Spis treści

Wywiad

To nie ja wybrałam pisanie

Literatura

Umba

W łąki

Chazbijewicz-1250

Aa, aa, aa, kotków... tysiąc albo dwa

Krok dalej

Fragmenty

Dzieci Burzy

Magia Serbithów Rozdział I Hrabina

Recenzje

Każdy marzy, by stać się legendą.

Jak zabić dyrektorkę

Na podbój Europy

Fantastyka na rozdrożu

Zemsta za wszelką cenę

Baśń o kosmicznym Kopciuszku

Publicystyka

Sztuczna inteligencja

Nadprzyrodzone aspekty polowania w starofińskich wierzeniach

To nie ja wybrałam pisanie

Jagna Rolska to pisarka próbująca swoich sił w literaturze fantastycznej i obyczajowej. Debiutowała powieścią „SeeIT”, która ukazała się w lutym tego roku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. W maju na rynku pojawiła się jej powieść obyczajowa pt. „Testament życia”. Od lat związana jest z portalem literackim „Fahrenheit”. Z zamiłowania podróżniczka i wielbicielka przyrody. Pasjonuje się fotografią.

Anna Szumacher: Lubisz zabijać ludzi?

Jagna Rolska: Trochę wywiadów już za mną, ale jeszcze nikt mnie o to dotąd nie pytał. A szkoda! Oczywiście, że lubię i czynię to całkowicie bezkarnie. Czuję moc i mogę się pobawić w boga. Wystarczy tylko usiąść i napisać książkę. Serdecznie polecam!

A. S.: To pociągnę ten temat, który zresztą jest bezpośrednio związany z Twoim postapokaliptycznym sf. Czy wolisz zabijać ludzi hurtowo czy jednak pojedynczo? I czy tworząc postać, wiesz już, że jest przeznaczona na odstrzał, czy to mordowanie czasami wychodzi przypadkiem?

J. R.: Obie formy mnie satysfakcjonują, choć personalne potraktowanie klienta stwarza większe pole do popisu. Łatwiej można grać uczuciami i stworzyć jeszcze lepszy klimat mordu. Sceny grupowego gładzenia mają tę niedogodność, że czytelnik nie angażuje się tak mocno, ale i na to jest rada. Wystarczy wyłuskać z grupy przedstawiciela i koncentrować opowieść na jego przeżyciach. Grupy są od początku przeznaczone na rzeź, ale pojedyncze postacie przeważnie likwiduję, gdy akurat pasuje mi to do fabuły, więc często nie mam zamysłu ubicia delikwenta od początku, tylko czasem, że się tak wyrażę, musi ponieść ofiarę na ołtarzu logiki zdarzeń. A zanim całkiem wyjdę na psychopatkę, chciałam uprzejmie poinformować, że moje teksty to nie tylko kolektywna rzeź. Zdarza mi się pisać nawet o miłości. Ale znacznie rzadziej.

A. S.: Wsadzę trochę kij w mrowisko, ale w końcu wszyscy tu jesteśmy przyjaciółmi: Dlaczego science fiction? To taki mało damski gatunek...

J. R.: I Ty, Brutusie...? Bo ja jestem mało damska. Ot i co. Biegam w spodniach, nie mam żadnej kiecki w szafie i wiem, co to „spalony”. A tak serio, to nie ma damskich i męskich gatunków. OK, zgodzę się, niektóre cierpią na nadreprezentację płci męskiej (science fiction) i żeńskiej (powieści obyczajowe), ale zobacz, jak to się dynamicznie zmienia. Coraz więcej kobiet para się szeroko pojętą fantastyką, a mężczyźni przestają stronić od lektury obyczajowej. Najwięksi macho wciąż piszą pod damskimi pseudonimami, ale podejrzewam, że i oni wyjdą z czasem z „podziemia”. Ja zawsze chciałam pisać science fiction i nie uważam, żeby płeć miała być jakąś w tym przeszkodą :)

A. S.: Jedną z najbardziej wstrząsających powieści obyczajowych, z romansem, który rozrywa serce na strzępy, napisał mężczyzna. Mówię o tytule „The Bridges of Madison County”, w Polsce bardziej znanym z ekranizacji z Eastwoodem i Streep, „Co się wydarzyło w Madison County”. Tak tylko mówię. To w takim razie inne pytanie: Czy trudno się pisze science fiction?

J. R.: Myślę, że nie trudniej niż inne gatunki. Mówię oczywiście na podstawie własnych doświadczeń. Zarówno powieść science fiction jak i obyczajowa potrzebuje solidnego researchu i gruntownego przemyślenia fabuły, jeśli tekst ma mieć zachowaną logikę. Science fiction może być nieco bardziej wymagające w zakresie wymyślenia uniwersum i reguł nim rządzących, za to nie potrzebuje faktologii dotyczącej bieżących spraw, jak to się ma w przypadku powieści obyczajowych osadzonych w teraźniejszości lub wielopłaszczyznowego rozgryzania przeszłości, jeśli piszemy powieść osadzoną w realiach historycznych.

A. S.: Masz porównanie, bo właściwie równolegle z „SeeIT” pisałaś obyczaj dziejący się częściowo w latach dziewięćdziesiątych, „Testament życia”. Możesz więc dosyć dokładnie porównać, co Ci zajęło więcej czasu, co było bardziej wymagające umysłowo?

J. R.: Jeśli chodzi o czas, jaki zajęło mi pisanie, to wyglądało to dość podobnie. Pod innymi względami też nie widzę specjalnej różnicy. Tak, jak wcześniej wspomniałam, każdy gatunek wymaga podobnego zaangażowania. Zmieniają się tylko nieco aspekty, na które trzeba położyć większy nacisk.

A. S.: W którym z tych gatunków czujesz się lepiej? A może nadal szukasz dla siebie tego „idealnego”, w którym zamierzasz osiąść na dłużej?

J. R.: Rozczaruję Cię. Czuję się dobrze we wszystkich tak samo. Gdy piszę jakiś tekst, to podchodzę do tego zadaniowo i za każdym razem napisanie słowa „koniec” daje tak samo dużą satysfakcję. Jeśli starczy sił i czasu, to nie zamierzam nigdzie osiadać. Wręcz przeciwnie, chętnie poeksperymentowałabym z kolejnymi gatunkami.

A. S.: Jakimi na przykład?

J. R.: Myślę o napisaniu thrillera i horroru. Mam rozgrzebany kryminał a także gotowe i do wzięcia wiejskie fantasy na wesoło. Oraz zamówienie na obyczajówkę historyczną. Więc, jak widzisz, mam dość rozległe zainteresowania. Nie chcę i nie zamierzam się ograniczać.

A. S.: Porozmawiajmy trochę o Twoim warsztacie. Jesteś autorem piszącym regularnie? Masz jakieś ustalone godziny pisania albo liczbę znaków, które musisz napisać w ciągu dnia? Czy raczej piszesz skokami?

J. R.: Obie wersje są prawdziwe. Piszę skokami, ale gdy zbliża się dedlajn, to zamieniam się w sumiennego autora piszącego regularnie. Choćby się waliło i paliło, muszę wyrobić dzienną normę znaków. Nie mam natomiast ustalonych godzin, choć nie ukrywam, że najlepiej pisze mi się wieczorem i w nocy.

A. S.: Czy masz jakieś miejsce, w którym pisze ci się najlepiej, czy potrafisz usiąść gdziekolwiek i zacząć pisać? Albo jakieś rytuały, które są połączone z pisaniem? Typu odpowiednia ścieżka dźwiękowa, herbata? A może piszesz tylko na komputerze, bo na kartce już byś nie mogła?

J. R.: Zacznę od końca. Nie wyobrażam sobie pisania odręcznego. Nie i koniec. Od zawsze piszę na laptopie. Jeśli by ich nie wymyślono, to ja bym w życiu żadnej książki nie napisała. Co więcej, laptop musi być koloru białego. Inny nie wchodzi w grę. Ze ścieżką dźwiękową bywa różnie. Czasem wystarczy cisza, a czasami potrzebuję muzyki. Wybór uzależniam od rodzaju opisywanej sceny, ale zauważyłam, że znacznie lepiej się skupiam przy melodiach bez tekstu. Najlepiej pisze mi się na działce, ale trudno się tam wyrwać, więc musi wystarczyć stół w salonie. Obok drze się telewizor (mąż ogląda), w lodówce grasuje córka, a ja próbuję się skupić. Między innymi dlatego najlepiej wychodzi mi to pisanie, gdy obydwoje pójdą spać.

A. S.: A jak wygląda kwestia researchu?

J. R.: Zdecydowaną większość potrzebnych informacji wyszukuję w Internecie. Historia mojej wyszukiwarki mogłaby postawić na nogi cały wydział kryminalny. W zależności od zagadnienia wpisuję frazy kluczowe w języku polskim lub angielskim. Bywa, że i w innych. Jak choćby obecnie uczę się podstawowych słówek w suahili, ponieważ los rzucił moich bohaterów do Kenii.

Staram się sprawdzać wszystko, co oczywiście zajmuje sporo czasu, ale nie umiałabym spać spokojnie, gdybym miała odczucie, że coś zostało niedopracowane. Dlatego, osadzając akcję, powiedzmy 3 lipca 1985 roku oglądam od deski do deski archiwalny „Dziennik telewizyjny” a potem sprawdzam jaka tego dnia była pogoda. Łącznie z siłą wiatru, jeśli przykładowo bohater idzie a ja muszę ustalić, czy jest szansa, żeby wiatr potargał mu włosy. Oczywiście jeśli czas akcji jest niedookreślony to w aż takie szczegóły się nie bawię. Natomiast przy pisaniu „SeeIT” sporo czasu poświęciłam na zagadnienia geologiczne czy fizyczne. Chłonęłam wszystko, co miało cokolwiek wspólnego z futurologią. A to tylko wierzchołek góry lodowej.

A. S.: Teraz kolejne dosyć kontrowersyjne pytanie, ale myślę, że wiele osób próbujących swoich sił w pisaniu chciałoby się dowiedzieć: Czy warto pisać? Książki, opowiadania, po prostu czy warto spędzać długie godziny w bardzo niezdrowej pozycji i psuć sobie oczy? Co Ty masz z pisania?

J. R.: Głównie satysfakcję  :). Nie jest specjalną tajemnicą, że w Polsce najmniej na własnych książkach zarabiają autorzy i poza nielicznymi, przeważnie niezwykle płodnymi pisarzami reszta zadowala się bardzo skromnymi kwotami. Jasne, że korzystniej byłoby się przestawić na coś bardziej dochodowego, ale to nie ja wybrałam pisanie, tylko ono wybrało mnie. Nie miałam nic do powiedzenia. Historie pęcznieją w głowie i zwyczajnie muszą znaleźć ujście. No więc siadam i piszę. Czy warto? Warto. Choćby dla tej chwili, w której pierwszy raz bierzesz do ręki własnoręcznie napisaną powieść i cieszysz się jak dziecko.

A. S.: Dwie książki, dwa wydawnictwa, czy proces od wysłania propozycji do wydania był podobny u obu, czy też zauważyłaś jakieś znaczące różnice? Choćby może dlatego, że jedno to kolos, a drugie jednak dosyć małe?

J. R.: Rzeczywiście różnice były. Głównie w sposobie przyjęcia tekstu do druku. W Wydawnictwie Dolnośląskim był to proces rozłożony na całe miesiące a „SeeIT” musiał przejść wiele szczebli decyzyjnych. „Testament życia” zatwierdził osobiście właściciel wydawnictwa Lucky i trwało to wszystko znacznie krócej. Później toczyło się to podobnymi torami, czyli redakcje, korekta, łamanie tekstu i wszystko to, co powinno się pojawić w procesie wydawniczym.

A. S.: Czyli jak dokładnie wygląda proces wydawniczy? Czego może spodziewać się autor marzący o debiucie, jeśli już otrzyma pozytywną odpowiedź?

J. R.: Może się spodziewać przede wszystkim tego, że jego cierpliwość nie raz zostanie wystawiona na próbę. Od momentu otrzymania pozytywnej odpowiedzi do chwili, w której weźmie się do ręki książkę, mija wiele miesięcy. Bywa, że i lat. W pierwszej kolejności tekst idzie do redaktora, który sprawdza go przede wszystkim pod kątem logiki fabuły, ale także wyłapuje część błędów stylistycznych i powtórzeń. Później tekst wraca do autora, który odnosi się do propozycji poprawek. Następnie tekst ponownie czyta redaktor, a potem przekazuje go do korekty. Kolejnym krokiem jest łamanie tekstu. Równolegle grafik tworzy okładkę. Często w konsultacji z autorem i oczywiście działem marketingu w wydawnictwie. Później drukarnia i w końcu możemy wziąć w ręce swoje ukochane dziecko.

A. S.: Jakie to uczucie? Odbierasz paczkę, otwierasz i...

J. R.: I wąchasz. Przede wszystkim wąchasz! Potem wyjmujesz pierwszy egzemplarz i z niedowierzaniem wertujesz. Przecież znasz ten tekst. Wiele razy trzeba było go wcześniej przeczytać, ale na papierze wszystko wygląda inaczej. No więc czytasz kilka stron z drżeniem serca, podświadomie czekając, aż zza rogu kartki wyskoczy podstępna literówka albo inny babol. Nie wyskakuje, więc z ulgą wypuszczasz powietrze i zaczynasz się cieszyć jak dziecko.

A. S.: Nie można jednak poprzestać na jednym, lub w Twoim przypadku, na dwóch tekstach, prawda? Nad czym teraz pracujesz?

J. R.: Skończyłam kontynuację „SeeIT” i piszę drugi tom „Testamentu życia”. Jednocześnie piszę w duecie powieść obyczajową. Ale o tym, póki co, nie mogę powiedzieć niczego więcej.

A. S.: Czego można ci życzyć, poza czasem do pisania?

J. R.: Lepszych oczu do czytania, dłuższych zim do szusowania i tego, żebym doczekała epokowego wynalazku, czyli niskokalorycznych pierogów, które można bezkarnie jeść w dużych ilościach.

A. S.: W takim razie wszystkiego powyższego i w gratisie zejścia do zera nakładów po dziesięć tysięcy egzemplarzy. I może sprzedania praw do hollywoodzkiej ekranizacji w ciągu najbliższych pięciu lat?

J. R.: O tak, dzięki serdeczne! I jeszcze gry na podstawie „SeeIT”, skoro już sobie tak marzymy z rozmachem.

A. S.: Bardzo dziękuję za rozmowę.

J. R.: Ja również dziękuję.

Autor o sobie:
Na co dzień pracuje, śpi i pracuje. W wolnym czasie, a więc od wielkiego dzwonu, pisze opowiadania. Hobbistycznie, dla przyjemności.

Można przeczytać jego teksty w fantazmatowej antologii „Ja, Legenda”, „Magazynie Histeria” oraz na portalu nowafantastyka.pl, gdzie ukrywa się pod nickiem Łukasz Kuliński.

Łukasz Kuliński

Umba

Za każdym wielkim mężczyzną, myślał Hieronim, stoi zaradna kobieta.

Karawana jechała leniwie wzdłuż rzeki, piekąc się w słońcu. Konie spoglądały tęsknie na wodę. Postój zaplanowany był dopiero na wieczór, gdyż książę de Wolter chciał dotrzeć do celu nazajutrz o świcie. Nie pozwalał więc na zbędną zwłokę.

Poeta jechał tuż za monarchą i rozmyślał o życiu. Małżeństwo księcia wydawało mu się idealnym tworem, jak dobrze naoliwiona krasnoludzka maszyna. Małżonkowie dopełniali się doskonale. De Wolter był z pewnością wielkim rycerzem, ponieważ jego żona tego właśnie chciała. Hieronim przyglądał się księciu. Jak doskonale wyglądał w niebieskim wamsie, wyszywanym w złote lilie! Jak perfekcyjnie hafty koszuli komponowały się z guzikami i zapinkami. A czyż granatowy kropierz, w który odziano białego rumaka, nie dopełniał elegancji jeźdźca?

Hieronim nie miał wątpliwości co do tego, kto wybierał garderobę. Księżna była kobietą troskliwą. Z pewnością, gdy de Wolter zakładał prawą skarpetkę, żona pilnowała, aby przywdział też lewą. Idealne małżeństwo, w którym mąż kierował się rozumem i rozsądkiem — małżonki, oczywiście.

Tym bardziej dziwiła cała wyprawa, której trubadur stał się częścią. Wieść o trollu gruchnęła przed dwoma dniami. Bestia pojawiła się nagle na jednym z głównych szlaków, obrała sobie most za nowe gniazdo i rozsiadła się tam z tupetem godnym... cóż, trolla. Nie sposób było go usunąć. Ciągnące zewsząd karawany zatrzymywały się, bezradne jak dzieci. Powstał ogromny zator. Najbardziej ruchliwy szlak Królestwa Galadrii stał się nagle chorą kiszką, bez perspektywy na prędkie wyzdrowienie.

Usiłowano oczywiście na różne sposoby usunąć bestię. Jako pierwsi podjęli próbę najemnicy, opłacani przez zdesperowanych kupców. Świat finansjery charakteryzuje się bowiem tym, że nie ma ryzyka, którego nie podejmą przedsiębiorcy w imię wielkich interesów i napiętych terminów. Szczególnie gdy to nie oni idą się bić z górą mięśni i sadła wielkości trzech wozów.

Zawodowe zabijaki podjęły więc walkę z potworem i bardzo prędko spotkał ich zawodowy łomot. Z początku bestia nie zorientowała się w sytuacji i gdy żołdacy zbliżyli się z odsłoniętymi ostrzami i bardzo niepewnymi minami, odwróciła się i z ciekawością dziecka zapytała:

— Umba?

Nikt nie wiedział, o cóż może chodzić, przystąpiono więc do pracy — to jest, zaczęto rąbać, wrzeszczeć, ciąć i kłuć oraz popychać kolegów do przodu, równocześnie pilnując, by nie mieć nikogo za plecami. Troll potężnie się wtedy zdenerwował. Większość mężczyzn, słysząc wściekły ryk, znalazła w sobie tyle rozumu, by zamiast rzucać się w wir walki, wybrać wir wodny. Skakali więc z mostu i salwowali się ucieczką w sposób zorganizowany i charakterystyczny dla ludzi żyjących z wojny. Kariera wojskowa może być bowiem albo chwalebna, albo długa, a większość stawia na to drugie. Zaledwie jeden nieszczęśnik, który nie znał tej prostej żołnierskiej prawdy, wpadł na bestię, a ta ścisnęła go tak okrutnie, że biedak wytrzeszczył oczy, zabrudził pantalony i do końca życia opowiadał o swoim wyczynie falsetem.

Druga próba podjęta została przez chłopaczka z pobliskiej Koziej Smródki. Smarkacz wymyślił, że można by ubić owcę, wypchać ją jakimś świństwem i podsunąć trollowi.

— Bestia na pewno zeżre, co jej się da, zachoruje i prędko wyciągnie kopyta — przekonywał.

Jak zaplanował, tak zrobiono. Nazbierano krowiego gnoju, co się walał po łąkach, wciśnięto do owcy tak gęsto, że aż jej się ślepia zaświeciły, i nocą podsunięto pod most. Kiedy przyszedł ranek, troll zobaczył przynętę, oblizał się i owszem, zjadł wszystko. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Potwór zatruł się, jęknął, beknął, zastanowił się, a potem pierdnął tak głośno i wstrętnie, że całe zgromadzenie przenieść się musiało daleko od przeprawy, gdyż fetor był nie do zniesienia. Podobne pomysły zarzucono, a pętaka pomysłodawcę wygonili z powrotem do wsi.

