ciasta i, ignorując błyszczący widelec, wziął go do ręki.

— Zatem musieli być pewni sukcesu — powiedział, przeżuwając kęs. — Pewnie nie było ich stać na zakup Gatlantico, więc potrzebowali kogoś, kto kupi ją za nich. Musieli naprawdę być przekonani, że firma się wzbogaci.

— Dokładnie tak. Dlatego ta sprawa jest szalenie interesująca. Chciałbym wiedzieć, kim są ludzie, którzy się ze mną skontaktowali, no i czemu akurat ze mną. Ale przede wszystkim ciekawi mnie, skąd wzięli te wykresy i czemu z Gatlantico im się nie udało. Być może nie jestem jedyną osobą, z którą się kontaktują w tego typu sprawach. Być może to coś większego... Lubię wiedzieć o grubszych interesach.

— Rozumiem... Ale wspominał pan o dostaniu się w trudne miejsce — zauważył Michael.

— Tak. Tydzień temu zatrudniłem dwóch innych specjalistów: hakera i byłego agenta służb specjalnych. Wspólnymi siłami zlokalizowali siedzibę FuturasIn. Niestety, do ich baz danych nie da się włamać przez sieć.

— Czyli mam wejść do budynku i zdobyć informacje?

Fuller kiwnął głową.

— Zapłacę za każdy kilobajt danych — zapewnił.

Riggs mruknął pod nosem coś, co miało być w zamierzeniu aprobatą, dokończył kawałek ciasta i zaczął szykować się do wyjścia.

— Panie Riggs... — powiedział Fuller po chwili, obserwując uważnie Michaela. — Jeszcze jedno...

— Tak?

— Zastanawia mnie, czy... naprawdę wierzy pan, że... eee... to co pan robi, prowadzi do śmierci? Że umarł pan co najmniej tysiąc razy?

— Panie Fuller... — Michael zrobił znudzoną minę. — Ja to niestety wiem.

***

Siedziba FuturasIn znajdowała się w Sydney przy Mount Street, Michael Riggs jednak przygotowywał się do zadania z odległości stu sześćdziesięciu kilometrów, siedząc w swoim apartamencie w Newcastle. Nie potrzebował zbliżać się do budynku, by do niego wejść — taki był urok teleportacji. Oczywiście, nie można teleportować się w miejsce, w którym nie ma matrycy drukującej, zwanej potocznie kotwicą, ale akurat tam była. Kilka godzin wcześniej Michael wysłał na Mount Street chmurę nanobotów, które przygotowały wyjściową drukarkę materii, niewykrywalną dla większości współczesnych technologii i zdolną do tworzenia jąder atomowych dosłownie z niczego. Jeszcze dwadzieścia lat temu, gdy teleportacja dopiero raczkowała, do pomyślnego zakończenia procesu potrzebny był dwumetrowy portal odtwarzający strukturę przenoszonego obiektu, zaopatrzony w trzystukilogramowy wkład będący materiałem do drukowania. Dziś wystarczyły niewidoczne gołym okiem nanoboty tworzące drukującą kotwicę oraz matryca wejściowa, kopiująca, wymazująca obiekt z aktualnego miejsca i wysyłająca do kotwicy informację o jego strukturze. Dzięki temu szybkość podróżowania w trakcie teleportacji była niemalże równa prędkości światła. Mimo to jednak, w związku ze zgodną i miażdżącą krytyką przeprowadzoną przez organizacje ochrony praw człowieka, została ona oficjalnie wycofana z dystrybucji, a niedługo potem uznana za przestępstwo równoważne morderstwu.

Michael był już prawie gotowy. Założył ostatni element swojego ubioru — kamizelkę zawierającą okrągłą matrycę wejściową zamocowaną na piersi — i stanął na środku pomieszczenia. Zerknął ostatni raz na komputer, by upewnić się, czy nanoboty są gotowe na jego wizytę, po czym za pomocą domózgowego komputera rozpoczął złożony proces. Matryca wejściowa, mająca średnicę dwudziestu centymetrów, zaczęła wydawać z siebie delikatny dźwięk: skanowała całą strukturę materialną Riggsa i przedmiotów, które miał przy sobie, aż do najgłębszego poziomu mikro, na którym prawa fizyki klasycznej tracą sens. Następnie urządzenie zaczęło się rozgrzewać, by przygotować się do procesu wymazywania Michaela z obecnego miejsca w przestrzeni. Do transportu zostało już tylko kilka sekund. Riggs wziął głęboki wdech i zamknął oczy, po czym zaczął liczyć.

— Raz, dwa, trzy...

I zniknął z ledwie słyszalnym trzaskiem. W apartamencie zrobiło się pusto i cicho.

***

„Cztery”, pomyślał Riggs, gdy dane o jego strukturze zostały przesłane i wykorzystane do błyskawicznego wydrukowania go w siedzibie FuturasIn. Liczenie pomagało mu zachować komfortową iluzję ciągłości. Rozejrzał się po pomieszczeniu, w którym się znalazł. Wszystko przebiegło zgodnie z planem — nanoboty spisały się idealnie i umieściły kotwicę tuż przed komputerową jednostką centralną budynku, w dużym, ciemnym pomieszczeniu. Dwie kamery nie stanowiły problemu, były bowiem skierowane na drzwi wejściowe, więc Riggs od razu mógł skupić się na włamaniu do komputera.

Wyjął z kieszeni Buzza — wyglądający jak telefon komórkowy superkomputer, będący w rzeczywistości obdarzonym sztuczną inteligencją, kwantowym hakerem — i podłączył go światłowodem, uruchamiając jednocześnie jednostkę centralną. Buzz świetnie manipulował zaprojektowanymi przez Michaela algorytmami ewolucyjnymi, mającymi na celu rozpracowywać zróżnicowane i skomplikowane zabezpieczenia. Pomysłowość Riggsa połączona z niezwykłą mocą obliczeniową kieszonkowego komputera stanowiła duet idealny.

Tuż obok monitora podświetlił się szklany pulpit — czytnik linii papilarnych. Michael bez namysłu przyłożył palec, a skaner odczytał jego odcisk palca. Mężczyzna zerknął na swojego kwantowego przyjaciela i nakierował go na właściwą metodę selekcji rozwiązań. Na monitorze komputera ukazał się pulpit, co oznaczało, że ewoluujące i selekcjonowane algorytmy złamały wszystkie zabezpieczenia, z czytnikiem linii papilarnych włącznie. Michael westchnął w narcystycznym samozachwycie.

Buzz zaczął zgrywać dane, a Riggs sięgnął po sferyczną mysz i otworzył katalog główny, w poszukiwaniu dokumentów dotyczących klientów firmy. Po jakimś czasie zlokalizował interesujący folder o nazwie „Targets”. Zmarszczył brwi i zaczął z uwagą przeglądać pliki. Wszystkie z nich zawierały dane różnych ludzi, a ściślej rzecz ujmując — ludzi niezwykle bogatych. Rekinów finansjery, potentatów przemysłowych i handlowych, założycieli nowych imperiów z branży informatycznej. Znanych od dawna i takich, którzy jeszcze nie byli powszechnie znani — ale nikogo, kto nie byłby wart przynajmniej miliarda dolarów.

Riggs zerknął na Buzza — kopiowanie plików trochę jeszcze musiało potrwać, haker bowiem co chwila natrafiał na dodatkowe zabezpieczenia. Michael ponownie zmienił mu metodę selekcji na bardziej adekwatną do sytuacji, po czym wrócił do przeglądania danych. Najechał kursorem na folder z klientami — było ich zaskakująco mało, co mogło sugerować, że FuturasIn działała od niedawna. Wszystko okaże się za kilka godzin, gdy będzie miał więcej czasu na przeanalizowanie danych w domu.

Tymczasem Buzz zakomunikował, że za chwilę skończy pracę. Michael zamknął wszystkie pliki i dopiero teraz zwrócił uwagę na tło pulpitu. Obraz przedstawiał stary, wyglądający na opuszczony zamek pośród lasu. Nagle mężczyzna wzdrygnął się. Z trzech okien wystawały sylwetki machających w stronę fotografa ludzi.

Riggs zrobił zrzut ekranu i załadował obraz do swojej domózgowej, sieciowej wyszukiwarki, po czym jego korze wzrokowej ukazały się setki podobnych zdjęć, przedstawiających ten sam zamek z różnych perspektyw. Wybrał jedno z nich i znalazł się na stronie z zabytkami Belgii — budowla z tapety nosiła nazwę Château Miranda — zamek Miranda. Co ciekawe Miranda był całkowicie opuszczony, na zdjęciach wyglądał raczej jak straszny dwór z bajek o Scoobym Doo albo „Pięknej i Bestii”.

Michael zmarszczył czoło — według notki na stronie jakaś australijska firma kupiła budynek w 2034. Wrócił do zhakowanego komputera i w wyszukiwarce plików wpisał „Château Miranda”. W folderze z wynikami natychmiast pojawiło się ponad trzysta plików. Zaczął je pobieżnie przeglądać, aż w końcu natrafił na umowę najmu Mirandy. A więc to FuturasIn kupiło belgijski zamek! Nie miał czasu na analizowanie tego teraz, musiał się śpieszyć. Buzz skończył przed chwilą kopiowanie, więc Riggs odpiął go od światłowodu, wsadził do kieszeni i wyłączył komputer. Następnie uruchomił matrycę wejściową, która wraz z nim zmaterializowała się w budynku, i zaczął odliczać. Kilka chwil później, gdy dane o strukturze mężczyzny zapisały się i wysłały do kotwicy, został wymazany z przestrzeni.

Michael zmaterializował się w swoim apartamencie i od razu podbiegł do komputera. Podłączył Buzza i zaczął kopiowanie, stukając ze zniecierpliwienia palcami w blat stołu. Czemu powinien przyjrzeć się najpierw? Najważniejsza w tym momencie wydawała się sprawa zamku Miranda — firma kupiła go siedem lat temu, pewnie za miliony dolarów, a jednak budowla wciąż była opuszczona i nic przy niej nie zrobiono oprócz dokładnego ogrodzenia terenu. Tak kosztowna inwestycja na pewno miała duże znaczenie dla FuturasIn, pytanie tylko: do czego im była potrzebna? Czyżby prowadzili tam jakieś tajne badania? Albo trzymali coś, co chcieliby ukryć przed światem?

Buzz skończył kopiowanie, Riggs więc otworzył folder z plikami dotyczącymi zamku. Kliknął dwukrotnie na pierwszy z brzegu i wyprostował się wygodnie w fotelu, nagle jednak rozległ się nieprzyjemny dźwięk błędu, a na ekranie wyświetlił się napis: „Plik jest poważnie uszkodzony i nie można go otworzyć”. Michael nacisnął „OK” i włączył kolejny, ale ponownie wystąpił ten sam błąd. Riggs zaklął. Zaczął chaotycznie klikać na każdy plik, jaki napatoczył mu się pod kursor, żaden z nich jednak nie chciał się otworzyć.

***

Ponury zarys zamku Miranda odcinał się czernią na tle rozświetlonych przez srebrzysty blask księżyca, kłębiastych chmur. Stercząca na samym środku budowli główna wieża, tuż poniżej szczytu otoczona wykuszami o wysokich, spiczastych daszkach, sprawiała wrażenie stworzonej dla wygody gawronów, które właśnie na niej wylądowały. Pod wieżą znajdowało się główne wejście zamknięte ogromnymi wrotami, które z powodzeniem mogłyby opierać się uderzeniom tarana. Michael przyjrzał się kilkunastu oknom rozciągającym się wzdłuż ciemnych skrzydeł budowli — tylko z dwóch sączyło się delikatne, czerwonawe światło, które sprawiało wrażenie jakby pochodziło ze świec lub pochodni.

Riggs wzdrygnął się, patrząc, jak gawrony startują z głównej wieży i zaczynają okrążać jedną z wieżyczek znajdujących się na rogach skrzydeł. Bez wątpienia budowla na żywo jeszcze bardziej kojarzyła się z mrocznymi filmami o duchach, wampirach i potworach. Na jednej ze stron internetowych Michael wyczytał nawet, że od czasu okupacji niemieckiej do lat osiemdziesiątych zeszłego wieku w zamku znajdował się sierociniec. Doskonała inspiracja dla filmowców i pisarzy.

Chmura nanobotów wybrała już miejsce dla kotwicy i zbadała część zabezpieczeń. Najprostsze z nich, takie jak kamery, były do złamania przez same nanoboty, Riggs jednak wiedział, że musi być bardzo ostrożny — zbyt wiele razy zawiódł się w tej kwestii na swoich małych, głupiutkich robocikach, które, wbrew pozorom, nie potrafiły zbyt wiele poza lokowaniem drukarki. Michaela najbardziej niepokoił strażnik z bronią stojący przy budce nieopodal głównego wejścia oraz dwa rottweilery biegające po terenie. Miał jednak nadzieję, że teleportacja załatwi te niedogodności. By uniknąć nieoczekiwanych problemów, wolał przyjechać do Belgii i nie wykonywać odległego skoku, choć tak naprawdę nie miało to większego znaczenia.

Mężczyzna włączył matrycę wejściową. Dane przesłały się błyskawicznie i Riggs został wydrukowany w zamku, nie zauważając momentu podróży. Nawet gdyby przesył trwał kilka minut albo lat, to podróżnik nie byłby w stanie zarejestrować tego czasu — w końcu podczas transferu tak naprawdę nie istniał.

W miejscu, w którym znalazł się Riggs, było całkowicie ciemno. Mężczyzna uruchomił noktowizyjne soczewki i natychmiast uzmysłowił sobie, że znalazł się pod jakimiś schodami. Tuż za nim znajdowały się zamknięte drzwi, a przed — dość duża przestrzeń. Oprócz schodów, pod którymi Michael się zmaterializował, ujrzał drugie, bliźniacze, które zaczynając się po bokach pomieszczenia, łączyły się u szczytów, tworząc balkon. Pomiędzy podstawami schodów widniały ogromne dwuskrzydłowe drzwi. Wyglądało na to, że Riggs był w holu tuż za głównym wejściem. Naprzeciwko niego, po drugiej stronie pomieszczenia, pod balkonem, dostrzegł kolejne drzwi, nad którymi widniał napis salle de bal. Mężczyzna ruszył powoli w ich kierunku, przyglądając się starym, zniszczonym ścianom z odpadającym tynkiem odsłaniającym gdzieniegdzie, niczym rany, kryjące się pod nim kamienie.

Michael pociągnął delikatnie duże, drewniane drzwi wejściowe do sali balowej i stanął jak wryty. Dalsza droga była zablokowana przez pionową, metalową barierę, wypełniającą przestrzeń między framugami. Riggs zbliżył się do niej i zaczął ją uważnie badać. Po lewej stronie zlokalizował niewielki panel komputerowy z biometrycznym skanerem siatkówki bądź tęczówki. Zaklął w myślach — bariera była nie do pokonania, komputer bowiem nie miał żadnych wejść, co uniemożliwiało podłączenie Buzza i złamanie zabezpieczeń od wewnątrz poprzez zainfekowanie ich algorytmami genetycznymi.

Riggs włączył swój wewnętrzny komputer podpięty bezpośrednio do mózgu, uruchomił program nanobotów i wydał im polecenie, by przygotowały kotwicę po drugiej stronie. Innego rozwiązania nie było — musiał zrobić kolejny skok. Za tą barierą bez wątpienia znajdowało się coś niezwykle cennego.

Nanoboty skończyły pracę w ciągu dwóch minut. Przedostały się pod metalową zasłoną i znalazłszy dogodne miejsce, wytworzyły kotwicę. Michael włączył swoją matrycę wejściową i zaczął odliczać w myślach. Po kilku sekundach nastąpiło wymazanie z aktualnego miejsca i wydrukowanie go po drugiej stronie.

***

Michael rozejrzał się po ogromnej sali balowej i westchnął z zachwytu. Dłuższe boki pomieszczenia dzieliła na pół dziwaczna maszyna, przypominająca wielką ramę obrazu, przylegająca do podłogi, ścian i sufitu. Rama była metalowa, pełna nieregularności i wystających elementów, a także delikatnych, migających co jakiś czas diod. Riggs, nie ruszając się z miejsca, zaczął przyglądać się rzędom kabelków, antenek i płytek, z których składała się powierzchnia urządzenia. Szybko zlokalizował też podest z komputerem, stojący przy jednej ze ścian, jakieś cztery metry od maszyny. Co ciekawe, pomiędzy podestem, a dziwaczną ramą znajdowała się równoległa do niej, wysoka na metr barierka, blokująca przejście do drugiej części sali, na końcu której wisiało... sześć gigantycznych monitorów. Michael spojrzał na wielkie OLED-owe wyświetlacze zawieszone na przeciwległej ścianie w dwóch rzędach po trzy. Dość nietypowe miejsce na seanse filmowe.

Riggs zdecydował najpierw zbadać tę część sali — barierka z pewnością nie została postawiona bez powodu, lepiej więc, przynajmniej na razie, zaufać temu zabezpieczeniu. Podszedł do panelu komputerowego i szybko znalazł włącznik. Nacisnął guzik, a monitor rozświetlił się na niebiesko. Michael sięgnął po kabel światłowodowy, widząc migający napis „podaj hasło”. Po kilku sekundach pokonał zabezpieczenie.

Na wyświetlaczu pokazał się panel główny jakiegoś nieznanego Riggsowi oprogramowania, zawierający trzy ikonki zatytułowane: „Laplace Machine Main Menu”, „Open Future International Corporation”, „Laplace Machine Tools”. Zdecydował się na „Laplace Machine Main Menu”, a na ekranie pojawiły się dwie nowe opcje „Aion Standard” i „Aion Special v1”. Kliknął na „Aion Standard” i aż podskoczył ze strachu. Rozległ się lekki, ale bardzo głęboki, basowy dźwięk, a wielka, metalowa rama rozświetliła się jasnymi, ułożonymi w trzy rzędy diodami. Riggs miał wrażenie, że druga część sali zamgliła się na krótki czas, by po sekundzie znów być wyraźną i przejrzystą. Chwilę później wszystkie sześć monitorów włączyło się nagle, prezentując pięć różnych stron internetowych i jakiś kanał telewizyjny.

Tymczasem na monitorze komputera została wyświetlona tabelka z hiperłączami przedstawiająca adresy pokazywanych stron i nazwę kanału. Michael zwrócił jednak uwagę na coś innego — widniejący u góry ekranu datownik. „10.04.2041, 12:48:14, UTC+2:00”. Aktualnie w Belgii było koło północy i nie dziesiątego kwietnia, a piętnastego stycznia. „Demon Laplace’a” — pomyślał Michael i szybko podniósł wzrok na monitory z końca sali. Większość z nich przedstawiała jakieś wykresy bankowe. Dostrzegł datę widniejącą na jednej ze stron internetowych: 10 kwietnia...

Zastanowił się chwilę. Zdecydował się na zrobienie prostego testu. Wziął głęboki wdech i włączył swój wewnętrzny komputer. Odnalazł program telewizyjny i sprawdził, co będzie grane za trzy dni, osiemnastego stycznia o dwudziestej, w australijskiej UKTV. Rozkład wskazywał, że będzie to klasyk Sergio Leone, „Dobry, zły i brzydki”. Michael kliknął na interaktywną tabelę i wpisał w wyszukiwarce stację „UKTV”, po czym nacisnął na datownik i ustawił nową datę wraz z właściwą strefą czasową: 18.01.2041, 20:30:00, UTC+10:00. Program komputerowy wymagał od niego potwierdzenia operacji... Zawahał się, ale po chwili kliknął „OK”. Usłyszał basowy dźwięk i upewnił się, że zamglenie drugiej części sali nie było iluzją — tak też stało się teraz. Po chwili na jednym z monitorów pokazał się nie kto inny, niż niezniszczalny i nieśmiertelny Clint Eastwood, zaciskający w zębach cygaro.

***

Riggs pochylił się nad monitorem komputera, wrócił do ikony „Open Future International Corporation” i zaczął przeszukiwać zawartość folderu. Długo przeglądał pliki, aż w końcu natrafił na katalog „Aion — dla inwestorów”. Otworzył go, a następnie kliknął dwukrotnie na pierwszy plik z brzegu. Na monitorze pokazał się dokument o nagłówku „AION C, INFORMACJE PRZEMYSŁOWE”, pod którym widniał napis: „Informacje te stanowią tajemnicę przemysłową, nie są przeznaczone do kopiowania i rozpowszechniania”. Michael zaczął czytać urywki dokumentu: „Reaktor zasilający znajduje się dwanaście kilometrów na północ...”, „Moc reaktora termojądrowego wynosi 1,3 GW”, „Do konstrukcji ramy użyto nadstopu niklu, glinu i tytanu...”.

Riggs drgnął, widząc kolejne zdanie: „Sama metoda nie uległa zmianie — Aion C wciąż zagina czasoprzestrzeń o dowolną wartość, pokazując to, co stanie się w przyszłości”. Michael zerknął na prosty rysunek rodem z programów popularnonaukowych, przedstawiający zwiniętą w rulon płaską przestrzeń, po czym skierował wzrok na kolejny akapit: „Jeśli czasoprzestrzeń wyobrazimy sobie jako kartkę papieru, to Aion C będzie wyginał ją aż do momentu, w którym części kartki zetkną się ze sobą. Za pomocą takiego zetknięcia można zobaczyć, co stanie się za dowolny odcinek czasu — jaki duży, zależy od siły zagięcia”.

A więc to urządzenie, zwane Aionem C, jest tunelem czasoprzestrzennym! Maszyna zagina czasoprzestrzeń i pokazuje przyszłość drugiej części sali! Problem polega na tym, że z niewiadomych powodów zawiodła w sprawie Gatlantico, a jednocześnie sprawdziła się w kwestii wykresów.

Nagle Michael zrozumiał wszystko. Elementy układanki złożyły się w całość. Potrzebował tylko dowodu. Rozejrzał się po pomieszczeniu i szybko przyszedł mu do głowy pomysł na zdobycie go.

Riggs nacisnął „stop” i wyłączył urządzenie, przy okazji inicjując kopiowanie plików na Buzza, po czym przegramolił się nad barierką i ostrożnie przeszedł przez czasoprzestrzenną ramę. Gdy znalazł się w drugiej części sali, skierował się w stronę dwóch wysokich luster zawieszonych w niewielkich wnękach na dłuższej ścianie sali. Ostrożnie zdjął jedno z haczyka, następnie wrócił na środek sali i ustawił pomiędzy ścianą z monitorami a ramą tak, by osoba stojąca przed barierkami, w pierwszej części pomieszczenia, widziała w nim swoje odbicie — a raczej swoje odbicie z przyszłości. Następnie wrócił do komputera. Spojrzał na zegarek: dwanaście minut i trzydzieści pięć sekund po północy. Szybko wpisał nową datę na pulpicie: dwanaście minut i trzydzieści dziewięć sekund po północy. Zegar urządzenia był teraz ustawiony o kilka sekund w przód względem czasu rzeczywistego.

Riggs podłączył swój domózgowy komputer do Buzza, by móc sterować pulpitem z odległości, i podszedł do barierki na środku sali. Wyjął scyzoryk i niczym MacGyver wykręcił z niej trzy metalowe kule założone na końcówki prętów, po czym ustawił się tak, by widzieć swoje odbicie w lustrze stojącym po drugiej stronie sali, lub — jak wynikało z dokumentu — po drugiej stronie tunelu czasoprzestrzennego. Zważył kulki w ręku — wydawały się idealne do zadania.

Jego plan był prosty: podrzucić kulkę, włączyć urządzenie i spojrzeć w lustro. Jeśli maszyna faktycznie pokazywała przyszłość, powinien zobaczyć w lustrze stojącym w tunelu czasoprzestrzennym siebie samego, na którego spada kulka.

Michael zaczął eksperyment. Podrzucił jedną z kulek wysoko w powietrze, nie obserwował jednak toru jej lotu — zgodnie z planem spojrzał w lustro i wydał zdalnie komendę Buzzowi, by włączył Aiona C. Ułamek sekundy później rama rozświetliła się diodami, dał się słyszeć basowy pomruk, a Riggs zobaczył siebie samego w lustrze i kulkę, która spada tuż przy jego lewej nodze. Michael ani drgnął, a po chwili kulka faktycznie spadła w miejscu, w którym pokazała maszyna. Wyłączył tunel czasoprzestrzenny, powtórzył rzut i ponownie włączył maszynę. Tym razem również nie obserwował toru lotu kulki — nie chciał wiedzieć, gdzie spadnie, w przeciwnym razie eksperyment nie miałby sensu. W lustrze po drugiej stronie ramy kulka uderzyła w podłogę metr przed nim, Michael więc ponownie nie ruszył się, a po chwili stało się to, co przepowiedziała maszyna. Znów powtórzył procedurę — wyłączył tunel, a po podrzuceniu kulki włączył go. Tym razem jednak zdarzyło się to, na co czekał Riggs. Kulka spadła na głowę jego lustrzanego odbicia, które przewróciło się z grymasem bólu na podłogę.

— Voilà! — szepnął Michael i zrobił krok w bok. Kulka uderzyła o podłogę w miejscu, w którym stał, dokładnie tam, gdzie przepowiedziała maszyna. Tylko że jego już tam nie było.

Riggs zaśmiał się z satysfakcją, patrząc na porozrzucane po sali kulki. Rozwiązał zagadkę. Maszyna dwa razy przepowiedziała przyszłość, a raz nie. Wiedział już wszystko, co chciał wiedzieć. W banalny sposób rozprawił się z urządzeniem wartym pewnie miliony dolarów. Radość Michaela nie trwała jednak długo.

***

W rogu sali, w którym znajdowały się zablokowane metalową zasłoną drzwi, dał się słyszeć cichy syk rozsuwania blokady i jakieś ludzkie głosy.

— ...zablokowana, nikt tu nie wszedł... — dotarło do uszu Riggsa. Michael wyłączył ramę i błyskawicznie aktywował matrycę wejściową. Podbiegł do komputera i wyrwał z niego Buzza, po czym kucnął i schował się za panelem.

— Widzisz, nic tu nie ma — dał się słyszeć głos jakiegoś zachrypniętego mężczyzny. — Czekaj...

— Mówiłam, kurwa! — Tym razem głos był kobiecy. Przybysze musieli zobaczyć metalowe kule rozrzucone po podłodze, lustro i włączony panel komputera. — Jest tam! Za komputerem!

Ktoś strzelił z pistoletu. Michael rzucił się do ucieczki. Matryca wejściowa wciąż przygotowywała się do skoku, brakowało mu może dwóch, trzech sekund. Przeskoczył przez ramę i przylgnął do ściany, chowając się za jej boczną częścią. Wychylił się, by zobaczyć, gdzie są jego przeciwnicy, gdy rozległ się kolejny strzał. Riggs poczuł silne uderzenie i poleciał w tył, zderzając się plecami ze ścianą. Oszołomiony chwycił się za klatkę piersiową i poczuł gorące i ostre fragmenty matrycy wejściowej. Pomiędzy nimi tkwił zniekształcony nabój pistoletu. Michael spojrzał na urządzenie i zaklął na głos — matryca wejściowa nie działała. Zaczął odpychać się nogami od podłogi i cofać się w stronę wnęki, z której wcześniej wyjął lustro. Ukrył się za rogiem, wiedział jednak, że nie ma szans. Przez soczewki noktowizyjne dostrzegł kobietę zbliżającą się do niego powolnym krokiem i mierzącą w niego z pistoletu. Przeszła przez ramę i stanęła tuż przed wnęką.

— Kim jesteś? — spytała. Nie odpowiedział. Po chwili obok kobiety pojawił się mężczyzna.

— Włączył kilka razy tunel — powiedział zachrypniętym głosem. — I przeglądał dokumenty.

— A zatem wszystko jasne. — Kobieta przekrzywiła głowę wpatrując się w Michaela. — Dla kogo pracujesz?

Riggs ponownie nie odpowiedział.

— Co z nim zrobimy?

— A jak myślisz? — powiedziała kobieta z uśmiechem. — To szpieg, oficjalnie nikt nie wie, gdzie jest.

— Czekajcie! — wykrzyknął Riggs, podnosząc się. — Dogadajmy się!

Mężczyzna z zachrypniętym głosem wymierzył Michaelowi w głowę i uśmiechnął się. Strzelił. Riggs poczuł gwałtowne szarpnięcie. Zdążył jeszcze zdziwić się, że strzał z pistoletu ma tak dużą siłę, a potem nastąpiła nicość. Nigdy więcej nic już nie pomyślał, był bowiem martwy.

***

Michael Riggs zmaterializował się w swoim apartamencie i syknął z bólu. Ukląkł, nie mogąc złapać równowagi. Zdążył, jakimś cudem zdążył! Ale chyba został trafiony w pierś, słyszał przecież strzał. Popatrzył na matrycę wejściową. Uratowała mu życie — tkwiła w niej kula od pistoletu. Urządzenie było uszkodzone, mimo to zadziałało.

Nagle usłyszał dźwięk błędu, wydobywający się z głośnika komputera. Podszedł do monitora i przeczytał treść komunikatu. W matrycy wejściowej został uszkodzony moduł wymazywania z aktualnego miejsca w przestrzeni. Oznaczało to tylko jedno: Michael został w zamku Miranda. Został w nim i jednocześnie przeteleportował się tu. Został w nim i niechybnie zginął, z sali balowej bowiem nie było ucieczki. Jeśli tamci otworzyli ogień, to chcieli go zabić. Potraktowali go jak szpiega i z pewnością zabili. Ciekawe tylko, czy cierpiał? Czy może umarł szybko?

Wprawdzie brzmiało to okropnie, ale nie różniło się od poprawnego procesu teleportacji. Przecież teleportacja polegała na zakodowaniu struktury obiektu, wykasowaniu go z aktualnego miejsca w przestrzeni, przesłaniu danych i wydrukowaniu w nowym miejscu. Prawda była taka, że jeśli człowiek chciał się teleportować, to matryca wejściowa go zabijała, a kotwica odtwarzała jego kopię. Nie ożywiała, w żadnym wypadku. Kopiowała. Właściwie procesu wymazywania wcale nie musiałoby być — dane można było przesłać bez tego, a następnie wykorzystać je do wydrukowania podróżnika, tworząc oddzielną osobę. I to właśnie stało się teraz.

Riggs podszedł do lodówki i spokojnie sięgnął po piwo. Wiedział, że nic niezwykłego się nie stało. Nawet gdyby proces przebiegł poprawnie, to Michael i tak by umarł, tylko że nie dowiedziałby się o tym — śmierć jest przecież niczym, śmierci się nie zauważa. Uszkodzenie urządzenia przeciągnęło ją tylko w czasie — pewnie o kilka sekund. Nie było różnicy. Tak, czy siak, jego pierwowzór z zamku Miranda przestałby istnieć.

Michael wzruszył ramionami, przyłożył butelkę do ust i napił się piwa. To była jego tysiąc dwudziesta śmierć. Najbardziej dramatyczna ze wszystkich. Ale na pewno nie ostatnia.

***

— Słyszał pan o wyroczni pytyjskiej, prawda? — Michael Riggs rozsiadł się wygodnie w miękkim fotelu stojącym w salonie Josha Fullera i uśmiechnął się cwaniacko. Był w swoim żywiole.

— Naturalnie — odparł miliarder. — Apollo po pokonaniu smoka Pytona założył w Delfach świątynię, w której jego kapłanki, Pytie, przepowiadały przyszłość.

— Dokładnie! — ucieszył się Michael. — A czy wie pan, czym różnią się przepowiednie Pytii od przyszłości, którą pokazuje Aion C w zamku Miranda?

— Nie wiem, poddaję się.

— Otóż wyrocznia pytyjska mówi o przyszłości przez pryzmat przeznaczenia, a Aion C ją po prostu pokazuje, popadając w ten sposób w paradoksalny i nierozwiązywalny błąd.

— Błąd?

Michael nachylił się w stronę Fullera.

— Niech pan sobie wyobrazi, dajmy na to, dwa lustra, które pokazują, co stanie się za pięć sekund. Pierwsze lustro jest lustrem przeznaczenia, jak wyrocznia pytyjska. Załóżmy, że spoglądamy w nie i widzimy, że za pięć sekund spadnie na nas wielki głaz i nas zabije. Co byśmy nie zrobili, jakkolwiek byśmy chcieli uniknąć głazu, on i tak na nas spadnie. To w końcu lustro przeznaczenia!