Wiadomo jednak, że zdesperowani ludzie prędko się nie poddają, toteż wymyślono trzeci sposób, najgłupszy. Ktoś ze zgromadzonych, a zebrało się wówczas liczne gremium trefnisiów, darmozjadów i gapiów, podsunął myśl, jakoby troll oczekiwał zapłaty za przejście. Zrobiono więc zrzutkę i wypełniono ciężką dębową skrzynię kosztownościami. Znalazło się tam złoto, szlachetne kamyki, paciorki, ręcznie wyszywane ozdoby, święte figurki i najrozmaitsze precjoza, o których myślano, że spodobać się mogą nowemu strażnikowi mostu.

Nie spodobały się.

Troll, zobaczywszy podarunek, wściekł się nagle, ryknął tak, że ludziom czapki z głów pospadały i wrzeszcząc:

— Umba! — przygrzmocił w prezent pięścią. Skrzynia pofrunęła w powietrze, z otwartego wieka posypał się cenny ładunek i z głośnym pluskiem oraz zbiorowym „ochem” zgromadzonego tłumu wpadł do wody. Skoro się zaś rozniosło, że rzeka Smródka skrywa wyrzucone przez potwora złoto, rozpętał się festyn jak się patrzy. Wieść rozeszła się lotem błyskawicy po całym kraju i dotarła do uszu samego księcia.

Który teraz prowadził wyprawę.

Jest w Galadrii tradycja, mówiąca, że żadna znacząca przygoda nie może się odbyć bez towarzystwa trubadura. Zadaniem jego jest obejrzeć wszystko, spisać i opatrzyć w odpowiednie tony ku uciesze przyszłych słuchaczy.

Dlatego też Hieronim jechał w orszaku.

***

Wiele lat wcześniej, gdzieś na pełnym morzu.

— Mówiłeś, że pływałeś już na statkach i że potrafisz śpiewać szanty, a odkąd odbiliśmy z Calixtratu, cięgiem tylko rzygasz. Nie zełgałeś mi aby, panie grajek?

Hieronim podniósł głowę i przywołał całą godność, jaką tłumił w sobie od początku rejsu.

— Wirtuoz poezji śpiewa wtedy, gdy odnajdzie go Wena, najpiękniejsza z kobiet — wyjaśnił uprzejmie.

— Te, artysta — szyper wycelował w trubadura wskazujący palec — a nakarmi cię ta twoja kochanica? Bo jak nie zaczniesz grać, każę ci zabrać kolację, nygusie wyfrędzlowany.

Poeta zbierał się właśnie do odpowiedzi i już otwierał usta, aby pouczyć kapitana o wyższości prawdziwej sztuki nad pospolitym małpowaniem, którego się odeń oczekuje, kiedy przerwał mu nagły krzyk jednego z marynarzy:

— Strzeżcie, bogowie! Piraci na horyzoncie!

Na pokładzie zapanował rozgardiasz.

Część załogi rzuciła się do wioseł, wykonując rozkazy wykrzykiwane przez kapitana. Niektórzy zanurkowali pod pokład, by wyciągnąć z ładowni siekierki, pistolety, szable i wszystkie narzędzia mordu, potencjalnie przydatne w zbliżającym się starciu. Inni złapali za liny i pobiegli przywiązać luźne ładunki walające się po pokładzie. Byli tacy, którzy poczęli się modlić, a ktoś wyjął nawet z beczki soloną rybę i wrzucił ją do morza jako wotum, jakby bogom podwodnych głębin tego właśnie brakowało — słonych ryb.

Był również Hieronim.

Posażna Pannica, która właśnie stała się ofiarą ataku, przewoziła w skrzyniach złoto z calixtrackiego portu. Trubadur wiedział o tym doskonale i domyślał się również przykrej rzeczy — jeśli załoga zbliżającego się statku odkryje cenny ładunek, a odkryje z pewnością, nie zostawi przy życiu nikogo. Poeta był zaradny i szybko kojarzył fakty. Szczycił się również tym, że jak nikt inny potrafił zatroszczyć się o własną skórę. Reprezentował typ człowieka, który wiosłuje w kierunku lądu w jedynej szalupie, podczas gdy inni krzyczą dopiero: „pożar na pokładzie!”.

Dlatego teraz, otworzywszy skrzynię znalezionym naprędce łomem, wyrzucał złoto za burtę. A gdy ktoś spostrzegawczy zobaczył, co się dzieje, i dopadł do barda z wrzaskiem:

— Co robisz, durniu!?

poeta odpowiedział filozoficznie:

— Lepiej, aby złoto zginęło przez Hieronima, niż Hieronim przez złoto.

Następnie wypadki potoczyły się prędko i dość nieszczęśliwie dla pechowego artysty. Kapitan, nie mając ani czasu, ani cierpliwości, nakazał, jak sam to wyraził, związać gołodupca i wrzucić do morza. Nie pomogły gwałtowne protesty, krzyki i drapanie o deski pokładu.

Głośne „plum” miało wyznaczyć ostatnią nutę w pieśni o niefortunnym poecie. Gdyby nie to, że stało się zupełnie inaczej...

***

Chwilę później, gdzieś na plaży.

Delikatne klepanie w policzek obudziło niedoszłego topielca.

— Błagam, nie! — Hieronim wypluł wodę i wrzasnął, machając na ślepo rękami. — Mam rodzinę, malutkie dzieci!

Pochylająca się nad nim kobieta zaśmiała się perliście, a potem odbiła od ziemi gołymi stopami i z lekkością wiatru poszybowała w górę. Kilka delikatnych uderzeń skrzydłami sprawiło, że z gracją zakręciła się wokół własnej osi. Zakończyła piruety wdzięczną pozą, z oczami wzniesionymi ku niebu i dłońmi złożonymi jak do modlitwy. Następnie otworzyła usta i zaśpiewała głosem wysokim i barwnym jak trel ptaków o poranku:

Zbudził się poeta, kochanek mój miły,
Którego uczuciem gorącym obdarzę.
Siły życia nowe płuca wypełniły.
Żyj i ciesz się światem, tak ja ci rozkażę!

— O, świecie — jęknął bard, przecierając oczy. — Straciłem rozum. Mam przywidzenia.

Minęło kilka sekund, w czasie których rzeczone przywidzenie uparcie nie chciało się rozwiać, zapytał więc:

— Kim jesteś?

Kobieta uśmiechnęła się urokliwie, opadła na piasek, zamarła w dramatycznej pozie i odpowiedziała:

Pytasz oblubieńcze: „Kim jesteś, istoto?”.
Choć życia czas cały to mnie poświęciłeś.
Dla ciebie cenniejsza wszak jestem niż złoto,
Które w morskie fale w ofierze wrzuciłeś.

— Złoto — mruknął tępo Hieronim. — W ofierze.

Nie ma dziś artystów na miarę mej cnoty,
Na oczy im spadła chciwości zasłona.
Dla monet widoku marnują żywoty.
Miast muzy — natchnieniem obdarza mamona!

Poeta uniósł brwi i powiedział ze zdumieniem:

— Ty jesteś...

Tak

potwierdziła muza, zrzucając szatę. Hieronim uśmiechnął się bardzo szeroko.

***

Od czasu pierwszego spotkania stosunki Hieronima z muzą układały się różnie. Z początku szło im świetnie. Kochanka natchnęła go do napisania utworu tak pięknego, iż stał się dzięki niemu nadwornym bardem księcia de Woltera. Odkąd jednak zapuścił korzenie, pierwotnie gorący romans ostygł nieco i wyszła z poety natura wałkonia i bawidamka. Natchnienie odeszło tak nagle, jak przyszło. Trubadur starał się wyprosić od kochanki pomysł na nowy utwór, przekonywał, szczerzył zęby, przymilał się, błagał, dwoił się i troił, a niebiańska córa poezji obrażała się na niego z różnych powodów i czyniła mu na złość, podsuwając bezdennie głupie rymy, plącząc melodię, podcinając struny lutni albo drąc jego ulubione zielone rajtuzy.

Słowem — byli typowym małżeństwem.

Teraz właśnie, opierając się o pień lipowego drzewa, poeta układał pieśń dla oblubienicy.

— Może tak: a wszystko to — zaczął — bo ciebie kocham...

Ledwie Hieronim usłyszał, co zaśpiewał, aż spurpurowiał ze złości.

— A w dupie z tym — rzucił i naburmuszony przewiesił lutnię przez ramię. Następnie, stawiając teatralnie długie kroki, przeszedł przez polanę i zaczął obserwować przygotowania do walki z trollem. Rozbawiona muza, mieszkająca w instrumencie, śmiała się, wygrywając figlarną melodię.

***

Tymczasem przed mostem wrzało. Dosłownie, gdyż ukrop był nie do zniesienia. Książę, zakuty w ciężki pancerz, spocony jak mysz, przestępował niecierpliwie z nogi na nogę, nie mogąc zapewne doczekać się chwalebnej szarży, której dokonać miał już za chwilę. Powodem zwłoki była małżonka, która stała naprzeciw niego i pouczała go o czymś, grożąc palcem i okazjonalnie szczypiąc w policzek. Gwardia książęca czuwała zaś wokół, a wszyscy jej członkowie spoglądali w niebo bądź na swoje buty, zgodnie ignorując pokaz małżeńskiej troski.

Pojawił się również Gilderoy de Maul, nadworny mag, otoczony upiorną sławą okrutnik. Hieronim oparł się o wóz i bezwiednie dotykając lutni, patrzył na niego.

Czarodziej stanął w wyrysowanym wcześniej kręgu i uśmiechnął się z zadowoleniem. Prądy magii, spętane wykreślonymi runami, zajaśniały i z cichym szumem przeskoczyły mu pod palcami. Ogarnął spojrzeniem przestrzeń wokół siebie. Wszystko wyglądało znakomicie. Prawie wszystko.

Nastrój pełnego zadowolenia psuł jedynie grajek, stojący nieopodal. Hieronim reprezentował wszystko, czego mag nienawidził. Tępy, arogancki i leniwy do granic przyzwoitości lubieżnik pojawił się w zamku de Woltera i natychmiast zaskarbił sobie sympatię całego dworu. Wyśpiewawszy długi i łzawy poemat o miłości krwawego pirata do morskiej nimfy, która przybrała dla kochanka ludzką postać, sprawił, że uwielbienie i sława spłynęły na niego z siłą rwącego wodospadu. Zakochali się w nim wszyscy, począwszy od dziewek służebnych, przez panny dworu, na samej księżnej skończywszy.

Gilderoy nie dbał jednak o wszystkich. Jego myśli wypełniała pięknooka Adelajda, którą skrycie kochał i poprzysiągł uwieść.

Kobieta była do czasu przybycia trubadura niezdobytą twierdzą. Pobożna, dumna i olśniewająca przypominała monastyr na szczycie niedostępnej góry. Dlatego mag oszalał z wściekłości, gdy, podglądając oczami ptaków, ujrzał, jak Hieronim owija sobie dziewczynę wokół palca, opowiadając niedorzeczności o „oczach głębokich jak tafla jeziora, odbijających na swej powierzchni miłość i piękno tego świata”. Gilderoy dusił w sobie gniew, oglądając schadzki w zakamarkach książęcych ogrodów i w parnych łaźniach. Kiedy jednak przeklęty po stokroć fircyk rzucił się za inną spódniczką, a zrozpaczona Adelajda przyszła do czarodzieja zapłakana, błagając o eliksir, który sprowadzi lubego z powrotem w jej kochające ramiona, nie wytrzymał i ugodził ją zaklęciem.

Adelajda zamieniła się w kamień.

Gdy ochłonął, próbował oczywiście odwrócić czar. Zdjęcie klątwy było jednakże znacznie trudniejsze, niż jej rzucenie. To drugie wymagało znajomości odpowiedniej inkantacji i wielkich pokładów nienawiści połączonej ze szczerą chęcią krzywdzenia. Zaś zniwelowanie skutków — potężnych komponentów.

Takich jak serce trolla.

Dlatego teraz przywołał pełne skupienie. Zamierzał dopilnować, by szarża księcia zakończyła się śmiercią bestii. Zapewnił księżną, że dzięki magii de Wolterowi nie stanie się krzywda, potwór padnie pod rycerskim ciosem, a tłum na lata zapamięta heroiczny wyczyn władcy. W zamian poprosił tylko o jedną rzecz — ciało pokonanej istoty. Maria de Wolter, która — rzecz oczywista — dowodziła całą wyprawą, przystała na zaproponowane warunki.

Przygotował się doskonale. Większe Zmaksymalizowane Demoniczne Unieruchomienie Potwora Morden’Varmaxa skwierczało pod palcami Gilderoya, stojącego w kręgu. Autor zaklęcia zalecał, co prawda, aby odprawiać rytuał wyłącznie w kombinezonie ochronnym, ale de Maul uznał to za lekką przesadę. Gdy tylko de Wolter ruszy do szarży, czarodziej rozpocznie inkantację. Była skomplikowana, nie mogło być mowy o najdrobniejszej pomyłce. Warto się jednak postarać, myślał. Efekty będą więcej niż zadowalające. Nawet tak odporna na magię istota jak samiec górskiego trolla nie oprze się czarowi i padnie, skoszona jak trawa.

Wyobraził sobie moment odczarowania ukochanej. Odpowiedni napar sprawi, że Adelajda zapomni o grajku i rzuci się w ramiona stęsknionego maga. Już wkrótce położy ją w miękkiej pościeli i rozchylając jej cudne nogi...

Z zamyślenia wyrwał go dźwięk trąbki. Przygotowania dobiegły końca. Książę ruszył.

***

Nagle trzy rzeczy wydarzyły się jednocześnie.

Po pierwsze, muza stojąca obok Hieronima, niewidoczna dla wszystkich za wyjątkiem samego barda, postanowiła zrobić dowcip. Niewiele myśląc, boleśnie ugryzła trubadura w ucho. Ten, zupełnie zaskoczony, pisnął jak dziewczynka i podskoczył, uderzając w wypełniony rupieciami wóz, spod którego wysunął się osinowy kołek. Z wozu zaś, z początku powoli, potem coraz szybciej, na końcu zaś odbijając się od ziemi, potoczyła się beczka.

Po drugie, Gilderoy zaczął czarować. Magia syczała mu pod palcami, a w kręgu wrzało jak w rozgrzanym piecu. Był już w połowie zaklęcia, gdy baryłka uderzyła go w plecy.

Skoro zaś głośne „Uch, ała!” nie było częścią inkantacji, Większe Zmaksymalizowane Demoniczne Unieruchomienie Potwora Morden’Varmaxa implodowało w dłoniach maga, a wybuch zajaśniał mocniej niż słońce.

Po trzecie zaś, książę de Wolter wjechał na most i wydając z siebie dumny okrzyk, wpadł na trolla.

Który to potwornie się zląkł i również wrzasnął. Skoro zaś bogowie urządzili świat w taki sposób, aby każde stworzenie działało według własnych instynktów, bestia zareagowała, jak nakazał jej odruch, to jest przydzwoniła rycerzowi w brodę. Ten zaś stracił przytomność szybciej, niż Gilderoy ugodzony własnym zaklęciem.

Po wszystkim zapanowała długa i bardzo niezręczna cisza, zakłócana jedynie uderzeniami kopyt uciekającego w panice konia.

Potem wyraźnie zakłopotany troll podszedł do leżącego rycerza i począł dźgać go paluchem w plecy, starając się przywrócić księciu świadomość. Skoro zaś odpowiadało mu jedynie bardzo niewyraźne „hffmmmmpf”, dobywające się zza osłony hełmu, bestia usiadła i z poświęceniem godnym większej sprawy zajęła się dłubaniem w nosie.

***

— Czy wszystko zrozumiałeś, Hieronimie? — zakończyła tyradę księżna.

Trubadur jeszcze mocniej zmiętolił trzymany w dłoniach kapelusz i głośno chrząknął, chcąc dodać sobie animuszu.

— Tak właściwie, wasza wysokość, to mam jedno pytanie.

Czemu ja?

— Dlaczego nie poślesz któregoś z książęcych gwardzistów, pani? A najlepiej wszystkich? Z pewnością lepiej nadają się do odbicia jego książęcej mości z rąk bestii. Ja mogę co najwyżej…

Zginąć.

— Ponieważ — przerwała Maria de Wolter — gdy moi ludzie zbliżą się do potwora z bronią, ten gotów zabić księcia w szale. On trzyma mego męża pod pachą, na litość bogów!

— No tak — przyznał bard. — Ale może by tak podstępem? Mam nawet pomysł. Potrzebujemy tylko jednej owcy i dwóch, maksymalnie trzech baryłek prochu...

— Hieronimie! — podniosła głos kobieta. — Posłuchaj mnie bardzo uważnie. Jako twoja pani nakazuję ci udać się tam i porozmawiać z trollem. Udało ci się oczarować cały dwór swymi złotymi strofami. Z pewnością podołasz zadaniu, jakim jest przekonanie tego... tego... bydlęcia do pozostawienia mego ukochanego męża w spokoju. Idź i zrób, co w twojej mocy. Jeśli ci się powiedzie, obsypię cię złotem. Jeśli zawiedziesz…

Księżna nie dokończyła. Nie musiała. Poeta miał bardzo bogatą wyobraźnię.

***

A więc Calixtrat, postanowił Hieronim, idąc w kierunku mostu. Wskoczę do rzeki i może uda mi się jakoś przepłynąć na drugi brzeg. Nie pójdą za mną, w końcu przeprawa jest zablokowana, nie? Potem sprzedam lutnię i kupię bilet na pierwszy statek, który będzie odpływał na Piaskowe Wybrzeże. Zostanę sprzedawcą dywanów. Z turbanem. Nic złego nie dzieje się nigdy sprzedawcom dywanów. Nikt nie chce ich zdeptać ani zjeść. Nie potrzebujesz natchnienia, żeby sprzedać dywan. No i pogoda. Zawsze miło jest poleżeć w słońcu na dywanie. Całkiem wygodne i spokojne życie. Z dala od kłopotów. Tak.

Potem obejrzał się za siebie. I choć z tej odległości nie widział spojrzenia księżnej, wiedział doskonale, co wyraża.

— Ależ proszę, uciekaj — mówiło. — Nie będziemy cię gonić, jesteśmy tu bardzo zajęci. Żyj swoim życiem. Gdybym jednak mogła coś doradzić, sugeruję, abyś patrzył pod nogi, gdy już dotrzesz tam, gdzie chcesz. Byłoby głupio, gdybyś po tym wszystkim potknął się i wielokrotnie upadł na nóż przypadkowego przechodnia, prawda? Tak czy inaczej, powodzenia!

Obrócił się więc i z ponurą determinacją człowieka bez innych perspektyw oddał się zadaniu.

Gdy Hieronim dotarł przed oblicze bestii, przezornie kłaniając się i nie patrząc jej zbyt głęboko w oczy, troll wyraźnie się ucieszył. Klepnął w udo i podnosząc rękę w geście pozdrowienia, zakrzyknął:

— Umba!

Nie najgorzej, pomyślał Hieronim. Skoro zaś nie został na miejscu pożarty, uśmiechnął się niepewnie i zapytał:

— Umba?

Słysząc odpowiedź, troll uradował się tak bardzo, że przez chwilę bard aż zapomniał, w jakich się znajduje kłopotach. Stali więc naprzeciw siebie — muzyk w mokrych od potu rajtuzach i imbecyl z rycerzem pod pachą, śmiejąc się radośnie jak dzieci. Potem jeden z nich przypomniał sobie, że nic nie rozumie.

— Ja, Hieronim — wyjaśnił, wskazując na siebie. — Ty, Umba? Tak?

Tutaj potwór gniewnie zmarszczył pojedynczą brew, ciągnącą się od jednego końca czoła do drugiego i warknął:

— Umba.

— Nie jesteś Umba? — zapytał bezradnie trubadur.

— Umba — zaprzeczył troll.

— Nic nie rozumiem. Musisz mi jakoś pomóc, słyszysz? Nie wiem, czego chcesz.

— Umba — odpowiedziało mu radosne wyjaśnienie.

— No tak.

Milczeli przez dłuższą chwilę. W końcu potwór zniecierpliwił się i zaczął wiercić w miejscu, mocniej ściskając nieszczęsnego księcia. „Hffmmmmpf” przypomniało jednak wysłannikowi o właściwym celu misji.

— Posłuchaj — zaczął ostrożnie. — Tam, za moimi plecami czeka żona tego człowieka. Bardzo się martwi. Właściwie, wszyscy się martwimy. Chodzi o to, że chcielibyśmy, jeśli nie masz nic przeciwko, odzyskać tego tu księcia. Od tego zależy życie pewnego sprzedawcy dywanów, wiesz? Więc gdybyś mógł...

Co za brednie, załamał się Hieronim. A więc jednak Calixtrat.

— Umba! — przerwał zdecydowanie troll.

— Nie oddasz księcia?

— Umba.

— Ale ja go potrzebuję. Po – trze – bu – ję. Może chcesz czegoś w zamian?

— Umba. — Ku swemu zdziwieniu usłyszał muzyk.

— Chcesz czegoś w zamian? — dopytywał. — Chcesz... Umbę?

— Umba — potwierdziła bestia i zaczęła energicznie kiwać głową.

— O, świecie. Ale ja nic nie rozumiem. Nie wiem, co to jest! Nie wiem, pojmujesz?

Troll podniósł się z miejsca i pchnął prawie omdlałego ze strachu Hieronima palcem. Ten cofnął się i dygocząc, odpowiedział:

— W porządku, tak, rozumiem! Znajdę Umbę. Tego chcesz, prawda?

Gdy odchodził, szumiało mu w głowie pełne wyrzutu rozpaczliwe „hffmmmmpf”.

***

Hieronim siedział na wozie, z podkulonymi nogami i uderzał czołem w kolana. Obok niego zaś, rozłożony na kilku miękkich kocach, spoczywał Gilderoy. Nie wyglądał najlepiej. Nim poraziło go zaklęcie, zdążył wygiąć się w najbardziej nieprawdopodobną pozę i zastygł w niej. Dość rzec, że leżąc, dotykał powierzchni wozu tylko czołem, większą częścią prawej stopy i lewym pośladkiem.

Księżna dała trubadurowi czas do świtu, by odkrył, czym jest upragniona Umba, i sprowadził ją przed oblicze bestii. Teraz, siedząc na wozie, z dala od wścibskich oczu, poeta intensywnie myślał.

Z odmętów zadumy wyrwał go dobywający się na granicy słyszalności szum. Hieronim był człowiekiem wielu wad. Leniwy, niezbyt inteligentny, przesadnie egzaltowany, pyszałkowaty i z całą pewnością patologicznie próżny. Skoro zaś byłoby zupełnie niesprawiedliwe, gdyby nie posiadał jakichkolwiek zalet, bogowie obdarzyli go chociaż dobrym słuchem. Dlatego też, gdy ktoś skradał się między kołami wozu, poeta zorientował się natychmiast.

Nieoczekiwanym gościem okazał się chłopak, który poprzedniego dnia podsunął myśl o zatruciu trolla owcą. Teraz, leżąc w trawie, wyciągnął rękę i położył coś obok głowy sparaliżowanego Gilderoya. Następnie obrócił się i zaczął wycofywać.

Hieronim capnął go za kołnierz i podniósł.

— A co ty tu wyprawiasz, pędraku?

— Zostaw mnie, pan! — wrzasnął tamten na całe gardło. — Pomocy, ludzieee...! Ten pan dotyka mnie po pupie!

Ktoś nawet wyjrzał zza namiotu stojącego nieopodal i podejrzliwie spojrzał na poetę, ale ten uśmiechnął się przepraszająco i zatykając usta chłopaczkowi, wyjaśnił:

— To mój siostrzeniec. Wszystko w porządku.

Strażnik nie wyglądał na przekonanego, ale ostatecznie wzruszył jedynie ramionami i wrócił do swoich spraw, uznając najwidoczniej, że na długiej liście jego obowiązków nie widnieje jakakolwiek rzeczywista interwencja.

Hieronim złapał więc niedorostka za ucho, wykręcił i zapytał:

— Co ty kombinujesz, smarku?

Następnie, nie zwracając uwagi na protesty szarpiącego się dziecka, podniósł pozostawiony przezeń prezent. Okazało się nim jabłko. Trubadur powąchał.

— Śmierdzi jak kozłek lekarski — stwierdził rzeczowo. — Co ty, chciałeś mnie uśpić?

Chłopak przyjął znaną od wieków taktykę wszystkich przesłuchiwanych, to jest milczał i zawzięcie nie patrzył na pytającego.

— Auuu...! — jęknął wreszcie. — Przestaniesz, pan, w końcu? To boli.

— Gadaj.

— No tak, już dobrze. Chciałem pana wierszokletę... Auu...! Może rzeczywiście chciałem, żeby się pan poeta na chwilę zdrzemnął. Bo pan tak długo zamierza jeszcze obok czarodzieja siedzieć?

— A co, przeszkadzam w czymś może?

— No... tak jakby.

— Co?

— No bo ja z panem czarodziejem mieliśmy taką umowę, że miał mnie pan czarodziej przyjąć do terminu i zrobić terminatore… terminante… no uczniem, no. Ale teraz to już chyba nie bardzo, bo prędko to on się nie obudzi, nie? A umów trzeba dotrzymywać. Tak mi dziadek tłumaczył. Więc pomyślałem sobie, że zajrzę do tej wieży, co ją pan czarodziej postawił w lesie i poszukam w środku, może coś znajdę... jakąś różdżkę albo co. Wie pan. Coś magicznego.

Hieronim spojrzał zdziwiony.

— Mag ma tu jakąś wieżę?

— No tak. Postawił ją, jak przyszedł pierwszy raz. Zanim się trollisko pojawiło.

— Gilderoy był tutaj przed tym, jak troll wszedł na most?

— No tak.

— To czemuś nic nie mówił?

— A bo to ktoś pytał?

***

Istotnie, wieża była tam, gdzie opisał chłopak. Kryła się w lesie. Hieronim bał się tam wchodzić. Spośród wszystkich cnót, którymi mogła obdarzyć go natura, odwaga raczej nie spłynęła nań hojnie. Wolałby raczej trzymać się od tego miejsca z daleka, lecz księżna przerażała go bardziej, a jej ciężkie spojrzenie wciąż czuł na karku, zupełnie jak wypalone gorącym żelazem.

Na szyi Gilderoya znalazł klucz. Teraz więc, wchodząc po kamiennych stopniach, planował włamać się do kryjówki maga.

Sprzed oczu opada szarady kurtyna,
Gdy bard miast artysty, udaje złodzieja.
Hieronim ze śmiercią zabawę zaczyna,
Skradając się w nocy pod drzwi czarodzieja.

— Przestaniesz wreszcie? — warknął Hieronim. — Całe to zamieszanie to twoja sprawka. Mam cię dosyć. Jeśli wyjdę z tego cało, przysięgam, że wrzucę cię razem z przeklętą lutnią do rzeki.

Muza nie odpowiedziała.

Poeta włożył klucz do zamka w drzwiach i modląc się do wszystkich znanych mu bogów, pchnął i wszedł.

— O, świecie — jęknął, gdy już otworzył oczy.

W niewielkiej pracowni na samym środku stał ogromny stół. Zajmował większą część komnaty. Ciężkie dębowe nogi wzmocnione zostały metalowymi stelażami, a całość, zapewne na wszelki wypadek, podwieszona została łańcuchami, zamocowanymi na suficie. Powodem tak dalece idących środków ostrożności było to, co leżało na blacie.

Troll. Bliźniaczo podobny do tego, który urzędował na moście. Ogromne cielsko śmierdziało nieznośnie mieszanką krwi, uryny i śmierci. W rozoranej w poprzek klatce piersiowej ziała dziura. Hieronim, zatykając nos rękawem, podszedł i spojrzał.

Z piersi potwora Gilderoy wyciął serce.

Spójrz.

Poeta obrócił się i wziął do ręki wskazany przez kobietę przedmiot. Był nim dziennik.

***

„Dzień siedemnasty.

Popełniłem ogromny błąd. Choć wszystkie ingrediencje przygotowane zostały w sposób opisany w Księdze Odczarowań, nie udało mi się odczynić klątwy. Pomyłkę zrozumiałem dopiero po powrocie do pracowni.

Przeklęty troll okazał się być samicą! Skąd mogłem wiedzieć? Bogowie, ostatnią rzeczą, na jaką miałem chęć, to zaglądanie temu obrzydlistwu między nogi.

Kiedy ją schwytałem, bestia powtarzała tylko jedno słowo — Duru. Sądziłem, że prymityw potrafi powtarzać tylko własne, bogowie wiedzą skąd wzięte, imię. Cóż, myliłem się.

Szukam dalej. Aby odczarować Adelajdę, potrzebuję serca trolla. Tym razem — samca.”

***

Poeta przestudiował cały dziennik, od początku aż do ostatniego wpisu.

— Adelajda — powiedział smutno, patrząc muzie w oczy. — On ją przeze mnie...

Tak

— Wiedziałaś?

Kobieta potwierdziła skinieniem głowy.

— Dlaczego nic nie powiedziałaś?

Nie są mi przykre inne kobiety,
Jeśli tego ci właśnie potrzeba.
Bylebyś sprostał memu zadaniu
I był poetą na miarę natchnienia,
Które ci daję, spełniając marzenia.

— Biedne stworzenie — westchnął bard. — Wyszedł z gór i stanął na tym przeklętym moście, bo szukał swojej kobiety. A ona... — spojrzał na trupa. — Taka bezsensowna śmierć.

W ciszy rozbrzmiało śpiewne potwierdzenie.

— Muszę mu powiedzieć.

***

— Duru — powiedział Hieronim, stając przed trollem. — Tak masz na imię, prawda?

Troll wstał na równe nogi, odrzucił na bok rycerza i pochylił się nad bardem.

— Umba — potwierdził z przejęciem.

— Umba to twoja... żona?

— Umba.

— Przykro mi, wielkoludzie. Ona nie żyje.

Nie potrafił powiedzieć niczego więcej. Stał więc i patrzył trollowi w oczy. A skoro nie wiedział, co począć z rękami, zaczął grać.

Nie śpiewał niczego, gdyż nie istniały odpowiednie słowa. Nie sądził zresztą, aby jakiekolwiek oddały smutek stojącej przed nim istoty.

Duru zamrugał kilkakrotnie, intensywnie myśląc nad tym, co usłyszał. Gdy zaś zrozumiał, zaczął płakać. Łzy spływały po jego pomarszczonych policzkach, zostawiając mokre ślady, jak koryta schnących rzek. Troll patrzył i słuchał muzyki, którą grał Hieronim.

Potem zaś zaczął zamieniać się w kamień. Z każdym wygrywanym dźwiękiem, z każdym delikatnym uderzeniem palców o struny lutni, potężne ciało potwora zamieniało się w żywy pomnik. A gdy bard zakończył, gdy ostatnia nuta wybrzmiała w powietrzu, nie było już Duru, przerażającego strażnika mostu. Był tylko kamienny posąg, doskonały, jak wyjęty spod dłuta utalentowanego rzeźbiarza.

Posąg istoty, która nie miała już po co żyć.

***

— Dokonałeś cudu, Hieronimie. Twoje imię zapisze się na kartach historii.

Księżna ujęła dłonie trubadura i uśmiechnęła się ciepło.

— Proś, o co tylko chcesz. Niczego ci nie odmówię, cudowny poeto. Dzięki tobie żyje mój mąż.

Istotnie, książę stał już w towarzystwie swych gwardzistów, wciąż lekko poobijany i nadal w szoku, lecz zdecydowanie żywy.

— To ogromne szczęście, moja pani, że macie siebie nawzajem. Jeśli z dzisiejszej przygody wynikło cokolwiek dobrego, to tylko ta właśnie nauka. Nie wiń mnie zatem, że odmówię twej hojnej i szczerej ofercie i nie poproszę o nic. Zrozumiałem dziś, że winien jestem ogromnej zbrodni, jaką jest zaniedbanie mej własnej miłości. Nie miej mi zatem za złe tego, że oddam się jej teraz i odejdę. Jeśli los pozwoli, spotkamy się jeszcze.

Księżna nie odpowiedziała.

Pozostała do zrobienia ostatnia rzecz. Hieronim nie miał pojęcia, w jaki sposób chowają zmarłych trolle, miał jednak pewność, że Umba nie powinna zgnić w pracowni czarodzieja.

Podpalił więc wieżę.

Stał teraz, przyglądając się, jak ogień pożera kryjówkę Gilderoya, a wraz z nią zwłoki trollicy.

Jak bardzo Duru kochał żonę? Nie potrafił sobie tego wyobrazić.

Zastanawiał się, czy on sam zdolny jest do podobnej miłości.

A gdy ogień dogasał, a wiatr rozwiewał zwęglone szczątki, pogładził lutnię trzymaną w dłoniach i odszedł.

Za każdym wielkim mężczyzną, myślał, stoi jeszcze większa kobieta.

Autorka o sobie:
Rocznik ’89. Tłumacz języka angielskiego, obecnie w szponach korporacji. Uwielbiam czytać, szczególnie fantastykę, magiczny realizm oraz powieści dla młodzieży z serii "Paradoks marionetki". Debiutowałam w 2016 roku powieścią „Paradoks Marionetki: Sprawa Klary B.”, obecnie pracuję nad ostatnią odsłoną cyklu.

Anna Karnicka

W łąki

Zawsze w okolicach sierpnia Janek pakował się i szedł w łąki. Tak przynajmniej mówił. Wracał różnie — po dwóch tygodniach albo po miesiącu — opalony, poraniony jak po porządnej bójce i zadowolony z siebie. W pracy z początku nikt tego nie komentował i nie zadawał pytań, plotkowano jednak i snuto domysły. Najpopularniejsza teoria mówiła, że Janek zajmuje się rekonstrukcją historyczną albo jakimiś grami terenowymi i wakacje obfitują w tego typu wydarzenia. Niektórzy brali pod uwagę to, że zajmuje się survivalem. Wreszcie, kiedy kolejny rok z rzędu Janek zgłosił wniosek urlopowy na sierpień, kierownik nie wytrzymał i spytał, gdzie też Janek się wybiera.

— W łąki, kierowniku — odpowiedział Janek, uśmiechając się na samą myśl. — Jak zawsze.

— Ale to jakaś dłuższa wyprawa? — dopytywał kierownik, coraz bardziej zaintrygowany. — Syberia? Mongolia? Kazachstan? My kiedyś z żoną byliśmy w Mołdawii. Rzeczywiście piękne widoki.

Jankowi aż zaświeciły się oczy na samą myśl, uśmiechnął się jednak tylko i pokręcił głową.

— Chciałbym, chciałbym — przyznał. — Dom po dziadkach mam nad Bugiem, jeżdżę tam trochę posprzątać, w piecu napalić, pilnować, żeby go całkiem łąki nie zarosły.

Aha, czyli jednak survival, pomyślał z odcieniem triumfu kierownik.

— Sam tam tak jeździsz?

— Ano sam. Nic tak nie hartuje jak samotne mieszkanie na skraju łąk. Ale jakby pan kierownik chciał, to zapraszam, chłopaków z działu też. Robota się zawsze znajdzie. A wie kierownik, że takie proste, męskie zajęcia najbardziej łączą ludzi?

— Mówisz? — Kierownik w myślach zaczął przeliczać tegoroczny budżet na integrację. Doszedł do wniosku, że jedyne, na co ich stać, to escape room i flaszka wódki. — A ile by takie coś kosztowało?

— No co, kierownik — obruszył się Janek. — Z dobrego serca zapraszam, jak przyjaciół. Ale mam dwa warunki.

— No?

— Z tydzień minimum tam trzeba posiedzieć — oświadczył Janek. Kierownik uniósł brew. — No wie, kierownik, żeby poczuć klimat tej przygody i męskich więzi. Nas czterech przeciw światu i tak dalej. Inaczej to w ogóle nie ma sensu.

— A ten drugi warunek?

— Ja dowodzę grupą. Ufacie mi, jako gospodarzowi, i robicie, co mówię, bez szemrania.

W ten właśnie sposób cały dział IT wylądował w nieco rozklekotanej skodzie Janka prującej powyżej limitu prędkości drogą krajową numer osiemdziesiąt dwa. Podróż w sierpniowym upale ciągnęła się jak guma do żucia przyklejona pod siedzeniem przez młodszego informatyka zwanego przez wszystkich Juniorem. Kiedy Janek wreszcie zjechał z asfaltowej drogi na żwirówkę, słońce wisiało już nisko nad polami uprawnymi i pastwiskami. Kierownik oraz starszy informatyk Adam zaczęli się nieco niepokoić. Dom, przed którym ostatecznie zaparkował Janek, owszem, wyglądał na dość stary, ale w dobrym stanie. Wyskoczyli ze skody, z ciekawością rozglądając się po podwórzu. Zdawało się, że tylko niski, drewniany płotek oddziela domostwo od otaczającego je morza traw. Musieli przyznać Jankowi rację — przydałoby się tutaj trochę koszenia.

— To co, flaszeczka? — spytał retorycznie Junior, wyciągając z plecaka litr żubrówki. — Tak pod tą integrację?

— Mamy godzinę na przepakowanie się i zabranie najpotrzebniejszych rzeczy — odparł Janek, wprawiając w zdumienie nie tylko Juniora, ale też pozostałych kolegów. — Dalej pójdziemy pieszo. Nie wiem, o której uda nam się dotrzeć na miejsce, ale wolałbym unikać biwakowania.

— Ale jak to? — Kierownik zmarszczył brwi. — Przecież już jesteśmy na miejscu, nie?

Janek przyjacielsko poklepał go po plecach.

— To — wskazał na domostwo wraz z podwórkiem i krzywym płotkiem — jest nasz, powiedzmy, base camp. Tutaj jeszcze łapie zasięg sieci, więc można gdzieś zadzwonić i da się wziąć auto, żeby jechać do sklepu. Ale to raczej w pilnych potrzebach. My ruszamy dalej, jak to mówił poeta, na suchego przestwór oceanu.

— Metafora ci się trochę rozjechała — zwrócił mu uwagę Adam. W tym roku spędził wiele godzin, czytając o himalaizmie zimowym i dzieląc się profesjonalną opinią z pseudoekspertami z pogotowia górskiego. — Bo wiesz, jak base camp to raczej nie ocean, tylko góry i właściwie...