— Jak uczy mitologia, przeznaczeniu nie da się uciec — uśmiechnął się Fuller.

— Właśnie — przytaknął Riggs. — Drugie lustro natomiast jest lustrem, które po prostu pokazuje przyszłość. Gdy w nie spojrzymy i zobaczymy, że spada na nas głaz, zrobimy krok w tył, a głaz nie spadnie nam na głowę, tylko tuż przed naszymi nogami. Takie lustro bowiem ma pewien problem: nie bierze pod uwagę tego, że gdy w nie patrzymy, to dowiadujemy się o przyszłości. Jeśli dowiemy się, że coś się stanie, to samo dowiedzenie się o czymś może zdeterminować nas do zapobiegnięcia przepowiedni.

— No dobrze, rozumiem, ale skąd pewność, że lustro nie bierze pod uwagę tego, że w nie patrzymy?

— Bo gdyby brało pod uwagę, to pokazałoby, że zrobimy krok w tył, prawda?

— Chyba zaczynam rozumieć — powiedział Fuller. — Ale niech pan mówi dalej.

— Proszę sobie wyobrazić — kontynuował Riggs — że chcemy za wszelką cenę zrobić coś innego niż pokaże lustro. Jeśli lustro faktycznie pokazałoby, że robimy krok w tył, my, widząc to, moglibyśmy dać krok w prawo. Nic nas nie zmusi do postąpienia wedle jego przepowiedni. Więc znowu mamy ten sam problem — czemu lustro nie pokazało kroku w prawo? Nawet jeśliby to zrobiło, to my moglibyśmy...

— Zrobić krok w lewo — dokończył Fuller.

— Albo w jakiś inny sposób uniknąć uderzenia głazu. — Michael kiwnął głową. — I tak w nieskończoność. Nieważne, co byśmy w nim zobaczyli — moglibyśmy dzięki temu postąpić inaczej i je oszukać.

— Faktycznie, to ma sens. Ale... — Miliarder zmarszczył brwi. — Co w takim razie widać byłoby w prawdziwym lustrze pokazującym przyszłość?

Michael wzruszył ramionami.

— Prawdziwe lustro przyszłości, które brałoby pod uwagę fakt, że w nie patrzymy, w rzeczywistości pokazywałoby tylko rozmazany, ciągle zmieniający się obraz. Albo nieskończenie wiele nakładających się na siebie obrazów.

— Więc mamy tutaj regres w nieskończoność? — spytał Fuller.

— Zgadza się. Dlatego właśnie nie da się zobaczyć przyszłości. Bo prawdziwe urządzenie przepowiadające przyszłość musiałoby nieskończenie wiele razy brać pod uwagę fakt, że tę przyszłość poznajemy.

— Zatem to jest ten paradoks? Za pomocą urządzenia zaginającego czasoprzestrzeń nie da się zobaczyć przyszłości, bo samo zobaczenie jej ją zmieni?

— Owszem. To jest paradoks. To chyba dowód na to, że logiczną sprzecznością jest istnienie tuneli czasoprzestrzennych pokazujących przyszłość. Niezwykłe, prawda?

— Faktycznie, niezwykłe.

— Co więcej, niech pan pomyśli: właściwie to w żaden sposób nie da się zobaczyć przyszłości, nie da się tego zrobić także metodą obliczeniową. Załóżmy, że ominiemy problem deterministycznego chaosu i dzięki osiągnięciom fizyki i matematyki obliczymy ze stuprocentową dokładnością, co się stanie w przyszłości.

— Niczym Demon Laplace’a?

Riggs przytaknął.

— W takim wypadku od razu będziemy musieli skorygować nasze obliczenia o fakt, że właśnie poznaliśmy przyszłość — taka wiedza przecież może wpłynąć na przebieg wydarzeń, jeśli na przykład dowiemy się o swojej śmierci. Gdy wyliczymy, że za chwilę spadnie na nas głaz, to analogicznie jak do problemu lustra, będziemy mogli tego uniknąć. Ale przecież z naszych wyliczeń wynikło, że głaz na nas spadnie, a nie że zrobimy przed nim unik. Będziemy więc musieli przeprowadzić obliczenia na nowo, biorąc w nich pod uwagę fakt, że przez poznanie wyniku poprzednich obliczeń zmieniliśmy nasze zachowanie. Ale wtedy także się czegoś dowiemy, więc znowu będziemy musieli skorygować nasze obliczenia o tę wiedzę. I tak w nieskończoność. Nie da się przewidzieć przyszłości w żaden sposób, to logicznie sprzeczne.

Michael wziął głęboki wdech, jakby wymówił to wszystko jednym tchem.

— Rozumiem. — Fuller pokiwał z uznaniem głową. — Naprawdę jestem pozytywnie zaskoczony pańskimi osiągnięciami. Czyli z tego co zrozumiałem, FuturasIn zajmuje się przepowiadaniem przyszłych wydarzeń, a następnie sprzedaje informacje?

— Najwyraźniej. Imponująca lista osób, z którymi chcą współpracować, sugeruje, że mają złożone plany. Może kierują się jakąś strategią i na przykład chcą mieć sieć udziałów w najważniejszych firmach świata. Z tym, że to bardzo długofalowe cele, wydaje się, że nie do osiągnięcia przez jedno pokolenie. W każdym razie, na dłuższą metę im się to nie uda.

— No właśnie, czemu nie udało im się z Gatlantico, a udało z przepowiedzeniem kursów walut?

— To proste. Rozmawiałem z Peterem Lingiem, dyrektorem Gatlantico, synem byłego właściciela, Edwarda Linga. Okazało się, że Edward, dowiedziawszy się, że chce pan kupić Gatlantico, poleciał do swojego prawnika w Nowym Jorku. Niestety, w Nowym Jorku został napadnięty przez grupę bandziorów i zmarł na skutek odniesionych obrażeń.

— Pechowy zbieg okoliczności... — westchnął Fuller.

Riggs kiwnął głową.

— Tak, dość przykry. Syn Edwarda, Peter, z którym prowadził pan rozmowy i którego po przejęciu firmy mianował pan dyrektorem zarządzającym, wycofał wszystkie statki. Mówił mi, że plany jego ojca uważał za zbyt kosztowne i ma zamiar skierować się teraz na Ocean Spokojny. Dlatego też Gatlantico nie odnalazło ropy.

— Czyli podobnie jak z tym kamieniem spadającym na głowę?

— Owszem. FuturasIn zobaczyło, że Gatlantico pod wodzą Edwarda Linga znajduje gdzieś u wybrzeży Brazylii ogromne ilości ropy. Przekazało tę informację panu, a pan zaczął rozmowy z Lingiem. Ling natomiast, w związku z pańskim zainteresowaniem, udał się do Nowego Jorku, gdzie zmarł, a jego funkcję przejął syn, który miał inne plany. FuturasIn przepowiedziało przyszłość, ale nie wzięło pod uwagę skutków tego, że pan dowiedział się o tym, co się stanie. Gdyby pan się o tym nie dowiedział, to Ling nie poleciałby do Nowego Jorku, dokończyłby poszukiwania i odnalazłby ropę.

— No tak, to faktycznie logiczne. Ale co z tymi kursami walut? Z tym im się udało.

— Tak, ponieważ nie zawsze poznanie przyszłości na nią wpłynie w widoczny dla nas sposób. Przykładowo, jeśli zobaczyłby pan w lustrze, że za trzy sekundy w odległości stu metrów od pana złamie się drzewo, to czego by pan nie zrobił — drzewo i tak się złamie. Po prostu nie zdążyłby pan do niego dobiec i związać gałęzi. Sam fakt, że zacznie pan biec, sprawi, że będzie to trochę inne wydarzenie, ale to co dla nas najistotniejsze, czyli złamanie się drzewa, i tak zajdzie. Nazwijmy takie sytuacje „odizolowanymi przyczynowo”. Najzwyczajniej w świecie, pańska wiedza o kursach walut z następnego dnia nie wpłynęła na nie. Efekt motyla nie zdążył zadziałać, deterministyczny chaos nie miał wystarczająco dużo czasu.

— Rozumiem — powiedział Fuller. — Cóż, muszę przyznać, że jest pan geniuszem. Efekty pańskiej pracy są bardzo satysfakcjonujące.

— Dziękuję, panie Fuller.

— I wpadł pan na to, podrzucając kulki przed lustrem?

— Dokładnie tak.

— A ta maszyna? — spytał miliarder. — Skoro nie mogą istnieć tunele czasoprzestrzenne, to czym ona była? Czym, jeśli nie przyszłością, jest ten świat, który pokazywała?

— Też mnie to zastanawia — odparł Riggs. — Któż to wie?

Na twarzy Fullera pojawił się lekki grymas zawodu.

— Jeszcze jedna sprawa — odezwał się po chwili. — Dowiadywał się pan, gdzie dokładnie Edward Ling miał zamiar szukać tej ropy?

— Jego syn Peter nie zna szczegółów — odparł Riggs. — Rozmawiałem z nim kilka godzin temu. Wygląda na to, że Edward zabrał tę tajemnicę do grobu...

***

— Cóż, dziękuję panu za rozmowę — powiedział Riggs i podał rękę Peterowi Lingowi. Młody mężczyzna uścisnął mu dłoń. — Naprawdę jest mi przykro z powodu pańskiego ojca. Trzeba być sukinsynem, żeby tak napadać na starszego człowieka...

— Skurwysyństwo wciąż jeszcze szerzy się na świecie. Cóż... padło na mojego ojca.

Michael westchnął.

— Mam nadzieję, że pomogłem w pańskim śledztwie — odezwał się jeszcze Ling. Riggs podszywał się pod agenta FBI.

— Tak, bardzo dziękuję za pomoc. Wie pan, w takiej sytuacji raczej nie ma mowy o zabójstwie na tle przemysłowym. Myślę, że sprawa zostanie szybko zamknięta. A te zbiry mają dożywocie jak w banku.

— Mam taką nadzieję. Może to nie za dobrze o mnie świadczy, ale chciałbym, żeby cierpieli.

— To normalne. Sam przeżyłem zabójstwo bliskiej osoby.

— Więc wie pan, co czuję.

— Owszem. — Riggs ukłonił się i skierował się do wyjścia. Zerknął jeszcze na mapę wiszącą na ścianie: widział ją już wcześniej, ale chciał zostawić to na sam koniec. — Tak przy okazji — powiedział, wskazując na mapę — gdzie pański ojciec planował szukać ropy przed śmiercią?

— U wybrzeży Brazylii. Byłem temu przeciwny, uważam że lepiej skierować się na zachodnie wybrzeże Ameryki Południowej. Ale on był uparty. Cóż... — Peter zaśmiał się smętnie. — Teraz mogę postawić na swoim.

— Mógłby pan podać dokładną długość i szerokość geograficzną? — spytał Michael.

— Naturalnie. — Ling podszedł do mapy i wskazał palcem fragmenty wybrzeża. — Ojciec chciał płynąć dokładnie tutaj.

Riggs wyciągnął notes i zanotował, jakby od niechcenia. Następnie ukłonił się jeszcze raz, podziękował, odwrócił się i wyszedł z szerokim uśmiechem na twarzy.

Autor pisze o sobie:

Marzyciel o niebieskich oczach, tata dwójki wspaniałych dzieci. Autor powieści "Góry pamięci", czas jakiś pojawiającej się w zapowiedziach GeniusCreations. Mimo skończonej redakcji autor uznał utwór za grafomanię i postanowił zrezygnować ze współpracy z wydawnictwem. Na szczęście.

Wiesław Gwiazdowski

Wojna Izy

Za wysokim na trzy metry murem z carskiej, czerwonej cegły, wznosi się zamek. Na wieżyczkach, z bronią w dłoniach siedzą najlepsi łucznicy. Tysiąc pochodni oświetla warownię. Sto sów obserwuje przedmurze.

Niżej, w dole niczym fosa opasującym warownię, urzędują lwy. By przejść na drugą stronę, trzeba opuścić zwodzony most, a potem magicznym kluczem otworzyć bramę.

Klucz ma książę Belial, a pod jego nieobecność książęcy zastępca, człowiek nieskazitelny, o imieniu Samson. Samson jest potężny jak góra, silny jak słoń, mądry jak sowa. To on wymyślił i przeszkolił ptaki.

Niektórzy mówią, że gdyby chciał, przejąłby tron.

Książę zna te głosy, mimo to wierzy Samsonowi, zwierza mu się ze swych problemów i radzi się w wielu sprawach.

Od miesiąca władca ma problem, który spędza sen z powiek. Na przejażdżce oczarował go śpiew dziewczyny z plebsu. Mimo sprzeciwu jej rodziców porwał i przywiózł brankę do twierdzy. Pierwszej nocy rzuciła się z pazurami, drugiej omal jej nie zabił.

Kazał zamknąć zdobycz w pokoju, a pod drzwiami postawił dwóch wartowników. Są głusi, dlatego nie ma obaw, że zostaną zaczarowani.

Każdego wieczoru książę słyszy smutną pieśń. Siada na tronie i słucha. Potem nie może zasnąć.

Po trzech tygodniach władca ma dość. Jest niedospany i nerwowy. Mógłby udusić dziewczynę gołymi rękami, mógłby też rzucić ludojadom. Jednak waha się. Jest sentymentalny. Najprzyjemniejsze wspomnienia ma o matce: do dziś w głowie księcia tkwią kołysanki, które śpiewała mu przed snem. Poza tym czuje, że dziewczyna jest wiedźmą i jej śmierć sprowadzi kłopoty.

Lecz musi odpocząć. Od niej i od siebie. Postanawia wyjechać na jakiś czas, a opiekę nad więźniarką przekazuje Samsonowi.

— Będę strzegł jej jak oka w głowie — zapewnia zastępca.

Gdy pan opuszcza twierdzę, Samson przynosi krzesło i siada pod drzwiami.

Mija tydzień. Pieśni dziewczyny krążą komnatami, korytarzami, unoszą się wraz z wiatrem. Na ich dźwięk ludojady zastygają w bezruchu, a sowom szklą się ślepia.

Jakaś pradawna magia tkwi w głosie dziewczyny.

Wreszcie Samson nie wytrzymuje, choć jest twardy jak skała i wie, co go spotka za niesubordynację, osobiście zabija wartowników i uwalnia dziewczynę.

Jest deszczowy smutny dzień, ludojady pochowały się w swych jamach, sowy kołyszą się sennie pod daszkami.

Samson opuszcza zwodzony most i przeprowadza dziewczynę na drugą stronę. Sekretnym kluczem otwiera bramę i wypuszcza ją na wolność. Długo odprowadza wzrokiem, drżąc, by nie stała się jej jakaś krzywda.

Potem skacze do rowu z lwami.

***

Zmierzchało. Południowe okna w blokowiskach bez końca zasnuwały się cieniami.

Iza patrzyła na opustoszałą ulicę pod blokiem, na parking wypełniony spalonymi autami, na ciemne okna sąsiednich budynków. Woj.na Europy wciąż trwała, lecz już nie tak gwałtowna i głośna. Nigdy nie było jednej linii frontu, bo sąsiad mordował sąsiada. W imię prymitywnych lub mylnych zasad i wiary świat pogrążył się w chaosie. Po pierwszym zachłyśnięciu się zapachem krwi bojownicy obu stron doszli do wniosku, że szkoda życia na spektakularne bitwy i wyniszczające ataki. Zbyt wielu mężczyzn zginęło, by każdy mógł dostać w nagrodę od Boga zastęp dziewic.

Suwałki leżały na odludziu, gdzie obcych nigdy nie było wielu, jednak wojna musiała dojść i tu. Najpierw pojawili się uciekinierzy, potem zorganizowane oddziały obcych. Czy cywile mogli się oprzeć najazdowi żądnych krwi barbarzyńców? Nie. Pierwsze dni przypominały rzeź niewiniątek. Po miesiącu, może dwóch, nadeszła pomoc, lecz równocześnie ujawnili się ludzie, którym chaos był na rękę.

Przed wojną Iza była wegetarianką, dziś jadła to, co znalazła. Czasem przez dzień lub dwa chodziła głodna, oszczędzając skromne zapasy. Po tym, jak stanęła większość fabryk, zdobycie jakichkolwiek produktów zaczęło graniczyć z cudem. Stało się też zbyt niebezpieczne. Bo owszem, gdzieś w głębi kraju, istniały prywatne farmy, plantacje i zakłady, lecz były pilnie strzeżone i dostępne tylko dla wybrańców.

Powinna się przejść. Śmierdziała stęchlizną nieogrzewanego mieszkania i własnym potem. Nie myła się od tygodnia. Zamknęła się na jedenastym piętrze, by opatrzyć rany, i została dłużej, niż zamierzała. Ostatnie dni kosztowały ją wiele sił. Musiała się zregenerować, odpocząć i przemyśleć wszystko. Ten koszmar trwał zbyt długo. Gdyby przed dwoma laty ktoś jej powiedział, że wojna ogarnie całą Europę, a potem świat, uznałaby to za kiepski żart.

Dziś brakowało jej takich kiepskich żartów. Brakowało bardzo wielu rzeczy.

Przymocowała do łydki nóż, drugi na pasku zawiesiła na biodrach. Na plecy zarzuciła niewielki plecak na prowiant i fanty.

***

Uderzenie zwaliło mężczyznę z nóg. Upadł z jękiem. Nie miał sił ani nadziei na to, że wyrwie się oprawcom. Widział śmierć na białym koniu, jechała ku niemu z kosą w ręku. Miała twarz matki, którą znienawidził po tym, jak przeklęła go za spotykanie się z dziewczyną innej wiary. Modlił się, by koszmar wreszcie się skończył.

Ośmiu potężnie zbudowanych osiłków w identycznych dresach stało w kręgu. Dziewiąty okładał ofiarę. Krew z rozbitego nosa i warg barwiła beton.

— Wstań albo giń, gladiatorze!

Nieszczęśnik zebrał ostatnie siły i dźwignął się na nogi. Spojrzał zakrwawionym okiem w oczy kata naprzeciwko. Wyglądał strasznie.

— Kończ, Rex.

Osiłek wyprowadził podbródkowy, poprawił kopniakiem w żebra. Chwycił przeciwnika od tyłu za głowę i wbił kolano w kręgosłup, pociągnął mocno, łamiąc kark.

Nawet się nie zmęczył.

— Idziemy w miasto?

Propozycja wywołała pomruk akceptacji. Trzeci dzień kisili się w piwnicy dawnej siłowni, w której mieli gniazdo.

— Dobra. Bierzcie sprzęt. Wychodzimy.

— Wodzu, prowadź!

Gromada zgodnie parsknęła śmiechem. Rex to sobie mógł rozkazywać...

Nie mieli przywódcy i to było dobre.

Jednak wzięli sprzęt i wyleźli z kryjówki. Rozproszyli się, wchodząc w ruiny. Niewiele bloków przetrwało pierwsze gorące miesiące. Na początku obie strony niszczyły jak leci, nie myśląc o tym, że przecież kiedyś wojna minie. Że przyjdzie zima. Obłęd zajrzał do oczu i ostał do dziś.

Kilka pochylonych kształtów w pomarańczowych kamizelkach znikło za budynkami na rogu skrzyżowania.

— Sprzątacze? — zdziwił się Rex. Na ich terenie? Włożył palce w usta.

Przeciągły gwizd poniósł się ruinami, zwołując rozproszoną watahę. Ruszyli biegiem. Szykowała się awantura. Zabawią się. Rozruszają kości. Posmakują krwi. Jedna ofiara to stanowczo za mało. Nawet się nie zmęczyli. Tyle samo przyjemności dawało okładanie worka treningowego. Minimalna dawka adrenaliny.

Wilcze wycie wyrwało się z gardeł.

Pomarańczowi dostrzegli, że są ścigani i przyspieszyli. Zbiegli z ulicy między nadgryzione bloki. W jednym z nich postanowili się skryć. Cień klatki schodowej objął uciekinierów, lecz nie ustrzegł przed wzrokiem watahy. Dwóch najszybszych pomknęło schodami, dwójka z tyłu wpadła w łapy bandy.

Przeciągłe wycie poniosło się radosną nutą, a po sekundzie dołączył wrzask.

Wyciągnięci przez koksów z bloku i rzuceni w popiół i pył pomarańczowi oparli się o siebie plecami. Kobieta i mężczyzna. Ona — ładna blondynka. On — brzydki jak siedem nieszczęść, z owrzodzoną gębą i brzydkimi bliznami po oparzeniach. Oboje chudzi i potwornie brudni, jak to sprzątacze.

Rex podszedł z boku i uderzył prętem w głowę mężczyzny, zwalając go z nóg. Żeby nie szczekał, jak będą obracać suczkę. Z tymi, którzy zwiali, zabawią się później. Mieli czas, byli u siebie.

– Zostawcie! – Kobieta z krzykiem poderwała się na nogi. Najbliższy z bandy złapał ją za kamizelkę i mocnym szarpnięciem posłał na ziemię.

— Jesteś teraz nasza!

— Zostawcie nas! Nic wam nie zrobiliśmy! Proszę.

— Jesteś nasza!

Wataha zebrała się w krąg, otaczając ofiarę. Dziewczyna nie wyglądała na mocno przechodzoną, choć trud przetrwania na polu walki wyzierał z jej oczu i kościstego ciała. Śmierdziała.

— Jesteś nasza.

— Nie umiecie mówić nic innego, debile? — W zdobyczy niespodziewanie włączyła się odwaga czy też może strach. — Tylko w kółko to samo? Nie starczę dla wszystkich.

— Starczysz — rzekł Rex. — Powiem ci, jak to widzę. Dziobak weźmie cię od przodu, a Nygus od tyłu. Słodkiemu zrobisz dobrze ręką, a Długiemu possiesz. Zapewniam cię, że jeśli będziesz współpracować, doznasz takiego orgazmu, że się posikasz z rozkoszy.

— Plan po byku — parsknęła dziewczyna. — A co z resztą? Będą się przyglądać? Co z tobą, przystojniaku? Na końcu zliżesz śmietankę?

— Śmietanka jest dla Edzia. — Rex wskazał osiłka o twarzy niemowlaka. — Ja uwielbiam atm i nienawidzę, gdy laska odmawia. Lubię też złoty deszcz. Co ty na to?

— Śmierdzące pedały...

— Tylko jeden, suczko. A jeśli już ktoś tu śmierdzi, to ty.

— Nie tacy jak wy próbowali.

— Nie pyskuj. Czas goni.

— Jestem chora. Mam HIV.

— No, teraz żeś pojechała tekstem...

Dziobak chwycił dziewczynę za ramiona, lecz była to ostatnia rzecz, którą zrobił. Nagle rozległ się strzał i czaszka osiłka rozpadła się na kawałeczki, kośćmi, krwią i mózgiem obdzielając stojących za nim kumpli.

W bandziorów jakby piorun trafił. Rzucili się we wszystkie strony, kryjąc się gdzie popadnie. Nygus pociągnął ze sobą dziewczynę.

Kto strzelał? Pomarańczowy? Tak to wyglądało, tylko skąd zjadacz szczurów miałby broń i tak zabójczo celne oko? Z pewnością nie był to przypadkowy strzał.

Zatem samotny łowca? Na ich terenie?

— Czego chcesz? — wrzasnął Rex.

Nikt nie odpowiedział. Oprócz dziewczyny.

— Zdechniecie tutaj, debile.

— Zamknij mordę! — Nygus zacisnął dłoń na włosach pomarańczowej.

I wtedy padł drugi strzał, a Nygus zwalił się na plecy z paskudną dziurą w czole.

Pomarańczowa wrzasnęła rozdzierająco, skuliła się, chowając głowę w ramionach. Co tu się działo? Ktoś sobie urządził wieczór strzelecki? Przecież miał być to zwykły wypad w poszukiwaniu jedzenia...

— Skurwysynuuu... — zawył Słodki.

— Pokaż się! — dołączył Rex.

Rozwrzeszczeli się, sypiąc wyzwiskami, przekleństwami i zapowiedzią tego, co spotka snajpera, kiedy go dopadną.

Zabójca musiał usłyszeć, bo rozległy się dwa strzały i znów krew zabarwiła asfalt. Snajper był bezbłędny.

Słodki nie wytrzymał. Skoczył w stronę bloku, w którym dorwali pomarańczową. Nie dobiegł. Pocisk okazał się szybszy.

Rex poczuł strach. Już wiedział, że to nie pomarańczowi. Zatem, samotny wilk. Skąd się tu wziął? Dlaczego? Dlaczego nie zaczekali do zmroku? Z dziewiątki, którą współtworzył, w dwie, może trzy minuty zostało czterech. To się nie mieściło w głowie! Rozglądnął się. Nie miał wielkiego pola manewru, a w zasadzie żadnego.

Sami wystawili się na odstrzał. Rządzili na tym terenie niepodzielnie od ponad pół roku. Przejęli go po innej bandzie. Wówczas mieli jeszcze naboje, więc poszło łatwo. Jako przestrogę trupami obwiesili okoliczne latarnie. Zostali, widząc w tym dar od Boga.

— Czego chcesz?! — wrzasnął.

Odpowiedzią był strzał. Pocisk wyszedł ustami Rexa i wbił się w asfalt.

***

Iza wyjrzała przez okno. Ktoś urządził sobie wieczór strzelecki i coś jej mówiło, że nie strzelał do tarczy. Musiała być ostrożna.

Dziesięć minut po usłyszeniu pierwszego huku była pewna, że strzały, choć oddawane pojedynczo, dochodzą z dwóch stron. Znała to blokowisko, jednak bywała rzadko. Odkąd zagnieździła się tu banda koksów, nawet za dnia rejon nie był bezpieczny.

Opodal znajdowała się szkoła, na sąsiedniej ulicy market i zespół małych sklepików osiedlowych. Wszystkie ogołocone po sam beton. Po wybuchu zamieszek pierwsze padły ofiarą szabrowników, przezornie, bo wówczas nikt nie wiedział, jak potoczy się konflikt.

Wyjrzała zza sterty cegieł.

Na ulicy przy spalonych samochodach, za którymi próbowali się skryć, w niebieskich dresach z trzema paskami leżały trupy. I kobieta w pomarańczowej kamizelce. Sprzątaczka. Jedna z tych, co wolą zginąć niż zabić. Czyli na pewno nie członek bandy, zwłaszcza koksiarzy, raczej zdobycz.

Czyżby więc sprzątacze...? Nie, niemożliwe, by nieszkodliwi idioci załatwili osiłków. Po prostu niemożliwe. Ci debile byli głupsi od koksów.

Iza nie lubiła sprzątaczy. Choć wykonywali dobrą robotę i pewnie ustrzegli miasto przed epidemią, grzebiąc trupy, którymi nikt nie chciał się zająć.

Obserwowała bloki. Gdzieś tam, na najwyższych piętrach, może dachach, kryli się strzelcy. Byli dobrzy. Padło dziewięć strzałów, tyle samo ciał leżało na ziemi. Zatem ani jeden pocisk nie chybił. Byli zabójczo dobrzy.

Skoro nie zeszli ani nie zastrzelili pomarańczowej, musieli na coś czekać. Na co? Planowali wziąć ją żywą i się zabawić?

Izę oblał zimny pot.

Jeśli zamierzali zostać dłużej w okolicy... Polowanie się udało, więc mieli powód, by świętować.

Piętnaście minut później zobaczyła wychodzących z bloku sprzątaczy. Dwóch, sądząc po sylwetkach, mężczyzn. Nie wyglądali na myśliwych. Jeśli mieli broń, dobrze ją ukryli. Któryś musiał coś powiedzieć, bo pomarańczowa, machając rękami, wyskoczyła zza samochodu.

Huk wystrzałów sprawił, że Iza skuliła się odruchowo. Kątem oka dostrzegła upadające ciała i prawda o tym, dlaczego sprzątaczka przeżyła masakrę koksów, rozbłysła w głowie Izy jak pocisk. Jednocześnie myśl, że strzelcy wpadli na polowanie, sprawiła, że poczuła lęk.

Nienawidziła snajperów.

Ruch na jednym z dachów zauważyła pięć minut później. Kolejne pięć musiało zająć strzelcowi zejście, bo nagle pojawił się na dole. Z karabinem przewieszonym przez plecy, z kaskiem ochronnym na głowie, cały na czarno.

Sekundę później z bloku po drugiej stronie ulicy wyszedł drugi snajper.

Równocześnie podeszli do ciał i zaczęli je oglądać. Wyższy ukląkł, chwycił za czuprynę pomarańczowego i przejechał po szyi nożem. Szybko i sprawnie, jakby robił to już wiele razy.

Iza obserwowała zabójców. Z pewnością nie byli stąd. Takich kombinezonów i karabinów nie nosiła byle hołota. Czyli turyści, którzy wpadli sobie postrzelać, tak jak kiedyś muzułmańskie suicide squady.

Zajrzeli z wizytą i od razu zaliczyli sukces. Trzynaście trupów, dwanaście strzałów. Idealne łowy.

Źle. Bardzo źle.

Jeśli mają wystarczającą ilość amunicji i żadnych pilnych spraw, które wzywałyby ich do powrotu tam, skąd przybyli...

Zimny strach zmroził Izę. Z taką skutecznością w miesiąc oczyszczą osiedle. Nie mogła na to pozwolić. Zwłaszcza teraz, gdy znikł problem koksów. Tu wciąż jeszcze żyli normalni ludzie.

— Boże, dopomóż! — Była pełna złych słów. I pytań bez odpowiedzi.

No bo co mogła zrobić? Nie rzuci się z nożem. Nie skrzyknie band: prędzej wezmą się za łby, niż zjednoczą. Mieszkańcy też nie pomogą. Chyba, że... Odrzuciła myśl o znajomym sprzed lat, który mógł pomóc. Daniel miał jedną bardzo istotną wadę. Zawsze chciał coś w zamian, a problemy innych kompletnie go nie interesowały. Zamknął się w twierdzy za miastem i ogłosił królem. Nawet psy szerokim łukiem omijały warownię.

Była sama. I musiała wymyślić, jak załatwić obcych.

***

Noc przesiedziała w pustostanie. Turyści po krótkiej przechadzce wrócili na dach jednego z bloków i już nie zeszli. Na którymś z niższych pięter pojawiło się nikłe światełko, ale Iza nie była pewna, czy wzrok ją nie mamił. Położyła się dobrze po północy. Musiała odpocząć.

Obudziła się po szóstej i od razu wyjrzała przez okno, a sekundę później wdychała kurz z podłogi. Z lornetkami przy oczach strzelcy gapili się na bloki. Klnąc w pięść na swą głupotę, leżała z kwadrans, nim zdecydowała się podnieść.

Mogła przewidzieć, że nie będą czekać. Rozejrzała się szybko. Dokąd mogli pójść? Wrócili na dach czy poszli rozejrzeć się po okolicy?

Musiała podjąć decyzję. Jeśli zrezygnowali z dalszego odstrzału, w porządku, lecz jeśli postanowili poszukać innej bazy, sprawa się komplikowała.

Iza czuła przez skórę, że nie był to jednodniowy wypad. Mogła się mylić, ale nawet ona, idąc na polowanie, brała mały plecak, u nich tymczasem nie zauważyła niczego prócz broni. A przecież musieli coś jeść i pić, gdzieś trzymać amunicję, odzież na zmianę i inne klamoty. Chyba że poszli na żywioł.

Postanowiła zostać i zaczekać, aż wrócą. Napiła się wody, potem zjadła kęs z napoczętej konserwy. Trochę, by zaspokoić głód. Nie wiedziała, jak długo będzie tu koczować, zatem obżarstwo było niewskazane.

Wrócili przed dziesiątą, z łupem. Prowadzili na smyczy dziewczynkę na oko dziesięcioletnią. Rarytas.

— Jasna cholera! — Iza musiała przyznać, że strzelcy byli naprawdę dobrzy.

Takie dzieci zawsze miały opiekunów. Czasami rodziców, częściej jednak bandy. Był to szczególnie dobrze strzeżony towar. Od co najmniej pół roku Iza nie widziała na dzielni dzieciaka w tym wieku. Po zastanowieniu, nie widziała żadnego dziecka.