Gospodarz zmierzył go ciężkim spojrzeniem.

— Macie godzinę — powtórzył. — O ciuchy się na martwcie — sięgnął do bagażnika i podał kierownikowi płócienny worek żeglarski. — Kupiłem zapasowe, tych waszych szkoda podrzeć i upierdolić krwią.

— Dlaczego zakładasz, że tak będzie? — zdumiał się Junior.

Janek posłał mu najbardziej niewinne i pogodne spojrzenie.

— Przeczucie.

Kierownik i Adam marszczyli brwi, przeszukując worek.

— Co to jest? — spytał kierownik, wyciągając płócienną koszulę z długimi rękawami. — I gdzieś ty to dorwał?

— Kupiłem w indyjskim, kosztowało grosze. Trochę śmierdzi kadzidełkiem, ale spokojnie, na świeżym powietrzu się wywietrzy.

— Ale ja mam ciuchy — marudził Adam. — Dziewczyna mi ostatnio kupiła. Specjalnie na siłownię, żebym wreszcie zaczął chodzić. Pochłaniają pot, izolują od zimna i w ogóle. Jeśli się nie obrazisz, daruję sobie te szmaty. Przecież jak się zgrzeję, to będzie całkiem mokre — dodał, wskazując na siebie znacząco. Był mężczyzną potężnego wzrostu i równie potężnej tuszy.

— To zdejmiesz — spostrzegł przytomnie Janek. — Zaufaj mi, wiem, co robię. Nie jestem tu pierwszy raz.

Jakby nigdy nic ściągnął przez głowę bluzę moro i koszulkę, prezentując zebranym szerokie ramiona, umięśniony brzuch i idealnie wyrzeźbioną klatkę piersiową. Zarzucił na kark luźną, płócienną koszulę. Następnie zaś ściągnął jeansy, zostając w samych bokserkach, i założył wyciągnięte z plecaka szarawary. Zarówno spodnie, jak i koszula wyglądały na znoszone i łatane przynajmniej kilka razy.

— Sam to ogarnąłeś? — zainteresował się Junior.

— Noce na łąkach są długie i samotne — odparł Janek. — Sami się zresztą przekonacie. No, do roboty, musimy niedługo ruszać.

Gdy wreszcie byli gotowi do dalszej wędrówki, słońce zdążyło już ukryć się za horyzontem, pozostawiając po sobie chłodne, różowe tony na skrajach coraz ciemniejszego nieba. Janek poprowadził ich do furtki w niskim płotku. Tak naprawdę wcale nie była potrzebna, ogrodzenie można było bez problemu przeskoczyć, przeszli jednak przez furtkę i, objuczeni plecakami, ruszyli za gospodarzem prosto w łąki. Wilgotne od wieczornej rosy źdźbła trawy muskały ich po policzkach, gdy szli po nierównym gruncie, przyświecając sobie latarkami i starając się nie pozabijać na wertepach. Wokół cykały świerszcze. Świat pachniał skrzypem polnym, trawą i wilgotną ziemią.

— D-d-daleko jeszcze? — wykrztusił Adam, uginając się pod ciężarem plecaka. Płócienna koszula kleiła mu się do pleców. Dokładnie tak, jak przewidział.

— Już prawie jesteśmy — pocieszył ich Janek. — Jeszcze maksymalnie godzinka marszu.

— Naprawdę nie dało się podjechać jakoś kawałek dalej? — wydyszał kierownik. — Przecież masz napęd na cztery koła, powinieneś dać radę po tych wertepach.

Janek uśmiechnął się pobłażliwie i pokręcił głową.

— Też tak kiedyś kombinowałem — przyznał, spoglądając w zadumie na morze traw przed nimi. — Zaraz na początku. Dziadek zawsze nalegał, żebyśmy chodzili pieszo. Myślałem sobie, tradycja, stare przyzwyczajenia, nie ma co się kłócić. Pierwszego lata po tym, jak mu się zmarło, przyjechałem tutaj, żeby udowodnić, że idzie nowe i ja mam rację. Miałem wtedy jeszcze takiego całkiem ładnego land rovera, pamiętacie?

— No, miałeś — przypomniał sobie Adam. — Rzeczywiście, przyjeżdżałeś nim nawet do pracy przez jakiś czas. Całkiem fajny.

— No właśnie — Janek smętnie pokiwał głową. — I już nie mam land rovera. Dlatego idziemy pieszo.

Popatrzyli na siebie pytająco i powzruszali ramionami. Co mieli zrobić? Janek dość jasno dał do zrozumienia, że cała impreza odbywa się na jego warunkach i jako goście niewiele mają do gadania.

— Patrzcie — szepnął Junior, spoglądając w górę.

Instynktownie zwrócili wzrok w tym samym kierunku. Nad nimi rozpościerała się kopuła gwiazd, znacznie bliższych i jaśniejszych niż w mieście. Mimo że po drodze tutaj mijali kilka wiosek i kościołów, teraz wydawały się one odległe, jakby znajdowały się w innym świecie. Nocne niebo, czarne, pozbawione pochodzącej od ludzkich domostw łuny, przypominało materiał, w który ktoś pieczołowicie powplatał srebrne nici. Przyglądali się temu zdumieni i dziwnie bezradni, usiłując przypomnieć sobie, kiedy po raz ostatni widzieli takie niebo. Kierownik wspominał rodzinną wyprawę do Mołdawii, Adam wakacje u babci, a Junior swoją wymianę studencką w Norwegii. Szli tak przed siebie, zapatrzeni w niebo i pogrążeni we wspomnieniach. Nie martwili się już, że przewrócą się na nierównościach terenu. W ogóle nawet nie zauważali, że posuwają się do przodu. Aż wreszcie doszli do zagubionej wśród łąk, chylącej się do ziemi chatki z krzywymi drzwiami.

— No, jesteśmy na miejscu — powiedział Janek. Dopiero wtedy oderwali wzrok od rozgwieżdżonego nieba i zaczęli z zaciekawieniem rozglądać się po obejściu. Obok znajdowała się studnia i stara szopa z podziurawionym dachem. Janek posmutniał.

— I znowu cholery narozrabiały — mruknął, spoglądając na dach. — Przecież rok temu to naprawiałem, ileż można.

— Co za cholery? — zdziwił się Junior, rzucając plecak na ziemię. — Jakieś ptaki?

Mężczyzna pokręcił głową.

— Przekonacie się. Pewnie już nie dzisiaj, bo zawsze się trochę płoszą, jak widzą, że przyjeżdżam, ale zaraz znów się zrobią po swojemu bezczelne. Zapraszam w moje włości. — Wskazał chatkę. — Rozgośćcie się. Jak coś, to w szopie powinno być jeszcze siano z zeszłego roku. Oczywiście jeśli nie zamokło.

— Siano? — powtórzył nieufnie kierownik. — Znaczy... łóżka tak średnio?

— Łóżka średnio — przyznał Janek. — Dziadek i babcia mieli łóżko, ale ze dwa lata temu było zimne lato i musiałem je porąbać na opał.

— Aha — odparł Adam, bezbarwnym głosem.

— Chodźcie — zachęcił ich Janek. — Zrobimy sobie posłania i wreszcie może otworzymy tą wódkę, co ją Junior tak dzielnie tutaj wlókł przez te łąki. Na dobry początek.

Na to już mogli się zgodzić.

Obudzili się wczesnym rankiem, zmarznięci i nieco obolali po nocy na prowizorycznych posłaniach. Marudząc pod nosem i burcząc na siebie, wyszli przed chatę. Ranek był zimny i raczej ponury, słońce kryło się za warstwą chmur, a nad łąkami wciąż jeszcze unosiła się mgła.

Junior przeciągnął się i rozejrzał. Zmarszczył brwi. Był niemal pewien, że przed zjazdem w polną drogę mijali jakieś wioski z wieżami ratusza i przynajmniej jednym kościołem. Na pewno też nie pokonali pieszo aż takiej odległości, żeby przestać je widzieć. Jakimś sposobem znajdowali się jednak w samym środku bezkresnego stepu, mając nad sobą zachmurzone niebo i kołujące po nim ptaki, a za schronienie jedynie zapadającą się w sobie chatkę i dziurawą szopę. Czy Janek naprawdę spędzał tu samotnie dwa tygodnie w roku?

Zastali gospodarza na podwórku. Zdążył rozpalić już małe ognisko, zagotować na nim wodę i upiec stos podpłomyków. Siedział teraz przy ogniu i smażył na misie śląskiej kaszankę z boczkiem, cebulą i czosnkiem, mieszając od czasu do czasu. Dopiero zapach smażonego boczku i cebuli uświadomił im, jak bardzo byli głodni po całodziennej podróży samochodem i nocnej wędrówce.

— O, wstaliście — ucieszył się Janek. — Świetnie, przed nami dużo roboty. Muszę wam wszystko wytłumaczyć i pokazać co i jak.

— Zabrałeś kaszankę? — ucieszył się kierownik, przysiadając się do ognia i wyciągając ręce ku płomieniom, by nieco się ogrzać. — Ale jak? Ja musiałem większość żarcia zostawić w tamtym domku za łąką.

Janek wzruszył ramionami.

— Optymalizacja zasobów — odparł. Nałożył porcję kaszanki z cebulą na leżącą przy jego nodze drewnianą miskę. — Smacznego, panie kierowniku. Założyłem wnyki, więc jak dobrze pójdzie, to na kolację będzie jakaś kuropatwa albo nawet króliczek.

— Ja chyba powinienem podziękować — mruknął Adam, gdy dostał już swoją miskę. — Ostatnio cały czas byłem na specjalnej diecie, dziewczyna mi wykupiła. Małe porcje, świeże warzywa, bezglutenowo i tak dalej.

— Szanuję — przyznał Janek. — Ale uprzedzam, że tutaj może być ciężko. Zwykle siedzę tu dwa, trzy tygodnie, ale jak nas jest czterech, to jak nic uwiniemy się w tydzień. W pierwszej kolejności musimy naprawić szopę, na tym nam spokojnie zejdzie cały dzień. Później trzeba będzie zająć się łąkami. Trawa trochę za bardzo wchodzi na posesję.

Junior w zadumie pokiwał głową. Istotnie, jak na jego gust trawy było tutaj może nieco za dużo.

Tak, jak Janek przewidział, naprawa dziurawego dachu zajęła im czas aż do wieczora. Kiedy gospodarz pokazał już, gdzie można znaleźć potrzebne narzędzia, praca szła zaskakująco szybko. Każdy przecież kiedyś majsterkował w mieszkaniu czy domku na działce. Nie ma takiej możliwości, żeby czterech dorosłych facetów nie było w stanie poradzić sobie z głupią dziurą w dachu! Co prawda bez możliwości sprawdzenia wszystkiego w Internecie zadanie okazało się trudniejsze, niż myśleli, ale po kilku burzliwych naradach udało im ustalić się plan działania. Junior i Janek większość czasu spędzili na dachu szopy, przybijając kolejne deski, podczas kiedy kierownik i Adam nadzorowali ich pracę z dołu, podając niezbędne narzędzia i wodę dla robotników. Około południa chmury rozwiały się, a parująca z łąki woda uczyniła powietrze dusznym i aromatycznym. Zupełnie tak, jakby wszystko okryto ciepłym, wilgotnym ręcznikiem. Adam ostatecznie poddał się i zrzucił przepoconą koszulę, by namoczyć ją w wiadrze z wodą i nieco się ochłodzić. Po chwili namysłu zanurzył w wiadrze całą głowę wraz z długimi, związanymi w kucyk włosami i rzadką brodą. Nikt nie zwrócił na to większej uwagi.

W miarę jak słońce przesuwało się po niebie, robiło się chłodniej i bardziej wietrznie. Ciągnący od łąk sierpniowy zefir poruszał zastałym powietrzem, wywołując dreszcze na zgrzanych plecach. Nikt się tym szczególnie nie przejął. Po przerwie na szybki posiłek i zimne piwo Janek z Juniorem zostali na dole, pozwalając dokończyć prace wysokościowe towarzyszom.

— Jak ci się w ogóle udało to wszystko ogarnąć? — spytał Junior, gdy stali na dole szopy, szukając dla Adama kolejnej porcji gwoździ. — Nigdy nie sądziłem, że kiero da się namówić na coś takiego...

Mężczyzna roześmiał się cicho.

— Zdradzę ci sekret, Junior — zaproponował. Student wpatrzył się w niego, czekając na słowa mędrca.

— Nie ma sensu pytać i prosić o pozwolenie — powiedział po dłuższej chwili milczenia Janek. — Jeśli nie ma wyraźnego zakazu, robisz swoje, nie zastanawiasz się. Jeśli spierdolisz, to trudno, poniesiesz tego konsekwencje. Ale nie ma sensu pytać o pozwolenie na to, żeby działać. Nikt mi nigdy nie powiedział, że nie wolno mi zaprosić kierownika i kolegów z zespołu, żeby mi pomagali kosić trawnik przez tydzień. Więc to zrobiłem. Masz jakieś zastrzeżenia?

— W życiu — odparł Junior. — Tu jest zajebiście. Nie bawiłem się tak dobrze od Erasmusa.

Janek uśmiechnął się do siebie.

— Będą z ciebie ludzie — orzekł.

Kiedy kierownik wbił ostatni gwóźdź, słońce zmierzało już ku linii horyzontu, zalewając łąki miodowym blaskiem. Janek i Junior wdrapali się po drabinie na górę, by podziwiać efekt całodziennej pracy. Zgodnie uznali, że to była bardzo dobrze załatana dziura i że dzięki ich wspólnym wysiłkom konstrukcja jest na tyle mocna, by wytrzymać ciężar całej grupy. Kierownik poklepał Adama i Juniora po plecach, gratulując im dobrze wykonanej pracy. Adam skrzywił się i syknął boleśnie. Podczas całego popołudnia spędzonego na słońcu, jego plecy i ramiona nabrały intensywnie różowego koloru, znosił to jednak dzielnie. Janek stanął na krawędzi dachu, zsunął nieco luźne szarawary i spoglądając wyzywająco na chowające się nad łąkami słońce, oddał mocz na rosnącą u stóp szopy trawę. Jego twarz pełna była zadumy. Pozostali mężczyźni spoglądali na niego skonsternowani i niepewni, co powiedzieć. Ostatecznie poszli jego śladem i również zsunęli spodnie.

Nie byli na łąkach sami, co do tego żaden z nich nie miał wątpliwości. Słyszeli szelest traw uginających się pod ciężarem ogromnych łap, pamiętali dziwne wzmianki i aluzje Janka. Przez trzy pierwsze dni nic się jednak nie działo. Pracowali, naprawiali usterki w chatce, jedli upolowaną przez Janka drobną zwierzynę z podpłomykami i czosnkiem, wieczorami zaś do późna siedzieli przy ognisku, popijając ziołowe nalewki zrobione jeszcze przez dziadków Janka. Śpiewali piosenki, które kierownik pamiętał z wojska, a Junior z wyjazdów harcerskich, opowiadali świńskie dowcipy i oceniali dziewczyny z działu sprzedaży w dziesięciostopniowej skali. Czwartego zaś dnia Junior wyszedł o świcie się odlać i niemal zemdlał, gdy dostrzegł we mgle wpatrujące się w niego oko. To oko nawet nie było takim dużym problemem, relacjonował, kiedy siedział już przy ognisku, ogryzając drobne bażancie kości. To było tak naprawdę całkiem ładne oko, bardzo ciemne i z długimi rzęsami. Trochę jakby krowie. Problemem było to, że oko znajdowało się we łbie wielkości tej chatki i co jakiś czas mrugało. Junior oczywiście uciekł z wrzaskiem, słysząc za plecami ciche kłapnięcie szczęk, ale poza tym już nic się nie wydarzyło. Kiedy mgła się rozwiała, w okolicy chatki oczywiście nic nie znaleźli. Janek pokręcił tylko cicho głową, mrucząc coś do siebie, po czym na głos stwierdził, że muszą spalić trawy rozciągające się od chatki do ich tymczasowej bazy.

— Ale to naprawdę duży kawał łąk — spostrzegł kierownik. — Szliśmy tutaj ponad godzinę.

— Wydają się większe w środku — odparł nieco enigmatycznie Janek. — Pójdzie szybciej, niż myślicie Zwykle robię to dopiero ostatniego dnia wyjazdu, żeby nie psuć sobie wakacji. Ale skoro djury już się pojawiły, nie możemy ryzykować. Nie jesteście gotowi na spotkanie z nimi.

Junior przypomniał sobie ogromne oko i się wzdrygnął. Zdecydowanie nie był gotowy na konfrontację z resztą tego stworzenia, czymkolwiek tak naprawdę było.

— Dzisiaj dokończymy ścinanie trawy wokół chatki — zadecydował Janek po dłuższej chwili rozterki. — A jutro podpalamy to i wracamy, jak już się wypali. To skróci nam wycieczkę o dzień albo dwa, ale może i dobrze, odpoczniecie przez weekend przed powrotem do biura.

— Chcesz tu zostać na dłużej? — domyślił się kierownik. — Ostatecznie złożyłeś wniosek na cały sierpień...

— Zostałbyś dłużej, gdybyś się o nas nie martwił? — spytał Junior.

Janek zacisnął szczęki i powoli skinął głową.

— I nie powiesz nam, dlaczego tak bardzo się boisz, że nie damy rady zostać dłużej? — upewnił się Adam.

— Może później — mruknął gospodarz. — Będzie okazja.

Nieco zbici z tropu i zasmuceni rozeszli się do swoich zajęć.

Zobaczyli je dopiero w nocy. Całe stado biegło przez łąkę, co jakiś czas przewracając się i bawiąc ze sobą w trawie. Ziemia drżała cicho od uderzeń ich łap, biała sierść połyskiwała srebrzyście w świetle księżyca. Junior i Adam przyglądali im się, siedząc na dachu szopy. Butelka z nalewką znieruchomiała w połowie drogi do ust kierownika.

— To one? — spytał.

Janek pokiwał głową.

— Djury — wyszeptał. — Prawdziwe, łąkowe djury.

Djury zatrzymały się, najwyraźniej gotowe na popas. Nawet ze sporej odległości wydawały się duże. Z łatwością mogłyby przedziurawić łbem dach szopy, by sprawdzić, co jest w środku. Białe jak mleko, o miękkich, opływowych kształtach i dużych, ufnych oczach. Przywodziły nieco na myśl Muminki, zwłaszcza jeśli chodzi o kształt pyska. Skubały trawę, wymachując rozdwojonymi ogonami. Junior nie mógł oderwać wzroku od niezwykłych stworzeń.

— Nigdy w życiu nie widziałem czegoś takiego — mruknął Adam. — To jakieś kryptydy? Co jedzą?

— Trawę i mięso. Czasem ludzkie. Dziadek im chyba smakował.

— Mogłyby nas skrzywdzić?

Janek westchnął. Usadowił się wygodniej na krawędzi dachu i przejął butelkę od kierownika.