Nie miała wątpliwości, po co łowcy przywlekli dziewczynkę.

Idąc, nawet się nie kryli.

Po popisie z wczoraj poczuli się pewni. To dobrze. Niech będą pewni, niech stracą czujność. Dopadnie ich, kiedy uwierzą, że są równi bogom. Pierdoleni turyści. Zapewni im taką rozrywkę, że się posrają z radości.

Najważniejsze, że wiedziała, gdzie rozłożyli się obozem.

Chwyciła plecak i wybiegła z mieszkania. Zanim łowcy skończą z małą, znajdzie broń, przy której ich śmieszne karabiny będą wyglądać jak papierowe wycinanki.

***

Belial jęknął, kończąc przygodę z wypiętym zadkiem dziewczyny. Niby to samo dostawał od hodowlanych kurew, a jednak przyjemność wydawała się intensywniejsza, lepsza, czystsza. Gdzieś w głębi łysej czaszki siedziała prawda niezaprzeczalna, że ze zdrową i zadbaną kobietą seks jest przyjemniejszy niż z otępiałą niewolnicą z klatki.

Odepchnął dziewczynę i klapnął ciężko na łóżko. Patrzył, jak laseczka się ubiera. Nakłada majtki, potem bluzkę i spodnie. Jak zapina na biodrach pas z nożem, a drugi nóż przyczepia do łydki. Kiedyś śnił mokre sny o jej tyłku i właśnie go dostał. W zamian za giwerę. Ech, poprzewracało się królewnie we łbie. Owszem, chodzili razem do szkoły, ale Belial zachował z tamtych lat same złe wspomnienia. Izka była jedną z tych suk, które śmiały się z jego nadwagi najgłośniej. Miał album pełen jej podretuszowanych zdjęć. Chciał się nawet przez dziewczynę zabić.

W gimnazjum nie było byczka, który by się na jej widok nie ślinił.

A potem deszcz aniołów spadł na ziemię, a porządni katolicy rzucili się psom do gardeł. Nawet tu, do Suwałk, zapomnianej przez Boga ostoi spokoju, żubrów i białych niedźwiedzi, któregoś słonecznego dnia wpadli obcy, i nagle stało się jasne, że tylko największe skurwysyny przetrwają nawałnicę. Ojciec Beliala, pułkownik w miejscowej jednostce, zrozumiał to szybciej niż mądre głowy w sztabie. Nie czekał na rozkazy z góry. Dwie pełne ciężarówki broni i drugie tyle amunicji przemycił do daczy za miastem, a potem z oddziałem wiernych żołnierzy ruszył w miasto na szaber.

Tydzień później, będący na gościnnych występach, w drodze z Kowna do Białegostoku, muzułmański suicide squad rozniósł koszary tak, że z ponadstuletnich carskich budynków został sam gruz. Broń, której nie wywiózł stary Beliala, oczywiście, wpadła w ręce psów i tak rozpoczęła się rzeź.

Belial podziwiał psy. Nie rozumiał pogardy dla śmierci, którą okazywali, ale podziwiał.

— To mówisz, że chcesz snajperski, tak? — zapytał.

— Tak. Wiem, że masz.

— Mam, ale jak ci pożyczę, to mieć nie będę.

— Zwrócę.

Belial machnął ręką. Iluż takich obietnic już się nasłuchał... Większość pożyczkobiorców kończyła gdzieś na gruzowiskach, bo myśl o zemście przesłoniła rozsądek albo nagle włączyła się im odwaga, i sprzęt przepadał. Niektórzy myśleli, że mogą fantu nie oddać... Wracało może dziesięć procent.

Dlatego pół roku temu ogłosił nowe ceny na broń, a zwłaszcza amunicję. Mało kogo było stać. W zasadzie, to nikogo stąd.

Czasami miał dość prowincji.

— To za mało — rzekł.

— Co za mało?

— Twoja dupa to za mało.

— Ej, sam powiedziałeś, że nic innego nie chcesz.

— Żartowałem?

Dłoń dziewczyny powędrowała do noża. Smukłe palce objęły rękojeść.

— Nie radzę. — W łapsku Beliala w cudowny sposób pojawił się glock, a szeroka twarz mężczyzny rozeszła się w uśmiechu. — Przyjdź za dwa dni, przemyślę sprawę.

Iza zacisnęła zęby. Coś jej mówiło, że robi błąd, idąc do Beliala. Nie posłuchała. Miała nadzieję, że tłuścioch zapomniał o starych czasach. Jak się właśnie przekonała, pamiętał bardzo dobrze. Psi zwis!

— Tam są drzwi. — Lufa glocka powoli wskazała wyjście z sypialni.

Zerżnął ją na łożu małżeńskim rodziców. Sentymentalny był. Pościel pachniała jaśminem.

— Przyjdziesz? — Pytanie dopadło Izkę, kiedy kładła dłoń na klamce.

— Przyjdę — odrzuciła, wychodząc. Musiała stąd uciec, jak najszybciej.

W wieżyczkach na murze otaczającym posesję siedzieli snajperzy. Niżej, za podwójnym ogrodzeniem z siatki i drutu kolczastego, urzędowały ludojady.

Iza odwróciła wzrok: zwierzaki miały przerwę obiadową, szarpały ludzką nogę.

Zaciskając zęby, wyszła przez bramkę obok wrót do piekła. Była wściekła tak bardzo, że w oczach zbierały się łzy. Ostatkiem sił powstrzymywała się, by nie wybuchnąć. Zrobiła najgłupszą rzecz w życiu. Poniosło ją. Widok tamtej dziewczynki na smyczy każdego by wyprowadził z równowagi.

Głupia cipa.

Nikt inny, oprócz Beliala, nie miał tego, czego potrzebowała... Poza tym znali się z dawnych lat...

Myślała, że pomoże jej przez wzgląd na stare czasy...

A jak już weszła, było za późno, by wyjść.

Iza zaczęła biec.

— Pamiętaj, że obiecałaś przyjść — dopadł ją znienawidzony głos.

Dobrze się skurwiel urządził. Panele słoneczne z daleka raziły oczy. Dzięki nim wciąż działały kamery i czujki, a z głośników wbudowanych w słupki przy drodze dobiegał głos. Nie bał się nikogo.

Wiedział, że Iza ma noże, a jednak nie poprosił — bo gdy chciał, umiał być miły — by oddała je ochronie. Przez wzgląd na stare czasy. Wierzył jej, dlatego zrobił wyjątek. Tak powiedział. Powiedział też, że buduje bunkier i że odnowił stare kontakty. Na pokój nie było widoków, bo nikt nie chciał pokoju. Był pewien, że wojna będzie trwać dotąd, aż jedna ze stron wygra, czyli długo, bo już nikt nie miał pojęcia, kto z kim walczy. Każdy mógł być wrogiem. Radził znaleźć sprzymierzeńców i się zabezpieczyć.

W salonie powitał Izę stół po brzegi zastawiony smakołykami. Misa kurczęcych skrzydełek, stos szaszłyków, biała kiełbasa, surówka z ogórków, marchwi i buraków, kilka kartonów soków. I jej ulubione kremówki. Myślała, że się popłacze. Ten gnój dzięki znajomościom mógł mieć wszystko, a ona i jej podobni, biedota, żarli, co im w ręce wpadło. Jakie to życie było popierdolone!

Zjedli, a potem gospodarz wysłuchał, co Iza miała do powiedzenia na temat turystów, lecz nie nic konkretnego nie zaproponował.

Wypili po kieliszku i Belial, kiedyś Daniel, zaprowadził Izę do sypialni i polecił, by dziewczyna się rozebrała, uklękła i wypięła. Nie bawił się w grę wstępną. Wszedł ostro i nie przestał dobijać, dopóki nie skończył. Zajęło mu to godzinę.

Zaciskała zęby, by nie wrzeszczeć. Była twarda.

Zmarnowała pół dnia. Dochodziła ósma, a ona musiała wrócić do kryjówki.

Widok ruin zmusił Izę, by zwolniła. Co prawda żołnierze Beliala wytłukli w pień mieszkańców tej części miasta, która sąsiadowała z posiadłością, jednak samotne wilki zapuszczały się nawet tu. Niektórzy szukali śmierci.

Miała jakieś dziesięć kilometrów do pokonania. Dość, by dostać kulą w czoło, strzałą w plecy lub pięścią w brzuch. Była tak wściekła, że przeszła kilka skrzyżowań i dopiero kiedy kamień odbił się od asfaltu tuż obok jej nogi, skoczyła za najbliższy wrak.

— Ej, laska, pogadajmy! — Z nieokreślonego miejsca doleciał cienki głosik.

— O czym? — odrzuciła Iza.

— O życiu.

— Wal się.

— Co tak ostro? Gdybym chciała, już byś gryzła ziemię.

— Jasne. Chyba ci się we łbie popierdoliło.

Cisza. Moment na zastanowienie się nad odpowiedzią.

— Pogadajmy.

— O czym? Nie znam cię. Pokaż się, to może zmienię zdanie.

Znów zawahanie.

— OK. Wychodzę.

— Jesteś sama? Gdzie kumple?

— Kumpli nie ma i nie było. Dobra. Masz mnie.

Iza wyjrzała zza wraku. Jakieś trzydzieści metrów od niej stała dziewczyna. Na oko szesnastolatka. W ładnym czarnym kombinezonie, takim samym, jakie nosili ochroniarze Beliala. Brakowało tylko hełmu i broni. Stała i patrzyła Izie prosto w oczy. Bezczelnie. Oczy miała ładne, piwne. Parę lat wstecz Iza mogłaby się nimi upić, dziś tylko uznała ich magię.

— Jestem Nadia — przedstawiła się nastolatka.

— A ja Iza — zawahała się, nim odpowiedziała, choć imię nie było żadną tajemnicą. — O czym chciałaś pogadać?

— O nas?

— Ha! — Iza parsknęła śmiechem. — Postaraj się bardziej. Nie jesteś mi do niczego potrzebna.

— Umiem gotować.

Ta mała była naprawdę zabawna. Albo bezczelna. Albo to i to.

— Gdzie twoi starzy?

— Tam — Nadia kiwnęła głową za plecy Izy. — Tam, skąd wracasz.

— Pracują dla Beliala?

— Nie. Mieli mały sklepik myśliwski. Nie dogadali się z grubym, dlatego... — Młoda nie skończyła. — Widziałam, jak szłaś do twierdzy. Wiem, że nie jesteś jego suką. Potrzebny mi ktoś, kto może tam wejść i wyjść.

— Aha... No to na mnie nie licz. — Iza zaczęła iść. Nagle przestała się jej podobać rozmowa. Nie znała dziewczyny. Skąd mogła wiedzieć, że spotkanie nie było zaaranżowane przez Beliala? Nie miała zamiaru tam wracać. Nawet po to, by się zemścić. Za tydzień zapomni o szybkim niezobowiązującym dupczeniu, a za dwa uzna, że nie było tak źle. Wojna z człowiekiem, który spał z glockiem pod fałdą skórną na obwisłym brzuchu, równała się samobójstwu. A Iza chciała jeszcze troszkę pożyć. Nawet jeśli to życie było gówno warte.

— Wiem, że jesteś inna. Pomóż mi, a ja pomogę tobie.

— Won.

— Sama nie dam rady.

— To zapomnij. Walnij głową w mur i zapomnij.

— Zaczekaj!

Iza odwróciła się gwałtownie.

— Nie idź za mną!— warknęła najostrzej, jak potrafiła. — Nie idź za mną!

Młoda zaryła w miejscu.

— Nie rób mi tego — poprosiła.

— Won!

— Dlaczego mi to robisz? Przecież nic ci nie zrobiłam. On zabił moich rodziców, a potem oddał psom na pożarcie.

Iza zaczęła biec. Wpadła między gruzowiska, skręciła kilka razy. Zanurkowała w tunel pod ulicą, ryzykując, że w ciemności natknie się na potwory. Wybiegła po drugiej stronie, rozejrzała się i pognała ku blokom. Wpadła na klatkę, wymknęła się tylnymi drzwiami. Miała nadzieję, że żadna z band nie zagnieździła się w okolicy. Za dnia byli mało aktywni, lecz wieczorami...

Przeciągły gwizd poniósł się rumowiskiem.

A jednak. Ktoś tu był.

Przyspieszyła.

Biegacz wypadł z bloku po lewej ręce Izy. Myślał, że dorwie dziewczynę. Dzieliło ich nie więcej niż dwadzieścia metrów. Nie spodziewał się, że suczka na setkę była szybsza od jaguara. Przez minutę widział jej plecy, potem znikła mu z oczu.

Przez godzinę Iza kluczyła, nim zdecydowała się wejść do kryjówki, jednej z kilku w kompleksie starych garaży. Niewiele z nich zostało, lecz miały jeden niezaprzeczalny atut. Nikt w nich wcześniej nie mieszkał i raczej nie zamierzał, a sporo ludzi trzymało różny dziwny sprzęt. To tu znalazła noże, których używała, konserwy, którymi się żywiła, i ujęcie wody. Garaż, dzięki wzmocnionej konstrukcji dachu, był naprawdę w świetnym stanie. Przez rok wzbogacił się też o tunel, który prowadził do rumowiska kilkadziesiąt metrów dalej. Tak na wszelki wypadek.

Zmyła z ciała smród grubasa, potem zjadła i zrobiła przegląd sprzętu. Nie miała niczego, czym mogłaby zagrozić snajperom. Noże, pałki, płaskownik przerobiony na maczetę, dwa kanistry benzyny. Zatrzymała się nad nimi. Gdyby miała ładunki wybuchowe, mogłaby wysadzić blok... Zrezygnowała z pomysłu. Dwoma kanistrami nie naruszy konstrukcji budynku, a Belial czegoś, czym mogłaby spróbować wysadzić twierdzę, jej nie odstąpi, choćby dawała mu dupy przez miesiąc.

Gdyby miała snajperski, taki z trójnogiem i celownikiem optycznym lub noktowizyjnym... Zasadziłaby się na skurwysynów i załatwiła obu jednym strzałem. Ha! Jednym strzałem.

Rozmarzyła się.

***

Rankiem Iza wróciła obserwować myśliwych. Trupy koksów i sprzątaczy wciąż leżały w tym samym miejscu. Nie zdziwiła się. Ci, którzy mogliby je pochować, byli martwi. Snajperzy urzędowali na dachu. Dostrzegła tylko zarys poruszającej się sylwetki, lecz była pewna, że to oni. Być może jeszcze cieszyli się łupem?

Nagle coś się zmieniło. Iza poczuła zimno na karku, a sekundę później ujrzała czerń lufy. Schyliła się w ostatniej chwili. Kula przemknęła pół milimetra od głowy, drobinki szkła otarły się o skórę na policzku. Pociski zaczęły siec okna i ściany.

Iza doczołgała się do drzwi i wypełzła na korytarz, potem na klatkę. Miała niewiele czasu. Być może turyści chcieli ją tylko postraszyć, lecz jeśli nabrali podejrzeń, że ktoś ich śledzi, nie odpuszczą. Na pierwszym piętrze wdrapała się na okno na klatce i zeskoczyła na trawnik. Od razu ruszyła biegiem. Minęła plac zabaw, potem gruzowisko. Zwolniła dopiero kilka ulic dalej i zaczęła kluczyć, by jak najbardziej splątać trop.

Z pewnością widzieli, że nie ma broni prócz noży, jednak to, co zalęgło się w głowach łowców, było zagadką. Tak samo, jak ich sprzęt.

Po policzku płynęła krew. Starła ją. Niewiele brakowało. Chyba nigdy nie była tak blisko śmierci. Zaklęła.

Musiała wybrać kryjówkę. Garaż odpadał. Potrzebowała miejsca z większą liczbą wyjść awaryjnych. Nawet jeśli obawy były na wyrost, lepiej się zabezpieczyć niż potem żałować.

Zdecydowała się na blok moloch w centrum, wieżowiec z ośmioma mieszkaniami na każdym piętrze, doskonały na kryjówkę. Eksplozja gazu zawaliła kilka stropów i ścian, dzięki czemu było można, wspinając się po gruzowisku, przedostać się z parteru na piąty poziom. Jedynym problemem było to, że kilka mieszkań wciąż zajmowali starzy lokatorzy.

Chociaż, może to i lepiej?

Jeśli przeżyje do jutra, zastanowi się, co dalej.

***

Belial uśmiechnął się szeroko.

— Nie wierzyłem, że wrócisz — rzekł, bo rzeczywiście, gdy znów ujrzał Izę na ekranie monitora, aż się spocił z podniecenia. — Zaskoczyłaś mnie.

— Zawsze dotrzymuję słowa.

— Aż tak cię przypiliło? Może znam tych turystów i mógłbym pomóc?

— Nie sądzę. Nie wyglądają na amatorów z prowincji.

Belial ryknął śmiechem. Fałdy na podbródku zatrzęsły się rozkosznie. Brzuch przybrał kilka ciekawych form. W oczach zalśniły łzy.

— Dobra jesteś, zawsze miałaś cięty język — rzucił komplementem, gdy atak wesołości minął, po czym dźwignął się z fotela. Musiał wcisnąć jakiś sekretny guzik, bo ściana z książkami, przed którą stał, zaczęła się bezszelestnie przesuwać.

Ukryte pomieszczenie od podłogi po sufit wypełnione było bronią. Weszli do środka.

— To Sig Sauer. — Belial wskazał na jeden z karabinków. — Ten obok to Sako TRG-1. Tamten to HK PSG1.

— A ten?

— Barrett M82, mój ulubiony. — Belial zdjął broń ze ściany i podał dziewczynie.

Z uśmiechem patrzył, jak ugięły się jej ręce.

— Czternaście kilo — rzekł. — Ale lepszego nie znajdziesz.

— Dasz mi go?

— Czy dam? — Ślepia Beliala zaokrągliły się jak pingpongowe piłki. — Nie. Dla twojego dobra, słodka. Tamten — wskazał — mogę pożyczyć. Tylko pamiętaj, żebyś mi go zwróciła. Mam wielki sentyment do swoich zabawek. Kiedyś wypatroszyłem takiego jednego, co myślał, że może więcej, a potem zjadłem jego serce. Paru pożarły moje lwy. — Puścił do dziewczyny oczko. — AWM, na naboje Remington Magnum. Jeden z lepszych, choć stary. Niezawodny i lekki. Zasięg do kilometra. Na wyposażeniu ma składany dwójnóg i celownik optyczny Schmidt & Bender. — Podszedł i dotknął lufy. — Tak, ten będzie dla ciebie w sam raz.

— Zgoda. — Iza oddała Barretta Belialowi i sięgnęła po AWM-a.

— Hola, hola. Nie tak szybko. Mówiłem ci, że raz to za mało.

— A ile razy to dość?

— Jak dasz z siebie wszystko? No, nie wiem. Pomyślę. Chyba nie chcesz powiedzieć, że ci się nie podobało?

— Nie. Nie to. Tylko nie mam czasu.

— Spokojnie. Jak wpadli się zabawić, nie odpuszczą tak szybko. Założę się, że masz jeszcze parę dni. Chodźmy. Przez wzgląd na stare czasy pójdę ci na rękę.

Opuścili składzik i korytarzem przeszli do jednego z pokoi. W środku znajdowało się łóżko, stół z krzesłami, kamera na statywie, fotel i dwie halogenowe lampy. Kręcili tu filmy, czy tylko kroili ofiary na narządy?

— Dobrze pamiętam, że kiedyś chciałaś zostać aktorką?

Iza odwróciła się i zastygła z otwartymi ustami.

— Autorką...

Weszła do pokoju pierwsza, dlatego dopiero teraz zobaczyła, że za Belialem stoi dwóch mężczyzn.

— Rozbieraj się i właź na łóżko. — Gospodarz nie dał dziewczynie chwili na zastanowienie. — Obiecałem chłopakom, że jak wrócisz, będą mogli się zabawić.

Nie miała argumentów, by się sprzeciwić. I żadnych szans. Kumple Beliala wyglądali jak kopie King Konga. Wysocy, muskularni, wręcz kwadratowi. Z takimi się nie dyskutowało.

Zabawiali się przez godzinę. Gospodarz, siedząc w fotelu, dopingował żywiołowo. Aż się spocił i opluł.

Po wszystkim osobiście wręczył dziewczynie karabin i dwa naboje.

— Nie zmarnuj ich — przestrzegł i ryknął śmiechem.

Ten śmiech, przekazywany głośnikami, gonił Izę jeszcze długo po opuszczeniu twierdzy. Obiecała sobie, że tym razem nie daruje świni. Dostała, po co przyszła, czy jednak było warto? Nie.

Czuła w ustach smak własnego gówna. I ból. Za pierwszym razem tak nie bolało.

Zarzuciła torbę z karabinem na bark i ruszyła biegiem.

Dziewczynę zobaczyła, kiedy była od niej nie więcej niż dwadzieścia metrów. Mogła się jej spodziewać, a jednak się zdziwiła. Nie kiwnęła palcem, gdy małolata zaczęła biec obok. Zapach jaśminu słodko zakręcił w nosie.

Na najbliższym skrzyżowaniu Iza zmieniła trasę. Zamiast gnać na wprost, pobiegła w lewo. Bolały ją nogi i nie tylko, więc wolała nie zachęcać skurwiela, przed którym uciekła ostatnio.

Zwolniła po kilometrze. Musiała się napić, przepłukać usta, wyrzygać się na spokojnie. Była już poza zasięgiem kamer Beliala, a wściekłość nieco opadła.

— Masz wodę? — zapytała.

— Mam.

Małolata odpięła od kombinezonu płaski pojemnik.

Iza upiła łyk, a potem włożyła palce do ust i zgięła się wpół. Znów się napiła i znów wyrzygała. Próbowała, dopóki miała czym.

— Też nie lubię smaku spermy. — Nadia błysnęła dowcipem. A może tylko niezrozumieniem sytuacji?

Nie zdążyła uskoczyć. Pięść Izy wylądowała na jej szczęce i zwaliła z nóg. Pusty pojemnik sekundę później odbił się od twarzy dziewczyny. Zanim się podniosła, Izy nie było w zasięgu wzroku.

— Straciłam ją — rzuciła Nadia ze złością do niewidocznego odbiorcy.

Duchy milczały, jak zawsze.

***

Wybrała jeden z dalszych bloków w nadziei, że jeśli strzelcy odkryją jej obecność, zdąży się wymknąć. Z pewnością dysponowali bronią gorszej klasy, zatem odległość mogła mieć znaczenie.

Nie znała się, ale gdy wizualnie porównała swój karabin z karabinami łowców, była pewna, że AWM to sprzęt z wyższej półki. Cóż, zapracowała.

Na szczęście turyści nadal koczowali na dachu. Rozłożyli się między kominami, w pobliżu nadbudówki, która kiedyś mogła być gołębnikiem. Byli bardzo ostrożni. Przez cały dzień dwa razy wyszli na otwarte pole, lecz trwało to zbyt krótko i dziewczyna nie zaryzykowała. Musiała oddać bardzo precyzyjny strzał. Najlepiej w klatkę piersiową lub plecy, by mieć pewność, że kula nie zrobi jedynie dziury w chmurze. O trafieniu w głowę nawet nie marzyła.

Około ósmej łowcy zeszli z dachu. Jak zawsze powtórnie zlustrowali okolicę, potem szybkim krokiem poszli w miasto. Iza obserwowała ich przez szkło celownika, lecz i tym razem nie nacisnęła spustu. Nie zabrali sprzętu oprócz karabinków i niewielkich plecaków, zatem nie było obaw, że nie wrócą.

Wrócili po północy. Tym razem bez łupu, lecz wycieczka musiała się udać, bo z gestów Iza wywnioskowała, że byli zadowoleni. Śmiali się. I przytulali?

Dlaczego nie zwróciła na to wcześniej uwagi?

Poczuła dziwne ukłucie. Zazdrość?

***

Ranek nie przyniósł żadnych rozwiązań.

Zmiana nastąpiła w południe. Był słoneczny dzień i ciepło najprawdopodobniej przyspieszyło rozkład trupów. Ze swej kryjówki Iza nie widziała miejsca rzezi, widziała jednak chmarę ptaków, które były też wcześniej, lecz nie w takiej liczbie. Widocznie dały się łowcom we znaki, bo nagle oboje podeszli do krawędzi dachu i zaczęli czymś rzucać. Czarna gromada wzbiła się nad bloki.

Iza wstrzymała oddech.

Jeden ze strzelców odwrócił się nagle, zastygł w dziwnej pozie, jakby coś go zaskoczyło.

Dziewczyna pociągnęła za spust.

Snajperem szarpnęło potężnie, odrzucając w tył. Potrącił partnera, który chyba tylko odruchowo chwycił go za rękę, jednak nie utrzymał ciężaru. Zachwiał się.

Niespodziewanie oboje znikli za krawędzią dachu.

Iza poderwała się na nogi. Przeskakując po kilka stopni, zbiegła na dół. Serce waliło jak młotem. Trafiła, jednak wolała przekonać się na własne oczy, z jakim skutkiem. Miała kiedyś kumpla, który skoczył z ósmego piętra i złamał jedynie biodro. Co prawda wcześniej zjarał się ostro, a ziemia na trawniku była mokra, jednak przeżył.

Zwolniła. Przypadła do wraku auta. Przesunęła się ku kolejnemu. Wyjrzała.

Dwa czarne kształty leżały przy sobie kilka metrów od bloku. Jedna z ofiar miała dziurę w piersi jak pięść. Druga jeszcze żyła.

Iza wyjęła z pochewki nóż i przesunęła się tak, by znaleźć się za głową rannego.

Czuła, jak żołądek podchodzi do gardła.

To był bardzo dobry strzał. Jedna kula, dwie ofiary.

Raz, dwa, trzy. Tyle jej zajęło dobiegnięcie do strzelca i zerwanie hełmu z głowy. Był mokry w środku od krwi. Tak samo jak twarz, którą chronił. Kobiecą twarz...

Iza wstrzymała oddech.

— Kim jesteś? — usłyszała ciche pytanie.

— Twoją śmiercią, suko — odparła.

Ranna uśmiechnęła się słabo.

— Nie jesteś lepsza ode mnie. — Mówienie przychodziło jej z trudem, na ustach i brodzie czerwieniła się krew.

— Jestem. Nie zabijam, gdy nie muszę. Pamiętasz ten film, w którym pozytywny bohater mówi do złoczyńcy: „Zdychaj, kurwo”?

— Nie.

— To się ciesz, bo właśnie w nim występujesz. Zdychaj, kurwo.

Nóż wbił się w oko kobiety, przekręcił się raz i drugi, zgrzytając o kość. Aż ciało znieruchomiało.

Iza klapnęła na tyłek. Cała drżała. To był ciężki tydzień. Chyba najcięższy, jaki przeżyła. Dokonała niemożliwego i wreszcie będzie mogła odetchnąć i odpocząć.

Do oczu napłynęły łzy. Starła je niecierpliwą ręką. Nie mogła tu tak siedzieć. Wstała. Czas uciekał. Każda minuta była cenna.

Zdarła z trupów kombinezony i wbiegła do bloku. Musiała zebrać fanty, a czuła, że będzie ich sporo.

Najpierw zobaczyła namiot, potem dziecko.

Dziewczynka była naga, nie miała połowy lewej nogi i lewego przedramienia. Opaski uciskowe na kikutach odcinały się czernią od bieli skóry.

Leżała na boku, przywiązana do komina. Z ustami zaklejonymi taśmą. Oczy szeroko otwarte patrzyły wprost na Izę. Poruszyła się, jakby chciała dać znać, że wciąż żyje.

Jedli ją.

Raz, dwa, trzy. Tyle zajęło poderżnięcie małej gardła. Szybko, bez namysłu. Zanim Izę naszły wątpliwości. Mogła ją tu zostawić krukom na żer lub skrócić cierpienie. I tak mała była już trupem.

Rozejrzała się na spokojnie. Jakiś dźwięk zagłuszał ciszę. Ostre pik pik. Znalazła. Podeszła do urządzenia. Odbiornik? Tylko czego? No, jasne. Z pewnością łowcy się zabezpieczali, opuszczając kryjówkę. Jeśli się nie myliła, gdzieś przy schodach na dole, musiało być drugie podobne urządzenie.

Nie roztrząsała. Czas uciekał. Najpierw wyrzuciła wszystko z namiotu, potem sprawdziła łup. Czego tu nie było... Dwa karabiny, dwa pistolety, dwa noże o szerokim ząbkowanym ostrzu. Skrzyneczka z amunicją, granat, pojemnik z racjami żywnościowymi, folia termiczna, puszka kawy. Bogato wyposażona apteczka, gdzie obok środków przeciwbólowych leżały torebki QuikClota do tamowania krwi.

Po przejrzeniu fantów rozebrała się i wcisnęła się w kombinezon łowczyni. Był nieco przyciasny, lecz nie na tyle, by krępował ruchy.

Wbiła głowę w hełm, potem wrzuciła fanty do plecaka, a plecak na ramię. Na wszelki wypadek sprawdziła magazynek w karabinku. Był lżejszy od jej AWM-a, za to świetnie leżał w dłoniach. Aż się uśmiechnęła do myśli.

Dopiero teraz była naprawdę uzbrojona i niebezpieczna...

A to miasto było za ciasne dla dwojga bohaterów.

***

Pierwsze uderzenie wygięło plecy Izy w łuk, drugie powaliło na ziemię. Zacisnęła zęby, by nie wrzasnąć. Na żebrach diabli rozpalili ognisko. Coś ukąsiło w udo, sekundę później w pośladek. I jeszcze raz, drugi, trzeci.

Wczołgała się za ścianę na klatce.

Bezmyślnie, zamiast przeskanować okolicę, zaczęła szukać detektora. Przydałby się. Nawet jej na myśl nie przyszło, że spartaczyła robotę. Kurwa!

Nie zdążyła się zdziwić.

— Pogadajmy!

Znała ten głos. No przecież. Nadia. Suka. Myślała, że ją zgubiła. Była w błędzie. I właśnie płaciła za ten błąd.

Czyli, że nie spartaczyła. Marna pociecha, ale jednak pociecha.

— Czego chcesz? — odkrzyknęła.

— Fantów.

Musiała zlokalizować dziwkę. I zabić. Syknęła z bólu.

— Belial cię przysłał?

— Nie. Mówiłam ci, że chcę go załatwić. Możesz mi pomóc. Mam plan, a ty sprzęt, którego potrzebuję. Wiem, jak wejść do twierdzy.

Tylko nie wiesz, jak wyjść?— gdyby nie parszywa sytuacja, Iza parsknęłaby śmiechem.

Zaciskając zęby, wyjęła z plecaka garść tabletek i granat. Czuła się koszmarnie. Kombinezon zatrzymał kule, lecz ból był nie do zniesienia. Czy mogła zaufać komuś, kto próbował ją odstrzelić?

Połknęła pigułki, odbezpieczyła granat i mocnym zamachem wyrzuciła na zewnątrz. Gdy eksplozja zatrzęsła budynkiem, stoczyła się po schodach do piwnicy. Tam dźwignęła się na nogi i opierając o ścianę, podreptała w głąb korytarza. W jednym z pomieszczeń okienkiem wydostała się na zewnątrz. Była po drugiej stronie bloku i miała cholernie mało czasu, zanim Nadia się zorientuje, że gada do ściany.

Najpierw trawnik, potem parking i plac zabaw. Następnie budynek, który wyrósł przed Izą jak magiczne drzewko pomarańczowe. Do bloku, na którym zostawiła AWM-a, był spory kawałek, jednak tu przeczekać zagrożenia nie mogła. Nie wiedziała, jakim sprzętem dysponuje przeciwniczka, bo to, że najprawdopodobniej strzelała z pistoletu, nie wyjaśniało niczego. Być może rzeczywiście było tak, jak mówiła, lecz Iza czuła, że za Nadią stał Belial.

Wbudowany w hełm termolokator wyświetlił obrazy kilkunastu ludzi. Co najmniej dwóch gapiło się na Izę, nie mieli jednak przy sobie niczego, co byłoby podobne do broni palnej. Pewnie myśleli, że są niewidzialni... I ani im do pustych głów nie wpadło, że ta, którą obserwowali, uratowała im chude dupska.

Kolejny blok, a dalej parking pełen spalonych samochodów. Jeszcze dwieście, może trzysta metrów.