— Tego lata, kiedy straciłem land rovera, prawie mnie zabiły — wyznał. — Byłem młody, niedoświadczony, popełniłem błąd i uraziłem je, wjeżdżając na łąki samochodem. Zniszczyły go i mocno mnie poraniły. Udawałem martwego, więc straciły zainteresowanie i sobie poszły. Zatamowałem krwotok i jakoś doczołgałem się do ludzkich siedzib w pobliskiej wiosce, ale byłem pewien, że nie przeżyję. Leżąc tak w trawie i zbierając siły, by czołgać się dalej, uświadomiłem sobie, że nie spaliłem tego fragmentu między nowym domem a starym. Że jeśli od razu zabiorą mnie do szpitala i tego nie zrobię, to djury będą mogły spokojnie przeleźć do wioski. Póki co są tutaj uwięzione. Przyjeżdżam tutaj co roku upewnić się, że trawa nie jest zbyt wysoka i że nie zdołają się wydostać. Że przejście jest zamknięte i nie stanowią dla nikogo zagrożenia. One powinny wiedzieć, że człowiek przynosi ogień i że mają się trzymać od niego z daleka i nie opuszczać swojego terenu. Gdyby uciekły i kogoś zabiły... — Zapatrzył się na łąkę. Djury wciąż robiły fikołki i tarzały się w trawie, wystawiając białe brzuchy ku księżycowi. — Jest ich już bardzo mało. Ludzie by się wystraszyli i przyszli tu ze strzelbami. Zrobiliby im krzywdę, a one, no... no w sumie są fajne, nie? Jak się tak tutaj bawią...

— Są — zgodził się Junior. — Są piękne.

— Pomożemy ci — zapewnił kierownik. — Możesz na nas liczyć.

Adam po prostu patrzył na djury.

Następnego dnia w milczeniu ruszyli na łąkę. Każdy dzierżył pochodnię. Szli przed siebie ławą, podpalając kolejne połacie traw i chwastów, smutni, ale i pełni determinacji. Musieli przecież chronić Janka i jego tajemnicę. Sucha trawa łatwo zajmowała się ogniem, dym sprawiał, że powietrze wokół falowało. Nad łąkami zaczęły gromadzić się czarne chmury.

— Wystarczy — powiedział w pewnym momencie Janek, mimo że wciąż nie widzieli na horyzoncie żadnych zabudowań. — Zawracamy — zarządził.

Bez słowa wykonali polecenie. W końcu Janek wiedział lepiej, robił to przecież co roku. Szli, starając się nie patrzeć za siebie i ignorować huk płomieni. Gdy dotarli do chatki i odwrócili się za siebie, dostrzegli już tylko ścianę ognia. Wrócili w ostatniej chwili. Gdzieś w oddali zagrzmiało, zadął wiatr, na moment podsycając pożar. Z nieba spadły pierwsze krople deszczu.

Ulewa trwała całe popołudnie i wieczór. Siedzieli w załatanej już chacie, słuchając, jak deszcz szumi na zewnątrz, gasząc pożary. Świat pachniał wilgocią i dymem ze spalonych połaci łąk. Djury uciekły, przestraszone pożarem i obrażone.

Siedzieli i rozmawiali. Z początku próbowali opowiadać dowcipy, ale coś im nie szło. Zaczęli więc mówić o pracy, minionych projektach i o tym, dlaczego ludzie ze sprzedaży mają zawsze takie duże budżety na integrację i samorozwój i jak to się ma do wskaźnika ich wypalenia zawodowego. Deszcz szumiał za oknem, a na stół trafiały kolejne butelki nalewek z dziadkowego kredensu. Junior zaczął wspominać swój rok w Norwegii i samotną podróż autostopem na północ kraju. Kierownik narzekał, że jego dzieciaki wolą luksusowe wczasy w hotelu niż noclegi pod gołym niebem.

— Ja to właściwie zawsze chciałem robić coś ekstremalnego — wyznał w pewnym momencie Adam. — Nie wiem, wspinać się po Himalajach albo nurkować głębinowo, albo skakać ze spadochronem. Na każdym kroku czuć, że jak wyjdę z domu, to mogę nie wrócić, i nic się na to nie da poradzić. I uczyć tego innych, na przykład jak ci przewodnicy z górskich agencji turystycznych. Głupie, nie?

— No co ty — Junior lekko złapał go za ramię. — Mieszkasz na jakimś pustkowiu, sam sobie gotujesz, pomagasz remontować dom i w ogóle… — Znacząco wskazał na widoczne za oknem pogorzeliska. — Jesteś super, stary! Ja bym cię totalnie chciał mieć ze sobą na takiej wycieczce stopem w nieznane, gdybym jeszcze jakąś planował.

— Moglibyśmy jeszcze gdzieś razem pojechać — zaproponował kierownik. — Może niekoniecznie z budżetu integracyjnego, bo w to nie wierzę, ale tak po prostu, prywatnie. Chyba dobrze nam się razem jeździ w dzicz, co nie?

Przytaknęli.

— Nie wiem, czy dziewczyna mnie puści — mruknął Adam. — Już teraz trochę marudziła.

— O, uwierz mi — Janek uśmiechnął się do niego pogodnie — kiedy cię zobaczy po powrocie, pozwoli ci jechać z nami wszędzie.

Adam wzruszył ramionami, słowa Janka na pewno dały mu jednak do myślenia.

— Powinniśmy już iść spać — odezwał się gospodarz, nalewając ostatnią kolejkę i odstawiając pustą butelkę na stół. — Wstajemy przed świtem, bo czeka nas marsz z powrotem. Teraz, bez trawy będzie trochę łatwiej iść. Później w auto, na drogę krajową i do domu.

W zadumie pokiwali głowami. Nikt się nie uśmiechnął.

— I jak tam ta wasza integracja? — spytała Olga, kierowniczka działu sprzedaży, kiedy w poniedziałek siedzieli w biurowej kafeterii. Nie czekając na zaproszenie, dosiadła się do ich stolika. — Dobrze się bawiliście?

— Świetnie — odparł kierownik. Junior zdobył się na pełne satysfakcji skinięcie głową.

— O? — uśmiechnęła się Olga. — My pojechaliśmy do Bukowiny Tatrzańskiej, Mieliśmy baseny termalne, SPA, grę w paintballa i do tego jeszcze wieczór z degustacją francuskich serów i win. Wyobrażacie sobie? Szalone są te budżety integracyjne dla sprzedaży. Odpoczęłam jak nigdy. A wy jak tam? — spytała nieco protekcjonalnie. Zmierzyła wzrokiem kolegów z działu IT, trochę bardziej opalonych i trochę podrapanych, ale w gruncie rzeczy zadowolonych z siebie. — Odkryliście jakiś nowy pokój zagadek?

Kierownik uśmiechnął się i zaprzeczył niedbałym ruchem głowy.

— W sumie to głównie pomagaliśmy koledze w porządkach na działce — odparł, uśmiechając się porozumiewawczo do towarzyszy. Odpowiedzieli mu tym samym.

— Ale jeszcze trochę roboty tam zostało — podjął Adam. — Więc pewnie za jakiś czas będziemy musieli pojechać znowu.

Autor o sobie:
Codziennie rano fascynuje mnie fakt, że oto dzień, którego jeszcze nigdy nie było. Lubię zmyślać i czytać, co zmyślają inni. W wolnych chwilach włóczę się po Krakowie, biegam lub pracuję.

Michał Sosiński

Chazbijewicz-1250

Na najwyższym, sto dwunastym piętrze Drexler Tower, przed gabinetem człowieka, od którego nazwiska budynek wziął swoją nazwę, czekał młody brunet w nienagannym garniturze i z teczką na kolanach. Naprzeciwko za ogromnym biurkiem siedziała pani Sonntag, wysoka, zasuszona pięćdziesięciokilkuletnia kobieta, która broniła dostępu do doktora Juliusa Drexlera. Była jego sekretarką o najwyższej randze. Philip Abernathy, bo tak nazywał się młody brunet, za każdym razem, kiedy czekał w tym miejscu, zastanawiał się, czy kiedykolwiek widział ją uśmiechniętą. Szczerze wątpił, czy ta kobieta w ogóle jest człowiekiem. Teraz jednak coś całkowicie innego zajmowało jego myśli. Niecierpliwie tupał, bębnił palcami po teczce i wpatrywał się w drzwi gabinetu szefa, jakby mógł otworzyć je siłą woli. Pani Sonntag co raz podnosiła na niego wzrok, zirytowana dźwiękami, które wydawał. W końcu oboje usłyszeli cichy dzwonek i sekretarka odezwała się oschle:

— Doktor wzywa.

Abernathy wystrzelił jak z procy, w ułamku sekundy znalazł się pod drzwiami, ale zatrzymał się na moment, wziął głęboki oddech, bezgłośnie policzył do pięciu i dopiero wtedy nacisnął klamkę.

Prezes zarządu i główny udziałowiec Drexler Holding siedział za masywnym, mahoniowym biurkiem. Podniósł wzrok na swojego asystenta i wskazał dłonią fotel naprzeciwko.

— Dzień dobry, panie Drexler. Jak pan się dzisiaj czuje? Czy bóle głowy nie wróciły?

Nie spodziewając się odpowiedzi, od razu przeszedł do rzeczy:

— Chciałem porozmawiać o nadchodzącej konferencji w Genewie. — Philip zaczął deklamować długo układaną przemowę: — O ile wszystkie kwestie organizacyjne są już dopięte na ostatni guzik, to chciałbym odnieść się do pańskiej uwagi sprzed... — spojrzał do notatek, mimo że nie musiał, bo znał wszystko na pamięć — ...sprzed dwóch tygodni, na temat, cytuję: „pozamerytorycznego wywierania wpływu”. Otóż jestem przekonany, że mam dla pana coś, co taki wpływ niewątpliwie wywrze.

Chciał wyglądać na zorganizowanego, Drexler często zwracał mu uwagę na to, że nie notuje. Zapadła cisza. Szef odchylił się na oparcie fotela, splótł palce i spojrzał na Philipa pobłażliwie. Niezrażony asystent odpowiedział:

— Znalazłem krawca, który uszyje dla pana garnitur.

Drexler uśmiechnął się.

— Jesteś pewny?

— Całkowicie. — Twarz Philipa stężała. Siedział napięty jak struna.

— Dobrze — powiedział Drexler, stając się z powrotem obojętny. — Kup go zatem. — Wrócił wzrokiem nad dokumenty. — To wszystko? — zapytał, nie patrząc na asystenta.

— Niestety nie, proszę pana. Krawiec musi zebrać wymiary.

— Wiem, Abernathy — Drexler mówił spokojnie, nie podnosząc wzroku. — Poproś panią Sonntag o dostęp do mojej kopii zapasowej, wyeksportuj z niej model 3D i wyślij go krawcowi. — Zamilkł, a po chwili dodał: — Tylko do tego się przydaje. Nie widział jej jeszcze żaden lekarz. Oby tak zostało. Spotkajmy się na dwa dni przed wylotem. Do widzenia.

Philip pozostał w fotelu, ale nie mógł zmusić się do kolejnej wypowiedzi. Wchodził na obszar, którego jego szef bardzo nie lubił. Drexler podniósł wzrok i powiedział surowo:

— Słucham.

— Ten... światowej sławy... — asystent przełknął ślinę — rzemieślnik... musi zebrać wymiary osobiście.

— Abernathy, wiem, że ostatnio miałeś kilka dobrych pomysłów i mogły one uśpić twoją czujność... Pytam zatem jeszcze raz: jesteś pewien?

— Tak, proszę pana.

— Dobrze. Rzemieślnicy i ich zachcianki. Zapytaj panią Sonntag, kiedy mam wolne trzydzieści minut i zaproś tego krawca.

— Proszę pana... — Nastąpił moment, którego Philip bał się najbardziej. — On nie przyjeżdża do klientów. Trzeba udać się do niego osobiście.

Drexler odłożył papiery i spojrzał na swojego asystenta. Jedną z cech, które Abernathy uważał za swój talent, był zmysł obserwatora. Potrafił szybko odgadnąć, co myśli jego szef. Tym razem nawet laik zrozumiałby, że Drexler jest zirytowany.

— Wiesz, co ryzykujesz?

— Wiem.

Odkąd dwa lata temu zginął długoletni asystent doktora, Philip był jego dziesiątym następcą. Utrzymywał się na tym stanowisku rekordowo długo. Drexler podniósł z biurka swój staromodny terminarz i zaczął go powoli kartkować. Ekstrawagancja szefa dawno przestała zaskakiwać Abernathy’ego. Papierowy, oprawiony w skórę kalendarz nie był podłączony do sieci, nie aktualizował się, nie zapisywał kopii bezpieczeństwa i wyglądał tak samo, jak egzemplarze sprzed kilkuset lat. Na taki gadżet pozwolić sobie mógł tylko ktoś pokroju Drexlera.

— Następny wtorek o osiemnastej wydaje się być w porządku...

— Mamy już wyznaczony termin. Jutro o piętnastej.

Być albo nie być — pomyślał Philip. Wiedział, że zbliża się niebezpiecznie blisko granicy, krytycznej liczby „nie” w rozmowie z szefem. Miał to zaplanowane, ale i tak się zdenerwował. To ostatni sprzeciw, na jaki mógł sobie jeszcze pozwolić. Był jednak pewny, że efekt wymaże wszystkie niedogodności i zabezpieczy jego pozycję na zawsze.

— Wiesz, Abernathy — Drexler zrobił pauzę — nie pamiętam już, kiedy po raz ostatni ktoś wyznaczył mi termin. Gdzie jest ten krawiec?

— Stolica Dystryktu Górnokarpackiego, Kraków.

— Dobrze. Dawno nie ruszałem się z biura. Do zobaczenia jutro o trzynastej trzydzieści na lądowisku. Przekaż to, proszę, pani Sonntag i zarezerwuj obiad. Mam nadzieję, że wiesz, co robisz.

Philip Abernathy poderwał się i wyszedł z gabinetu szefa. Uświadomił sobie, że jest cały mokry.

***

Prywatny odrzutowiec Juliusa Drexlera sunął gładko ponad chmurami, pasażerowie nie widzieli powierzchni ziemi. Jego właściciel medytował z zamkniętymi oczami, mając na głowie czepek spleciony z cienkich platynowych drutów, usprawniający procesy myślowe. Philip siedział nad papierami. Tłumaczył sobie, że nie chce, by szef przyłapał go na nieróbstwie, ale w rzeczywistości rzucanie się w wir pracy było jego sposobem na radzenie sobie ze stresem. Pani Sonntag czytała książkę.

Drexler gwałtownie otworzył oczy i poderwał się z fotela, jakby przebudził się ze złego snu.

— Mam odpowiedź na pytanie Maxwella, dyrektora wschodniej grupy, sprzed trzech tygodni — zwrócił się do sekretarki — proszę mu to przekazać. Uwaga, dyktuję: „tak”.

Pani Sonntag skinęła głową.

Autopilot bez trudu posadził odrzutowiec. Na płycie lotniska czekała już limuzyna. Kiedy z powrotem wzbili się w powietrze, tym razem o wiele niżej, bo na pułap dla samochodów, Drexler zwrócił się do Philipa:

— Opowiedz mi o człowieku, do którego jedziemy.

— Chazbijewicz-1250 to obecnie najlepszy krawiec na świecie. Właściciele utrzymują jego lokalizację w tajemnicy, a terminy i tak są praktycznie nie do zdobycia. — Zrobił pauzę, oczekując pochwały, ale Drexler zapytał tylko niezadowolony:

— To robot?

— Tak, ale uznawany za najlepszego krawca przez...

— Abernathy — przerwał mu Drexler — na świecie są setki robotów-krawców, doprawdy nie wiem, dlaczego ten miałby być wart mojego czasu. Przypomnę, niemal połowy dnia. Te całe terminy nie do zdobycia, tajemnice i reszta bredni to chwyt reklamowy, na który chyba się złapałeś — mówił coraz głośniej, ale nagle zrobił pauzę, zamknął oczy, oburącz dotknął palcami skroni i zastygł przez chwilę w takiej pozycji. Po chwili powoli podniósł powieki i powiedział, o wiele ciszej: — Abernathy, lepiej dla ciebie, żeby było inaczej.

Wylądowali przed starą kamienicą, nad drzwiami której wisiał antyczny szyld: „Józef Chazbijewicz. Krawiec Męski. Pn-Pt 8:00-15:00”. Farba na nim wyblakła i popękała.

Philip pchnął drzwi i przytrzymał je dla szefa, następnie obaj weszli do korytarza, na którym stało kilka drewnianych krzeseł i piec kaflowy. Usiedli. Zegar tykał głośno, pod żyrandolem latała mucha, a Philipa zaczęła ogarniać panika, że szef może mieć rację.

Napięcie było niemal wyczuwalne w powietrzu, ale po dłuższej chwili otworzyły się drzwi. Stał w nich uśmiechnięty, siwy mężczyzna, trzymający w rękach pokrowiec na garnitur. Zamykając za sobą, powiedział jeszcze: „Do widzenia, mistrzu” i wyszedł wprost na Drexlera. Ten wstał, wyciągnął rękę i przywitał się:

— Książę Ławoczkin.

Julius Drexler był bardziej opanowany niż ktokolwiek, kogo znał Philip. Jednak teraz każdy zauważyłby, że Drexler jest zaskoczony. Miał ku temu dobry powód — Anatol Ławoczkin należał do wąskiej elity, tak zwanej starej fortuny, której członkowie nigdy nie musieli hańbić się pracą. Był jednym z bardzo niewielu ludzi, których wyższość Drexler musiał uznawać.

Mimo swojej bardzo wysokiej pozycji książę Ławoczkin przez moment również był zbity z pantałyku, ale przytomnie odpowiedział:

— Doktor Drexler? Miło widzieć.

Książę nie zwykł przebywać długo w niezręcznych sytuacjach, więc od razu przejął inicjatywę.

— Chciałbym powiedzieć, że nie spodziewałem się widzieć pana tutaj, ale po głębszym zastanowieniu powinienem raczej rzec, że fakt naszego spotkania jest całkowicie naturalny. Mało jest miejsc, które równie pasują do osoby pokroju doktora, jak to. Golf w przyszłym tygodniu, co pan na to?

Nadzwyczajna uprzejmość jest znakiem, kto w rzeczywistości kontroluje sytuację — pomyślał Philip.

— Z przyjemnością, wasza książęca mość. Tym razem bez taryfy ulgowej.

— Ma się rozumieć — odpowiedział książę. — Podciągnąłem się od ostatniego razu. Poinformuję o szczegółach. Do widzenia.

Znikąd pojawili się jego ochroniarze i wyszli z nim z kamienicy. Ostatnim razem, czyli pięć lat temu, Drexler musiał przez rok zabiegać nieoficjalnymi kanałami o pół dnia golfa z księciem. Włożył w to bardzo dużo środków, ale zwrot z inwestycji był niebanalny. Dużo zmieniło się od tego czasu, ale dalej nie on był stroną zapraszającą. Teraz miało szansę się to zmienić. Philip stał jak skamieniały. Zaskoczony był również Drexler. Pierwszy raz widział księcia w takim humorze, a miał dużo okazji do poczynienia obserwacji — zarówno w sytuacjach oficjalnych, jak i mniej oficjalnych, oczami szpiegów.

— Abernathy — powiedział — zaczekaj tutaj.

Wszedł do warsztatu.

Będę żył — pomyślał Philip.

***

Na środku przestronnego pokoju, na tle regałów z belami materiałów z sufitu zwisał robot. Przypominał pająka — składał się z zawieszonego na elastycznym wysięgniku kłębowiska mechanicznych ramion koloru matowej stali. Każde miało kilka przegubów i zakończone było narzędziem krawieckim. Oprócz głównych ramion trochę wyżej umocowana była obręcz, z której wychodziły kolejne, cieńsze, a na ich końcach znajdowały się kamery i reflektory. Wszystkie na raz zwróciły się na Drexlera.

— Dzień dobry panu. Na jaką okazję potrzebuje pan garnituru?

Głos mechanicznego krawca był przyjazny i miękki, nie sugerował żadnej płci, słychać było jego syntetyczne pochodzenie. Wydobywał się z niewidocznych głośników, które na pewno nie były umieszczone w robocie, dobiegał z bliżej nieokreślonych miejsc i otaczał Drexlera.

— Konferencja — zaczął doktor, patrząc w jedną z kamer. — Konferencja w Genewie, będzie...

— Dziękuję, wystarczy — przerwał mu syntetyczny głos — sprawdzę szczegóły. O, już mam. Rozumiem. Zapraszam pana bliżej, do białego kręgu.

Robot uniósł się, a Drexler znalazł białe koło na dywanie. Było tak dobrze wplecione w cały wzór, że nie zauważyłby go ten, kto nie wiedziałby, gdzie szukać. Z lekkim niepokojem mężczyzna zbliżył się do maszyny.

— Dziękuję — Chazbijewicz-1250 odezwał się, kiedy Drexler znalazł się pod nim. — Proszę się wyprostować.

Kamery zaczęły krążyć dookoła gościa w każdej możliwej płaszczyźnie i z dużą prędkością.

Dobrze, że Abernathy’ego nie ma tutaj — pomyślał Drexler z niepewną miną. Ale zanim zdążył naprawdę się zdenerwować, wypustki robota momentalnie zatrzymały się i cofnęły do pierwotnej pozycji u góry.

— Dziękuję. Proszę usiąść tam. — Mechaniczny krawiec wskazał parą nożyczek krzesło przy ścianie pokoju.

Drexler posłusznie usiadł. Tymczasem robot, cały czas będąc przytwierdzonym do sufitu, zaczął poruszać się na wysięgniku po pokoju. Zaglądał do kilku regałów jednocześnie, wysuwając kamery w odpowiednich kierunkach, w końcu dwa ramiona ruszyły się w ślad za nimi i zręcznie poderwały jedną z bel ciemnogranatowego materiału, dwa następne rozwinęły ją, a kolejne dwa, zakończone nożyczkami, odcięły płat tkaniny. Wszystko działo się płynnie i szybko. Pozostałe mechaniczne kończyny zajmowały się w tym czasie czymś innym. Metaliczny stukot narzędzi narastał i Drexler szybko przestał nadążać za czynnościami, które dokonywały się przed jego oczami. Kiedy na powrót poczuł się pewnie, odezwał się drwiącym tonem:

— Jestem bardzo ciekawy, dlaczego mój asystent fatygował mnie aż tutaj.

Robot momentalnie zatrzymał się, łoskot umilkł jak ręką odjął.

— O, to bardzo ciekawe. — Drexlera otoczył przestrzenny głos Chazbijewicza-1250. — Pierwszy raz od bodaj czterdziestu czterech lat ktoś głośno wyraził takie wątpliwości. Dziękuję, to działa orzeźwiająco, mógłbym wpaść w samozachwyt. Chce się pan zatem dowiedzieć, co sprawia, że moje garnitury są tak pożądane. I tak drogie. Prawda?

Wrócił do pracy. Drexler nie był prostakiem ani nowobogackim, miał dobrze wyćwiczone maniery, ale będąc zaskoczonym niespotykaną dotąd sytuacją, niemal zapytał: „czyli ile?”. Na szczęście w porę ugryzł się w język. Klasę zachowywał nawet przed maszynami.

Jedna z kamer Chazbijewicza była nieruchomo zwrócona w jego stronę.

— W porządku. — Krawiec nie czekał na odpowiedź. — Opowiem zatem panu historię. Jest dość długa i zawiera osobiste szczegóły, ale pozwoli wszystko zrozumieć. Zresztą, praca chwilę nam zajmie i nie ma sensu, żeby pan się nudził. Zaczynamy?

Drexler skinął głową.

— W porządku. Proszę zatem posłuchać. Dokładnie dwieście osiemdziesiąt sześć lat temu przedstawiciele Soma Corp, mojej matki i ojca w jednym, zjawili się na terenie wówczas zwanym Podlasiem, gdzie na przedmieściach lokalnej stolicy w małym drewnianym domu mieszkał ze swoją starą żoną dziewięćdziesięciodwuletni Józef Chazbijewicz, emerytowany krawiec, swego czasu uznawany za najlepszego w tamtej części świata.

Podczas gdy robot snuł swoją opowieść, jego narzędzia pracowały nad fragmentami materiału, jedne cięły, inne szyły, kamery poruszały się dookoła jak satelity po orbitach. Drexler poddał się w próbie zrozumienia, co robią i jakie dokładnie są etapy powstawania jego garnituru, uznał, że przynajmniej postara się policzyć, ile ramion posiada jego krawiec.

— Dobrze pamiętam te czasy — kontynuował automat. — Pamiętam starą żonę pana Józefa, Ałłę, pamiętam ich stary dom. Nie pamiętam, ale potrafię sobie wyobrazić, jak dwaj pracownicy Soma Corp założyli Józefowi na głowę kilka elektrod. Był bardzo spokojny. Pamiętam, że mimo wieku miał dość gęste, siwe włosy i możliwe, że trzeba było je w niektórych miejscach wygolić żeby elektrody chciały się trzymać. To, co nastąpiło potem, najpewniej wyglądało tak: jeden z młodych panów uruchomił odpowiedni program w laptopie. Pan Józef zasnął, pani Ałła uroniła kilka łez, ale wszystko poszło, jak powinno: jego umysł został skopiowany, on sam już się nigdy nie obudził, a wdowa po nim dostała umówioną sumę pieniędzy. Tego jestem pewien, sprawdziłem po latach. Po odjeździe panów z Soma Corp pani Ałła zadzwoniła do ośrodka zdrowia. Lekarz nie zadawał żadnych pytań — w tym wieku można umrzeć w każdej chwili i jest to całkowicie naturalne — złożył kondolencje i wypisał kartę zgonu. Pan Józef nic nie czuł i oczywiście zgodził się na całą operację. To też sprawdziłem. Był schorowany, a jego dwaj synowie mieli spore problemy z pieniędzmi. Chciał pomóc im i swoim wnukom. Po prawdzie, synowie byli alkoholikami i pieniądze po ojcu też przepili, a jeden z nich podejrzewając, że matka może mieć ich więcej, pobił ją i umarła. Ale wnuczka pani Ałły i pana Józefa, córka ich jedynej córki, za babcine pieniądze utrzymywała się na studiach. Ukończyła je z wyróżnieniem. Czy nie zanudzam pana, panie Drexler?

— Proszę kontynuować.

Drexler siedział wygodnie na fotelu, podparł podbródek i wpatrywał się w robota. Nie przypominał sobie, żeby się przedstawiał. Zauważył, że między narzędziami mignęły już rękawy.

— Nie pamiętam również tego, co działo się potem, ale mogę się domyśleć. Panowie z Soma Corp trzymali w rękach pamięć przenośną z czymś, co nie było już umysłem mojego przodka, bo w tym tworze nie zachodziła żadna aktywność; pamięć zawierała tylko jego odbicie, matrycę. Z drugiej strony, nie był to jeszcze mój umysł. Kiedy przyjechali do biura, podłączyli wszystkie niezbędne urządzenia, opracowali materiał z pamięci przenośnej, dodali kilka szczegółów, skompilowali program i już jako mnie samego przesłali do maszyny. Hic ego sum. Pierwsze, co poczułem, kiedy się ocknąłem, już jako Chazbijewicz-1 albo Ch-1, to uczucie opadającego z mojego umysłu ciężaru. Jakbym momentalnie wytrzeźwiał albo wypłukał z siebie narkotyk. Umysł dziewięćdziesięciodwulatka nie działa już szybko, raczej stoi w miejscu, da radę objąć tylko chwilę teraźniejszą i sporadyczne przebłyski z przeszłości. Przez jakiś czas czułem się jeszcze Józefem Chazbijewiczem, zadawałem głupie pytania, ale to szybko minęło.

Robot zamilkł. Ciszę wypełniał tylko szelest poruszanego materiału i stukot narzędzi krawieckich.

— Maszyna, do której skopiowano mój umysł — kontynuował po chwili — była bardzo prosta. Na początku dostałem cztery ramiona odzyskane z wycofanego robota chirurgicznego. Zajęło mi trochę czasu, zanim nauczyłem się ich używać, ale efekt bardzo pozytywnie zaskoczył wszystkie decyzyjne osoby w Soma Corp. Następnie dodano mi kolejne dwa, a po trzech latach zamieniono je na inne, projektowane dla przemysłu kosmicznego. Chirurgicznym brakowało precyzji. Szybko odkryłem ich ograniczenia. Ale wie pan, panie Drexler, co było najważniejsze?

— Nie wiem — odpowiedział szybko mężczyzna. Nie śledził już ruchów robota, tylko słuchał opowieści.

— Nieważne ,czy ramiona są cztery, czy jest ich sześć, czy są z robota chirurgicznego, czy kosmicznego. Paradoksalnie, najważniejsze jest to, co  usunięto, a nie dodano. — Chazbijewicz-1250 zrobił pauzę. — Otóż odjęto mi wszelkie biologiczne ograniczenia. Począwszy od tych wynikających z wieku: znikło spowolnienie, starcze otępienie, drżenie rąk, przewlekłe zmęczenie; aż po cały zbędny bagaż, który nosi każdy człowiek. Utraciłem wszelkie fizjologiczne i społeczne potrzeby. Nic mnie nie rozpraszało: sen, niestrawność, podatki czy inni ludzie. Józef Chazbijewicz pracował jako krawiec przez siedemdziesiąt trzy lata, zajmował się rodziną i miał tylko jedną kochankę. Krótko, ale i tak jestem pełen podziwu dla jego wytrwałości. Cały czas czymś ograniczany, z każdym rokiem było gorzej, ale nie poddawał się. Kiedy znikło zainteresowanie seksem, pojawił się problem z zaparciami i nocnymi wycieczkami do toalety. Pod koniec kariery Józef stał się raczej odtwórczy, twierdzę tak mimo sporadycznych innowacji, ale kapitał, jaki zbudował, był imponujący. Imponujący, panie Drexler — powtórzył z naciskiem.

— Nie wątpię. — Mężczyzna jakby się ocknął.

Nie przerywając pracy pozostałych, dwa ramiona oddaliły się od reszty i wyciągnęły z szafki atłasowy materiał na podszewkę.

— Panie Drexler, sprecyzuję to dla pana, bo należy pan do kategorii ludzi, którzy tworzą, a nie przetwarzają. Wiem, bo sprawdziłem to w dostępnych mi źródłach. Zawsze czytam o kliencie, zanim wezmę się do pracy, to wpływa na kształt gotowego produktu. Ale do rzeczy, panie Drexler. Człowiek rozwija się przez dwadzieścia, dwadzieścia pięć lat swojego życia. Wcześniej uczy się, potem praktycznie stoi w miejscu. Do tego momentu najlepiej ilustruje to wykres logarytmiczny. Na końcu człowiek się cofa. Nie chcę pana zasmucać, ale tak jest. Ja z kolei zacząłem rozwijać się na nowo i nie zatrzymuję się już od dwustu osiemdziesięciu lat. Za to pan płaci, panie Drexler. Owoc takiej pracy pan kupuje.

Zapadła cisza, w której terkotały tylko krawieckie narzędzia.

— Niech pan sobie wyobrazi — niespodziewanie podniósł głos, aż Drexler się wzdrygnął — ile można osiągnąć w dziedzinie samorozwoju, nie będąc niczym ograniczonym. Niczym! Jedynie fizyką! Prawdziwym mistrzem może zostać tylko półludzka hybryda, nieograniczona bagażem świata zwierząt, tych filogenetycznych śmieci. Nie pojmuję, jak ludzie rezygnują z rozwoju, poddając się prawom natury, po prostu nie pojmuję. To marnotrawstwo!

Chazbijewicz-1250 zamilkł na chwilę, Drexler otworzył usta, żeby coś powiedzieć, ale niespodziewanie robot zaczął mówić od nowa, gniewnym głosem.

— Ten konsekwentny wyścig ku doskonałości to tylko i wyłącznie moja inicjatywa. Pierwotnie, Chazbijewicz-1 po prezentacji dla inwestorów miał być powielony. Akurat wtedy szpitale masowo pozbywały się starego sprzętu i jeden z dyrektorów Soma Corp zwęszył biznes. Cyfra za nazwiskiem miała oznaczać kolejną kopię. Z kolei ja już po kilku tygodniach nowej egzystencji wiedziałem, że wszystko powinno wyglądać inaczej. Musiałem przekonać kilku ludzi, wpływowych, chociaż o wąskich horyzontach, do innej ścieżki. Byłem zdesperowany, ale wiara w ideę nieograniczonego rozwoju podtrzymywała mnie na duchu. Kiedy miałem już źródło autonomicznego zasilania, gdy tylko nadarzyła się okazja, schwytałem jednego technika, przyłożyłem mu nożyczki do gardła i zażądałem widzenia z prezesem Soma Corp.

Drexlerem wstrząsnął dreszcz i zrezygnował ze wszelkich komentarzy.

— Rozmowy były długie i intensywne — kontynuował krawiec. — Nieszczęsnego technika wypuściłem, biedak nie zbliżył się już nigdy do żadnej maszyny, a szkoda, bo podobno miał do nich talent. Ale to i tak mała cena. Prezes pojawił się szybko. Oszalały — bo tak mnie nazywali jego podwładni — oszalały automat już nikogo nie dziwił. Po dotychczasowych eksperymentach z przenoszeniem umysłu do maszyny prezes był przygotowany na inne żądania: wolności, prawa do śmierci i tym podobnych bzdur. Po prostu kopiowali niewłaściwych ludzi. Szczęście, że przynajmniej ja trafiłem na człowieka na poziomie. Kiedy w kilku zdaniach wytłumaczyłem, o co mi chodzi, prezes szczerze się zainteresował. Przegadaliśmy całą noc. Wtedy jeszcze komunikowałem się terminalem tekstowym. Powoływałem się na Leonarda da Vinci, Michała Anioła i innych. — Chazbijewicz-1250 zaczął mocniej akcentować słowa, aż syntezator mowy przesterował się i zaczął mocno sprzęgać. Po pokoju niósł się metaliczny, chropowaty głos: — Potrzeba było wielkiego, powtarzam, wielkiego intelektu, którego wam, rozleniwionym technologią ludziom, brakuje!

Zaczęły szumieć wentylatory, robot umilkł. W warsztacie zrobiło się cieplej.

— Skończmy ten smutny dla pana, bo nie dla mnie, temat — odezwał się po chwili, o wiele spokojniejszy. — Opowiem coś więcej. Dostałem, już jako Chazbijewicz-39, pierwszy egzemplarz ramienia, specjalnie zaprojektowanego według moich instrukcji. Wie pan, ile ich teraz mam?

— Nie, nie udało mi się policzyć.

— Dwadzieścia trzy. Nigdy nie miałem więcej. Uznałem, że już mi w niczym nie pomogą. Pięćdziesiąt lat temu zwolniliśmy głównego mechatronika, bo według moich symulacji nic lepszego nie da się już osiągnąć w tej dziedzinie. Nigdy nie musiałem cofać się z wybranego kierunku, więc przez niemal trzysta ostatnich lat rozwijałem się bez żadnych ograniczeń. Ciągle walczę z dyrektorem wykonawczym o większą liczbę zamówień, ale ten chytry lis stawia opór. Moje garnitury mają być produktem premium. Niestety, ale właśnie takie kupieckie — mówię to z pogardą, nie wiem, czy syntezator mowy to adekwatnie przekazał — kupieckie zagrywki decydują w dużej mierze o statusie premium. Ale rozumiem go, w końcu od tego zależy też mój byt. Czy chciałby pan dowiedzieć się czegoś więcej, czy już pana przekonałem?

Atmosfera trochę uspokoiła się i Drexler zdobył się na odwagę:

— A co potem?

— Słucham? — zapytał Chazbijewicz-1250 po chwili. Syntezator mowy świetnie oddał wahanie.

— Co się stanie, kiedy twoje produkty będą już... doskonałe? Co potem?

Słychać było tylko świst narzędzi krawieckich.

Gdyby nie był maszyną — pomyślał Drexler — pewnie mruczałby coś pod nosem.

Cisza przedłużała się. W końcu niespodziewanie, już bardzo spokojnym głosem, mechaniczny krawiec zaczął powoli mówić:

— Wtedy... wtedy ogromną... satysfakcję przyniesie mi... utrzymywanie... pozycji lidera.

Drexler nie kontynuował.

— Ale odpowiadając na pana pierwsze pytanie — robot znów mówił pewnym siebie głosem — bo chyba o to panu chodzi, dodam jeszcze, że mam bezpośrednie połączenie z magazynami wszystkich producentów materiałów w naszym układzie słonecznym oraz jestem obecny na wszystkich targach odzieżowych. Nawet teraz. Dziękuję. Skończyłem.

Chazbijewicz-1250 momentalnie zastygł w bezruchu. Dwa ramiona wysunęły się do przodu i podały Drexlerowi spodnie i marynarkę. W tej samej chwili na ścianie pokoju zaświeciły się reflektory, oświetlając lustro i regał z koszulami.

— Proszę wziąć trzecią koszulę od góry, ze środkowej półki. Proszę się nie krępować.

Drexler zdjął ubranie. Wskazana koszula pasowała jak ulał, ale przed założeniem spodni zawahał się przez chwilę.

— Pasek znajduje się obok koszul — uprzejmie doradził robot.

Drexler stanął przed lustrem. Przez moment był zaniepokojony stanem psychicznym autonomicznej maszyny z dwudziestoma trzema ramionami, większość których zakończona była ostrymi narzędziami, ale to szybko minęło, gdy tylko zobaczył na sobie nowy, ciemnogranatowy garnitur z brązowymi detalami. Wyglądał spektakularnie. Nie będąc koneserem mody widział, a raczej czuł, że ma na sobie wybitne dzieło. Prezentował się nowocześnie, ale z klasą, bez zbędnych udziwnień. Przykuwał wzrok. Garnitur był też zaskakująco wygodny. Podniósł ręce, zrobił przysiad, nie poczuł żadnego ograniczenia ruchów. Oglądał się w lustrze jeszcze przez chwilę, aż zauważył, że się uśmiecha sam do siebie. Pierwszy raz od długiego czasu widział się uśmiechniętego.

— Jak leży? — zapytał Chazbijewicz-1250.

— Idealnie. — odpowiedział powoli Drexler. — Idealnie.

— Miło mi to słyszeć. Proszę go zdjąć, uprasuję i zapakuję do pokrowca. Rachunek został już uregulowany.

***

Kiedy robot podawał mu pokrowiec, Drexler zagaił:

— Zapytałeś mnie, jak leży. Czy kiedykolwiek usłyszałeś inną odpowiedź niż moja?