Znów ukryci w rumowiskach ludzie. Skąd ich tu tylu?

Blisko, coraz bliżej. Sto, dwieście metrów do celu. Tylko że nogi ledwo ciągną, torba waży chyba ze sto kilogramów, a w płucach nie ma tchu. Tak bardzo chce się spać...

Uklękła, potem opadła na czworaka.

Nie dam rady, kurwa, nie dam rady.

Położyła się na plecach, wciągnęła karabin na piersi i przełamując ból, zdjęła hełm. Zachłysnęła się powietrzem. Lekki podmuch objął spoconą głowę. W życiu nic tak ją nie bolało.

Musiała odpocząć. Jak odpocznie, powlecze się dalej. Była zbyt młoda, by umrzeć, no i wreszcie odnalazła w życiu cel.

— Tu jesteś. — Głos brzmiał, jakby wydobywał się ze studni. — Wiedziałam, że gdzieś tu będziesz.

Iza nawet nie próbowała unieść głowy.

— To tak. Potrzebuję twoją torbę, karabinki, kombinezony i to, co dał ci Belial. Co ty na to?

Głupie pytanie.

Iza słuchała kroków. Zbliżały się, dopóki cień nie przesłonił nieba. Zobaczyła lufę pistoletu i piwne, piękne oczy.

Woń jaśminu wypełniła przestrzeń.

— Co ty na to? — Nadia powtórzyła pytanie.

— Jesteś bardzo ładna.

— Co?!

— Jesteś bardzo ładna.

— Wiem. Wszyscy mi to mówią.

— Ładna i głupia. Powiedz Belialowi...

— Mówiłam ci już, że nie pracuję dla niego.

— A dla kogo?

— Dla nikogo. — Odpowiedź padła skądś z boku, potem rozległ się strzał i z głowy Nadii został krwawy strzęp.

Ciało osunęło się bezwładnie.

Iza zmusiła się, by nieco unieść głowę. Jakieś dwadzieścia kroków na lewo stał kanciastoszczęki mężczyzna. Jeden z zabójców Beliala. Poczuła, jak zimny pot rosi czoło. Śledził ją?

Opadła na plecy. Chyba zżarła za dużo tabletek i miała zwidy. Znak zapytania urósł do rozmiarów śliniącego się grubasa z glockiem w fałdzie skórnej. Dlaczego zabił małolatę?

Coś zwalistego przesłoniło słońce.

— Teraz ja? — zapytała.

Słowa przychodziły z trudem, lecz chciała przed śmiercią poznać odpowiedzi.

— Nie — odparł zbir.

— Ją zabiłeś.

— Tak chciał książę pan.

— Dlaczego?

— Nie pytałem. — Na gębie zabójcy pojawił się paskudny uśmiech.

Dopiero teraz Iza uświadomiła sobie, jaki był brzydki. W twierdzy się nie przyjrzała, patrzyła w sufit albo w lampy, by zaburzyć wzrok.

— Co ze mną zrobisz?

— Nic.

Chyba skurwiel żartował.

— To chociaż powiedz, dlaczego ją zabiłeś.

Zbir popatrzył w niebo. Chyba lubił błękit.

— Piszesz pamiętnik? — zapytał niespodziewanie.

Iza zawahała się.

— Piszę — skłamała.

— To napisz, że ta szmata była suką pana i obciągnęła Samsonowi, a potem go zagryzła i zwiała z twierdzy.

— Jak?

— Samson znał kody do bram.

— A psy?

— No właśnie, to jest najciekawsze. Gdyby nie film, nikt by nie uwierzył.

— Co było na filmie?

Oprych pokiwał głową, jakby sam wątpił w to, co ma zamiar powiedzieć.

— Na filmie ludojady lizały jej dłonie... — odparł, patrząc na trupa, jakby dziwił się, że ma go u swych stóp.

Zimnokrwisty drań.

— Pan kazał ci przekazać, że czeka na snajperski. — Zabójca odwrócił się i znów spojrzał w niebo, jakby spodziewał się kolejnego opadu aniołów. — Albo cię znajdę.

Zaczął iść.

A Iza zaczęła się śmiać. Przez łzy.

Autor o sobie:

Piszę opowiadania SF i fantasy. Niektórym z nich udało się znaleźć w antologiach, m. in. "Uniwersum Metro 2033 — Szepty zgładzonych" (Insignis 2015) i "Na nocnej zmianie. Pióra Falkonu" (Fabryka Słów 2016). Ponadto moje prace nagrodzono w paru konkursach, m. in. "Świetlne Pióro", "Pigmalion Fantastyki", "Na Srebrnym Globie", "Nadszaniec Fantastyki" i w Konkursie im. Krystyny Kwiatkowskiej. Publikowałem w "Qfancie" i na portalu fantastyka.pl. Na łamach "Silmarisa" debiutowałem jako tłumacz.

Marek Pietrusewicz

Krzywa Kocha

1.

— Hej! Nie wygłupiajcie się, dobra?

Wciąż żadnej odpowiedzi.

— Kapitanie? Lilly-Joe?

Cisza.

W tych okolicznościach w okamgnieniu stawała się przerażająca. Aż do paniki. Niebezpiecznie blisko granicy deprywacji sensorycznej. Jak gdyby zabrać oczom wszystkie kolory i kazać wpatrywać się w białą, nieskończoną płaszczyznę. Istne wariactwo.

— Mam jakieś pieprzone urodziny? Niespodzianka? No, dalej, wyskakujcie!

Nie wyskoczyli.

Na zewnątrz mogli wydostać się tylko przez główny entrans (introplomby nie zostały jednak naruszone) albo w kapsule (sygnalizator operacyjny martwy, więc jej nie odpalono). Trzeciej możliwości nie było.

Skończyłem przeszukiwać moduł mieszkalny. Nic. Kajuty Minowa i Olafa wyglądały, jakby wyrwano ich ze snu i kazano uciekać. Łóżka nie posłane. Skafandry wyjściowe w szafkach. U Lilly-Joe mały burdel. Coś rozlanego. Na korytarzu jej laserograf. Roztrzaskany. No dobra, to jeszcze ujdzie, chociaż żal, musiało boleć. Ale bonet wyrwany ze ściany?

Wróciłem do węzła. W okrągłym pomieszczeniu panował półmrok, rozjaśniany jedynie niebieskawymi poświatami otaczającymi entransy. Trzy przede mną prowadziły do labmodułów i sekcji serwisowej. Mikrośluzy zamknięte. Od wewnątrz nie można było przy nich manipulować. Zatem nikt nie siedział w środku. Po prawej moduł mieszkalny. Naprzeciw niego, od sterburty, gospodarczy i ładownia. Tam już byłem. Za mną, na dziobie, prezbiterium. Puste. Nic nadzwyczajnego, za sterami siadało się tylko przy manewrach. Ciąg ustalony, lecimy — nie, lecę! — na pamięć.

Czy aby na pewno? Przecież łączność nie działa. Ale zasilanie jest. Jeszcze raz przyjrzałem się głównemu panelowi. Tym razem uważniej. Padły tylko niektóre subsieci. Łączność zewnętrzna, połowa wewnętrznej, monitoring składu atmosfery i stabilność przyspieszenia. Autopilot nadal sprawny. Kurs zachowany.

— I gdzie się, kurwa, podzialiście?!

Coś mi zaświtało. Połowa subsieci łączności wewnętrznej... Akurat ta połowa... To oznacza, że...

O cholera!

2.

— Rox Surrg — przedstawiłem się.

— Pułkownik Gadsfa. — Pułkownik. Ładne imię. Wezmę pod uwagę, jeśli będę miał syna. — Proszę usiąść.

— Dlaczego mam lecieć?

— Dyrekcja tak sobie życzy. W misji tej wagi musi uczestniczyć przedstawiciel firmy. Najlepiej naukowiec. — Gadsfa niedbałym ruchem poluzował krawat.

— Czy dyrekcja czasem nie zapomniała, że mam coś do dokończenia?

— Wiem, że pracuje pan nad rurkami Quanga. — Wie. Bystrzak się znalazł. — To właśnie jest powodem. Pański autorytet...

— Mój autorytet? — syknąłem. — No więc kto, zdaniem dyrekcji, zastąpi mnie tutaj podczas misji? Nikt inny na całym świecie nie jest w tej chwili w stanie tego przejąć! — Chyba niechcący go oplułem.

— Nie może pan dokończyć po powrocie?

— Nie mogę przerwać.

Ciekawe, jak głęboko podrążył sobie przed tą rozmową. Czy wiedział, co wyprawiałem, zanim zrozumiano, jaką nadzieją dla tego cholernego świata są rurki? Że dwa razy straciłem przez nie pracę? Że raz byłem o krok od śmierci, a i tak nie umiałem przerwać? Że nie wyściubiałem nosa poza laboratorium, nawet gdy świat na dwie doby wstrzymał oddech, bo jakiemuś niedouczonemu zarozumialcowi na praktykach w CERN-ie zdawało się, że wywołał antyiskrę? A potem nawet nie zauważyłem, kiedy odwołano koniec świata?

— Udział w misji zapewni panu kilkaset milionów dodatkowych znajomych. — Pułkownik był wyraźnie spięty. Starał się to ukryć. — Do tego miliard populajków. Nie mówiąc o pieniądzach.

— Nie mogę przerwać.

Cisza. Zawsze to milczenie, kiedy udają, że się namyślają. Jakby brali człowieka za idiotę. Wszystko miał dokładnie zaplanowane. Czekałem.

— Właściwie... — Popatrzył w okno. — Moglibyśmy coś zorganizować... Zabrać te całe rurki, laboratorium na pokład...

No, tak lepiej.

— W kosmosie nic nie powinno im się stać — ciągnął. — W końcu tam je... — Chwilę szukał odpowiedniego słowa. — Wygenerowano... — Nie trafił.

— A co z tymi wszystkimi kosmicznymi procedurami? Kodeksami i regułami? — Odbiłem piłeczkę. — Jak trzeba będzie ratować komuś życie, poświęcając własne, ja spanikuję. Nie byłem szkolony. Jestem naukowcem, tchórzem. Lecimy włochaczem, prawda?

Habital średniego zasięgu HA-1R — włochacz — obsługiwany był przez trzyosobową załogę. Kapsuła ratunkowa zabierała troje ludzi. Byłbym balastem. Pewniej czułbym się w cerseju, ale sponsor nigdy nie zgadzał się na użycie CRS II do celów badawczych. Ojciec, Syn i Duch Święty: Sponsor, Dyrekcja i Opinia Publiczna.

— Nie służy pan we flocie, nie obowiązuje pana wersal. Będzie pan traktowany jak zwykły podróżny w ruchu pasażerskim. W razie czego załoga poświęci siebie, żeby ratować pana.

Wiedziałem, że nie zamierza dawać mi czasu do namysłu. Oni rzadko zakładają, że będzie wybór. Przyzwyczajeni są do używania zdań oznajmujących.

— No dobra, ale — rzuciłem dla fasonu — na warunkach: miliard znajomych, dwa miliardy populajków. Nie mówiąc o pieniądzach.

Skinął głową. Tak po prostu.

Cwaniaki. Mieli mój pełny profil mentalny. Wiedzieli, kiedy i dlaczego się ugnę. Że nawet świadomy manipulacji zrobię C, jeśli A i B zaistnieją równocześnie.

3.

O, cholera!

Substrat subsieci łączności wewnętrznej, który padł, we włochaczu obsługiwał monitoring operacyjny modułów separatywnych. Oznaczało to, że sygnalizator kapsuły ratunkowej nie działał, bo padł, a nie dlatego, że kapsuła nie została odpalona. No to się, skurwiele, poświęcili. Pozostawili mnie w tempo-śpiączce i zwiali. Tylko przed czym?

Może wskazówką powinien być ten wyrwany bonet? Panel osłonowy zatopionego w ścianie układu nerwowego statku. Półtora na półtora metra. Z quasiwłókna. Nie można go pogiąć lub pociąć i gdzieś wsadzić. Ani przecisnąć przez entrans kapsuły. Gdzie mogli schować takie bydlę? I po co?

Labmoduły. I tak musiałem zajrzeć do moich rurek.

Mimo paniki starczyło miejsca na jakąś nikłą satysfakcję, że pozbyłem się Minowa — chama i Olafa — gbura. Lilly-Joe? Jeśli miałbym być uczciwy, nie wiedziałem, co bolało bardziej: tęsknota za jedyną osobą, która traktowała mnie w miarę po ludzku, czy żal, że nie zdążyłem jej przelecieć. No cóż, mówi się trudno. Ale utraty rurek bym nie przeżył. W drogę.

Podczas uruchamiania mikrośluzy jakimś cudem zadziałał ekran kontrolny.

Jezu Chryste!

Poziom tlenu alarmująco niski. W mgnieniu oka wszystko zrozumiałem. Coś się spieprzyło, a oni, żeby zaoszczędzić mi uszczuplonego zapasu powietrza, uciekli. Więc jednak dochowali wierności kodeksowi.

Psiakrew.

Poczułem puls w skroniach i uderzenie krwi, jak gdybym gwałtownie pochylił głowę.

Osunąłem się na podłogę, zakrywając usta dłonią. Jak długo będę miał czym oddychać? Rezerwa jeszcze się nie uruchomiła. Ile jej miałem? Oczywiście odpuściłem sobie zapoznanie się z takimi szczegółami przed odlotem. Człowiek zaczął gardzić pamięcią, jak jagnię pozwalając prowadzić się na postronku subsieci, które wszystko wiedzą lepiej. No cóż, ile czasu bym nie miał, w kapsule było go mniej. Założyli, że może coś wymyślę. W każdym razie miałem większą szansę niż oni. Tylko dlaczego nie zostawili wiadomości? A ten bonet? Może próbowali coś naprawić?

Do diabła, trzeba robić cokolwiek. Zmienić kurs. Nie, to zajmie trochę czasu. Przeklęty włochacz. Najpierw tlen. Rośliny w sekcji hydroponicznej zużywają go podczas ciemnej fazy. Zdalne sterowanie zaworami nie działało. Musiałem pofatygować się na miejsce. Zerwałem się na równe nogi i, odskoczywszy od labmodułu z rurkami (zaraz wracam, dzieciaki!), pobiegłem ku ogródkowi.

Zahaczyłem nogą o jakiś mały przedmiot. Kawałek roztrzaskanego laserografu Lilly-Joe. Jej ulubiona zabawka. Talizman. Rozdeptany, sprofanowany. Nie zdążyła go zabrać.

Dlaczego myślę o czymś takim? Jakie to ma znaczenie teraz, kiedy ona, gdzieś tam, odlicza godziny do śmierci?

W wąskim korytarzu było ciemno. Pora nocna. Z trudem poruszałem się w ciasnych pomieszczeniach. Przy projektowaniu hodowli niekoniecznie brano pod uwagę minima antropometryczne. Większość czynności pielęgnacyjnych odbywała się automatycznie albo sterowało się nimi zdalnie. Głupio byłoby przypadkiem zmniejszyć sprawność członka załogi z powodu zranienia sekatorem w palec.

Wszedłem do głównej sali. W półmroku cały ten warzywniak wyglądał jak głębia lasu. Tylko czekać, aż wilki zawyją. Po prawej gałęzie modyfikowanych rosiczek poruszały się złowrogo niczym odnóża ogromnych pająków. Wyczuły mięso. Po plecach przeszły mi ciarki. Włączyłem światło, żeby szybciej znaleźć zawory. I wtedy coś zobaczyłem.

4.

— Miałam jedenaście lat, kiedy uciekłam z sierocińca. Nienawidziłam jednej z opiekunek. Nie biła, nie wyzywała, nie dotykała, gdzie nie powinna. Ale miała w sobie coś takiego... Jej głos, spojrzenie, grymas suchej, pomarszczonej twarzy i nos wiedźmy śniły mi się każdej nocy. Zaściel to łóżko jeszcze raz. Nie tak wygląda wyprasowana bluzka. Nie garb się. Sposób, w jaki mówiła, taki, wiesz... prawie szeptem. Wolałabym dostać pasem w dupę. No i trafiłam do squatu antyportalistów. Raz obrabialiśmy samochód jakiegoś stritartowca. Mnie trafiło się to.

Ruchem głowy wskazała laserograf leżący na blacie toaletki. Zawsze pod ręką, choć na statku nie użyła go ani razu. Obdarzyłem artefakt spojrzeniem tak nabożnym, jak tego oczekiwała, po czym wzrok powrócił na jej twarz, zahaczając, niby po drodze, o zagłębienie w dekolcie.

— Jeden ze squattersów trochę mnie uczył. Na początku były kaligrafowane hasła, jakieś fiuty. — Uśmiechnęła się, unosząc kąciki oczu optycznie podkręcone subtelnymi tatuażami. — Spodobało mi się. Z roku na rok szło coraz lepiej. Zwinęli mnie tylko dwa razy. Zawsze udawało się w porę go ukryć. — Znów spojrzenie ku toaletce. — Kiedy pewnej nocy ozdobiłam reliefami fasadę skarbówki, jakiś snob ogłosił poszukiwania. Kusił stypendium, pracą w pijarze. Z początku myślałam, że to pułapka. Ale miałam siedemnaście lat, rodziców zastępowali mi starsi załoganci, a bunt i ucieczka z domu w moim przypadku oznaczały porzucenie ulicy. No więc spróbowałam. Ślad laserografu pasował. Kazali mi zrobić na poczekaniu parę rzeczy i doszli do wniosku, że to faktycznie ja. Na studiach okazało się, że inne zdolności mam jeszcze bardziej rozwinięte. Tak trafiłam do floty.

Przeciągnęła się i zmieniła pozycję w fotelu. Wyeksponowała biodro.

Na współczucie nie starczyło miejsca. Mózg zajęty był wmawianiem sobie, że skoro tak się przede mną otworzyła, to za jakiś czas należy spodziewać się więcej.

Za jakiś czas? Nie, nie będzie czekania.

Minow zawsze rozmawiał ze mną z pozycji kapitana, a Olaf rzadko kiedy w ogóle zaszczycał nadliczbowego pasażera uwagą. Byłem balastem. Świnką morską plączącą się pod nogami i srającą pod szafę. Tchórzem wśród pieprzonych gwiezdnych konkwistadorów. Nawet nie próbowali się z tym kryć. A Lilly-Joe? Powód tego odstępstwa musiał być jeden. Do jakiego innego wniosku miałby dojść wyposzczony nudziarz w białym kitlu, który krótkie życie spędził w laboratorium? Byłem niezdolny nawet do jako takiego uświadomienia sobie rosnącej sławy, a potem nagle utknąłem w ciasnej windzie z kobietą.

Trzeba to z niej wydobyć. Natychmiast.

— Dlaczego jesteś ze mną tak szczera?

W jej oczach pojawiło się jakieś dziwne przerażenie.

— Rox... Jesteś dobrym człowiekiem... — Łza? — My... — Druga. — To...

Wyciągnąłem do niej rękę.

— Nie, Rox. Nie rozmawiajmy więcej o takich rzeczach. — Wzdrygnęła się, rozryczana już na dobre, wstała i wyszła.

To spojrzenie. Nie mogło oznaczać zwykłej obawy o to, że wyobrażam sobie nie wiadomo co, kiedy ona po prostu chciała pogadać. Że teraz się nie odczepię.

Musiała być inna przyczyna. Byłem tego pewien.

No, chyba że gonady, za bardzo wczuwszy się w rolę półkul mózgowych, kazały mi tak pomyśleć.

5.

Między wąskimi pniami jakichś cmentarnych brzózek (może armator planował nas tu pogrzebać?) połyskiwał biały kwadrat. Bonet. Tu go wrzucili. Na bladej powierzchni widniała nieregularna skaza. Ominąwszy zwinne, ale silnie zakorzenione w nędznej namiastce matki-Ziemi macki rosiczek, przyskoczyłem do znaleziska. Napis.

Mięśnie otoczenia oczu, posłuszne jakiemuś pozaświadomemu impulsowi, próbowały wyrzeźbić takie samo przerażenie, jak to, które widziałem wtedy na twarzy Lilly-Joe. Więc tak działa to całe upodabnianie się do siebie.

Cholerna ucieczka myśli, gdy widzisz, że jest naprawdę niedobrze.

„Rox, wybacz. My”...

I tyle.

Tylko laserograf mógł cokolwiek wyryć w quasiwłóknie. Tylko ona zwracała się do mnie po imieniu.

Więc jednak popełnili jakieś draństwo. Chciała mnie ostrzec. Chwyciła, co miała pod ręką, napisała tam, gdzie akurat stała (myślała, że jej nie widzą?). Gdy ją nakryli, musiało dojść do szamotaniny. Rozbili laserograf. Potem bonet wylądował w hydroponii. Tam przecież nie będę się szwendał.

Stąd to przerażenie. Łzy. „Jesteś dobrym człowiekiem”. „Nie rozmawiajmy więcej o takich rzeczach”. Nie dotykaj mnie. Nie zaprzyjaźniajmy się. Zaczynam cię lubić, właśnie teraz, kiedy za moment...

Wiedziała. Już wtedy. Tylko o czym? Że zabraknie tlenu?

Od tamtej pory dziesiątki razy zapadaliśmy w tempo-śpiączkę. Dlaczego nie wsadzili mnie w kapsułę i nie wyrzucili za burtę, skoro wszystkiego się spodziewali?

Nie mogłem przestać gapić się w bonet. Jakbym miał przed oczami negatywny wynik egzaminu. Jeśli przeczytam jeszcze raz, to z pewnością okaże się, że przy pierwszym spojrzeniu źle zrozumiałem. A może na odwrocie napisane jest, że to tylko makabryczny żart? Nic z tego. Zobaczyłem tam jedynie ciąg wzmocnieniowy i osłonę termiczną. To dlatego robią tę boazerię z niezniszczalnego materiału, choć demontaż jest tak prosty (znów ta żenująca ucieczka myśli). Było coś jeszcze. Stercząca wtyczka. Odłączony odcinek jakiejś ważnej żyły. Może coś odzyskam, jeśli wstawię go na swoje miejsce.

Ale najpierw porządki w ogródku. Znajomość podstaw obsługi głównych funkcji subsieci sterujących życiem na włochaczu sięgała u mnie poziomu, który przed startem uznałem za niezbędny, a to nie pozwalało na wiele. Panel zaworów, znacznie mniej intuicyjny, niż się spodziewałem, musiałem zostawić w spokoju. Skróciwszy fazę ciemną do minimum, wróciłem do węzła i zabrałem się za bonet.

Po podłączeniu żyły przeszedłem do prezbiterium, żeby sprawdzić, co udało się zwojować. Subsieci komunikacyjne bez zmian. Za to monitoring układu podtrzymywania życia przechodził kalibrację, jak przy resecie. A to ci niespodzianka.

Później zrobiło się jeszcze ciekawiej.

6.

— Nie interesowałam się nimi wcześniej — powiedziała, jakby przyznawała się do czegoś paskudnego. — Słyszałam o Quangu i tej historii z próbnikiem Vauxa, a potem o twoim projekcie. Myślałam, że to po prostu kolejna ciekawa eksperymentalna hodowla. O ile można nazwać to hodowlą?

— Nie można — odparłem. Rurki powolnym, jednostajnym ruchem wyginały się w kierunku źródła ultradźwięków, którymi z lubością je pieściłem. — Cokolwiek to jest, nie nazywaj tego życiem.

— Uważasz, że takie coś może być martwe?

Przyszła do mojego labmodułu. Chciała zobaczyć, co robię. Jaśnie panowie mieli to w dupie. Nawet jeśli odkryję coś, co za kilka dekad będzie w stanie wyleczyć ich albo ich dzieci z wirusa Ooba czy pseudoskazy krótkiej, nie dopuszczali myśli, że mogliby zawdzięczać to mojej infantylnej rozrywce. Mojej kostce Rubika, bez której nie chciałem polecieć na ich Wielką Wyprawę. A Lilly-Joe tu przyszła.

Jak to: po co? Wykorzystaj okazję. Mów coś. Cokolwiek. Podtrzymuj kontakt. Zaimponuj albo zbłaźnij się, ale nie milcz.

— Uważam, że cokolwiek zdarza nam się przywlec z kosmosu — powiedziałem — jest przede wszystkim nie wiadomo jakie. Pomyśl o całej masie planet, które nigdy nie miały do czynienia z życiem. Wszystko, co na nich istnieje i co je stanowi, ma tylko jeden tryb: martwego trwania i biernego poddawania się nieuniknionym procesom. Fakt, że tak jest na Marsie i Wenus, nie oznacza jednak, że pomiędzy nimi nie może fruwać świat, na którym mamy jeszcze drugi tryb. Z kolei to, iż my znamy tylko dwie możliwości, nie oznacza, że gdzieś, może całkiem niedaleko, nie istnieją jeszcze kolejne. I nie da się ich rozpatrywać w kategoriach żywe-martwe. To trochę tak, jak z hipotetycznymi nieznanymi wymiarami.

Popatrzyła na mnie z politowaniem. Tatuaże przy kącikach oczu wyprostowały się. Chyba jednak trzeba było milczeć.

— I czego się po nich spodziewasz? — Wzrokiem zakreśliła pętlę wokół wszystkich boksów z rurkami. — Mają nam dostarczyć lekarstw?

— Może lekarstw, może lepszych budulców hiperizolacyjnych, może wydajniejszych paliw. Może dzięki nim stworzymy serum nieśmiertelności. Albo zbawienia duszy. Może przestanie nam śmierdzieć z ust. Może nie osiągniemy niczego. Na razie próbujemy uczyć się, obserwując ich reakcje. To fakt, każdego dnia zastanawiam się, czy to nie ślepa uliczka. Coś jednak nie pozwala mi zawrócić.

Cóż za metafora.

7.

Kalibracja dobiegła końca.

Panel rozbłysnął wskazaniami. W odpowiedzi skląłem go siarczyście. Następnie w te pędy rzuciłem się ku entransowi prowadzącemu do „mojego” labmodułu. Do ekranu kontrolnego, który jako jedyny wskazywał poziom tlenu przed zmartwychwstaniem subsieci. Ten zaś potwierdził to, co zobaczyłem w prezbiterium. Atmosfera w normie.

A więc nie było zagrożenia. Wyrwanie żyły razem z bonetem uszkodziło sam monitoring stanu tlenu. Mechanizm, który pilnował, żebyśmy mieli czym oddychać, działał bez zarzutu.

No to przed czym, kurwa, uciekliście?

Wskaźnik przeszedł w tryb wykresu, który przypominał poroże jelenia. I proszę: myśli znowu, jak stado obesranych gołębi przestraszonych wystrzałem, popędziły, gdzie pieprz rośnie. Cholerna krzywa Kocha. Gdy już wygładzisz tok rozumowania, zorientujesz, wyprostujesz, odcinek — wydaje się, że bezproblemowa kreska pomiędzy dwoma punktami — zostaje w samym środku zgwałcony przez kolejny wykwit. I już coś nowego, i znowu wygładzaj.

Skup się, do diabła.

Ale główkować nie było potrzeby. Kolejny przeskok wskaźnika i wszystko jasne.

Antyiskra. Dezorganizator materii. Poziom tego gówna w otoczeniu rósł z każdą sekundą. W ramach ucieczki myśli tym razem dokonałem szybkich obliczeń. Jeśli tempo się utrzyma, to stężenie krytyczne wystąpi za jakieś pięć-sześć miesięcy. Ciekawe, czy zdąży zeżreć mi mózg, zanim w poszyciu pojawią się dziury, przez które anielski orszak na skrzydłach dekompresji zabierze mnie stąd w cholerę.

Jeśli rzeczywiście przed tym uciekli, to długo się, gnoje, nie zastanawiali. Pierwszy zainfekowany fermion musiał pojawić się nie wcześniej niż kwadrans lub dwa przed moim przebudzeniem. Biorąc pod uwagę, że po drodze zaliczyli małą przepychankę z Lilly-Joe i zabawę w ciepło-zimno przy użyciu bonetu, to uwinęli się ekspresowo. Jak na superbohaterów przystało. A mnie, wedle obietnicy pułkownika Gadsfy, zwykłemu podróżnemu w ruchu pasażerskim, pozwolili się w spokoju wyspać.

HA-1R. Teraz to numer na drzwiach celi śmierci.

Nie musiałem przekonywać samego siebie, że nie warto o tym myśleć. Że trzeba zająć się czymś innym, jakoś żyć (w końcu tak robią wszyscy, tylko że większość ma przed sobą nieco dłuższą perspektywę). Ucieczka myśli zawsze zasuwała po moich neuronach na autopilocie.

Jak to: dokąd? Do rurek.

Pomieszczenie było znacznie wygodniejsze niż defaultowe salki labmodułu roślinnego. W tej części wszystko zostało uszyte na miarę. Tu automaty nie wystarczą. Tu musi pracować człowiek.

Wiły się. Powoli, majestatycznie. Pokonywały ułamki radianu na minutę, skrywając swoją tajemnicę. Może nieświadome, a może z szyderczym uśmiechem. Były coraz większe. Dobrze im tu. Wzruszyłem się. Do łez. Skoro nie ma jej, skoro nie ma kogokolwiek, te dziwne istnienia będą teraz moim Wilsonem na bezludnej wyspie. Zacznę nadawać im imiona (Pułkownik?), rozmawiać. Kto wie, może z czasem i do seksu się nadadzą.

Nigdy dotąd postępy nie przychodziły w takim tempie. Pierwsza doba minęła jak z bicza strzelił. Za szybko. Za blisko do... I tu kolejny wykwit na krzywej Kocha. Ucieczka.

Górna siódemka (naprawdę zasłużyła już na imię) przeszła coś w rodzaju ewolucji. Wypuściła odnogę zakończoną... hmm... kwiatem? To oszczędziło mi ładnych paru tygodni spekulacji. Fale, czas trwania pieszczot, kierunki — wszystko pasowało. Przejrzałem ślady elektronowe całego życia kwiatu: od niewidzialnego pąka po chwilę obecną. Tak, coś po mnie zostanie. Ktoś odnajdzie notatki. Nie wszystek... O żeż kurwa!

Pojawienie się pąka nastąpiło pod wpływem impulsu. Załamanie osi Boskiego Firmamentu. Mikrowstrząs Hawka-Miedwiańca. Na ułamek sekundy, dla ułamka mikronu. Mały skok przestrzeni, mogący wyindukować...

Tak, właśnie ją. Oto, do czego doprowadziło moje hobby.

Wskazania wszystkich subsieci były zgodne. Pąk miał za matkę antyiskrę. A jego poczęcie nie było bynajmniej niepokalanym. Ojcem byłem ja. Kostka Rubika okazała się zamkiem szyfrowym uruchamiającym zapalnik. Dlatego nie mieli skrupułów. Pasażera trzeba bohatersko ratować. Chyba że przyłapano go ze świdrem w dłoni przy samiutkiej burcie poniżej linii wody. Dobrze że nie stało się to jeszcze na Ziemi. Minimum bezpieczeństwa przy zabawach z antyiskrą to strefa próżni w promieniu sześciuset kilometrów. Inaczej gumka ołówkowa Pana Boga zainfekuje każdą cząstkę elementarną układu. Byłem o włos od zostania Tym-Który-Spowodował-Koniec-Świata. A tak miałem na sumieniu jedynie włochacza i siebie samego. Tamci pewnie zdążyli. Dla mnie było już za późno. Tylko skąd wiedzieli, że to moja wina?

Odpowiedź znalazłem głęboko, wśród plątaniny rurek, podwieszonego oświetlenia, natlenienia, systemu nawilżania i diabli (pewnie i oni tylko z pomocą subsieci) wiedzą, czego jeszcze. Fibrokamera. Maleństwo. Wisiała i działała. Trzeba było podejść do niej z multimetrem, żeby złapać sygnał. Zasuwał na Ziemię jak po drucie telegraficznym.

Minęła godzina wołania o pomoc, machania, gorączkowych opowieści, przekleństw. Przez kolejną wszystko sobie przemyślałem.