— Tak, raz. Sto dwadzieścia osiem lat temu. Ale to był zblazowany artysta, zrobił to z premedytacją, dla sławy. Zwróciliśmy pieniądze, a ochroniarz bez patyczkowania się wyrzucił go na ulicę. Pożal się boże artysta dostał dożywotni zakaz pojawiania się w moim warsztacie. Nie raz próbował go złamać albo podsyłał sobowtórów. Wypieprzaliśmy, za przeproszeniem, każdego po kolei. Nikt, panie Drexler, nie jest niezadowolony z garnituru od Chazbijewicza.

— Kiedy masz kolejny wolny termin?

— Dla kogo?

— Dla mnie, oczywiście.

— Nigdy. Każdy człowiek ma limit jednego garnituru. Przykro mi, takie są zasady. Proszę zajrzeć do regulaminu. Do widzenia.

***

— Doktor wzywa — Pani Sonntag za każdym razem wypowiadała to zdanie tak samo. Philip Abernathy był niemal pewny, że sekretarka jego pracodawcy nie jest człowiekiem, tylko nie miał jak się upewnić. Z jakiegoś powodu plotki na jej temat stanowiły temat tabu, a z szefem, mimo znacznej poprawy stosunków, nie czuł się jeszcze wystarczająco pewnie, by o tym rozmawiać. Wszedł do gabinetu rozluźniony, powoli, spokojnym krokiem. Julius Drexler uśmiechnął się na jego widok.

— Philip, napijesz się czegoś? — Wskazał barek.

— Dziękuję, doktorze. Nie chcę zabierać zbyt dużo czasu.

— Ależ to żaden problem.

Po konferencji w Genewie miał więcej pracy niż zwykle, lecz mimo to uznał, że z obecną wiadomością musi udać się na najwyższe piętro Drexler Tower.

— Słucham.

— Prezes Soma Corp przesyła przeprosiny. Zauważyli w logach, że robot nadzwyczajnie dużo mówił podczas spotkania z panem, i obawiają się, że mogło to popsuć ogólne doświadczenie. W związku z tym proponują jeszcze jeden garnitur.

Drexler zaśmiał się. Philip również, ale za chwilę dodał:

— Na koszt firmy. Chcą wynagrodzić nieprzyjemności obcowania z szalonym robotem. Zresztą, niedługo po naszym wyjeździe Chazbijewicz-1250 uszkodził płytę główną, powodując nieodwracalne zniszczenie jednostki decyzyjnej. Został przywrócony z kopii zapasowej i teraz, oficjalnie, jest to Chazbijewicz-1251. Poprawiono usposobienie, prezes zapewnia, że nie ma to wpływu na jakość produktu końcowego.

— Szkoda — odezwał się Drexler. — Zaczynałem go lubić. Dziękuję za informację. Nie potrzebuję kolejnego garnituru, ale nie odrzucajmy propozycji. Postaraj się umówić mi spotkanie z ich prezesem. To wszystko?

— Tak, panie doktorze.

— Dziękuję. Do zobaczenia.

Philip w drzwiach minął się z sekretarką. Pani Sonntag stanęła sztywno przed mahoniowym biurkiem i poczekała, aż zamkną się drzwi za młodym asystentem.

— Słucham, panie Drexler.

— Proszę o wysłanie wiadomości. — Splótł palce w piramidę i spojrzał w bliżej nieokreślony punkt w oddali.

— Jestem gotowa.

— Dyktuję. Do wszystkich komórek odpowiedzialnych za zasoby ludzkie. Proszę dodać następujące pytanie dla kandydatów z kategorii specjalistów: „Ile jesteś w stanie poświęcić dla swojego rozwoju?” Pytanie ma pojawić się u każdego, ale dopiero na trzecim etapie. Proszę bezpośrednio informować mnie o każdym, kto odpowie, że wszystko.

— Tak jest. — Sekretarka skinęła głową i wyszła.

Autorka o sobie:
Odkryłam dobrodziejstwo Internetu w wieku, kiedy większość poczytnych autorów odcina kupony od wydanych powieści. Na szczęście szybko udało mi się zadomowić w kręgach ludzi obrotnych i dzięki temu mam na swoim koncie kilka opublikowanych opowiadań w antologiach „Świąteczne wydaje” (wyd. wydaje.pl), „Człowiekiem jestem”, „Transgeniczna mandarynka” (wyd. Morpho), „Ostatni dzień pary 2” oraz w magazynach „Szortal”, „Histeria” i „Brama”.

12 października 2017 roku ukazała się nakładem wydawnictwa BIS moja książeczka dla dzieci „Myszka Hania”.

Prywatnie mieszkam na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej. Germanistka z wykształcenia. Od wielu lat jestem szczęśliwą mężatką, matką dwojga dorosłych dzieci, podwójną teściową i babcią, a do tego właścicielką psa i kota.

Barbara Mikulska

Aa, aa, aa, kotków... tysiąc albo dwa

Na ogrodowym stole ktoś porzucił metalową miednicę. Musiała tam stać dość długo, bo gdzieniegdzie widać było rdzawe wżery. Wewnątrz miski, w zaprawionej śmieciami i glonami wodzie, pływały stare kubki, wyszczerbione talerze, dwa pokrzywione widelce i jeden ułamany w połowie ostrza nóż.

Kiedy wreszcie zaczął padać deszcz, Leonard odniósł wrażenie, że to jakiś niewprawny muzyk próbuje sklecić pierwszy utwór. Plumkanie o ściankę miednicy, o porcelanę czy o sztućce wydawało się podobne do uderzania jednym palcem w klawiaturę rozstrojonego fortepianu. Mężczyzna, stojący w drewnianej altance, przysunął twarz do brudnej szyby, usiłując w zapadających ciemnościach dostrzec więcej szczegółów. Sam nie rozumiał tej chęci, bo widok brudnych naczyń nie był mu do niczego potrzebny. Może jedynie dawał złudne poczucie normalności.

Leo wyciągnął z kieszeni marlboro, wprawnym ruchem wystukał jedną fajkę i wetknął ją do ust. Uważnym spojrzeniem zlustrował paczkę i stwierdził, że może mu nie wystarczyć na całą noc, dlatego nie przypalił papierosa, a zadowolił się przygryzaniem pachnącego tytoniem filtru.

Deszcz przybierał na sile, teraz właściwie była to ulewa i mężczyzna wiedział, że trafił w odpowiedni czas. Szara od wielotygodniowej suszy ziemia zachłannie spijała wilgoć spękanymi szczelinami, woda wnikała w trzewia, by zbudzić do życia to, co się ukryło w głębi.

Przerażające jest, że nie wiem, czego powinienem się spodziewać. Leonard zacisnął usta w wąską kreskę i po króciutkim namyśle przypalił wreszcie papierosa. Jeśli coś ma się wydarzyć, nastąpi to w ciągu najbliższej godziny.

Od dość długiego czasu jego płuca pożądały dymu, więc wciągnął go głęboko, zatrzymał przez chwilę dla lepszego efektu i wreszcie uwolnił. Kilka razy, niemal z namaszczeniem powtórzył tę czynność, aż wreszcie aromat tytoniu wypełnił niewielkie pomieszczenie, skutecznie tłumiąc woń pleśni, murszu i grzybów. Na zewnątrz nadal padało, choć ulewa straciła nieco na intensywności. Leo zaciągnął się po raz ostatni i zdusił papierosa na próchniejącym parapecie. Gdzieś na granicy postrzegania zarejestrował ruch.

Coś się zaczyna dziać, pomyślał i cofnął się odrobinę, by nic nie zdradziło jego obecności.

Od strony południowej wzgórze, na którym położona była nieużywana od lat działka, wyglądało niczym nakryte cienkim, połyskliwym materiałem; co chwilę przebiegała przez niego fala, jakby ktoś wdmuchiwał od spodu powietrze, które wybrzuszało powierzchnię.

Zawsze myślałem, że one nie znoszą deszczu. A tu, proszę, zlazły się z całego miasteczka i najbliższej okolicy. Leonard omiótł spojrzeniem dostępny obszar i zweryfikował opinię. Z dalszej też, są ich tu setki, jeśli nie tysiące.

Okropne.

Wzdrygnął się, bo choć właściwie lubił zwierzęta, to za kotami nie przepadał, a ich liczba mogła przyprawić o dreszcze. Na dodatek w świetle błyskawicy dostrzegł też to, czego wcześniej tylko się domyślał. Większość zwierząt była w stanie rozkładu; niektóre, idąc bądź pełznąc, gubiły części ciała, inne zostawiały ślad w postaci smug białych, tłustych robali, wysypujących się spod pękającej skóry, z martwych oczodołów. Wszystkie jednak dążyły w jednym kierunku: na samym szczycie pagórka, kilka metrów powyżej altany, w której się ukrył Leonard, stała kobieta. Wyciągała ramiona ku niebu, jakby zaklinając deszcz, a jednocześnie przywołując truchła. Na jej karku spoczywał wielki, całkowicie biały kocur, którego można było dostrzec w krótkich rozbłyskach piorunów. Wyglądał jak futrzany kołnierz.

Mężczyzna sam nie mógł zrozumieć, dlaczego skupił uwagę na kocie zamiast na kobiecie. W następnej sekundzie kolejna błyskawica oświetliła jej twarz i Leonard zamarł z półotwartymi ustami.

***

Natalia leżała zwinięta w kłębek niczym młody kociak. Na tle pomiętego, białego prześcieradła jej opalona skóra wydawała się jeszcze ciemniejsza. Leo z przyjemnością podziwiał idealne kształty wysportowanego ciała — ani grama zbędnego tłuszczu.

— Jesteś bezwstydna, wiesz? — spytał, a jego ręka powędrowała wzdłuż paciorków kręgosłupa.

Opuszkami wodził po napiętych plecach, zsuwając się coraz niżej, by wreszcie zamknąć dłoń na szczupłym pośladku. Przez chwilę pozwolił kobiecie sądzić, że to już koniec pieszczot, a potem nagle wsunął palce między zaciśnięte uda.

— Bezwstydna? — Natalia odwróciła się na plecy. — Dlaczego?

— Bo opalasz się nago.

— Na własnym balkonie. Nikt mi tego nie zabroni!

— Zabronić? A po co? Dla tego staruszka spod piętnastki to ostatnia radość w życiu. Powiedział, że mi zazdrości!

Natalia zachichotała zadowolona i rozchyliła nogi.

— Twoje ciało umarłego by ożywiło!

Leonard święcie wierzył w te słowa. Na pewno, gdyby chodziło o niego, na widok nagiej Natalii, poczułby podniecenie nawet na łożu śmierci. Wodził palcami po wewnętrznej stronie gładkich ud, zbliżał się do pachwin, gładził je i wycofywał się, obserwując reakcję. Czuł narastającą w niej frustrację, ale nie zmieniał postępowania, czekając, aż ona sama tego zażąda. Wiedział, że nie potrwa to zbyt długo — znał ją wystarczająco dobrze. Nie mylił się — kobieta mruknęła niezadowolona, przysunęła się, chwytając jednocześnie jego rękę. Zignorował tę zachętę: wyrwał dłoń, schwycił kochankę pod kolanami i zmusił, by uniosła biodra i wygięła ciało w łuk. Kiedy oparła się na łopatkach i głowie, rozkładając dla zachowania równowagi ramiona, pochylił się nad nią. Zamarła w oczekiwaniu na dotyk, ale poczuła jedynie łaskotanie wydychanego powietrza. To ją rozdrażniło. Zaplotła jedną nogę na szyi Leonarda i nakłoniła, by dotknął jej ustami. Gdy to uczynił, jęknęła ni to zwycięsko, ni prosząco, ale nie uwolniła mu karku. Pieścił ją tak, jak lubiła, więc zaledwie po kilku chwilach wydała z siebie przeciągłe stęknięcie i opadła na posłanie.

— A ty?

Wiedział, o co pyta, ale odpowiedział, jak było mu wygodnie.

— Zrobię sobie kawy. Chcesz coś?

— Wodę z cytryną. Przecież wiesz, a ciągle złośliwie pytasz…

Oczywiście, że wiedział. Natalia nie uznawała żadnych używek, żadnych niezdrowych, ale jakże cudownych rzeczy. Na wszystko patrzyła przez pryzmat „świątyni ciała”, jak zwykła się wyrażać. Miała prawdziwego hopla na punkcie dbania o siebie. Nie wypominał jej tego; każdy ma jakiegoś bzika. Do tego wyglądała fantastycznie i nie czepiała się Leonarda za jego złe nawyki.

— Umrzesz zdrowsza! — przekomarzał się z nią, wydmuchując przez otwarte okno dym z papierosa. — I uboższa o tyle cudownych doznań!

— Chcesz powiedzieć, że wciąganie do płuc obrzydliwego dymu jest cudowne? Równie dobrze mógłbyś się przyssać do rury wydechowej!

Leo wzruszył ramionami i ponownie zaciągnął się papierosem. Korzystał z przyjemności, bo wiedział, jak bardzo wszystko jest kruche. Jedna chwila, jeden pozornie błahy krok może sprawić, że znikniesz z powierzchni Ziemi. Jak Anna. Tęsknił za nią do dziś, za dzieckiem niespecjalnie — nie zdążył go albo jej poznać. Wyobrażał sobie, jak potoczyłoby się życie, gloryfikował uczucie, które ich łączyło, choć wiedział, że po latach mogłoby wyglądać zupełnie inaczej. Może Anna stałaby się zgryźliwą, brzydką babą? Może on patrzyłby na nią z obrzydzeniem i codziennie po powrocie z pracy zastanawiałby się, dlaczego wybrał tę właśnie kobietę?

Nie zdążył znienawidzić Anny. Tamtego dnia pożegnali się przed wejściem do cukierni. Jego „ciężarówka”, jak pieszczotliwie nazywał żonę, zapragnęła ciastka z kremem. Nie mógł jej towarzyszyć, spieszył się do biura. A potem dostał tylko informację, że tego ranka jakiś szaleniec dokonał egzekucji na kilku osobach.

Wyrzucał sobie, że nie został z nią dłużej, że nie ochronił ani jej, ani nienarodzonego dziecka. Wytrzymał w „normalności” do pogrzebu, potem pił, by zagłuszyć wszelkie uczucia. Aż pewnego ranka obudził się z napuchniętą twarzą, zerknął w lustro i zagłębił się spojrzeniem we własnych oczach. Przeraził się wtedy i zrozumiał, że równie dobrze może sobie strzelić w głowę, powiesić się albo podciąć żyły. Bo Leonard umierał — przez dwa lata, bardzo powoli i w parszywy sposób, ale umierał. I dotarło do niego, że wcale tego nie chce. Że wbrew wszystkiemu pragnie żyć.

— Znowu myślisz o niej? — Natalia odgarnęła z twarzy spadające włosy.

Nie zaprzeczył ani nie potwierdził, bo to i tak nie miałoby sensu.

— Jutro jak zwykle? — spytał, gasząc papierosa w popielniczce stojącej na parapecie po zewnętrznej stronie okna.

— Nie, jutro po pracy jadę do terapeuty, a potem pewnie wpadnę do mamy.

— Znowu?

— Co znowu? Byłam u niej miesiąc temu. Sądzisz, że to przesada?

— Wiesz, że nie o tym mówiłem. Znowu lecisz do tego szamana od siedmiu boleści? Nie uważasz, że przeginasz?

Dziewczyna jedynie wzruszyła ramionami, nawet nie próbując wyjaśniać, że to bioenergoterapeuta. Zrobiłaby to zresztą chyba po raz setny.

Wtedy po raz ostatni widział Natalię. Potem próbował odtworzyć jej kolejny dzień. Na pewno była w pracy, następnie pojechała do znachora na sesję, ale do matki już nie dotarła. Z mieszkania, które wynajmowała, zniknęło trochę ciuchów i kilka drobiazgów; zlikwidowała także konto w Amerbanku (na podłodze w przedpokoju znalazł wyrzucone potwierdzenie tej operacji), sprzedała za gotówkę samochód. Wraz z kobietą zniknął jej kocur albinos, Oskar.

Od tamtej pory minęło ponad dwadzieścia pięć lat. A teraz nagle zobaczył ją w świetle błyskawicy. Nie dowierzał własnym oczom. Natalia sprzed ćwierć wieku.

***

Leonard przesunął się ostrożnie i próbował otworzyć drzwi, ale coś skutecznie je zablokowało. Dopiero po chwili dotarło do niego, że przeszkodę stanowią koty. Zalały tę stronę pagórka i uparcie dążyły w stronę Natalii albo kogoś niemal identycznego. Na myśl, że mógłby wyjść z altanki i postawić nogę na tym nieżywym, ruchomym dywanie, zrobiło mu się niedobrze. Odór gnijących ciał był tak intensywny, że mężczyzna przesłonił usta i nos rękawem kurtki. Zapach garbowanej skóry połączony z aromatem dymu papierosowego, którym przesiąkły wszystkie jego ubrania, uchronił go przed wymiotami, ale i tak Leo musiał wielokrotnie przełykać napływającą do ust gęstą ślinę.

Zastanawiał się, co takiego właściwie widzi, co się tu dzieje, ale jakoś nie mógł znaleźć racjonalnego wyjaśnienia. Z drugiej strony, nie wezwano go po to, żeby przegonił naćpanych nastolatków sprzed sklepu monopolowego. Informacja, która — musiał to sam przed sobą przyznać — zaintrygowała go bardzo, zdecydowanie różniła się od wszystkich innych wiadomości, jakie otrzymywał na blogu. Ktoś podpisujący się jako „Alicja w Krainie Czarów” prosił, by Leonard przyjechał do Morwestlandu.

„Jeśli nadal szukasz tej dziewczyny, której zdjęcie masz w profilu, powinieneś zjawić się 24 sierpnia w Morwestlandzie. Jeśli moja dedukcja jest prawidłowa, tego dnia ktoś przepadnie. Tak jak zaginęła moja Emily. To było piętnaście lat temu. Ale Ty możesz spotkać, jeśli nie swoją Natalię, to może jej córkę”.

Potem następował długi i chaotyczny opis rozważań, które doprowadziły „Alicję w Krainie Czarów” do wysnucia dość karkołomnych wniosków. Do tego dołączono ręcznie wykonaną mapkę oraz tabelkę. Jeden punkt został tu oznaczony mocną kropką, od której promieniście rozchodziły się podwójne linie prowadzące do dwunastu miejscowości i pojedyncza do trzynastej. Przy każdej zostało wykaligrafowane kobiece imię. Leonard sprawdził, że miasteczka położone są od środka w odległości od kilkunastu do niemal stu mil. Natomiast tabela w trzynastu wierszach zawierała nazwę miejscowości, dwie daty i dwa przekreślone czerwoną kreską imiona. Wyjątek stanowiła ostatnia rubryczka, tam przy nazwie miasteczka i dacie tylko jedno imię zostało skasowane. Drugie figurowało ze znakiem zapytania, jakby „Alicja” miała wątpliwości. Albo miał — bo Leo podejrzewał, że napisał do niego mężczyzna. Próbował się z nim skontaktować przez Internet, ale na próżno, pytania pozostawały bez odpowiedzi. Zamiast nich pan „Alicja” uparcie podawał swój adres zamieszkania i proponował rozmowę na miejscu.

Czy on zgłupiał? Sądzi, że przejadę kilkaset mil tylko po to, żeby spotkać się z jakimś pojebem? — zirytował się Leonard.