Skurwysyny. Mieli mój pełny profil mentalny. Wiedzieli, kiedy zrobię C, jeśli A i B zaistnieją równocześnie. Wiedzieli od samego początku. Ja pracowałem sam, oni mieli aparat obserwacyjno-wnioskujący złożony z setek mózgów. Spodziewali się pąka. Musieli więc przeprowadzić próbę, żeby zobaczyć co i jak, pooglądać sobie moje dalsze poczynania na odosobnionym placu zabaw, przeanalizować wyniki, a potem móc wszystko powtórzyć w domu z pominięciem problematycznego szczegółu. Potrzebowali narzędzia jednorazowego użytku. Wiedzieli, że to moja obsesja. Wiedzieli, że tylko ja będę umiał dojść do tego wystarczająco szybko. I tak oto wysłali mnie w kosmos, umieszczając eksperyment z dala od tego, czego zniszczyć nie wolno. Zachowali strefę bezpieczeństwa. W epicentrum zostawili tylko jednego, nic nie znaczącego człowieczka. Wybierając do załogi artystkę-buntowniczkę — chodzące zaprzeczenie profilu członka floty — patrzyli nie na kompetencje, ale na rozmiar stanika i kolor włosów. Drobiazgowo zbadali moje preferencje. Wiedzieli, czym — przepraszam, Lil – kim — zająć mój mózg, na wypadek, gdyby w którymś momencie jakiś szew pokazał się zbyt wyraźnie. Wiedzieli o tendencji do ucieczki myśli. O mojej krzywej Kocha. Przewidzieli też, że w obliczu śmierci zrobię tylko jedno. Będę kontynuował prace.

Dwa dni później pojawił się drugi kwiat. Tym razem bez załamań, mikrowstrząsów, bez efektów ubocznych. Spojrzałem w siatkówkę fibrokamery. Widzicie? Obserwowaliście wystarczająco dokładnie? Macie to, czego chcieliście? Wiecie już, jak to zrobić? Teraz już bezpiecznie możecie powtarzać to we własnej kuchni, skoro brudną robotę odwalił kozioł ofiarny. Ojciec kazał. Syn wykonał jego wolę. Duch Święty beatyfikuje mnie jako męczennika, a owieczki będą żyły długo i szczęśliwie, bezpiecznie kontynuując moje opus vitae.

8.

Pewnego razu obudziłem się bez dwóch palców. Za to w zenicie pojawił się dodatkowy entrans. Z dziecinną nadzieją rzuciłem się ku niemu, chcąc sprawdzić, czy czasem nie skrywa nowej kapsuły. Szybko zorientowałem się, że to nie struktura statku uległa zmianie. To mózg oberwał jako pierwszy.

Jakiś czas później pojawiła się Lilly-Joe. I było nam dobrze.

Czerwony wskaźnik na środku prezbiterium miga bezustannie...

Autor o sobie:

Ma fascynacja szeroko pojmowaną fantastyką sięga zamierzchłych czasów dzieciństwa, na dobrą sprawę nie pamiętam jak wczesnego, kiedy to dorwałem swego pierwszego Funky Kovala. W ciągu kolejnych lat przeżywające wówczas renesans gry RPG, a także chęć czytania Pratchetta w oryginale motywowały mnie do nauki angielskiego, na tyle skutecznej, że ostatecznie wylądowałem na filologii angielskiej i obecnie pracuję jako nauczyciel. W pisaniu stawiam pierwsze kroki, póki co niepewne, lecz mimo to sprawiające ogrom frajdy.

Dawid Cieśla

Gdzie diabeł nie może…

Biel śnieżnego puchu przemieszana z płatkami ciemności, postrzępionymi, pozbawionymi symetrii, tworzyła podniebne kalejdoskopy, wiecznie ruchome, dryfujące ku dachom kamienic, ku brukowi i rzecznej krze. Noc padała od przeszło trzech miesięcy, śnieg zaś raptem od paru dni, choć tak przysypał miasto, że w miejsce wozów zaczęto zaprzęgać sanie. Wsłuchany w swe kroki, skrzypiące i chrupiące miarowo w mroźnej ciszy, zastanawiałem się, jak dobry słuch ma diabeł. Czarcisko niby człekopodobne, tylko kuśtyka na lewą (kopytną) nogę, no i ogon dyndający... Z drugiej strony, nawet gdyby słyszał za dwóch, futrzana czapa na uszach oraz dzieląca nas odległość powinny stłumić odgłosy mej obecności. Jak dotąd ani razu się nie obejrzał, ani drgnął w niepewności, a szedłem za nim już dłuższą chwilę, od kancelarii Lipskiego. Dopiero za mostem Tumskim, ledwie widoczny w fortepianowej śnieżycy przystanął i w bladożółtym świetle latarni jął gmerać w kieszeniach kożucha.

Przeszedłem na drugą stronę ulicy, podchodząc do słupa ogłoszeniowego, łypiąc ukradkiem to na diabła, to na okoliczne czynszówki. Ostrów Tumski zdawał się cichy i pusty jak sen o zimowym mieście, lecz wystarczyło parę oddechów i kilka spojrzeń, by wytropić życie. Tyczkowaty jegomość, schroniwszy się w bramie, przecierał szkła okularów; przemknął pies, tuż za nim podreptała starowinka, przykurczona wiekiem lub chłodem; u mego boku zaś, dysząc kłębami mlecznobarwnej zawiesiny niczym parowóz, stanął pękaty brodacz.

— To robota tych cholernych bakałarzy, niech ich szlag! Scjencji im się zachciało, namieszali, a teraz odkręcić próbują… — Wbił tłusty paluch w plakat. Odruchowo powędrowałem zań wzrokiem.

PONAD CHMURAMI WCIĄŻ CIEMNOŚĆ

Rekord wysokości pobity przez genialnego konstruktora! Kuparenko pokonał francuskich baloniarzy, lecz nie zdołał przedrzeć się przez nieustannie padającą noc.

— W gazecie pisali, mówię panu!

— Hmm, no tak… — burknąłem pod nosem, ruszając w ślad za diabłem, który — pociągnąwszy solidnie z piersiówki — na powrót podjął wędrówkę.

Przyspieszałem nieco, ilekroć znikał mi z oczu, skręciwszy nagle w tę czy inną uliczkę. Co prawda odciśnięte w śniegu ślady — bucior ciężki oraz nieproporcjonalnie drobniejsze kopyto — były na tyle głębokie i wyraźne, by po nich samych wywęszyć, gdzie i z kim czart pertraktuje; lecz mimo wszystko kontakt wzrokowy dodawał pewności. Podążałem więc za kluczącym od zaułka do zaułka diabłem, aż za którymś obdrapanym winklem, w łunie mętnej i rozedrganej z pobliskich okien bijącej, rozpłynął się.

Ledwo zamrugałem w osłupieniu, gdy wnet chwycił mnie od tyłu łapą jak szufla do węgla, obrócił o sto osiemdziesiąt stopni i przyciągnął do swego kaprawego oblicza.

— Leziesz pan za mną od Lipskiego. — Cuchnął siarką i alkoholem.

Wolną ręką spróbowałem rozpiąć płaszcz, by spod poły dobyć rewolweru, ciążącego pokrzepiająco, jednakże i ją zakleszczył w uścisku.

— Będę krzyczał!

— I co się pan tak pieklisz, nic przecież nie robię! — Zwolnił uchwyt i począł strzepywać śnieg z mych ramion. — No, od razu lepiej…

— Czego chcesz? Pospacerować nie wolno? — Postąpiłem krok w tył, on za mną.

— Gdzie pan idziesz, nie w tę stronę! — Objął mnie w pół, gestem wskazując w głąb ulicy, gdzie w ciepłym świetle lamp widniał szyld karczemny. — Chodź pan, wódki się napijemy, gardła rozgrzejemy, rychło milej będzie...

Tak oto od słowa do słowa, w gmatwaninie namów, protestów i przepychanek, bez perspektyw na korzystniejszy rozwój wydarzeń, wylądowałem w „Kurzej Stopce”, gadając z diabłem nad przepalanką spirytusową.

— Wam na rękę ta nagonka na uczonych... — Przerwałem, gdy przyniesiono kolejne kieliszki.

— Dzięki, panie dobrodzieju! No... — Mlasnął, szkło brzęknęło o szkło, wychyliliśmy. — Nam na rękę? Czemuż to niby?

— Bo wyście noc przywołali, a oni za kozła ofiarnego robią.

— My? Co za bzdura wierutna, pan żeś się upił!

— Tak? A gdzie szedłeś od Lipskiego? Pewnie prosto do Surwiłły, a potem do Szymanowicza, co? Cyrograf za cyrografem!

Parsknął gromko, trzasnął dłonią w stół, aż zadźwięczało, harmonizując z dookolnym gwarem biesiady i pijatyki.

— Pan myślisz, że jak noc, to co? Ludziska grzeszne bardziej? Że tylko knują po zmroku, kradną i mordują po kątach ciemnych? Nawet jeżeli... Gospodarzu, jeszcze gorzałki! Hmm... Zakurzysz pan?

— Nie, dziękuję.

— A ja owszem... — W trymiga nabił fajkę, zapalił, zasmakował i po chwili oplotły nas welony tytoniowego dymu. — O czym to my...

— Noc.

— Prawda, noc... Pomyśl pan — co będzie, kiedy noc spadnie?

— Przecież pada...

— Ano pada, ale jeszcze nie spadła. A jak już spadnie, do końca samiuśkiego, to co? Kompletny brak nocy? Wieczny dzień? Gdzie w takim świecie świetlistym miejsce dla grzechu, szubrawców czy diabłów, he? Lipski i reszta pana kolegów po fachu... O, dziękujemy, dziękujemy! No więc Lipski, jakby to panu... — Uniósł kieliszek, przepiliśmy. — Trzy miesiące to kawał czasu, a nie każdy może pozwolić sobie na bidowanie...

— Tak nisko nie upadłem, by duszą z diabłem kupczyć.

— Toć nie namawiam, co złego, to nie ja! Ale horoskopu pan nie postawisz, póki gwiazdy za nocą schowane, przyszłości nie odczytasz, a wróżba teraz w cenie... To jak, jeszcze po jednym? — Zamachał łapskiem w kierunku szynkwasu.

— Czego ty właściwie chcesz?

— Mówię przecież — wódki się z panem napić. Ot, rozchodniaczka i dalej w drogę...

— Do Surwiłły?

— Może do Surwiłły, może do księdza proboszcza, nie pana rzecz. Widzisz pan, umowa to umowa. Obowiązuje mnie, że tak powiem, klauzula poufności. Jedno natomiast panu zdradzę, tylko wpierw... No, za spotkanie! Ach, wyborna! Otóż, z tego co nam wiadomo, to wyście winni nocy.

— Kto, ja? To już przesada! — Wstałem, sięgając po płaszcz. — Większego nonsensu...

— Siedź pan. — Capnął za łokieć i nie puścił, gdy ponownie zająłem miejsce. Mówił szybko, pochylony, ze wzrokiem niczym roztopiona smoła wbitym w mą twarz. — Wyście, wyście! Mistrzowie astrologowie, wróżbici nieomylni. Co przepowiedzą — prawda. Bez wyjątku, bez odstępstwa. Ogier hrabiego Sapiehy potknie się w drugiej gonitwie — noga złamana, koń do odstrzału. Córka wojewody zerwie zaręczyny — weselicha ni ma, młodzian z sercem pękniętym z mostu skacze. Spłonie kamienica — pożar. Zaleje pola — powódź. Zawsze prawda. Do tego stopnia, żeście w końcu porządek logiczny wywrócili, przyczynę ze skutkiem miejscami zamieniając! Kostrzewa ze łzami w oczach syna ukochanego wydziedzicza, bo taka wróżba. Panny Ciechanowiczówny, tyle szpetne, co nieobyczajne, bywalczynie spelun podupadłych i melin zakapiorskich, nagle na salony są proszone, w suknie z falbanami wystrajane, bo tak w gwiazdach... Wyście świat na głowie postawili! Wyście...

— Puszczaj, capie! — Wyrwałem rękę, podniosłem się. Patrzył w milczeniu. — Że też ja durny tu przylazłem! Ech, strata czasu...

Na lekkim rauszu, plując sobie w brodę i rozmyślając nad sensem słów diabła, opuściłem „Kurzą stopkę”. Śnieżyca ustała, lecz mróz nadal kłuł płuca przy każdym wdechu. Ruszyłem szparko, nie chcąc marnować ani chwili więcej, z pięściami wbitymi w kieszenie, wzrokiem w śnieg pod nogami. Ledwo nabrałem tempa, kilka żwawych kroków zrobiwszy, gdy raptem od ściany przede mną, od krzywego cienia rynny, odkleiła się smukła sylwetka, zastępując drogę. W pierwszej chwili nie poznałem tyczkowatego okularnika — dopiero głos napotkanego przy słupie ogłoszeniowym brodacza tuż za uchem wywołał momentalną kaskadę skojarzeń.

— Tylko bez wygłupów, bo się pan jeszcze pokaleczy — sapnął, wsuwając mi pod brodę nóż. Szeroka klinga parzyła lodowato.

Tyczkowaty podszedł bliżej.

— Co pan robił z diabłem? — zapytał, patrząc z góry przez okrągłe szkła.

— Nic! — Metal natychmiast naparł na grdykę. — To znaczy wódkę piliśmy. Nic nie powiedział, przysięgam! Od rzeczy plótł...

— Podpisał pan?

— Co znowu?

— Cyrograf. Oj, kłamca z pana równie marny, co wróżbita. — Pokręcił głową, wyciągając rękę. — Proszę pokazać.

— Nie mam! Niczego nie podpisywałem...

— Gieniu, urżnij panu kawałek ucha z łaski swojej, to może zmieni ton.

— Nie, stop! Dobra, pokażę...

— Mimo wszystko, w ramach nauczki...

— Pokazuję przecież! — Już rozpinałem płaszcz, pokracznie, w kamertonowym rozdygotaniu rąk mocując się z rzędem kołkowych guzików. Nóż pozostał na swym miejscu, przyklejony do podbródka.

— Powoli...

Sięgnąłem pod połę, w wewnętrznej kieszeni namacując wysłużonego pięciostrzałowca. Wystarczyło odbezpieczyć, oprzeć palec wskazujący na zimnym jęzorze cyngla, kciukiem odciągnąć kurek. Wypaliłem na chybił trafił, w tył, przez płaszcz. Zachwiało mną, a szarpnięte w nagłym spazmie ostrze cięło skórę, po czym upadło na ziemię, pozostawiając po sobie linię szczypiącego bólu. Huk wystrzału nie zdążył na dobre przebrzmieć, gdy palnąłem ponownie, tym razem przed siebie, mierząc oburącz. Tyczkowaty padł w śnieg bez tchu, bez ruchu, wygięty jak precel. Spojrzałem za siebie. Z rozdziawionych ust brodacza sączyła się strużka krwi, niemalże czarna w półmroku ulicznym.

Oparty o ścianę próbowałem opanować oddech, powstrzymując odruch wymiotny. Dotknąłem szyi — ciepła wilgoć oblepiła palce.

— Zagoi się, nie bój pan!

Wciąż kopcił fajkę. Kucnął przy pierwszym trupie, obejrzał, kopytem trącił drugiego.

— Pięknie żeś się pan z nimi rozprawił! Tylko płaszcza szkoda, paskudna ta dziura... — Podniósł upuszczony przeze mnie rewolwer. — Łazili za mną i łazili, mówię panu, co za skaranie! Ech, ale podpis jest podpis...

Zaskrzypiały zawiasy okiennic, gdzieś nieopodal ujadał pies.

— No, czas na mnie. Swoją drogą, też pan lepiej wiej. Jak się Lipski dowie, żeś mu pan zbirów ubił, to nie zmiłuje, on nie z tych!

Oddał mi broń.

— A gdyby jednak zmienił pan zdanie...

— Precz — wycedziłem, zaciskając dłoń na rękojeści, ciężkiej i przyjemnie chłodnej.

Czekała mnie długa droga powrotna. Przed odbiciem w boczną alejkę obejrzałem się jeszcze, lecz diabła zdążył już połknąć mrok. Nad śnieżnobiałym krajobrazem, w dymie kominów, w światłach miejskich wirowały atramentowe okruchy ciemności. Padała noc.

Autor o sobie:

Psiarz i pisarz amator. Kocha fantastykę, nawet tę nieco brzydką i pesymistyczną. Pisuje głównie opowiadania (często krótkie), bo, parafrazując pewien film, "Państwo wybaczą, ale spieszę się, bo, k..., córka."

Michał Rybiński

Dzieci bez opieki…

— Ale burdel — westchnął skrzat, spoglądając na horyzont. Takich fajerwerków świat jeszcze nie oglądał i nie miał oglądać już nigdy więcej. — Prędko! Do dębu! — krzyknął w kierunku długiej kolumny maleńkich cieni, mozolnie brnących między drzewami. — Do świtu będzie po wszystkim!

— Prędko! Prędko! — niosło się między krasnoludkami trwożliwe zawołanie. Kilka tuzinów skrzatów przyspieszyło kroku, kierując się w głąb jednego z ostatnich lasów.

Za nimi grzyby i blaski atomowych wybuchów wypluwały w nocne niebo wszelkie możliwe złe duchy i demony, powstałe z dusz gwałtownie zmarłych ludzi.

Księżyc wspinał się powoli na szczyt nieba, gdy dotarli nad brzeg strumienia. W ciemności coś plusnęło głośno nieopodal, coś sporego i niewidocznego. Krasnale zbiły się w kupę, w srebrnym świetle miesiąca błysnęły noże ze stalowych okrawków, rozjarzyły się ochronne runy na kubraczkach. W migotliwym blasku magii dostrzegli paskudną ropuchę z niezwykłymi, półokrągłymi uszami i świńskim, zakończonym ostrym kolcem, ogonem.

— Dokąd to, złydnie!? — Od nieprzyjemnego rechotu demona cierpła skóra.

Przed grupę wysunął się skrzat z siwą brodą.

— My nie złydnie, ćmuchu ropuchu. My skrzaty.

— Lenie śmierdzące! — Ropucha rozwarła szeroko najeżoną ostrymi jak igiełki zębami paszczę. — Precz do domostw! Las nie wasz!

Stary krasnal wpatrywał się, niewzruszony, w zagradzającego grupie drogę wodnego demona. Gdy ćmuch, bijąc ogonem, sprężył się do skoku, karzełek uniósł ręce w uspokajającym geście.

— Nie ma już domostw — powiedział cicho, a las na chwilę umilkł, uważnie słuchając. — Jest tylko śmierć, dym i pożoga. Idziemy do dębu, po prośbie. Niedługo wiatr przyniesie chore latawce, deszcze płanetników będą zatrute, nowe, niewidzialne demony pożrą wszystko, co zostało jeszcze żywe.

Ćmuch zastrzygł uchem i zamknął paszczę.

— Mój strumień też? — wychrypiał po chwili.

— Wszystko — odparł krasnal.

— To... dlaczego do dębu? On też umrze.

— Bo mamy plan. My chcemy żyć.

Ropuch-demon oblizał wargi rozdwojonym językiem. Skóra między oczyma zmarszczyła się gwałtownie.

— A ja?

Krasnal pogładził się po brodzie, chrząknął.

— No nie wiem... Borowy może się nie zgodzić...

Ćmuch kłapnął paszczą, obnażając zęby.

— Chociaż jest sposób — dodał szybko skrzat. — Mieszko! Borek! Chodźcie tu z naparstkiem! Widzisz — zwrócił się do demona — możemy wziąć trochę żywej wody ze strumienia, póki nie jest zatruta. I wtedy mógłbyś w niej się ukryć. On nie musi wiedzieć, a taki strach na leniuchów na pewno się przyda. Przed nami wiele pracy.

Ropuch chwilę rozważał propozycję.

— Będę na waszej łasce i niełasce?

Krasnoludek wzruszył ramionami. Ćmuch sapnął głośno, poruszył się niespokojnie, ale w końcu wyrechotał:

— Zgoda. Wy mnie, ja wam. Możecie przejść, tam o, jest bród bezpieczny.

Skrzaty sprawnie uformowały kolumnę. Mieszko i Borek nabrali wody do naparstka, ropuch zarechotał i rozwiał się w powietrzu jak dym. W naczynku zabulgotało, pyknęło, cuchnący obłok buchnął do góry. Stary krasnal dał znak, by ruszać.

Szli przez nocny, zimowy las. Brak śniegu sprawiał, że w poszyciu panował mrok gęsty jak smoła. Musieli przyświecać sobie małymi zaklęciami, szeptanymi co jakiś czas. Niektóre skrzaty dźwigały większe paczki czwórkami i ósemkami, posapując ze zmęczenia i potykając się co rusz. Wszyscy jednak parli nieprzerwanie do przodu.

Nagle jakiś cień przemknął bezszelestnie nad krasnalami, przesłaniając na moment gwiazdy. Skrzaty sprawnie odłożyły pakunki i znów sięgnęły po broń, formując ciasny okrąg. Na niskiej gałęzi drzewa przed nimi przysiadł skrzydlaty cień. Pohukiwał szyderczo, aż w końcu zachichotał:

— Marny to ostatni posiłek... Krasnale, hu-hu!

— Strzyga! — stęknął któryś malec z przerażeniem.

Cień spłynął na ziemię, nieopodal grupy. Nieduża sowa otworzyła dziób najeżony dwoma rzędami zębów.

— Zjeść czy nie zjeść, u-hu?

— My mali, nie najesz się...

— Ludzi już nie ma, u-hu-hu, co będę jadła? — Sowa rozpostarła skrzydła i uderzyła dziobem, podrzucając jednego ze skrzatów w powietrze. Nieszczęśnik zawył ze strachu. Strzyga w ptasiej postaci podskoczyła i złapała go w locie. Chrzęst miażdżonych kosteczek uciął krzyk krasnala.

Tego było za dużo. Posypały się klątwy przygważdżające potwora do ziemi. Najeżona małymi ostrzami gromada krasnoludków oblazła leżącego demona, dźgając i tnąc. Strzyga szarpała pazurami i dziobała zapamiętale, co rusz rozrywając któregoś, pióra wirowały w powietrzu, czarna jucha tryskała z setek ran. Wreszcie sowa znieruchomiała, rzężąc ciężko. Jedynym ocalałym okiem łypnęła na starego krasnala.

–– Mogłam się najeść... ostatni raz... A wy tak... Nie ma dokąd... Nie ma już nic…

— Ależ jest! — syknął, rozzłoszczony, omiatając spojrzeniem poległych pobratymców. Prawie dwie dziesiątki. — Jest! Ale ty, idąc na niechybną śmierć, musiałaś naszych zabrać! Obyś zdychała długo, jednoduszna suko!

Nie mieli czasu pogrzebać zmarłych jak należy. Jeśli chcieli uniknąć zagłady, musieli się spieszyć. Za nimi apokalipsa dała już znak do wyścigu, w którym mogły zwyciężyć tylko szczury lub karaluchy.

Tej nocy obrodziło w cuda: cudem uniknęli zauważenia przez hordę radioaktywnych zmor, cudem też wykaraskali się z łap wyjątkowo złośliwego licha, zdezorientowanego tym, że ludzie sami na siebie potrafili spuścić tyle nieszczęść bez jego udziału. Widmo wiecznego bezrobocia po wyginięciu dzieci Adama i Ewy stępiło czujność złego na tyle, by mali uchodźcy zdołali, za pomocą ostatniej garstki soli i kropli święconej wody, wymknąć się z klątwy-pułapki. Poszarpane, posępne, skrzaty dotarły w końcu do dębu. Borowy siedział pod drzewem, chmurny. Stary krasnal, nieco drżącym głosem, wyjawił swój plan i przedstawił prośbę.

— Myślisz, że oni będą lepsi? Mać ich przeklęta, oby się gnidy nie narodziły nigdy! — Leszy splunął ze złością. — Też sobie fajerwerki noworoczne urządzili, kurwie syny!

— Nie wiem. Ale wiem, że tu nie przeżyjemy. Zatruli Mokosz na dobre, kto wie czy nie na zawsze.

Borowy sposępniał. Lasu skrzatowym planem nie uratuje, bo starych drzew się nie przesadza, a więc i jemu śmierć pisana. Spojrzał w niebo. Miesiąc już dawno przeszedł swój zenit i chylił się ku zachodowi. Czasu było mało.

— Tam... Będziemy mieli co robić... Musimy spróbować. — Głos starego krasnoludka zadrżał. — Co nam innego zostało?

Borowy spojrzał na niebo, skażone łuną bijącą od płonącego świata i zamknął oczy.

— Dzieci bez opieki dorosłych nie powinny bawić się fajerwerkami... — westchnął. A potem skinął głową i utkał zaklęcie, jakiego jeszcze nikt nigdy nie splatał. Krasnale otworzyły część pakunków, wywołując z nich małe duchy ognia, rarogi. W milczeniu uścisnęły sobie dłonie i weszły w leszy czar.

***

Załoga międzynarodowej stacji kosmicznej w ponurym milczeniu obserwowała rozbłyski na Ziemi. Świat na dole oszalał w tego sylwestra, jądrowe petardy błyskały pod chmurami. Jeszcze kilka godzin temu życzyli sobie nawzajem, by nowy rok okazał się lepszy od starego, a już jutro nie będą mieli dokąd wracać.

Zawyły alarmy, na radarze to pojawiały się, to znikały dziesiątki punkcików, zbliżających się od strony planety. Astronauci spojrzeli po sobie.

— A myślałem, że nie jesteśmy na liście celów... — powiedział Amerykanin.

Chinka lewitowała przy przyrządach.

— To nie pociski! — krzyknęła w końcu.

Pół godziny później, z rozdziawionymi ustami obracali w palcach osmolone żołędzie, z których wyszły niezwykłe, małe istotki w dziwacznych strojach i długich, szpiczastych czapkach. Ludziki krzątały się pracowicie, zapędzając ogniki do silników manewrowych stacji, wlewając wodę z naparstka do pokładowych zbiorników wody i formując kopiec dziwnie pachnącej ziemi w głównym module badawczym. Wtykały w niego różne nasiona.

Stary skrzat, z długą białą brodą, cierpliwie wyjaśniał plan, który nie mieścił się w żadnych naukowych kanonach. Miał za to inną zaletę: dawał nadzieję.

— Ta ziemia i te nasiona są zaklęte — klarował krasnoludek — i wydadzą plon wszędzie. Nawet w kosmosie. Lecimy na Księżyc, rarogi dadzą silnikom moc, zresztą sami widzieliście: wyniosły nas aż tu. Wasza zgoda wprawdzie mi niepotrzebna, ale chciałbym, żebyście pomogli z własnej woli. No i będziecie mogli napisać tę bajkę o rajskim ogrodzie od nowa. To jak?

Astronauci spojrzeli po sobie badawczo. Wymuszona przyszłość nie wydawała się wcale gorsza od powolnej śmierci na orbicie, więc pokiwali zgodnie głowami, niczym dzieci.

— Statystycznie rzecz biorąc, aranżowane małżeństwa są trwalsze i szczęśliwsze... — Amerykanin uśmiechnął się krzywo. Chinka westchnęła i przewróciła oczami. Skrzat wyszczerzył się radośnie, zatarł dłonie i huknął:

— No, to do roboty! Pamiętajcie, nie będziemy za was sprzątać ani was niańczyć. Musicie dorosnąć. A, zapomniałbym... Szczęśliwego Nowego Roku!

Autor o sobie:

Publikował w „Fantastyce wydaniu specjalnym”, „Śląskich fantazjach” i na Szortalu. Tłumaczy powieści i opowiadania — w tym dla „Nowej Fantastyki” i „Creatio Fantastica”. W czasie wolnym udziela się też w Encyklopedii Fantastyki i Smokopolitanie oraz grywa w gry planszowe.

Piotr Zawada

Pokuta

Wszyscy pracujący na taśmie zerkali nerwowo na przechodzące bestie. Rogi, kopyta, buchająca z nozdrzy para, cieknąca ślina i lśniące czerwienią oczy. Ciągnięty przez potwory wóz skrzypiał i pojękiwał, w oczywisty sposób oczekując naprawy. Odwróciłem wzrok, ale nie potrafiłem powstrzymywać się przed ukradkowym zerkaniem. Stwory prychały i dyszały ciężko, co wywoływało gęsią skórkę na naszych cielesnych powłokach, nawet w czyśćcu. Choć bestie same znajdowały się na granicy wytrzymałości, to jednak nigdy nie padały, a tylko wykańczały kolejnych przewoźników. Nikt nie wie, ilu dokładnie. Każdy, kto próbował ich zliczyć, tracił w końcu rachubę. W pewnej chwili pochwyciłem spojrzenie jednego ze stworów, od czego włosy zjeżyły mi się na karku. Nie potrzebowałem teraz zbawienia, a niewidzialności.

Tak naprawdę mało kto znał cel ich podróży, jej długość, kierunek; jako obsługujący taśmę wiedzieliśmy tylko tyle, ile widzieliśmy na własne oczy — to znaczy same skutki. Nie pamiętaliśmy z ziemskiego życia wszystkiego, a jedynie epizody. Krążącym wokół plotkom nie można przecież było wierzyć.

— Wiesz, co to oznacza — mruknął John. Nie miał pojęcia, jak długo już tu się znajduje. Czas w czyśćcu płynął zupełnie inaczej, a często miało się wrażenie, jak gdyby kompletnie zmieniał rytm. — Niedługo zostanie wybrany kolejny przewoźnik.

Zadrżałem. Moje szanse były małe, jako że nie brak tu tych, którzy zbłądzili. W końcu istnieli, odkąd tylko powstała ludzkość.

***

— James!

Zdjęty strachem podniosłem wzrok.

Stał nade mną jeden z urzędników, od których roiło się w czyśćcu. Głowę zwieńczoną miał typowym dla kasjerów daszkiem, a gdzieś za zsuniętymi na nos okularami widniały małe oczka. Najbardziej przeraził mnie trzymany przez niego formularz. Urzędnik obdarzył dokument zmęczonym, beznamiętnym spojrzeniem.

— Schodzi pan z taśmy — zawyrokował. Gdybym nie wiedział, jak funkcjonuje to miejsce, odsapnąłbym z ulgą. Bez wątpienia ziemska biurokracja nie dorównywała czyśćcowej ani skalą, ani stopniem zaawansowania.

— Zgodnie z artykułem siedemdziesiąt jeden, paragraf czterdzieści dziewięć kropka jeden C, niniejszym prawie wyrobił pan normę adekwatną do grzechów popełnionych podczas ziemskiego życia.

„Prawie”. Nic nie odpowiedziałem.

— Zostało już tylko jedno.

Spuściłem wzrok. W jakiś sposób wiedziałem, dokąd to wszystko zmierza.

— Nie — wyrzekłem bezgłośnie. Nie byłem w stanie zrobić nic więcej. Czułem, jak czyśćcowe moce związują moją wolę. Urzędnik odchrząknął uprzejmie i poprawił okulary. W jego głosie nie było złości ani gniewu — jedynie podsycone chęcią sumiennego wykonywania obowiązków znużenie.

— Takie przepisy — rzucił i wzruszył ramionami.

Pokiwałem głową. A więc czekała mnie ostateczna pokuta.

***

Byłem pełny i ociężały. Po zaaplikowanej mi tuczącej diecie w końcu uznano, że oto jestem gotów.

Bestie podeszły do mnie, ciągnąc naprawiony już wóz. Tym razem nie wzbudzały takiego strachu, jak uprzednio, począwszy od zapachu (mieszanki piżma, wody różanej i mokrego futra), poprzez zdobiące im głowy kuriozalne rogi, a na dziwacznie i obco brzmiących imionach kończąc. Imionach, których nikt nigdy na głos nie wymawiał. Instynktownie wyczuwałem w nich pradawne, iskrzące magią moce, starsze od wszystkiego, co znałem.

Usłyszałem własny głos, choć nie miałem wpływu na wypowiadane przez siebie słowa:

— Ho, ho, ho.

Czekała mnie długa noc.

Grom i szkwał

Krzysztof Piasek

Marcas z bełtem w piersi. Arthorn zdany na łaskę Mathonwy. Morrończycy podstępnie zdobywający zamek w stolicy Wondettel i porwana księżniczka Azure, prawowita następczyni tronu. To był moment, w którym pozostawił nas Jacek Łukawski, pisząc ostatnie słowa pierwszego tomu trylogii Kraina Martwej Ziemi.

Przeglądając notatki zgromadzone w celu napisania niniejszej recenzji doszedłem do wniosku, że wygląda na to, iż będzie ona w dużej mierze recenzją porównawczą. Po prostu nie mogę się powstrzymać od zestawiania Krwi i stali, czyli pierwszego tomu cyklu z drugim: Gromem i szkwałem. Mam nadzieję, że nie będzie mi to poczytane za przewinę.

Kto jeszcze nie przeczytał debiutu Jacka Łukawskiego, ten i tak powinien rozpocząć przygodę z Krainą Martwej Ziemi od Krwi i stali. Przypominam, że jej recenzję, pióra Piotrka Dudka, można przeczytać w trzecim numerze magazynu „Silmaris”. Zapraszam!

Nie będę rozpisywał się nad tym, że trylogię należy zaliczyć do gatunku fantasy, że Autor garściami czerpie z literatury oraz z wierzeń, i że od czasu do czasu puszcza oko do czytelnika, z humorem wykorzystując znane motywy. To wszystko zostało już powiedziane w wielu recenzjach pierwszego tomu i bezsprzecznie pozostaje prawdą w odniesieniu do drugiego.

Czy coś zatem wyróżnia Grom i szkwał? Czy też jest to po prostu kontynuacja? Otóż kilka kwestii, w mojej ocenie, uległo zmianie. Na lepsze! Zacznę od tego, że Jacek Łukawski osiągnął wyższy stopień wtajemniczenia, jeśli chodzi o techniczną stronę rzemiosła pisarskiego. Nie oznacza to, że wcześniej był z tym problem. Mało tego, zważywszy, że Krew i stal było debiutem, trzeba przyznać, że próba wypadła okazale. Jednak progres jest znaczący i niesie ze sobą konsekwencje. Pierwszą są lepsze sceny walki, dynamiczne, plastyczne, czyta się je znakomicie. Zapewne ma na to wpływ również fakt, że w kręgu zainteresowań Jacka Łukawskiego są stare militaria, co znajduje odzwierciedlenie w książkach w postaci szczegółów i smaczków, które są wartością dodaną do lektury. Drugą kwestią jest pewność siebie, jakiej nabrał Autor. Dzięki temu drugi tom, w porównaniu z dość kameralnym pierwszym, jest powieścią o znacznie większym rozmachu. Akcja toczy się równolegle w wielu miejscach, kolejne wątki splatają się ze sobą, ukazując nie tylko losy wielu bohaterów, ale również to, jak namiętności, duma, żądza władzy kształtują historię i losy państw.

Dla mnie osobiście najciekawsze jest odkrywanie całego, jakże złożonego, świata po obu stronach Martwej Ziemi. A nawet, jak się okazuje, również ponad nią i pod nią. Kreację uniwersum Jacek Łukawski wykorzystał do ukazania dylematów i problemów aktualnych również dziś. Najbardziej w pamięć zapadła mi chyba scena, w której Garhard, namiestnik, głęboko przekonany, że nie ma innego wyjścia, decyduje o zniesieniu dekretu zakazującego stosowania magii. Robi to w świecie, w którym magia spowodowała niemalże globalną zagładę…

Niestety ideały są nieosiągalne. W przypadku Gromu i szkwału za rozmach opowieści przyszło zapłacić w innych aspektach. O ile w pierwszym tomie jasne było, że Arthorn jest główną postacią i łatwo było o zbudowanie więzi z czytelnikiem, o tyle w drugim o tę relację jest trudniej. Niby Arthorn nadal jest wiodącym bohaterem, ale oprócz niego... O, nie, więcej nie napiszę w tym temacie, bo właśnie zapachniało paskudnym spoilerem. Niech każdy sam się przekona. I jeszcze jedna kwestia. Grom i szkwał ma czterysta stron, a ja odniosłem wrażenie, że Autor uzbierał materiału gdzieś na sześćset. To przekonanie wypłynęło z faktu, że od pewnego momentu, w mojej ocenie, w akcji pojawiły się skróty. O zdarzeniach, które normalnie były prezentowane na kilku stronach, zacząłem dowiadywać się z kilkuzdaniowych relacji. Wygląda więc na to, że nieco ucierpiała kompozycja.

Dwa tomy trylogii o Krainie Martwej Ziemi za nami. Oba znalazłem jako świetną rozrywkę i oba obiecują, że warto czekać na wielki finał. Mam nadzieję, że Jacek Łukawski utrzyma tempo i poziom, i że za rok o tej porze będę już wiedział jaki los stał się udziałem Arthorna, Marcasa i innych postaci z kart powieści.

Tytuł: GROM I SZKWAŁ

Autor: Jacek Łukawski

Wydawnictwo: SQN

Data wydania: 1 marca 2017

ISBN: 9788379247639

Liczba stron: 396

Gatunek: fantasy

Sekrety w sekretach.

Szyfry w szyfrach

Anna Szumacher

„Przeglądaj prywatne notatki mistrza swego. Znajdź recepturę zapisaną sekretnym kodem swojego mistrza, rozszyfruj ją. Następnie ukradnij potrzebne składniki z zapasów mistrza. Na koniec — i to jest najważniejszy z kroków — pójdź do najlepszego przyjaciela, chłopaka z porządnym charakterem i kiepskim osądem podobnym twojemu — i wymów te słowa: »Zbudujmy armatę«”.

Nie wiedziałam prawie nic o książce, którą przyjdzie mi recenzować, dopóki nie otworzyłam koperty z przesyłką. W „prawie” zamyka się informacja, że „Klucz Blackthorna” jest powieścią dla młodzieży. Po odpakowaniu książki pierwsze wrażenia można skwitować zdaniami: „O, jaka fajna okładka. Czyżby coś o alchemikach?”. Notka na tylnej okładce rozwiała moje wątpliwości. Tak, to jest książka o alchemikach! Ba, o prawdziwych alchemikach. Dokładniej rzecz ujmując, o siedemnastowiecznych aptekarzach z Londynu.

Kevin Sands zabiera nas do Londynu, Anno Domini 1665. Miasto i kryjące się w jego murach tajemnice poznajemy dzięki Christopherowi Rowe’owi, czternastoletniemu sierocie i adeptowi aptekarstwa. Jego mistrz, Benedict Blackthorn, utalentowany wynalazca i naukowiec oraz prawdopodobnie święty za życia, robi wszystko, by Christopher czuł się u niego jak w domu i jednocześnie stał się aptekarzem na tyle dobrym, by nie tylko pomagać, ale przede wszystkim nie szkodzić. Ich dni upływają sielsko i spokojnie, poza tymi momentami, gdy młody Rowe postanawia sprawdzić, jaką moc ma proch strzelniczy. Albo robi coś równie niebezpiecznego. To typowe sytuacje w stylu: „Nie rób tego w domu”, zwłaszcza kiedy dom jest pełen podejrzanych proszków i potencjalnie zabójczych mieszanek.

Jednak pewnego dnia wydarza się coś, co na zawsze zmieni życie mistrza i jego adepta. W Londynie zaczyna grasować zabójca, działający z ramienia legendarnej organizacji znanej pod nazwą Kultu Archanioła. Morduje aptekarzy i członków ich Gildii. Nie wiadomo, co jest jego celem, jednak ofiary noszą ślady tortur. Sprawą interesuje się nawet król Karol II, wysyłając do rozwikłania sprawy strażników królewskich. A Christopher, jak można się domyślić, znajdzie się w samym środku potężnej intrygi polityczno-społecznej. Tak poważnej, że może stracić wszystko: swojego mistrza, dom, a nawet życie.

Christopher Rowe nie jest jedynym kluczowym bohaterem tej powieści. Oczywiście, jego mistrz, przyjaciel, członkowie Gildii pozwalają toczyć się historii, jednak to Londyn odgrywa tu istotną rolę. Trudno powiedzieć, na ile wiernie Sands oddał historyczne realia Londynu — wymagałoby to sporego researchu — jednak duszna atmosfera wąskich zaułków, a przede wszystkim wpływające na życie współczesnych ludzi prawa społeczne, konwenanse i zwyczaje pozwalają zagłębić się w powieść bez reszty. Do tego dochodzi wyjątkowo lekki, pełen niewymuszonego humoru, styl pisarski Sandsa. Jego „Klucz Blackthorna” jest i powieścią przygodową, i kryminałem. Ma w sobie elementy powieści młodzieżowej i historycznej. Na dodatek można się z niej dowiedzieć wiele ciekawych rzeczy. Na przykład tego, jak mało skomplikowanym sposobem wytworzyć amoniak. Albo proch. Choć, serio, nie próbujcie tego w domu. Jeszcze mogłoby się wam spodobać.

„Klucz Blackthorna” jest powieściowym debiutem Sandsa i pierwszą książką tego autora na rynku polskim. I chyba warto wspomnieć, że to pierwszy tom serii. Drugi ukazał się już za granicą, natomiast trzeci ma zaplanowaną datę publikacji na wrzesień bieżącego roku. Z jednej strony byłoby fantastycznie, gdyby polski wydawca zdecydował się na przetłumaczenie całego cyklu, z drugiej... no właśnie, na tyle dobrze bawiłam się przy czytaniu pierwszej części, że nieco obawiam się syndromu drugiego tomu. Szczególnie, że „Klucz Blackthorna” można traktować zarówno jako zamkniętą historię, jak i wprowadzenie do kolejnych przygód młodego Rowe’a.

I już na sam koniec, pochwała dla wydawcy polskiego, że zdecydował się w dużym stopniu zachować oryginalny projekt okładki. Dobry wybór.

Tytuł: Klucz Blackthorna

Autor: Kevin Sands

Tłumacz: Aleksandra Stan

Wydawnictwo: Wilga

Data wydania: 15 lutego 2017

ISBN: 9788328042384

Liczba stron: 364

Gatunek: urban fantasy, historyczny, kryminał, young adult

Krzyżowiec — w oparach makabry

Krzysztof Piasek

Wziąłem do ręki Krzyżowca Grzegorza Wielgusa, ciesząc się — zgodnie z zapowiedziami wydawcy — na myśl o spotkaniu z powieścią historyczną, doprawioną elementami fantastycznymi. Rycerze, krucjaty, podróż przez pół średniowiecznej Europy. Rozsiadłem się wygodnie, otwarłem książkę i cofnąłem w czasie o blisko tysiąc lat.

Mój początkowy entuzjazm stygł z każdą przewracaną kartą. Autor zaprosił mnie do wymyślonego świata, mrocznego i nieprawdopodobnie wykoślawionego. Nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że niektóre dzieła Pietera Bruegla starszego czy Boscha mogłyby z powodzeniem ilustrować Krzyżowca. Nieraz sarkałem, że literatura popularna czy też filmy fabularne malują obraz średniowiecza, który ma tyle wspólnego z prawdą historyczną, co Czterej pancerni i pies z realiami II Wojny Światowej. Natomiast nie spodziewałem się, że kiedykolwiek przyjdzie mi stwierdzić, iż jakiś utwór przesadził w drugą stronę. A jednak, w mojej ocenie, Grzegorz Wielgus dokonał tego.

Tytułowy bohater powieści jest… bezimiennym nieumarłym. Wypalone, częściowo rozłożone ciało okryte zbroją i płaszczem z symbolem krzyża wędruje ku Jerozolimie. Nie budzi strachu ani zdziwienia. To nawet logiczne, zważywszy, z czym na co dzień mają do czynienia mieszkańcy opisywanych krain. Cały kontynent skażony jest wszechobecną czarną śmiercią. W opisach co rusz mowa o wrzodach, ropie, zgniliźnie. W tej sympatycznej scenerii pojawiają się przeróżne, ale zawsze paskudne i śmiercionośne stwory. A to ludzie wyżarci od środka przez grzyba, a to skrzyżowanie gigantycznego pająka ze skorpionem, a to sam diabeł wcielony. Kolejne spotkania nieuchronnie prowadzą do pojawienia się hektolitrów krwi, tudzież wnętrzności, ku zadowoleniu Bezimiennego, który wędruje, by walczyć.

Wędrówka jest motywem przewodnim utworu. W tym sensie Krzyżowiec jest klasyczną powieścią drogi: bohater zmierza do celu, jednocześnie przechodząc przemianę wewnętrzną. W tym przypadku sposób ukazania transformacji protagonisty nie przekonuje mnie. Pada o niej wiele słów, bohater snuje rozważania, z których wynika, że kolejne wydarzenia go zmieniają, ale po prawdzie ich wpływ na postawę Krzyżowca jawi mi się w wielu przypadkach, jako chciejstwo Autora.

Skoro już mowa o przemyśleniach Nieumarłego, to są niezwykle istotną częścią powieści. Krzyżowiec podróżuje od lokacji do lokacji, w których spotykają go przygody, a podczas wędrówki rozmyśla. Niestety, styl, w jakim Wielgus przedstawił te swoiste monologi, był dla mnie nużący. Choć uczciwie muszę przyznać, że w toku opowieści pojawiły się naprawdę błyskotliwe refleksje i odniesienia do naszej rzeczywistości.

Użyłem przed chwilą zwrotu lokacja, kojarzącego się z grami, szczególnie z RPG. To nie przypadek, podobna asocjacja towarzyszyła mi podczas lektury. O ile miejsca, w których rozgrywały się przygody rycerza i postaci w nich biorące udział, były starannie odmalowane, o tyle fragmenty, opowiadające, jak bohater przemierza setki mil, zostały potraktowane nieco gorzej. Pojawiają się tam nielogiczne zachowania Bezimiennego, dochodzi do wydarzeń, które nawet w przyjętej konwencji budziły moje wątpliwości, a w kilku miejscach miałem wrażenia, że przestrzeń skurczyła się, a wraz z nią odległości.

Koniec narzekania, czas na pozytywy. Dla mnie walory Krzyżowca związane są z elementami historycznymi. Nie mam wątpliwości, że Autor posiada rozległą wiedzę o okresie średniowiecza. Znajduje to odzwierciedlenie w opisie miast, obyczajów — nawet, gdy zostają zniekształcone przez fantastyczne potworności — czy też we fragmentach dotyczących postaci historycznych, które zagościły na kartach powieści. Wielgus sięga również do mitów i to z bardzo różnych kręgów kulturowych. Tak więc obok legend arturiańskich pojawia się bałkański Bukawacz, czy też Południca. Ilość smaczków i ciekawostek jest tak wielka, że paradoksalnie stało się to dla mnie problemem. Wiele tropów wymagało, abym poszerzył wiedzę, sięgając do źródeł. Nie mam nic przeciwko; bardzo lubię, gdy lektura kształci. Natomiast obawiam się, że po pierwsze nie zawsze byłem w stanie rozróżnić motywy zakorzenione w historii lub kulturze od tych wykreowanych w wyobraźni Autora. Po drugie, mimo najszczerszych chęci, nie zdołałbym doczytać wszystkiego, co powinienem, żeby zasypać transzeje mojej ignorancji. Ale i tak, przy okazji, sporo się dowiedziałem, chociażby dlaczego święty Krzysztof bywał przedstawiany z głową psa. Notabene, w Krzyżowcu, rzecz jasna, nie zabrakło również Kynokefalów.

Podsumowując, nie mogę poręczyć, że debiut Grzegorza Wielgusa jest lekturą do przeczytania na jednym wdechu. Nie mogę również zaświadczyć, że jest pozbawiony wad kompozycyjnych i technicznych. Ale mogę zapewnić, że jest powieścią pod wieloma względami nieszablonową. Myślę, że warto po nią sięgnąć, choćby po to, aby wyrobić sobie zdanie na jej temat, a może również, aby poszerzyć własne horyzonty.

Tytuł: Krzyżowiec

Autor: Grzegorz Wielgus

Wydawnictwo: Novae Res

Data wydania: Listopad 2016 r.

ISBN: 9788380833531

Liczba stron: 373

Horror z elementami powieści historycznej

To nie jest magia

Anna Szumacher

Nie, serio, to nie jest magia. Przechodzenie przez ściany, widzenie przyszłości, lewitacja to — powtarzam — nie jest magia. To czysta fizyka. Umiejętność możliwa dzięki zestawowi specjalistycznych, nadnaturalnych przedmiotów, stworzonych przez bogowie wiedzą kogo. Horacy, ja cię bardzo proszę, nie wysyłaj tej kanapki w dzień jutrzejszy. My tu mówimy o poważnych sprawach, no...

Wracając do książki, po moich ostatnich wyborach literackich dochodzę do wniosku, że z każdym rokiem młodnieję. Ot co, robię się zwyczajnie młodsza, piękniejsza i bardziej zdolna. To by tłumaczyło, dlaczego dosłownie wsiąkłam w „Strażników” Sandersa. Bo z jakiego innego powodu zarwałabym kilka kolejnych nocy, by czytać o kilkunastoletnim, nieco irytującym chłopcu oraz jego narwanej, pyskatej koleżance? Co? Bo książka jest tak diablo dobrze napisana? Bo Ted Sanders stworzył intrygujący, nowy świat, z gatunku tych, do których chciałoby się wejść? Bo fabuła jest pełna niedopowiedzeń, sekretów i tajemnic do odkrycia? I tak naprawdę im dalej się człowiek zagłębia w opowiadaną przez Sandersa historię, tym częściej się zastanawia, kto tak naprawdę jest zły i czy motywacje tych dobrych na pewno są takie czyste i wspaniałe? No tak, to też może być powód.

Głównym bohaterem serii „Strażników” jest dwunastoletni uczeń Horacy F. Andrews. Pewnego dnia, wracając autobusem do domu, spostrzega dziwny szyld, na którym napisane jest... Horacy F. Andrews. Taka rzecz potrafi zaintrygować każdego, a szczególnie dziecko. Wiadomo, że główny bohater wysiądzie, by sprawdzić, co się za tym kryje. Tajemniczy szyld zwabia Horacego w miejsce cudów i dziwów, a przede wszystkim w kierunku zupełnie nieznanego mu świata.

Wkrótce chłopiec staje się właścicielem tajemniczej szkatułki z przezroczystym, niebieskim dnem i zaczyna przyciągać do siebie wszystko, co nadnaturalne w okolicy. Między innymi Chloe, dziewczynę mniej więcej w jego wieku, której mocą — związaną z innym przedmiotem — jest umiejętność przechodzenia właściwie przez wszystko. Dziewczynę można uznać za przyjaciółkę Horacego, choć jest to znajomość dosyć wyboista i szorstka. Do sprzymierzeńców dwunastolatka da się również zaliczyć właścicieli magazynu przedmiotów dziwnych, pana Meistera i panią Hapsteade, którzy nic nie chcą mu wyjaśnić, a sterta sekretów, na której siedzą, jest porównywalna do smoczej góry złota. Z drugiej strony są Odszczepieńcy, niepokojąco wysokie, przeraźliwie chude, cuchnące siarką istoty. Ich jedynym celem wydaje się polowanie na przedmioty będące w posiadaniu Horacego i jemu podobnych.

Namnożyło się nam tych „wydaje się”, „podobno” i „prawdopodobnie”, ponieważ autor „Strażników”, Ted Sanders, nie ułatwia czytelnikom życia. Nie chce nic zdradzić z historii tajemniczych przedmiotów zwanych Tanu. Nie mówi za wiele o samych Strażnikach, których zadaniem jest gromadzenie i ukrywanie Tanu przed Odszczepieńcami. A za każdym razem, kiedy wyjdziemy wraz z Horacym lub Chloe z gabinetu pana Meistera, mamy ochotę czymś rzucić. Prawdopodobnie w pana Meistera, ponieważ stary, złośliwy dziad robi wszystko, by jeszcze bardziej zagmatwać i tak już pokręconą historię. Skutek jest jeden: dwie do trzech nieprzespanych nocy oraz automatyczne sięgnięcie po tom drugi z cyklu. Bo musimy, po prostu musimy się dowiedzieć, co było dalej! O czym już na następnej stronie...

Tytuł: Strażnicy. Szkatułka i ważka

Autor: Ted Sanders

Tłumacz: Janusz Maćczak

Wydawnictwo: Wilga

Data wydania: 13 stycznia 2016

ISBN: 9788328025349

Liczba stron: 480

Gatunek: fantasy, young adult

W poszukiwaniu brakującej części

Anna Szumacher

W pierwszym tomie „Strażników” poznaliśmy dwunastolatka o analitycznym umyśle, Horacego, który wpadł w sam środek świata, gdzie nauka i magia współgrają ze sobą. Tam poznał blaski i cienie miejsca znajdującego się tuż poza granicą ludzkiego pojmowania. Zaprzyjaźnił się z ludźmi posiadającymi umiejętności posługiwania się Tanu — tajemniczymi przyrządami, wykreowanymi przez Twórców. Przyrządami, których szalenie pragną przerażający Odszczepieńcy. Wydawałoby się, że drugi tom także powinien skupiać się na dalszych przygodach Horacego. Nic bardziej mylnego...

Tak jak sugerował podtytuł pierwszej części cyklu, fabuła książki „Szkatułka i Ważka” opowiadała o parze nastolatków dzierżących tytułowe Tan'ji, czyli Tanu związane z konkretnym Strażnikiem: Szkatułkę, przez którą widać przyszłość, i Ważkę, dzięki której można przechodzić przez wszelkie obiekty, tak w drugiej części głównymi bohaterami stają się osoby związane z tytułowymi Harfą i Winoroślą Kruków. A dokładniej: bohaterkami.

Najważniejsza w tej części jest Winorośl i jej właścicielka, April. Zdobyła swoje Tan'ji przypadkiem, na targu. Leżało wśród innych staroci i aż się prosiło, więc... no cóż, znalazło się w posiadaniu dziewczynki imieniem April. Nastolatka mieszka wraz ze starszym bratem na farmie wujka. Jest miła, sympatyczna i uwielbia przyrodę. A odkąd przy uchu dziewczynki pojawiła się nausznica zdobiona listkami winorośli, jej kontakt z otaczającym światem jeszcze się pogłębił. Choć coś jest nie tak. Winorośl sprawia wrażenie, że potrafiłaby zabrać April w zupełnie inny wymiar, w którym mogłaby nie tylko intuicyjnie rozumieć zmiany wśród zwierząt, ale też czuć ich emocje. Czytać ich myśli. Widzieć to, co one. Psy, wiewiórki, szopy, kruki... wszystkie żyjące stworzenia. Jednak nie może. Winorośl jest zepsuta. Niepełna. Brakuje jej odłamanej części.

Wkrótce po znalezieniu przez April przynależnego jej Tan'ji zaczynają się nią interesować nadprzyrodzone istoty. Tak, Odszczepieńcy również wyczuwają, że Winorośl Kruków znowu działa i płacze głośno za swoim brakującym kawałkiem. Żałość nausznicy słyszy również pewna tajemnicza, czerwonowłosa kobieta, właścicielka innego magicznego przedmiotu, potężnej Harfy. Harfy, która nie posiada własnej specjalności, ale może zagłuszyć działanie innych Tanu i Tan'ji. Odciąć je od ich właścicieli. A nawet ich zabić, przez rozerwanie więzi między Tanu a ich Strażnikami.

April i czerwonowłosa, a także towarzyszący tej ostatniej chłopiec, wyruszają w szaloną podróż, by uciec przed podążającymi ich tropem Odszczepieńcami i jednocześnie znaleźć brakujący fragment Winorośli. Jedynie w ten sposób pozbędą się pościgu i sprawią, że nie tylko nausznica, ale i April staną się całkowitymi bytami. A gdzie może znajdować się reszta Winorośli? Cóż, co bystrzejsi czytelnicy pewnie już się domyślili. Pod czujnym okiem pana Meistera, w jego pilnie skrywanym magazynie. W którym już szkolą się znani z pierwszego tomu Horacy i Chloe.

Wszystkie elementy układanki powoli łączą się ze sobą, a jednocześnie pojawiają się coraz to nowe tajemnice do rozwikłania. Kim jest czerwonowłosa kobieta i dlaczego pomaga April? Czym dokładnie są harfy, bo tytułowa nie jest jedyną występującą w fabule „Strażników”? Na dodatek, pojawia się pewna plotka o Głównych Bramach. Bramach, mających znaczenie dla życia Odszczepieńców, Strażników i istnienia wszelkich Tanu. Krótko mówiąc, zakończenie drugiego tomu pozostawia nas w tej samej irytującej sytuacji, co końcówka tomu pierwszego. W niewiedzy i z całym workiem pytań. Tylko że z książki na książkę ten worek staje się coraz cięższy.

Tytuł: Strażnicy. Harfa i Winorośl Kruków

Autor: Ted Sanders

Tłumacz: Janusz Maćczak

Wydawnictwo: Wilga

Data wydania: luty 2017

ISBN: 9788328042391

Liczba stron: 700

Gatunek: fantasy, young adult

Przygoda tylko dla młodzieży

Tomasz Przyłucki

Piotr Patykiewicz do szerszego odbiorcy przebił się, mam wrażenie, dopiero po opublikowaniu swoich zimowych, postapokaliptycznych powieści. Były to książki swego rodzaju świeże, kreślące własne pejzaże gatunkowe — więc przez ich pryzmat spoglądałem na lekturę „Tajemnicy mroku”.

Najnowsza powieść Patykiewicza skierowana została do młodego czytelnika. Już od pierwszych stron zapoznajemy się z dwoma głównymi bohaterami, gimnazjalistami, których związało wydarzenie z lat dzieciństwa. Ich losy splatają się ponownie w trakcie szkolnej wycieczki do kopalni. Pomysł na fabułę jest pozornie prosty: w mroku czai się na chłopców — Bartka i Jarka — coś tajemniczego i przerażającego. Czai się i śledzi, zastawia pułapkę i wciąga, gdy obaj odłączają się od grupy i gubią w podziemiach. Warto wspomnieć, że Bartek i Jarek to chłopcy z całkowicie innych środowisk. Pierwszy zdaje się otyłym tchórzem, drugi to zaradny łobuziak skazany na kryminalną karierę. Wiele ich różni, jednak w mroku mogą liczyć wyłącznie na siebie...

Autor serwuje nam fabułę godną horroru, jednak młodzieżowy slang i gimnazjalne żarciki jedną linijką psują budowany plastycznymi opisami nastrój grozy i sprawiają, że dostajemy historię bardzo nierówną, grzebiącą w czeluściach kopalni całą atmosferę. Tak wygląda fabuła do połowy, natomiast dalej pojawia się to, czego od Patykiewicza oczekiwałem. Korzysta on z motywów ślepców, mitologizacji czy nawet — podobnie do swojej zimowej apokalipsy — opisuje sposoby przemieszczania się z miejsca na miejsce. Jak w poprzednich powieściach jest oryginalnie, a pomysły miejscami zachwycają, jednak... Grzechy autora się powielają. Bohaterowie niepoważnie podchodzą do tarapatów, w które wpadli. Opisy są plastyczne, przez ich lekturę się wręcz płynie — przynajmniej dopóki nie pojawiają się irytujące dialogi.

Żarty rozbijające horror, a do tego wręcz komiksowa nietykalność bohaterów i strywializowane pomysły — tak można streścić ton, w jakim napisana jest powieść.

Przed lekturą „Tajemnicy mroku” nabrałem apetytu, jednak po jej zakończeniu mam gorzki posmak w ustach. Świeże pomysły psują się w niedostosowanym do nich stylu, a nastawienie na młodzieżowego odbiorcę przez tworzenie powieści przygodowej jest marnotrawstwem materiału. I choć książkę czyta się dobrze, to jako dorosły czytelnik mogę dać jej jedynie przeciętne noty.

Tytuł: Tajemnica mroku

Autor: Piotr Patykiewicz

Wydawnictwo: Wilga

Data wydania: 30 marca 2017

ISBN: 9788328038349

Liczba stron: 320

Gatunek: literatura młodzieżowa, horror, fantastyka

Eva, Teva i więcej Tev

Anna Szumacher

„Eva, Teva i więcej Tev” Kathryn Evans jest przykładem na to, jak dobrze zaprezentować książkę. Po pierwsze: intrygujący — przynajmniej dla mnie — tytuł. Tłumaczowi, Michałowi Zacharzewskiemu, należą się brawa za zastąpienie oryginalnego tytułu „More of Me” czymś przyciągającym uwagę, wpadającym w oko. Serio, ten angielski kojarzy mi się wyłącznie z poradnikami w rodzaju: Jak dobrze poczuć się z nadwagą...

Druga sprawa to zapowiedź wydawnicza, brzmiąca: „Życie Tevy pozornie wygląda normalnie: szkoła, przyjaciele, chłopak. Ale w domu dziewczyna kryje niesamowitą tajemnicę. Jedenaście innych Tev... Raz w roku Teva rozdziela się na dwie osoby. Jej każda młodsza wersja pozostaje uwięziona w pułapce swojego wieku i domu”. Prawdę mówiąc, te trzy linijki mnie kupiły. W tym momencie już wiedziałam, że chcę przeczytać tę książkę. No i na koniec, jeśli chodzi o pierwsze wrażenie, książka Kathryn Evans ma całkiem niezłą okładkę. A widziałam ostatnio kilka naprawdę, naprawdę brzydkich. Tak okropnych, że należałoby je owinąć papierem gazetowym, by nie było wstyd.

Wróćmy jednak do Tevy. Poznajemy ją w momencie narodzin. Kolejnych narodzin, bo właśnie wydostała się z ciała panikującej i protestującej Piętnastki, czyli Tevy numer piętnaście. Szesnastka od jutra przejmie całe życie swojej poprzedniczki: ubrania, plan lekcji, najlepszą przyjaciółkę i chłopaka. Natomiast poprzednia wersja już nigdy nie wyjdzie z domu.

Najnowsza Teva, nasza główna bohaterka, nie różni się fizycznie od swojej poprzedniczki, w końcu jest tylko dzień starsza od niej, ale ma własną, nową świadomość i tylko ogólny zarys najważniejszych wspomnień z żyć poprzednich piętnastu Tev. No, trzynastu, bo jej najmłodsza wersja, oryginalna Eva ma lat trzy i zasuwa gdzieś po domu z lalkami w łapkach. A rok od rozdzielenia z Piętnastką, w kolejne urodziny, „nasza” Teva zostanie uwięziona w domu, a odłączy się od niej Siedemnastka. Chyba, że uda się jakoś powstrzymać ten koszmar. Główna bohaterka nie jest zresztą jedyną osobą, nie chcącą się podporządkować nowej sytuacji; Piętnastka nie zamierza siedzieć grzecznie w domu i będzie walczyć o swoje stare życie. Nawet, jeśli będzie się to wiązało z ujawnieniem ich sekretu i wyjściem w świat jako gromada dziwolągów, które trzeba zamknąć w jakiejś tajnej placówce badawczej.

Z dużą ciekawością podchodziłam do czytania „Evy, Tevy i więcej Tev”. Przede wszystkim dlatego, że zaintrygował mnie sam pomysł na książkę, ale im bardziej zagłębiałam się w fabułę, tym ważniejsze okazywało się pytanie: czy autorka udźwignie tak trudny, ciężki i skomplikowany pomysł, czy też polegnie na ostatniej prostej, decydując się na przesłodzony, nierealny finał? Cóż, nie mogę zdradzić jak kończy się ta historia, powiem jednak, że byłam daleka od rwania włosów z głowy. Korzystając z tego, czym mogła operować, Kathryn Evans całkiem nieźle poradziła sobie z problemami fabularnymi, choć w niektórych momentach poszła na łatwiznę i można mieć wątpliwości, czy w świecie realnym pewne działania i ich skutki obroniłyby się logicznie. Koniec końców to jednak dobrze napisana powieść dla młodzieży, poruszająca zdecydowanie ważniejsze tematy niż wybór eyelinera.

Tytuł: Eva, Teva i więcej Tev

Autor: Kathryn Evans

Tłumacz: Michał Zacharzewski

Wydawnictwo: Ya!

Data wydania: 15 lutego 2017

ISBN: 9788328037021

Liczba stron: 356

Gatunek: dramat, young adult, realizm magiczny

Księżyc na miarę naszych możliwości

Justyna Lech

Oniryczne, a jednocześnie mocno osadzone w historii „Puste Niebo” to jedna z książek zagadek, które trzeba rozwiązywać powoli. Ciesząc się pięknym językiem i interesującą fabułą, można tu odnaleźć wiele odniesień do literatury, historii oraz folkloru, a jednocześnie kilka prawd o świecie i — a może przede wszystkim — o człowieku. Dobra literatura to przecież taka, do której nie ma jednego klucza interpretacyjnego.

Wydana we wrześniu 2016 roku powieść od razu wzbudziła zainteresowanie publiczności — Radek Rak dał się bowiem poznać jako autor tekstów nie wpisujących się w główny nurt fantastyki, poetyckich i baśniowych. Balansujące na granicy jawy i snu „Puste Niebo” nie jest tu wyjątkiem. Bogactwo kontekstów i umieszczenie akcji w mieście, które — choć posiada interesującą historię i kulturę — nie było dotąd zbytnio eksploatowane literacko, sprawia, że nowa książka autora „Kocham cię, Lilith” od początku miała szansę przebić się do szerszego grona czytelników, nie tylko miłośników fantastyki.

Opowieść traktuje o wiejskim chłopaku Tołpim, który łowiąc ryby w Bugu, przypadkowo złapał księżyc, a następnie musiał walczyć o niego z diabłem i próbując uchronić skarb, potłukł cenne znalezisko. Jest to wyłącznie z pozoru stylizowana na przedwojenną, lokalną legendę gawęda — im bardziej zagłębiamy się w tekst, tym więcej pojawia się wątków. Podróżując do Lublina, by odnaleźć człowieka potrafiącego wytopić nowy księżyc, Tołpi wejdzie nie tylko w środek konfliktu o kosmicznym wymiarze. Znajdzie się także w centrum fizycznej i symbolicznej walki o zaatakowany przez komunistów Lublin.

Rzucają się w oczy liczne nawiązania do literatury — już na początku swojej drogi Tołpi spotyka tajemniczą, trzęsącą Lublinem Madame. Postać ta wprost przywołuje bohaterkę „Czarodziejskiej góry” Tomasza Manna. Scena, w której kobieta karmi Tołpiego ptasim mleczkiem natychmiast przywodzi na myśl pierwszą część „Opowieści z Narnii” i jednocześnie „Królową Śniegu”, a to dopiero początek intertekstualnych gier. Te nawiązania bywają jednak wadą „Pustego nieba” — momentami wydaje się, że autor przywołuje literackie konteksty dla zabawy, bez widocznej funkcji dla fabuły. Co więcej, niestety czuje się w obowiązku wyjaśniać je czytelnikowi: bogactwo pierwowzorów Madame zostaje w pewnym momencie wyłożone wprost, używając „miejskich plotek” („niektórzy mówili, że…”), co nieco spłaszcza tajemniczy i symboliczny wymiar tej postaci.

Swoje miejsce w powieści ma lokalny folklor, czego najbardziej widocznym dowodem jest przywołanie legendy o ojcu Ruszelu — dominikaninie i doktorze teologii. Po śmierci zakonnika jego duch miał powrócić do kościoła, by grać na organach i spacerować po korytarzach klasztoru... Według legendy Ruszel bronił też świątyni przed rosyjskimi żołnierzami, którzy w II połowie XIX wieku zajęli klasztor. Postać ta została w „Pustym niebie” twórczo wykorzystana — ojciec Ruszel staje się kimś w rodzaju stróża Starego Miasta. Przywołując siły wyższe, dominikanin tworzy niewidzialną barierę, która oddziela ten obszar od „profanicznego” terenu zajętego przez komunistów i demony, a przy okazji daje rozgrzeszenie zastępowi upadłych aniołów.

Rak nawiązuje także do wielkiej tradycji — na literacki język przekłada fascynację miastem, czyniąc z Lublina osobnego, ważnego bohatera. I jest to w pewnym sensie Lublin utracony, bo choć miejsce to widnieje na mapie Polski, to autor „Pustego nieba” pisze o mieście, istniejącym na początku XX wieku i o wydarzeniach — choć przepuszczonych przez fantastyczny filtr — które zmieniły jego oblicze. Podpis pod mapą na wewnętrznej stronie okładki głosi: „Lublin, którego nie ma” i nie sposób oprzeć się wrażeniu, że nie chodzi tu — a przynajmniej nie wyłącznie — o historyczną przeszłość. Kreując fantastyczne miasto, Rak pokusił się o coś więcej — o na wpół oniryczne przypomnienie obrazu rzeczywistości, który nigdy nie powróci. W tej wizji świat kończy się na Bugu, zza którego wstaje księżyc. I choć wiele elementów tego wyobrażenia to wytwory niesamowitej fantazji autora, efektem jest wpisanie Lublina i całej ziemi lubelskiej w czas mityczny. Zaś częściowo wykreowana topografia miasta z labiryntem magicznych, podziemnych korytarzy staje się polem bitwy nie tylko sił dobra ze złem, ale i sacrum z profanum.

W tym kontekście „Puste niebo” wydaje się być także opowieścią o wyjściu z mitu — o historii wdzierającej się do baśniowej, istniejącej w powtarzalnym czasie rzeczywistości. Motyw pustego nieba — nieba bez księżyca, w naszej kulturze będącego symbolem cykliczności, doskonale koresponduje z wątkiem komunistów, dość niespodziewanie wdzierających się do fantastycznej opowieści o rozbiciu miesiąca przez wiejskiego chłopaka i rabinie, który podpisał pakt z demonem.

Nie można jednak powiedzieć, że książka Raka jest wyłącznie o Lublinie, choć piękne opisy tajemnic miasta — tych realnych i tych magicznych — wciągają nie mniej niż sama fabuła. Na uwagę zasługuje sam bohater opowieści, nie grzeszący inteligencją, nieobyty, nie posiadający wielkiej odwagi, a w niektórych momentach opowieści wręcz odpychający. Mimo swoich wad Tołpi, mimowolny sprawca katastrofy o kosmicznym wymiarze, pozostaje najważniejszą postacią książki. O tyle dziwną, że choć śledzimy jej losy i nawet do pewnego stopnia kibicujemy, to trudno ją nazwać bohaterem pozytywnym.

Można uznać, że „Puste niebo” to opowieść o dojrzewaniu — Tołpi, odbity w krzywym zwierciadle „bohater o tysiącu twarzy” ze słynnej pracy Josepha Campbella, w trakcie swojej podróży przeżywa przemianę. Bohater, który tak jak miasto Lublin i pozbawiony księżyca Kosmos, znajduje się w kryzysowym momencie, pod koniec opowieści jest kimś zupełnie innym niż na jej początku. I choć zakończenie jest dość zaskakujące to Tołpi-chłopiec, kuszony przez piękną panią Madame ptasim mleczkiem i Tołpi-prawie-mężczyzna, nęcony przez boginię i archetyp kobiecości czymś zgoła innym, to bardzo różne warianty tej samej postaci. Rak do pokazania dojrzewania bohatera często używa zresztą erotyki, opisanej poetycko, ale także odkrywającej zaskakujące piękno w zwyczajności. Warto jednak zauważyć, że ową erotyką autor nieco czytelnika zwodzi. Ostatecznie nie inicjacja seksualna będzie pełnić najważniejszą rolę w procesie dojrzewania bohatera.

Kolejny ważny kontekst — stosunkowo czytelne nawiązanie do „Mistrza i Małgorzaty” — sprawia, że pod koniec zaczynamy się zastanawiać, czy to rzeczywiście Tołpi był tu najważniejszą postacią. Dziś modni są wspaniali bohaterowie, którzy łamiąc ogólnie przyjęte reguły, sami decydują o swoim losie. Tymczasem Tołpi jest często bierny i popychany naiwnym instynktem. Ów Faust z przypadku i nie do końca winny zbrodniarz, tworzący pokraczny księżyc na miarę swoich możliwości, wydaje się być postacią karykaturalną. A jednak w tłumie zawadiaków i geniuszy to właśnie on jest prawdziwie ludzki.

Są w tej powieści wspaniałe opisy i porywające wizje, jest też dająca pole do interpretacji wieloznaczność, zaczynająca się już przy tytule i okładce (czy „Puste niebo” oznacza firmament pozbawiony księżyca czy niebiosa, skąd spadły już wszystkie anioły?). Mimo iż momentami wydaje się, że autor „Pustego nieba” za bardzo zapędził się w swoich fantazjach, przywołując wizje tylko dla samego ich piękna, tworząc oniryczny labirynt obrazów, w którym łatwo się zgubić, warto przeczytać powieść Raka — przemyślaną, o pięknym języku i niezwykle bogatym świecie.

Tytuł: Puste Niebo

Autor: Radek Rak

Wydawnictwo: Powergraph

Data wydania: 16 września 2016

ISBN: 9788364384530

Liczba stron: 448

Gatunek: baśń, realizm magiczny

Rzecz o spełnionych obietnicach

Marianna Szygoń

Konkurs wydawnictwa Genius Creations o temacie przewodnim „Dobro złem czyń” zaowocował antologią wydaną pod tym samym tytułem. Publikacją w zbiorze nagrodzono opowiadania z pierwszych dziesięciu miejsc. Sam fakt, że wybrano je ze stu siedemdziesięciu ośmiu nadesłanych tekstów każe chylić czoła nad talentem (czy może tylko szczęściem?) dziewięciu Autorów oraz wyjątkowością (a może właśnie czymś zgoła przeciwnym, czyli umiejętnym wpasowywaniem się w pewne trendy?) ich dzieł. Na te pytania każdy czytelnik powinien odpowiedzieć sobie sam.

Geneza powstania książki i ostra selekcja, której podlegały teksty, obiecuje więcej, niż okładka, wpasowująca się w typowo „fantastyczną”, przerysowaną estetykę. Mnie osobiście gołąbek siedzący na ludzkiej czaszce nie zachęciłby do kupna żadnej antologii, choć oczywiście to rzecz gustu i — uprzedzam — nie jestem typową fanką fantastyki.

Antologię spośród podobnych zbiorów opowiadań wyróżnia to, że skomponowano ją z tekstów debiutantów. W założeniach konkursowych wydawca zastrzegł, że udział mogą wziąć osoby, które do 31 sierpnia 2015 roku nie podpisały umowy na wydanie książki. Podejście godne pochwały: dać szansę mniej znanym. Wygląda to na przemyślaną strategię: przecież po debiutantach można spodziewać się powiewu świeżości, nowego spojrzenia na utarte schematy i wyświechtane motywy. A może tylko tego, że nowicjusze zapewnią czytelnikowi kilka przyjemnie spędzonych wieczorów, chwilę odmiany pomiędzy sięgnięciem po jedną czy drugą powieść starych wyjadaczy?

Cóż, wszystko zależy od tego, czego odbiorca oczekuje. Albo inaczej: co czytelnikowi wystarczy. W moim przypadku w grę wchodzą raczej miło spędzone wieczory. Nie twierdzę tutaj, że teksty są słabe czy wtórne. Ale czy wydawnictwo Genius Creations spełniło wszystkie złożone czytelnikowi obietnice?

W blurbie pojawia się zapewnienie, że w antologii zawarto opowiadania różnorodne i tę obietnicę uważam za częściowo spełnioną. Mamy w zbiorku między innymi reprezentację science fiction z elementem ghost story, cyberpunk, steampunk i fantastykę balansującą na pograniczu kryminału noir. Być może równowaga została nieco zachwiana na korzyść cyberpunku i kryminału, a wielbiciele klasycznego fantasy i postapokalipsy mogą poczuć się zawiedzeni, ale cóż — nie można mieć wszystkiego.

Druga deklaracja Genius Creations dotycząca zamieszczonych opowiadań brzmi: „trudno znaleźć dla nich wspólny mianownik poza tym, że są DOBRE”. Czemu wydawca użył właśnie tego, a nie innego określenia (nie rozmijając się w żaden sposób z prawdą)? To staje się jasne po przeczytaniu wszystkich tekstów. W mojej subiektywnej ocenie historie zawarte w zbiorze nie wyważają żadnych drzwi, nie silą się na dokonywanie rewolucji. Wykorzystują znane i obecne w fantastyce motywy, zahaczają o pewne dobrze znane schematy, ale z drugiej strony wspomniana fantastyka doszła do etapu, w którym coraz częściej goni za własnym ogonem, więc i o rewolucję trudno. Co więcej, przewrotów nikt, ani wydawcy, ani czytelnicy, już raczej nie oczekuje, pozostaje więc cieszyć się z solidnej porcji literatury. Nie zarzucam w tym miejscu opowiadaniom sztampowości, a czerpanie przez Autorów ze wspomnianej puli nie zmniejsza przyjemności z lektury. Mogę więc powtórzyć za wydawcą: opowiadania są dobre. Tylko dobre, czy aż dobre? Bardzo dobre, średnio dobre, raczej dobre, czy po prostu dobre? Na to pytanie też czytelnik musi odpowiedzieć sobie sam.

Sam również może stworzyć własny ranking, który wcale nie musi pokrywać się z kolejnością nadaną tekstom przez jurorów. Ciekawa sprawa: już podczas lektury odkryłam, że najbardziej poruszyły mnie teksty, które znalazły się poza podium. Do tego stopnia, że drugie zamieszczone w antologii opowiadanie Magdaleny Kucenty podobało mi się o wiele bardziej niż to, które sklasyfikowano na miejscu pierwszym. Zwycięski tekst, choć wykorzystuje nienowy motyw, rekompensuje to świetnym warsztatem. W ostatecznym rozrachunku pozostawia jednak, przynajmniej u mnie, duży niedosyt. W moim odczuciu ustępuje tajemnicą, klimatem, złożonością świata, konstrukcją postaci „Papierowym duszom” tej samej autorki, sklasyfikowanym — zaskakująco — na miejscu piątym.

Z perspektywy czasu mogę też wyznać, że tylko niewielka część opowiadań zapadła mi w pamięć na tyle, by — po kilku tygodniach — odtworzyć ich fabułę bez ponownego zaglądania do książki.

Jeśli kryterium „prywatnych” wyróżnień miałoby być właśnie zapadanie w pamięć, to wyznam, że jeszcze tylko „Poławiaczka pięknych grzechów” Justyny Lech i „Wkład własny” Istvana Vizvaryego zostały ze mną na dłużej. „Poławiaczka” ujęła mnie pięknym, prawie poetyckim przedstawieniem bezdusznego cyberpunkowego świata i mrocznym, niemal namacalnym klimatem. „Wkładowi własnemu” wytknąć mogę tylko to, że rewelacyjny i bardzo oryginalny pomysł wyjściowy autor z każdą kolejną stroną rozwadniał nadmiarem słów. Za klimat, intrygujących bohaterów z mroczną przeszłością, umiejscowienie akcji w ciekawym środowisku marszandów i zaskakujący finał wyróżnić mogłabym również „Kapelusz, garnitur i płaszcz z gabardyny” Filipa Laskowskiego.

Do antologii trafiły również teksty, które tego „egzaminu pamięciowego” nie zdały albo do zdania niewiele im brakło. Już podczas czytania zauważyłam, że po obiecującym początku oferowały mało satysfakcjonujące, bezbarwne lub wręcz przeciwnie, przekombinowane finały, jak sklasyfikowany na miejscu trzecim tekst „Od nagłej i niespodziewanej” Łukasza Trykowskiego i opowiadanie „Dobra robota” Macieja Oleszka z miejsca ósmego. Podobnie sprawa ma się z „Serendypią kontra skopolamią” Sylwii Finklińskiej i „Duchami Ziemi Obiecanej” Doroty Dobrzyńskiej. W obu ostatnich przypadkach przyznaję, że choć pierwsze strony tych opowiadań intrygowały, to niestety, upływ czasu zbyt łatwo zatarł w mojej pamięci szczegóły fabularne, pozostawiając jedynie zarys treści.

Dodatkowo, jedno opowiadanie podejrzewam o przywędrowanie z zupełnie innego konkursu. Mam tutaj na myśli „Sklepik z motylami”, który, pomimo iż oryginalny i działający na wyobraźnię, to — czy przez użyte dekoracje, czy samą osobę autorki, nieodparcie kojarzy mi się z „Ostatnim dniem pary”.

Podsumowując, teksty z antologii „Dobro złem czyń”, choć być może nie dokonają w fantastyce żadnej rewolucji, zapewnią czytelnikom całkiem przyjemną lekturę.

Tytuł: „Dobro złem czyń” antologia

Autorzy: K. Cisowska, D. Dobrzyńska, S. Finklińska, M. Kucenty, F. Laskowski, J. Lech, M. Oleszek, Ł. Trykowski, I. Vizvary

Wydawnictwo: Genius Creations

Data wydania: 2017

ISBN: 978-83-7995-098-0

Liczba stron: 365

Gatunek: fantastyka

Fantom: Nowa jakość na rynku?

Dwugłos

Marudzą i chwalą:

Anna Szumacher i Krzysztof Piasek

A.S.: „Fantom”. Fantastyczny Dwumiesięcznik. Papierowy(!) magazyn na rynku, z dystrybucją w najpopularniejszych księgarniach. Tak, to jest coś, o czym warto powiedzieć. Choćby dlatego, że po upadku nieodżałowanego „Science Fiction, Fantasy i Horror” jedynym takim medium na rynku jest „Nowa Fantastyka”. Która ma swoje zalety, ale — spójrzmy prawdzie w oczy — ma też swoje wady. Nie bójmy się powiedzieć tego głośno: czekaliśmy, aż na rynku pojawi się sensowna konkurencja! Tylko czy rzeczywiście sensowna? Mamy pierwszy numer...

K.P.: Wypada mi po raz pierwszy — i coś czuję, że nie po raz ostatni — zgodzić się z Tobą. Konkurencja dobra rzecz, monopoli należy unikać, a kwestia „Nowej Fantastyki” to temat na osobną dyskusję. Jednak mam natrętne wrażenie wchodzenia po raz... trzeci do tej samej rzeki. Był „Fenix” — nieomal oficjalne pismo środowiska Tfurcuf, był wspomniany przez Ciebie „Science Fiction, Fantasy i Horror” — w tym wypadku inicjatywa Roberta J. Szmidta, który do Klubu Tfurcuf nie należał, jednak miał z członkami tegoż bliskie kontakty, a samo czasopismo z czasem coraz silniej wiązało się z tym środowiskiem. Teraz dostaliśmy do rąk „Fantom”. W sumie w tym, co napisałem, nie ma nic złego, poprzednie periodyki wpisały się na stałe w historię polskiej fantastyki. I co ciekawe żaden oficjalnie nie zakończył działalności, oba ogłosiły zawieszenie i chęć kontynuacji!

A.S.: Zanim „Fantom” trafił na rynek, zdążył narobić wokół siebie sporo zamieszania. Pojawiło się wiele pozytywnych komentarzy, ale też i złośliwych. Szczególnie dwa rodzaje powtarzały się z zadziwiającą częstotliwością: „bo to wygląda na takie rozrywkowe i mało ambitne” oraz „zarabiają na okładce, reklamując Wędrowycza!”. Witki mi opadły. No więc, kurhan jego... od kiedy literatura, w tym literatura fantastyczna, nie może być lekka, rozrywkowa i przyjemna w czytaniu? Wybaczcie, ale po całym dniu pracy nie marzę o tym, by zagłębiać się w socjopa... znaczy, socjologiczny, pseudonaukowy, wydumany bełkot o transhumanizmie. Lubię czytać o przygodach. Walkach, także tych magicznych. Gadających smokach i gościach z absurdalnie wielkimi mieczami. Pratchett tworzył literaturę inteligentną i głęboką w treści, ale stricte rozrywkową i pewnie w grobie się przewraca. A że z okładki zrobili reklamę? Ojejku jej, źli, niedobrzy ludzie, chcą zarobić na tym, co robią! Na dodatek nie jako jedyni na rynku! Bo wspomniany magazyn konkurencyjny na ostatnich okładkach miał: „Hobbita”, „Deadpoola”, „Grę o Tron”, „Archiwum X”, „Wonder Woman”, i jakąś laskę z nieznanej mi gry. Wyczerpałam temat?

K.P.: Kwestię okładki odsuńmy na bok, nic mi do niej, mnie nie razi i pasuje do motywu przewodniego premierowego numeru. I dobrze, bo z tym tematem wiodącym jest pewien problem, ale o tym zapewne jeszcze coś powiemy. Na wszelki wypadek nie podejmę dyskusji na temat gości z absurdalnie wielkimi mieczami, natomiast zastanawiam się, Anno, czy zdajesz sobie sprawę, jak głęboko, przed chwilą, wpisałaś się w trwającą od z górą trzydziestu lat polemikę toczoną pomiędzy Klubem Tfurcuf i obozem Macieja Parowskiego? Żeby nie było wątpliwości, stanęłaś w jednym szeregu z redakcją „Fantomu”. Zwracam na to uwagę ze względu na artykuł redaktora naczelnego, Adama Podlewskiego, pod tytułem „Tfurcy twórcom”.

A.S.: Nie spodziewałam się, że stanę po jakiejś stronie. Że zacytuję pewną fikcyjną postać: „Od dnia, w którym się urodziłam, do dnia, w którym umrę, stoję tylko po swojej stronie”. A tak w ogóle, to wiadomo, że trudno stać na szczycie barykady, bo tam najszybciej można dostać kulkę. Co do Macieja Parowskiego, pozdrawiam go serdecznie, ledwie miesiąc temu rozmawialiśmy w Łodzi o serialach i najnowszym „Loganie”. Było szalenie miło. Wracam do „Fantomu”. Tfurcy to tematyka dla mnie praktycznie nieznana i artykuł o nich posłużył jako lekcja historii fandomu...

K.P.: Natomiast ja pamiętam te polemiki na łamach „Fantastyki” — po prawdzie strasznie mnie mierziły. Ale nie o tym chciałem. Artykuł Podlewskiego bez dwóch zdań jest manifestem założycielskim „Fantomu” i peanem pochwalnym na cześć Klubu Tfurcuf. Redaktor naczelny uderzył w wysokie tony, w moim odczuciu, miejscami nieco przesadził w zadęciu, ale jeżeli nowy dwumiesięcznik ma sprostać zapowiedziom i ambicjom wyrażonym w artykule, to ja jestem za i trzymam kciuki! A skoro już jesteśmy przy artykułach, co powiesz o drugim zamieszczonym w magazynie? Bo tym razem ja się przyznaję do kompletnej ignorancji.

A.S.: „Krótka historia Studia Ghibli” raczej uporządkowała moją wiedzę. Akurat byłam po seansie Totoro, więc bardzo miło się to czytało. Zresztą wcale nie ukrywam, że jestem fanem anime. Dobrego anime i chyba daleko mi do przysłowiowego nerda czy innego otaku. Ghibli to marka. Robi ważne animacje. Trochę moralizatorskie, o czym wspomniano w artykule, ale warte zobaczenia, choć żadne z dzieł Miyazakiego nie ląduje w moim top ten. „Księżniczka Mononoke” swego czasu nawet była znana w Polsce. Choć „Grobowca Świetlików” nie polecam nikomu, kogo lubię. Ta historia jest tak ciężka i emocjonalnie masakrująca, że jakieś piętnaście lat po obejrzeniu nadal mam zrytą psychikę. Ale jak ktoś lubi ekranizacje w stylu „Chłopca w pasiastej piżamie”, to pewnie, zapraszam. To film tego typu.

Wracam do tematu przewodniego pierwszego numeru „Fantomu”. Hasło „Wsi spokojna, wsi wesoła” zapowiadało tematykę wsi i rustykalnego horroru. Naiwny ten, kto spodziewał się, że całe 108 stron (wliczając reklamy) będzie o wsi. Owszem, jest całkiem ciekawy artykuł Macieja Sprzęgaja o związku literatury i wsi, ale jeśli chodzi o „wiejską” publicystykę, to by było tyle. Wywiady akurat trafiły się technologiczno-przyszłościowe z naciskiem na zagadnienia naukowe. Nie jest to złe, ale ta wieś w zapowiedziach jednak trochę myląca. Jest więc „temat numeru”, czyli jeden tekst tematyczny i tyle. Wspominam o tym, bo kolejne numery też mają tematyczne być.

K.P.: Tak, również mnie to uderzyło, o czym już wspomniałem. Przeczytawszy cały magazyn, wróciłem do artykułu Macieja Sprzęgaja i naszła mnie pewna refleksja. Ale zanim się nią podzielę, powiedz, proszę, jak znalazłaś jedyne dwa opowiadania, które są zgodne z wiodącym tematem numeru.

A.S.: „Gumofilc” Pilipiuka jest... no, stuprocentowo wędrowyczowski. Jest Jakub, jest Semen i dostaje się Bardakom. Zdecydowanie dla fanów przygód Wędrowycza. Z kolei „Dziady” Jana Madejskiego podeszły mi najbardziej ze wszystkich opowiadań. Klimatyczne, wpisują się w temat numeru rustykalnej wsi, bardzo mi się spodobała historia i morał, a za trójłapego wilka, wyrwanego żywcem z „Obławy III” i „Obławy IV” Kaczmarskiego, oferuję minutę podskakiwania z pomponami.

K.P.: Zgadzam się — znów — choć co do „Dziadów”, zwróciłbym uwagę na to, że mają pewne punkty wspólne w sposobie ukazania wsi z obrazem Pilipiuka. Choć u Madejskiego jest to jedynie tło, odległe echo. Zgadzam się również z tezą zawartą w artykule Macieja Sprzęgaja, mówiącą, że wieś polska jest tematem niesłusznie niedocenionym, a przecież mającym ogromny potencjał. I tutaj jawi mi się pytanie. Czy eksploracja tego potencjału ma wyglądać, tak jak w „Gumofilcu” i „Dziadach”? Czy wieś może być jedynie pretekstem do wystąpień prześmiewczych, do piętnowania wad? Sprzęgaj wskazuje na historyczne uwarunkowania, które sprawiły, że tematykę wsi w polskiej literaturze fantastycznej spotkało to, co spotkało. Sam podaje motywy związane z wsią i ludowością, obecne choćby w romantyzmie, które warto eksplorować. A katalog z całą pewnością jest dłuższy niż wzmianki w artykule. I co dostajemy, jako ilustrację tych dążeń? Dwa opowiadania nie wychodzące poza pewien schemat, który nie jest ani nowy, ani nazbyt ambitny. A jeżeli mają być spełnieniem postulatu postawionego w artykule Sprzęgaja, mówiącego o konieczności skanonizowania obrazu wsi polskiej i przeniesienia do królestwa wyobraźni, to ja bardzo dziękuję!

A.S.: Trudno powiedzieć, jak miałoby wyglądać przełamywanie barier i wychodzenie poza schemat. Może ktoś, przeczytawszy artykuł, weźmie klawiaturę i podejmie wyzwanie? Kolejne opowiadanie, „Tancerka i Żandarm” Sawickiego poprawne, ale nic mi nie urwało. I raczej nie zapadnie w pamięć.

K.P.: A mnie „Tancerka i Żandarm” ujęli nietypowym motywem i spójną opowieścią. Więcej nie powiem, bo trudno byłoby przy tym nie zdradzić fabuły. W moim osobistym rankingu opowiadanie Andrzeja W. Sawickiego wygrało z Twoim „Lawlietem”, do którego mam dwa zasadnicze pytania, ale to kiedyś, przy innej okazji, bo i w tym przypadku nie obyłoby się bez spoilerów.

A.S.: Takie Twoje czytelnicze prawo, które jak najbardziej szanuję. Trochę się boję tych pytań...

K.P.: Co nam jeszcze pozostało?

A.S.: Wywiady, aż sześć sztuk! Z szalenie sympatycznym Andrzejem Pilipiukiem (jaki jest Pilipiuk, każdy widzi...), Marcinem Podlewskim (dla fanów Podlewskiego i kosmicznych wizji, ale w sumie ciekawe), Lindą Nagatą (o której — przyznaję — wcześniej nie słyszałam) i Czarkiem Zbierzchowskim (dla odmiany militarne SF, ale interesujące dla tych, którzy zadają sobie pytanie: co porabia pisarz i jakie ma plany). Podejrzanie wciągająca okazała się rozmowa z Bartoszem Sternalem: „Doceńmy wyobraźnię i namysł” o ekonomii w perspektywie sekularnej (no daaaa), choć musiałam ją czytać powoli i z uwagą, by cokolwiek zrozumieć. Na koniec coś lżejszego: Anna Wilczyńska i Małgorzata Lewandowska opowiadają o warszawskich legendach miejskich. Fajnie, choć niestety krótko. Są jeszcze dwa teksty, które z jakiegoś powodu nie znalazły się w rubryce „Wywiady”, tylko „Co w sieci piszczy”, ale o tym za chwilę, bo się rozpisałam...

K.P.: Dobrze, że się rozpisałaś, mniej będzie rzucać się w oczy, że jestem gadułą. Ja od siebie dodam jedynie, że „Doceńmy wyobraźnię i namysł” Bartosza Sternala przeczytałem jednym tchem! Pewnie ma tu znaczenie moje skrzywienie techniczne, ale fakt pozostaje faktem. A w „Co w sieci piszczy” pojawił się Komisarz Binkov, który mnie zafrapował, i obiecałem sobie, że go odwiedzę w wirtualu.

A.S.: Nie pamiętam, kiedy ostatni raz byłam na YouTube, chyba, żeby obejrzeć jakiś teledysk w czasach liceum. A już tematyczne lub osobiste kanały na tym portalu są dla mnie czarną magią... ale z szaloną ciekawością przeczytałam rozmowy z Komisarzem Binkovem i Lindybeige. Tematyka historyczna, alternatywne światy i takie rzeczy mnie kręcą. Choć pewnie nigdy nie dotrę na ich strony, to wywiady bardzo mi podpasowały.

K.P.: Na zakończenie należy jeszcze wspomnieć, że w magazynie znalazła się garść ciekawostek związanych z techniką i fantastyką. Kilka — słownie: pięć — recenzji. I kilkanaście stron, co do których mam pytanie, dlaczego nie znalazły się w spisie treści. Chodzi mi o dział „Przedpremierowo”, który w ramach zapowiedzi prezentuje fragmenty powieści i opowiadań, które właśnie wchodzą na rynek wydawniczy...

To może jeszcze słowo o wrażeniach artystycznych?

A.S.: Jest dobrze, ale twórcom „Fantomu” należy dać po łapach. Albo i przełożyć ich przez kolano. Wydanie jest śliczne. Papier pachnie jak powinien. I powinnam to złożyć na karb pośpiechu, związanego z potrzebą wyrobienia się z premierą na Pyrkon, jak było zapowiadane, ale... JAK MOŻNA PUŚCIĆ PIERWSZY NUMER MAGAZYNU, NA KTÓRY CZEKA TYLE OSÓB, BEZ KOREKTY??? Są takie strony, że pojawiają się dwie – trzy literówki. Nawala kursywa i pogrubienie. Giną spacje. Ma-sa-kra. Masakra. Gdyby nie to, w sumie nie miałabym się do czego przyczepić. A tak, jest mi zwyczajnie przykro. Choć to i tak drobiazg, bo wystarczy trochę więcej czasu, okazanie szacunku korektorowi — o czym wielu nie pamięta, a to bezcenny człowiek — i drugi numer może okazać się cackiem, którym będzie można napastować znajomych.

K.P.: Na błędy korektorskie również zwróciłem uwagę, szczególnie na — nie wiedzieć czemu powtarzające się — dubeltowe przecinki. Jednak nie przesadzałbym, chochlików nie było aż tak wiele, żeby psuły przyjemność z lektury.

A.S.: Może w takim razie odzywa się u mnie choroba zawodowa?

K.P.: A co do wyglądu pisma, to ode mnie piątka. I nie tylko ode mnie, gdy wyszedłem z księgarni z „Fantomem” pod pachą, wyrwała mi go moja dwudziestoletnia córka, przekartkowała, obejrzała, i zawyrokowała: „wygląda świetnie!”.

A.S.: To pilnuj swojego numeru, „Fantom” rozchodzi się jak świeże bułeczki. Podobno już teraz ludzie muszą odwiedzić kilka księgarni na literę „E”, bo egzemplarze w niektórych filiach już wykupione... Hej, a może w dodruku już nie będzie błędów? Tak tylko mówię... Ode mnie, za całość, cztery z wielkim plusem!

Tytuł: Fantom

Wydawnictwo: Skarpa Warszawska

Data wydania: 28 kwietnia 2017

ISSN: 2543-988X

EAN: 9772543988701

Liczba stron: 108

Gatunek: Czasopismo fantastyczne

Kiedy rzeczywistość dogania fantastykę

Część pierwsza: celujący z celowania

Gawędzi Jacek Łukawski

W ramach tego tematu chciałbym wam przybliżyć kilka, w moim odczuciu, ciekawych wątków, które pojawiają się w fikcyjnym świecie, ale miały — w jakimś sensie — odzwierciedlenie w rzeczywistości lub są po prostu intrygujące na tyle, by móc inspirować.

Zaczniemy od motywu, który wszyscy znają, a przynajmniej znać powinni. Na wszelki wypadek, gdyby byli wśród was ekstremistyczni obrońcy zwierząt, posłużę się znienawidzonym językiem poprawności politycznej. Zaczniemy więc od godnego potępienia czynu, jakiego dopuścił się okrutny Bard Łucznik wobec niewinnego smoka, który był prawdopodobnie pod ochroną, a gnieździł się z pewnością tuż obok karmnika (miasta). Dowodów na haniebne działanie Barda dostarcza nam oczywiście książka Tolkiena pod tytułem „Hobbit czyli tam i z powrotem”. Tolkienowski łucznik celnym strzałem powala smoka Smauga, tak samo jak biblijny Dawid powala Goliata. Oczywiście Tolkien zwiększył stopień trudności, bo zamiast strzału z procy w głowę, mamy w „Hobbicie” fantastyczny strzał z łuku wprost w jedną, jedyną obluzowaną łuskę, znajdującą się na ciele poruszającej się bestii. Stawkę liczoną w rozmiarze przeciwnika podnosi Luke Skywalker, rozprawiając się z Gwiazdą Śmierci... Jakakolwiek moc nie byłaby z nimi, sam motyw sprowadza się do sytuacji, w której jeden celny strzał zmienia status quo, a tym samym przynosi zwycięstwo.

Nieodżałowany Terry Pratchett w książce „Straż! Straż!” sugerował, że prawdopodobieństwo takiego trafienia wynosi jeden do miliona, co może się wydawać drobnym ułamkiem, szczególnie dla tych, którzy nie znają piosenki o jeżu[1]. Oczywiście w dzisiejszych czasach snajper jest w stanie z dużego dystansu precyzyjnie eliminować cele, ale dawniej, gdy posługiwano się o wiele bardziej prymitywną bronią, nie było to takie łatwe. Ba! Wydaje się wręcz niemożliwe... A jednak się zdarzało! Tolkienowski bard trafił smoka w najczulszy punkt. Zadał cios, po którym bestia nie była już tak groźna. Jeśli więc, odnosząc to do naszej rzeczywistości, uznamy że smokiem jest armia, to jej oczywistym czułym punktem jest dowódca.

Przenieśmy się na chwilę do 14 października 1066 roku, na pole bitwy pod Hastings. To jedna z bitew zmieniających losy świata. Jej bohaterką była strzała z łuku. W starciu zmierzyli się Normanowie pod komendą Wilhelma (nazwanego później Zdobywcą) oraz Anglosasi dowodzeni przez Harolda II. Bitwa trwała cały dzień, a najeźdźcy z południa nie byli w stanie przełamać obrony wojsk anglosaskich, zajmujących Senlac Hill. Sytuacja stawała się coraz gorsza i zapewne Wilhelm musiałby się wycofać, gdyby nie przypadek. Pod wieczór, podczas ostatniego ataku, zabłąkana strzała ugodziła Harolda II w oko, co wywołało panikę w szeregach jego wojsk, a tym samym umożliwiło siłom Wilhelma przełamanie obrony. Normanowie przedarli się do rannego Harolda, zarżnęli go i już bez przeszkód rozgromili wojska anglosaskie, w konsekwencji na wiele lat przejmując władzę nad Anglią.

Notabene, to co przydarzyło się Haroldowi II można uznać za pewien psikus historii i potwierdzenie starego porzekadła: „nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka”. Zarówno Wikingowie, jak i Normanowie nie uznawali prawa Harolda II do tronu i atakując z dwóch stron, chcieli przejąć władzę. Ledwie kilkanaście dni przed bitwą pod Hastings armia Harolda II przywitała Wikingów pod Stamford Bridge, gdzie w spektakularny sposób zakończyła ich militarną przygodę. Czemu wspomniałem o psikusie historii? Otóż Harold II pod Stamford Bridge wygrał dzięki strzale, która rozrywając gardło dowódcy Wikingów Hardraada, wprowadziła zamęt i panikę w szeregach jego wojska, a tym samym pozwoliła Anglosasom „skopać” wikińskie tyłki tak dokumentnie, że z trzystu drakkarów w drogę powrotną wyruszyły zaledwie dwadzieścia cztery. Tak więc Harold II wygrał dzięki strzale 25 września i, niejako lustrzanie, dzięki strzale przegrał 14 października. Można powiedzieć, że przewrotność świata osiągnęła wtedy swoje maksimum.

Bard ze Smaugiem spotkali się również w 1274 roku podczas pierwszej inwazji Mongołów na Japonię. Warto zauważyć, że w tym konflikcie zderzyły się ze sobą dwie koncepcje wykorzystania łuczników. Japończycy byli przyzwyczajeni do precyzyjnego rażenia stacjonarnego celu. Natomiast Mongołowie zasypywali przeciwnika gradem strzał, będąc w ciągłym ruchu. Strzelali w pędzie, posyłając strzałę za strzałą. Wobec takiej taktyki Japończycy byli bezradni i ponosili klęskę za klęską, cofając się w głąb terytorium. Dopiero podczas walki o japońską twierdzę Mizuki doszło do przełomu. Właśnie tam dowodzący obroną Shoni Kagetsuke skorzystał z szansy, by pokazać, na co stać precyzyjne łucznictwo. Wypatrzywszy wśród atakujących jednego z mongolskich dowódców, Liu Fuxianga, wziął go na cel. Tu warto zauważyć, że Liu był dość charakterystyczny. Facet miał dwa metry wzrostu i posturę niedźwiedzia, więc nic dziwnego, że przykuwał uwagę. Shoni posłał strzałę, która trafiła Liu prosto w twarz, zwalając go z konia. Olbrzym wkrótce umarł, a jego śmierć jest uznawana za najbardziej prawdopodobny powód wycofania się Mongołów. Bo Mongołowie wkrótce odpływają, by powrócić na kolejne tournée po Japonii dopiero w 1281 roku.

Zarówno w Anglii, jak i w Japonii pojedyncza strzała zmieniła status quo, lecz w odróżnieniu od wspomnianego na początku motywu tolkienowskiego była to ledwie jedna z setek, a raczej tysięcy wystrzelonych wtedy strzał. Czy mogło się kiedyś zdarzyć — w realnym świecie — że zwycięstwo przyniósł jeden jedyny pocisk?

Cofnijmy się w czasie do 49 roku przed naszą erą, do wojen afrykańskich. Wtedy to Gnejusz Pompejusz próbował zdobyć władzę kosztem Juliusza Cezara. Ostatecznie Cezar otrzymał głowę Pompejusza w prezencie, lecz na długo przed tym miało miejsce o wiele ciekawsze wydarzenie. Epizod, o którym mówię, miał miejsce najprawdopodobniej w momencie, gdy kawaleria sprzymierzonych z Gnejuszem Numidyjczyków szykowała się do ataku na wojska Cezara. Wyobraźmy sobie bandę walecznych, lecz odzianych lekko dzikusów, którzy dosiadając koni na oklep, potrząsają swymi lekkimi tarczami i wznoszą dzidy, wykrzykując zapewne obraźliwe epitety pod adresem stojących w równym szyku legionistów. A co mieli Rzymianie? Błyszczące zbroje, duże tarcze, miecze i machinę nazywaną skorpionem lub balistą lekką. Była to niezwykle niebezpieczną broń, której skuteczny zasięg wynosił od stu do czterystu metrów (niektóre źródła podają sześćset) w zależności od sposobu strzelania. Za jej pomocą miotano proste pociski — przypominające późniejsze bełty kusz — których siła była wystarczająca, by przebić tarczę i unieszkodliwić wroga.

Wyobraźmy sobie, jak Numidyjczycy nieśpiesznie jadą, wciąż bezpieczni, poza zasięgiem łuczników. Jak wódz wysuwa się naprzód, zamierzając poprowadzić swych wojów do uderzenia i nawołując ich, by dzielnie walczyli. Wyobraźmy sobie wreszcie cichy jęk drewna, gdy cięciwa uwalnia energię zgromadzoną w ramionach machiny, oraz pojedynczy świst i mlaśnięcie, gdy bełt trafia wodza Numidyjczyków, zwalając go z konia. Trup na miejscu! Na ten widok oddział konnych wykonuje zwrot i wraca, skąd przyjechał. Bitwa zakończyła się jeszcze przed rozpoczęciem. Oto szansa jedna na milion, w dodatku bez piosenki o jeżu!

Na koniec zostaniemy przy strzałach i machinach, by wspomnieć o bardzo ciekawej konstrukcji, jaką jest kusza powtarzalna. Ta broń dość często pojawia się w fantastyce, a od zwykłej kuszy odróżnia się dwoma elementami: podajnikiem bełtów i specjalną rączką, która — działając na zasadzie dźwigni — pozwala na szybkie przeładowanie i oddanie kolejnego strzału. Naturalnie i w tym wypadku rzeczywistość dogoniła, a raczej wyprzedziła fantastykę, ponieważ pierwszą udokumentowaną machinę działającą w ten sposób stworzył Dionizjusz z Aleksandrii w setnym roku naszej ery. Było to jednak sporych rozmiarów urządzenie stacjonarne, umieszczane na stojaku. Prawdziwą kuszę powtarzalną skonstruowali Chińczycy na przełomie XI i XII w. Niewielka i poręczna broń o stosunkowo prostej, drewnianej konstrukcji pozwalała na szybkie oddawanie strzałów. Jednakże niewielkie rozmiary i możliwość naciągania cięciwy bez opuszczania broni sprawiły, że skuteczny zasięg takiej kuszy wynosił ledwie siedemdziesiąt metrów. Gdy spojrzymy na europejską kuszę, której bełt był w stanie pokonać dystans prawie pół kilometra, wydaje się, że chiński odpowiednik był ledwie niegroźną zabawką.

Tymczasem to właśnie chińscy kusznicy uważani są za jedną z najgroźniejszych formacji strzeleckich średniowiecza. Czemu? Wyobraźmy sobie pole bitwy, na którym oddział uzbrojonych w kusze powtarzalne skośnookich drani szykuje się do odparcia ataku konnicy. Załóżmy, że tych drani jest ledwie setka, a przeciw nim rusza dziesięć razy więcej konnych. Tysiąc wierzchowców niosących na grzbietach wściekłych Azjatów. Rozpędzają się powoli, zmniejszają dystans, by w końcu przejść do galopu. Tysiąc galopujących rumaków wchodzi w zasięg setki kuszników. Za niecałą minutę będą u celu. Szczękają cięciwy...

Zadanie na koniec: Oblicz prawdopodobieństwo udanego uderzenia konnicy, uwzględniając, iż stu kuszników, w czasie piętnastu sekund, wystrzeli łącznie dwa tysiące zatrutych bełtów. Mając niecałą minutę, zdążą załadować magazynki i czynność powtórzyć. Trudno nie oprzeć się wrażeniu, że te małe chińskie dranie nie tylko dogoniły fantastykę, ale w dodatku spuściły jej niezły łomot, by na koniec wdeptać w ziemię.

Na dziś to tyle, lecz obawiam się, że kiedyś może nastąpić ciąg dalszy.

1 „Nawet słonia, nawet konia, nawet żyrafę ze stołka jak bieda i tylko jeża...” powrót >>

Autor korzystał z pozycji: „Wojny średniowiecznego świata” Briana Todda Carey'a, „Imperium mongolskie” Stanisława Kałużyńskiego oraz „Mongolskie inwazje na Japonię 1274 i 1281. Pierwsze tchnienie boskiego wiatru” Stephena Turnbulla

Czarownicy i magowie. Mężczyźni jako ofiary nowożytnych procesów o czary

Magdalena Makówka

Kiedy słyszymy hasło „proces o czary”, przed oczyma wyobraźni mamy kobietę, starszą lub młodszą, lecz wciąż czarownicę. Gdy słyszymy słowo „sabat”, widzimy nagą niewiastę na miotle. Tymczasem także mężczyźni niejednokrotnie padali ofiarą szaleństwa związanego z polowaniami na czarownice. Ba, zdarzały się rejony, gdzie stanowili większość ofiar. Niezaprzeczalnym faktem jest, że większość ofiar procesów o czary stanowią kobiety. Jednak szacuje się, że nawet czwarta część rozpraw w całej Europie dotyczyła mężczyzn.

Bez wątpienia w procesach o czary mężczyźni znacznie częściej pełnili rolę sędziów, katów, czy też niekiedy obrońców oskarżonych. Jednak przypadki, gdy stawali po drugiej stronie barykady nie były odosobnione. W czasach, kiedy magia była nie tylko elementem fantastyki, ale całkiem realnym zagrożeniem, oskarżenie mogło paść na każdego, niezależnie od płci. Czy jednak można powiedzieć, że procesy mężczyzn i kobiet w dobie nowożytnych polowań na czarownice niczym się od siebie nie różniły? Nie do końca.

Na początek garść statystyk...

Najpierw przyjrzyjmy się miejscom, w których mężczyzn skazywano wyjątkowo często. W statystykach królują kraje północy i Rosja. Na terenach dzisiejszej Estonii sześćdziesiąt procent oskarżonych o czary stanowili mężczyźni. W Islandii zaś aż stu dziesięciu na stu dwudziestu oskarżonych to przedstawiciele płci męskiej. Specyficzna sytuacja panowała w Rosji, gdzie w gruncie rzeczy trudno oddzielić oskarżenia o czary od zarzutów natury politycznej. Procesy o uprawianie magii pełniły, na tamtych ziemiach, rolę szczególnego narzędzia służącego zwalczaniu oponentów. W okresie Wielkiej Smuty1 nawet przedstawicielom rodziny Romanowów zarzucano, że dla przejęcia władzy używali czarów. Także w Szkocji magię wykorzystywano w polityce. Pod koniec XVI wieku wykryto aż dwa spiski zorganizowane przez grupy czarowników wymierzone w króla Jakuba VI.

Oprócz państw, gdzie kobiety mogły spać spokojnie, także na zachodzie Europy, były regiony, w których — w skali lokalnej — większość oskarżonych stanowili mężczyźni. Zaliczają się do tego chociażby Normandia we Francji czy Karyntia w Cesarstwie Rzymskim.

Warto też zauważyć, że wyjątkowo często oskarżano osoby wykonujące określone zawody. Za przykład mogą służyć pasterze. Spędzając dużo czasu ze zwierzętami, z dala od ludzi, byli oskarżani na przykład o wilkołactwo. Inną grupą równie chętnie oskarżaną o praktyki magiczne byli kowale.

Bo krowy me zaczarował… O naturze zarzutów

O cóż oskarżano czarowników? Warto zwrócić uwagę, że zarzuty formułowane wobec mężczyzn miały nieco inną naturę niż te stawiane kobietom. Mężczyzn oskarżano głównie o uprawianie czarów związanych z zapewnieniem sobie powodzenia czy przysporzeniem urodzaju. W Rosji czarownicy zajmowali się również leczeniem impotencji, zakazał im tego dopiero car Piotr I na początku XVIII wieku. W przypadku przedstawicieli płci męskiej nie eksponowano wątku kontaktów seksualnych z szatanem, który często pojawiał się w procesach kobiet. Zdarzało się jednak, iż zarzucano im przygrywanie diabłu na różnych instrumentach podczas sabatów. Ponadto magia uprawiana przez mężczyzn nie zawsze była uważana za złą sama w sobie. W Szkocji na początku XVII wieku można znaleźć wzmianki o czarowniku, który świadczył magiczne usługi w dobrej wierze.

Mężczyźni byli oskarżani o posiadanie pism, w których znajdowały się diabelskie zaklęcia i treści znieważające Boga. W Prusach zdarzały się oskarżenia o wypisywanie zaklęć i podpisywanie ich własną krwią. Oczywiście, padały także bardziej typowe zarzuty. Joachim Witte, siedemdziesięciolatek z okolic Hamburga, w 1612 roku był sądzony za doprowadzenie za pomocą magii do śmierci ponad osiemdziesięciu zwierząt należących do sąsiadów.

Zdarzało się, że oskarżenia o czary padały rykoszetem na mężów czarownic. W latach siedemdziesiątych XVII wieku przed Sądem Nadwornym Prus Książęcych stanął Martin Klimusch. Wcześniej aresztowano jego żonę Elizabeth, on sam zaś było podejrzany o współudział w uprawianiu magicznych praktyk. Poddany torturom nie przyznał się jednak do uprawiania czarów i został z tego zarzutu uwolniony. Nie oznacza to, że nie spotkała go żadna kara; w trakcie procesu wyszły na jaw jego bluźnierstwa i za obrazę Boga został skazany na chłostę i wygnanie z Prus.

Wiek oskarżonych był różny. Częściej oskarżano mężczyzn w sile wieku lub starszych. Żyli w lokalnych społecznościach wystarczająco długo, aby mieć wrogów lub stać się przedmiotem zawiści. A to właśnie sąsiedzkie niesnaski były jedną z częstszych przyczyn oskarżeń o czary. Nie oznacza to, że młody wiek chronił przed podejrzeniami. W miejscowości Eichstätt pierwszymi oskarżonymi o czary mężczyznami byli mający około dwudziestu lat bracia Enders i Georg Gutmannowie.

Warto zwrócić uwagę, że w przypadku poddania torturom, mężczyźni znacznie rzadziej uruchamiali karuzelę oskarżeń. Nie rzucali podejrzeń na swoich przyjaciół, jeżeli już, to ofiarami ich denuncjacji padały kobiety.

Skazanie? Nie zawsze i nie tylko na stos.

Gdy padało oskarżenie o czary, udowodnienie niewinności nie było łatwą sprawą. Mężczyźni i tak mieli większą szansę na oczyszczenie z zarzutów niż przedstawicielki płci pięknej. Znacznie chętniej byli wysłuchiwani przez sędziów, którzy dawali wiarę im zeznaniom. Ponadto oskarżeni częściej apelowali do sądów wyższej instancji, w których orzekali lepiej wykształceni prawnicy, często nie dający wiary zarzutom o czary. W Rouen we Francji przed 1580 rokiem posądzono pięć osób, z których żadna nie została stracona.

Płeć nie chroniła jednak przed torturami czy też próbą pławienia. Zdarzały się przypadki, gdy sami oskarżeni chcieli oczyścić swoje dobre imię poprzez próbę wody. Tak było chociażby w przypadku Macieja Piskuły z Piesny. W jego wypadku woda nie przyniosła oczyszczenia z zarzutów...

Nie tak oczywista była sama kara, jaka spotykała uznanych za winnych uprawiania czarów. Poza spaleniem na stosie zdarzały się egzekucje wykonane poprzez ścięcie mieczem. Ponadto zapadały także wyroki skazujące na grzywnę, pokutę kościelną czy też wypędzenie ze wsi lub granic państwa, w którym żył czarownik. W Prusach Książęcych na siedemdziesięciu jeden oskarżonych o czary mężczyzn, stracono szesnastu, z czego jedenastu zostało spalonych na stosie.

Procesy mężczyzn o czary w epoce nowożytnej nie stanowią marginesu. Są jednak znacznie mniej obecne w powszechnej świadomości, a nawet w nauce. Historycy dopiero w XX wieku zauważyli, że w swych badaniach dyskryminują czarowników, którzy także niejeden raz padli ofiarą gorączki polowań na czarownice. Rozmawiając o skazanych za uprawianie magii, warto pamiętać również o tym, że również przedstawiciele brzydszej płci niejedno wycierpieli.

Bibliografia:

- D. Kowalewska, Czarownica w literaturze polskiego oświecenia. Stereotyp i płeć, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2016.

- W. Monter, Toads and eucharists: the male witches of Normandy, 1564--1660, „French Historical Studies” 1997, Vol. 20, No. 4.

- „Witchcraft and Masculinities in Early Modern Europe”, ed. by A. Rowlands, London 2009.

- J. Wijaczka, Magia i czary. Polowanie na czarownice i czarowników w Prusach Książęcych w czasach wczesnonowożytnych, Toruń 2008.

- J. Wijaczka, Mężczyźni jako ofiary procesów o czary przed sądem łobżenickim w drugiej połowie XVII wieku, „Czasy Nowożytne” 2004, t. XVII.

Najbardziej epicka space opera

Część druga

Tomasz Kozłowski

W poprzednim odcinku poznaliśmy historię najwspanialszego filmu science fiction, jaki kiedykolwiek... nie powstał — „Diuny” Alejandro Jodorowsky'ego. Mimo że produkcja zakończyła się niepowodzeniem, to zaowocowała wieloma ciekawymi projektami zarówno w dziedzinie filmu jak i komiksu. Jednym z nich był „Incal” stworzony przez dwójkę artystów, którzy poznali się podczas pracy nad ekranizacją powieści Herberta — chilijskiego reżysera Alejandro Jodorowsky'ego oraz francuskiego rysownika Jeana Girauda, posługującego się pseudonimem Moebius.

Komiks rozpoczyna się od historii prywatnego detektywa, Johna Difoola. Jest on tchórzem i nieudacznikiem, istną parodią noirowych kreacji Raymonda Chandlera. Mimo kolejnych wpadek i ciągłego powiększania galerii wrogów, stara się funkcjonować w dosyć nieprzyjaznym otoczeniu, chociaż ciągle nadeptuje na odciski niewłaściwym osobom.

Świat, w którym żyje, to dystopijna przyszłość, pełna podniszczonych neonów, podziałów kastowych, łowców nagród oraz autorytarnej, na poły religijnej władzy. Za sprawą komedii omyłek John Difool wchodzi w posiadanie maleńkiego pudełka, zawierającego przedmiot, od którego jakoby mają zależeć losy wszechświata. I w ten sposób dopiero zaczynają się jego prawdziwe kłopoty. Difool staje się celem inwazji obcej rasy, chociaż wcześniej kosmici byli tylko mitem. Sam prezydent planety czyni go swoim osobistym nieprzyjacielem. Za detektywem wysłany zostaje najbardziej skuteczny łowca nagród wszech czasów — Metabaron. A Difool musi jakoś sobie poradzić. Jedyne co mu pomaga, to fakt, że rzeczywiście ma przy sobie przedmiot, od którego zależą losy wszechświata. To tytułowy Incal, obdarzona inteligencją świadomość, mająca swoje własne cele.

Jodorowsky nie byłby sobą, gdyby podróż, w którą wysyła swojego bohatera, była tylko prostym pastiszem konwencji noir, opakowanym w otoczkę technologicznego świata odległej przyszłości. Jako reżyser nieraz pokazał, że najlepiej czuje się w tworzeniu surrealistycznych wizji, łączących mistyczne przeżycia z budowaniem nowej mitologii na bazie wierzeń Wschodu i Zachodu.

Stąd też wzięło się zainteresowanie „Diuną” Herberta — utworem, w którym władca jest prawdziwym bogiem, potężne organizacje rządzą swoimi poddanymi, odwołując się do ich własnych wierzeń i gdzie bariery czasu i przestrzeni mogą zostać pokonane. Nie mówiąc o substancjach pozwalających na głębsze rozumienie istoty rzeczy.

Jak wobec tego może wyglądać kryminał noir w wersji kosmiczno--psychodelicznej? Jodorowsky wprowadza klasyczne motywy walki światła z ciemnością. Zagrożenie dotyczy całego wszechświata. Tylko zamiast zrobić z tego tradycyjną opowieść o gwiezdnej wojnie, w zastępstwie wielkiej eskadry statków kosmicznych wysyła przeciwko ciemności proroka, który wie, że aby zwyciężyć, musi przekonać ludzi do swojej wizji.

Inaczej niż w „Diunie” prorokiem nie jest doznający mistycznych wizji Paul Atryda, tylko awatar głupca z kart tarota — groteskowy detektyw John Difool, który musi polegać nie na wielkiej armii fanatycznych wojowników, lecz na swoim sprycie oraz nieprzeciętnych sprzymierzeńcach.

Dookoła podróży bohatera budowany jest cały drobiazgowo skonstruowany świat. Odnajdziemy w nim wiele elementów z książek Herberta. Oglądamy zadziwiające twory inżynierii genetycznej, obce planety i ponure technomiasta, widzimy skomplikowaną, feudalną strukturę władzy, nad którą czuwa imperialny hiperandrogin, czy też tysiącletnich arhatów, strażników pokoju i wiedzy w galaktyce.

Z pewnością cały ten zestaw wyobrażeń nie przemawiałby tak silnie, gdyby nie rysunki Moebiusa. Francuz jak nikt inny był mistrzem przechodzenia pomiędzy pełnymi intrygujących detali rysunkami, zawierającymi niezwykłe pejzaże, a dynamicznymi sekwencjami akcji. Kiedy trzeba, jego wizja przyszłości jest przytłaczająco wyraźna, ale potrafi też być brzydka, przedstawiająca w karykaturze zdegenerowane społeczeństwo na skraju upadku.

Rysunki w „Incalu” nie są takim wielkim popisem nieskrępowanej niczym wyobraźni jak we wcześniejszych fantastycznych pracach: „Arzachu” czy „Garażu hermetycznym”. W tamtych dziełach Moebius potrafił pokazać, jak wiele możliwości spoczywa w planszach komiksowych. Ale tutaj jest coś, czego brakowało w tamtych albumach. Przede wszystkim warstwa graficzna jest niezwykle spójna. Rysunki tworzone pod przygotowany wcześniej scenariusz może nie odkrywają na każdej stronie nowego spojrzenia na komiks, ale za to są częścią przemyślanej historii. To, co krytycy najczęściej zarzucali pracom artysty, to zaniedbywanie narracji i brak treści dorównującej wspaniałej oprawie. W „Incalu” artysta trafił w końcu na scenarzystę, którego wizję doskonale rozumiał i mógł ją przekuć w obraz.

Znając filmy Jodorowsky'ego, nie należy się spodziewać prostego i liniowego prowadzenia fabuły. To nie jest historia o potyczce kosmicznych statków. Już sam wybór protagonisty pokazuje, że to nie jest opowieść o superbohaterze wychodzącym bez szwanku z każdego starcia. Ponadto, ilość mniej lub bardziej komediowych zbiegów okoliczności oraz rozwiązań deus ex machina może zniechęcić wielu czytelników nieprzyzwyczajonych do lektury europejskich komiksów ze stajni „Metal Hurlant”. Jednak chcąc opowiedzieć historię obficie nawiązującą do mistycznych i duchowych alegorii, nie można zrobić tak, jak w militarystycznych kosmicznych operach. Wielką sztuką tych autorów science fiction, którzy nie bali się podejmować „cięższej” tematyki, było połączenie scjentystycznego poglądu na budowę świata, w pełni laickich postaci oraz duchowości wpisanej jako nieodłączny element świata przedstawionego. Najwybitniejsze dzieła literackie poruszające ten zakres — czy to książki Herberta, czy też Philipa K. Dicka i Ursuli K. Le Guin — potrafiły połączyć te dwie rzeczy w jeden spójny świat zawierający i niezwykłe pejzaże, i dynamiczne sekwencje akcji, silnie oddziałujące na czytelników.

A jak broni się „Incal” po ponad trzydziestu pięciu latach od swojej premiery? Na pewno wciąż potrafi zachwycić rozmachem wykreowanego przez Jodorowsky'ego i Moebiusa świata. W historii komiksu nie powstało wiele tak bogato zarysowanych przyszłości jak właśnie uniwersum „Incala”. Zresztą po zakończeniu cyklu, Jodorowsky jeszcze kilkakrotnie wracał do swojej kreacji, tworząc opowieści poboczne — czy to traktujące o młodości Johna Difoola w cyklu „Przed Incalem”, czy też o rodzie największego łowcy nagród w serii „Kasta Metabaronów”. Natomiast sama treść nie jest już tak jednoznaczna. Chwilami incalowa mistyka zmierza ku szafowaniu tanimi gadżetami i odwoływaniu się do najbardziej kiczowatych osiągnięć New Age. Można się pogubić w tym, co autorzy właściwie mieli na myśli i czy liczba odniesień i poziomów interpretacji tego dzieła ich nie przytłoczyła. Zwłaszcza, jeśli czytelnik nie miał wcześniej do czynienia chociażby z symboliką kart tarota.

Nie jest to komiks dla osób zaczynających swoją przygodę z tym medium ani też z europejskim sposobem narracji. Natomiast dla czytelników, którzy przeczytali już niejedną sagę science fiction, „Incal” wciąż jest niezwykłym przeżyciem. Chyba dobrze się stało, że ta historia ukazała się jako autorski komiks Jodorowsky'ego i Moebiusa, a nie jako „Diuna”, skoro autorzy daleko odeszli od wizji Franka Herberta.

To nie była ostatnia produkcja komiksowa w karierze obu twórców. Jodorowsky, jak wspomniano wcześniej, powracał do wykreowanego przez siebie świata, próbował też sił w komiksach historycznych, jak chociażby w zilustrowanym przez Milo Manarę cyklu „Borgia”. Razem z Moebiusem popełnili jeszcze album „Szalona z Sacre Coeur” również pełnym mistycznych przeżyć. Sam Moebius w latach osiemdziesiątych stworzył inne arcydzieło, także w klimatach kosmicznej podróży — „Światy Edeny”, niedawno wznowione w pięknym, anglojęzycznym wydaniu nakładem Dark Horse. Artysta zmarł w roku 2012, zostawiając po sobie bogatą spuściznę. Natomiast Jodorowsky, mimo osiemdziesięciu ośmiu lat, wciąż jest aktywnym twórcą i nie powiedział jeszcze ostatniego słowa. Kto wie, jakie jeszcze podróże do innych światów staną się naszym udziałem dzięki jego pośrednictwu...

Magazyn Silmaris

ISSN: 2451-3261

Redaktor Naczelny:

Adam Wołodźko   AdamKB

Wszystkie prace redakcyjne, wydawnicze oraz korektę wykonał zespół:

Sylwia Finklińska   Finkla

Bogusz Jaśniak   vyzart

Justyna Lech   Mirabell

Barbara Mikulska   Bemik

Olga Niziołek   Olga

Agnieszka Osikowicz-Chwaja   ocha

Krzysztof Piasek   KPiach

Rafał Piotrowicz   Sethrael

Anna Szumacher   Cet

Marianna Szygoń   Marianna

Współpraca:

Anna Dudało   rooms

Tomasz Kozłowski

Magdalena Makówka

Małgorzata Lewandowska   Goria

Marek Pietrusewicz   BaruArlab

Tomasz Przyłucki   Sirin

Antonina Weber

Ilustracja i projekt okładki:

Bogusz Jaśniak   vyzart

Skład:

Bogusz Jaśniak   vyzart

Adresy redakcji:

http://silmaris.pl

https://www.facebook.com/MagazynSilmaris/

redakcja@silmaris.pl

Adres korespondencyjny:

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-982 Warszawa

Propozycje prac prosimy przesyłać na:

literatura@silmaris.pl

grafika@silmaris.pl

Wydawca:

Silmaris Michał Wołodźko

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-987 Warszawa

Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca.

Przedstawiane w tekstach wprost lub tylko sugerowane poglądy i opinie Autorów nie muszą być zgodne z poglądami i opiniami zespołu redakcyjnego.

Wszystkie zamieszczone materiały pozostają własnością ich autorów i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie dowolnymi technikami części bądź całości treści utworów bez uzyskania pisemnej zgody twórców stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem prawa do cytowania w myśl art. 29 i 35 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).

Magazyn ukazuje się w postaci plików elektronicznych w kilku formatach do wyboru. Jakiekolwiek modyfikowanie tych plików bez zgody Wydawcy jest zabronione. Wydawca dokłada wszelkich starań, aby pliki elektroniczne były wolne od wad, w szczególności złośliwego kodu. W celu zachowania bezpieczeństwa urządzeń i oprogramowania czytelników Wydawca uprzejmie prosi o niedystrybuowanie plików Magazynu Silmaris w innych miejscach niż wskazane przez Wydawcę oraz o niepobieranie tych plików z niezaufanych źródeł. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za nieuprawnione modyfikacje plików elektronicznych Magazynu Silmaris wykonane przez osoby trzecie oraz za skutki wywołane przez te modyfikacje.