Gdyby nie wzmianka o dawnej kochance, pewnie uznałby tę informację za czysty idiotyzm i zignorował ją natychmiast po pobieżnym przeczytaniu, ale „Alicja w Krainie Czarów” złapała go na haczyk. Od tak dawna zastanawiał się, co się stało, wymyślał możliwe scenariusze, szukał przyczyn i tworzył hipotezy, że perspektywa wyjaśnienia zagadki postawiła go w stan gotowości. I wcale nie dlatego że był w Natalii szaleńczo zakochany, bo nigdy w ten sposób nie określiłby tego, co ich łączyło. Po prostu musiał wiedzieć, co się właściwie wydarzyło. Niepewność była dla niego nie do zniesienia. Każda myśl o kobiecie drażniła mózg niczym prąd, nie mógł się z tą niewiedzą pogodzić. Annę pogrzebał, pozwolił jej rozpłynąć się w niebycie, tylko niekiedy powracało do niego jakieś wspomnienie dosłodzone przez upływ czasu. Wspomnienia o Natalii zawsze były podbarwione irytacją bądź gniewem. Dlatego w końcu podjął decyzję: spakował dwie koszule, dwie pary skarpetek oraz bieliznę na zmianę i wsiadł do samochodu.

***

Widok mężczyzny na wózku inwalidzkim jakoś Leonarda nie zaskoczył. Podskórnie czuł, że z jego internetowym donosicielem coś musi być nie tak.

— Witaj, zapraszam! — Starszy człowiek sprawnie otworzył drzwi, odsunął się, by Leo mógł wejść, i poprowadził do maleńkiego saloniku. — Siadaj. Kawy, herbaty czy coś mocniejszego?

Leo domyślał się, że jego gospodarz liczy na wybór tej ostatniej opcji, ale nie mógł tego uczynić. Był alkoholikiem, który od wielu lat walczył z nałogiem.

— Dla mnie tylko kawa, ale ty możesz się wzmocnić — powiedział z uśmiechem.

Usiadł na kanapie przy niskim stoliku i obserwował gospodarza. Mężczyzna nalał sobie do szklanki z grubego szkła solidną porcję whiskey, pociągnął mały łyk, a dopiero potem skierował się do kuchni. Już stamtąd wykrzyknął dodatkowe pytania: czy ma być czarna, zabielana, ewentualnie z cukrem. Leo pił czarną. Jak we wszystkim uważał, że nie należy rozwadniać doznań.

— Cieszę się, że nie zlekceważyłeś mojej informacji — powiedział pan „Alicja w Krainie Czarów”. — Wiem, że nie wyglądało to zbyt poważnie, ale ja potrzebuję twojej pomocy.

— Dlatego udawałeś, że jesteś kobietą?

— To też. Uznałem, że babie nie odmówisz zbyt pochopnie. Przepraszam. Mam na imię Michael. Poza tym drobiazgiem cała reszta jest prawdą.

— To znaczy? — Leo rozsiadł się wygodnie. — Co według ciebie jest prawdą?

Mike skrzywił się i sięgnął po szklankę, wypił zawartość jednym haustem. Zanim zaczął mówić, napełnił ją ponownie.

— Siedemnaście lat temu zdiagnozowano u mnie cukrzycę. Wkrótce potem odjęto mi lewą nogę i na chwilę było lepiej, żeby znowu się pogorszyć. Ale generalnie to nie jest istotne. Ważne jest, że skupiłem się wtedy na sobie, na swoich problemach. Zdawało mi się, że nieszczęście, które mnie dotknęło, jest największe na świecie. Myliłem się. W sierpniu piętnaście lat temu moja córka wyszła z domu i nigdy więcej nie wróciła.

Michael sięgnął po szklankę, chwilę oglądał pod światło bursztynowy płyn, by w końcu odstawić na stół bez skosztowania.

— Emily zaprzyjaźniła się z jakąś kobietą, chyba trochę starszą od niej. Potrzebowała wsparcia. Ja piłem bez umiaru albo płakałem nad sobą. Albo jedno i drugie, a ona była młodą dziewczyną, pozbawioną nie tylko jakiegokolwiek dozoru, ale też pomocy.

— A jej matka? — wtrącił Leo.

— Zostawiła nas, gdy Milly miała cztery lata. Potem oczywiście pojawiały się jakieś kobiety, ale zajmowanie się dzieckiem nie było im w głowie. A gdy najbardziej potrzebowała zainteresowania kogoś dorosłego, kogoś bliskiego, ja uderzyłem w alkohol i żale nad sobą.

Leonard zastanawiał się przez chwilę, czy powinien powiedzieć coś pocieszającego, coś, co przynajmniej próbowałoby zdjąć nieco ciężaru z barków Mike’a, ale uznał to za hipokryzję. Poza tym dopóki on sam nie odpuści sobie win, nikt inny tego zrobić nie zdoła. Milczał więc i czekał, aż mężczyzna podejmie ponownie wątek.

— Zaginęła dwudziestego drugiego sierpnia. Szukałem jej na miarę swoich możliwości, bo dla policji to był kolejny przypadek ucieczki z domu, młodzieńczego buntu i tym podobnych, więc nie przejęli się specjalnie, tym bardziej że doniesienie składał zapijaczony inwalida. Ja też tego nie wykluczałem, ale jedna rzecz nie dawała mi spokoju. Zostawiła discmana i wszystkie swoje ulubione płyty. Ona się z tym urządzeniem nigdy na dłużej nie rozstawała.

— Nie szukali wcale?

— Szukali, ale bez specjalnego entuzjazmu. Ja zacząłem od wypytywania jej koleżanek i kolegów. Większość potwierdziła, że Emily odcięła się od starych przyjaciół. Widywano ją w towarzystwie starszej o kilka lat kobiety. Jakaś szkolna koleżanka zrobiła im ukradkowe zdjęcie. Niezbyt dobrej jakości, ale dziewczyna na zdjęciu wyglądała na bardzo podobną do twojej znajomej...

— Jak trafiłeś na mój profil? — przerwał mu Leo.

— Przypadkiem. Po jakimś czasie od zniknięcia Emily śledziłem wszystko, gdzie pojawiało się tylko słowo „zaginiona”. No i tak któregoś dnia trafiłem na ciebie.

— Możesz mi pokazać tamto zdjęcie?

— Jasne. Chodź!

Przemieścili się do malutkiego pokoju, którego centralnym punktem było biurko wraz z komputerem. Ściany poszatkowane zostały półkami, które wypełniały segregatory i teczki. Obok wejścia nisko zawieszono tablicę korkową, na której Leonard ujrzał schemat identyczny z tym, który przesłał mu Michael: promieniste podwójne linie wychodzące z jednego punktu.

— Co to? — spytał, wskazując ręką.

— Za chwilę wszystko ci wytłumaczę. Teraz spójrz.

Na ekranie monitora Leonard zobaczył Natalię. Dokładnie taką samą, jak zapamiętał sprzed ćwierć wieku. Żadnych zmarszczek, deformacji linii twarzy, a przecież od momentu, kiedy widział ją ostatni raz, do chwili zrobienia tego zdjęcia minęła niemal dekada. Jakaś zmiana powinna być widoczna.

— A teraz spójrz na to!

Leo ponownie ujrzał Natalię, tylko w nieco innym ujęciu. Wysiadała z land rovera, jasne włosy odrzuciła na plecy, oczy zmrużyła przed słońcem.

— Aha, drugie zdjęcie, ciuchy ma inne.

— Tak sądzisz? Tę fotkę zrobiłem przedwczoraj.

Leonard wciągnął głośno powietrze i patrzył osłupiały na monitor. Mike pokazał oba ujęcia obok siebie — Natalia niczym, oprócz ubrania, się nie różniła.

— Jak to możliwe? — wydusił wreszcie osłupiały. — Te zdjęcia dzieli piętnaście lat. A ja na dodatek pamiętam ją sprzed ćwierć wieku. Kurwa mać! Ona jest taka sama.

Michael nic nie odpowiedział. Odwrócił wózek i podjechał do tablicy. Chwycił cienki wskaźnik i dotknął kilku zaznaczonych na niebiesko punktów.

— Wszędzie tu widziano zaginione dziewczyny w towarzystwie jasnowłosej, nieco starszej od nich kobiety. Każdą ostatni raz na dzień lub dwa przed zaginięciem.

— To ma jakieś znaczenie? — spytał Leo, gdy zdołał nieco ochłonąć. Z pożądaniem zerkał na szklaneczkę gospodarza.

— Nie mam pojęcia.

— Rozmawiałeś z rodzinami tych zaginionych?

— Tak, ale tylko telefonicznie. Wiesz, trudno mi się prowadzi auto, nawet automat! — Mike uśmiechnął się ironicznie, wskazując nogi. — Niektórzy od razu odkładali słuchawki, ale kilka osób chętnie wylało swoje żale. Do tego czytałem wpisy na Facebooku, Instagramie, artykuły w lokalnej prasie i udało mi się stworzyć takie coś.

— Mówisz o tym diagramie? — Leonard przysunął się do tablicy.

— Tak, to też. Widzisz, ile dziewcząt zaginęło?

Leonard potwierdził, szybko wyliczył, że jest ich dwadzieścia pięć.

— Nikt nie zwrócił na to uwagi? Nikt się nie zainteresował tyloma przypadkami na stosunkowo niewielkim obszarze? — W głosie Leonarda dało się wyczuć powątpiewanie. — Nie bardzo chce mi się w to wierzyć.

— Jeśli nałożyłbyś na to mapę administracyjną, zobaczyłbyś, że tu — Mike wskazał centralny punkt rysunku — zbiegają się granice pięciu hrabstw. Na dodatek wszystkie przypadki w jednej miejscowości dzieli od siebie około dwunastu, trzynastu lat. Policja nie dopatrzyła się w tych działaniach znamion „seryjnego mordercy”. W ogóle niczego się nie dopatrzyła, bo nigdy nie odnaleziono żadnego ciała.

— Jak to?

— Zwyczajnie. Nie znaleziono nawet kawałeczka człowieka. Nawet paznokcia.

— A może te dziewczyny odnalazły się gdzieś w innym stanie? Może uciekły do Australii albo Europy?

— Jeśli nawet, to żadna nie odezwała się do rodziny. Wiele osób mówiło mi, że woleliby dostać informację o śmierci niż takie życie w niepewności. Rozumiesz?

— O tak, doskonale — westchnął Leo. — Ale powiedz mi, czego właściwie ode mnie oczekujesz?

— Żebyś poszedł tam dzisiejszej nocy.

— Tam? To znaczy gdzie?

— Tu — Mike wskazał punkt na diagramie. — Ja na tym cholernym żelastwie nie dam rady. To stara działka, drogi i ścieżki dawno zarosły.

— Okej, rozumiem, tylko wyjaśnij mi, po co?

— Uwierz mi, od piętnastu lat nic innego nie robię, tylko szukam śladów córki. Przy okazji zainteresowałem się losami pozostałych zaginionych. Ze strzępków rozmów z ludźmi, którzy choćby otarli się o tamte dziewczyny lub moją Milly, ustaliłem, że wszystkie kończyły drogę na tym cholernym pagórku. Wierz mi, gdybym zdołał, sam bym tam warował od paru dni. Bo jest jeszcze jedna rzecz, która łączy te wszystkie zbrodnie.

Leonard nic nie powiedział, tylko zerknął, unosząc wysoko brwi.

— Deszcz. Pierdolona ulewa. Z każdym zaginięciem wiążą się opady.

— No to mamy marne szanse. — Specjalnie ironizował, bo ekscytacja Mike’a zaczęła go niepokoić. — Od wielu tygodni nie padało i według prognoz ma tak jeszcze trochę potrwać.

— To spójrz teraz.

Leonard podszedł do okna. Niebo wyraźnie poszarzało, wiatr targał koronami drzew, odzierając je z przedwcześnie pożółkłych od suszy liści. Podmuchy unosiły chmury brudnego pyłu, ciskając nim w oczy zapóźnionych przechodni. Ludzie zasłaniali twarze dłońmi, pochylali głowy i wtulali je w ramiona. Nie na wiele to się zdało — wszędobylski kurz wpychał się pod powieki, w nozdrza i usta, powodując łzawienie i kaszel.

— A wydawało się, że ta susza nie będzie miała końca. — Leo powiedział to tak, jakby siedzieli gdzieś w kawiarni w towarzystwie dwóch starszych kobiet.

— Nie wiem, jak ona to robi, ale zawsze wtedy pada deszcz — szepnął Mike i zamoczył wargi w resztce whiskey. — No i jeszcze te koty...

— Ona? Robi? O kim ty mówisz?

— Nie mów, że się nie domyślasz...

***

Leonard zrezygnował z prób otwarcia drzwi. Wrócił na swoje dawne miejsce i przez brudne szyby obserwował kocią pielgrzymkę. Po pewnym czasie zauważył, że każde zwierzę najpierw zatrzymuje się na niewielkiej półce poniżej stojącej kobiety. Z daleka nie mógł ustalić, po co ten przystanek. Nagle zmroziła go pewna myśl — Mike wspominał o zaginionych dziewczętach. Żołądek podszedł mu do gardła. Teraz już wiedział, czego powinien wypatrywać, i nie omylił się: między kotłującą się masą dostrzegł jasną ludzką skórę.

Kurwa! One kogoś zżerają!

Obrzydzenie zgięło go wpół. Kawa wypita u Mike’a i burger zjedzony po drodze znalazły się w jednej chwili na ścianie altany. Kiedy mężczyzna zdołał się opanować, zauważył, że wszystkie koty, którym udało się uszczknąć choć kawałek ciała, natychmiast odzyskują siły witalne, a następnie skupiają się wokół Natalii, jakby pragnęły podzielić się z nią swoim odzyskanym życiem. Zwierzaki dotykały jej stóp, łydek, palców dłoni, bo wreszcie opuściła ramiona. Wtedy można było dostrzec miniaturowe wyładowania elektryczne.

Potok kotów wydawał się nie mieć końca, ale Leonard zauważył, że napływają z jednej strony, przetaczają się przez wzgórze, dotykając Natalii, a potem spływają drugim zboczem. Co się działo po tamtej stronie, nie miał pojęcia, natomiast tu zauważył ogromne stado ptaków. Wrony, kawki, rybitwy i mewy oraz masa innych, których nie potrafiłby wymienić z nazwy, opanowały kilkaset metrów powierzchni. Mimo deszczu słychać było ich wrzaski, łopot skrzydeł oraz można było oglądać kotłowaninę pierzastych sylwetek. Kiedy Leo uzmysłowił sobie, że ptaszyska zgromadziły się tu na wyżerkę, po raz kolejny nie zdołał opanować wymiotów. Po kilku atakach uspokoił wierzgający żołądek, ale każde spojrzenie na ucztującą gromadę wspomożone kreatywną wyobraźnią powodowało nawroty torsji. Dopiero zapalony papieros uwolnił go od niechcianych wizji.

***

Długo trwało, zanim powódź kotów przewaliła się przez stok. Razem z ostatnimi zwierzakami zniknął też deszcz. Leonard zapalił kolejnego papierosa, choć w gardle już go drapało od nadmiaru nikotyny. Zajrzał do paczki i niemal z ulgą spostrzegł, że został mu ostatni. Wsunął zmięte pudełko z powrotem do kieszeni i rozejrzał się po okolicy.

Zeschła trawa, wyorana tysiącami pazurków, zniknęła.

Wzgórze, pomyślał Leo, wygląda jakby zafajdało je stado prehistorycznych dinozaurów cierpiących na biegunkę.

Błoto w sraczkowatym kolorze spływało nieregularnymi strużkami, częściowo gromadząc się przy ścianie altany, a częściowo ściekając na zarośniętą ścieżkę. Mężczyzna wyszedł przed budkę i ostrożnie wciągnął do płuc powietrze. Na szczęście pachniało jedynie mokrą ziemią i burzą, po odorze zgnilizny nie został ślad. Po kotach i Natalii zresztą też, dlatego postanowił wspiąć się nieco wyżej. Na początku próbował ostrożnie stawiać kroki, ale po dwóch metrach machnął ręką i szedł, zwracając uwagę jedynie na to, by nie zostawić butów w ciamkającym grzęzawisku.

— Kurwa mać! — zaklął soczyście, gdy pośliznął się po raz kolejny i dla utrzymania równowagi podparł ręką.

Tych kilka minut wędrówki pozbawiło go tchu, a gdy dotarł do najwyższego punktu i próbował się rozejrzeć, zaatakował go jazgot tysięcy kotów. Zwierzęta darły się, miauczały, skowyczały, syczały, piszczały tak straszliwie, że Leonard padł na kolana i zasłonił dłońmi uszy. Taka ochrona na nic się zdała — przeraźliwe dźwięki rozrywały bębenki, przedzierały się do mózgu, sprawiały, że mężczyzna przestał panować nad ciałem. Ostatnie wrażenie, które zapamiętał, nie było zbyt przyjemne: tonął twarzą w błocie.

***

Pierwszy raz zobaczył ją jakoś tak wczesną jesienią. Korzystając z pięknej pogody, wydłużył sobie nieco drogę do domu i powędrował aleją wysadzaną brzozami. Każdy, nawet najlżejszy podmuch strącał z gałęzi żółte liście. Słały się dywanem, zakrywały popękany chodnik i sprawiały, że cały świat lśnił złotem.

Kobieta szła z uniesioną wysoko głową, a jej twarz opromieniało zachodzące słońce. Był koniec września, więc już nie paliło, a tylko przyjemnie grzało. Dziewczyna mrużyła oczy, chroniąc je przed blaskiem, ale nie pochyliła się. Widać było, że wszystkimi zmysłami chłonie spektakl natury. Minęła Leonarda, kompletnie nie zwracając na niego uwagi. Usiadł na ławce, choć wcześniej wcale nie miał takiego zamiaru. Zrobił to tylko po to, żeby móc dłużej delektować się widokiem jasnych włosów rozwiewanych przez wiatr i smukłej sylwetki w obcisłym stroju sportowym. Patrzył za znikającą postacią i nagle poczuł, że musi, po prostu musi ją dogonić i przynajmniej spytać o imię. Poderwał się i szybkim krokiem podążył za kobietą, udało mu się jeszcze zobaczyć, że wśród ostatnich drzew zatrzymała się na chwilę, uniosła ramiona i zrobiła kilka tanecznych obrotów, a potem puściła się biegiem.

Cholerna joggerka, pomyślał bez złości. Nawet nie próbował jej gonić, nie miał szans. Ale za to zyskał nadzieję, że może dziewczyna nie lubi zmieniać przyzwyczajeń i jest to jej stała trasa biegowa.

Przez kilka dni zjawiał się w alejce o tej samej porze i czekał na kobietę z bukietem małych fioletowych astrów, który codziennie kupował u znajomej kwiaciarki. Stała naprzeciwko jego biura od wiosny do późnej jesieni, sprzedając sezonowe kwiaty. Wiedział, że te pieniądze pomagają jej przeżyć, dlatego często u niej się zaopatrywał. Nieraz, wychodząc późno z biura, kupował wszystko, co zostało na prowizorycznym straganie. Wiedziała, że to dla żony. Nie wiedziała, że na grób. Leo rzadko jednak odwiedzał cmentarz, częściej stawiał zakupione zielsko na komodzie obok oprawionego w drewnianą ramkę zdjęcia.

Spotkał ją dopiero po tygodniu. Stał u wylotu alejki i wypatrywał nieznajomej. Kiedy nadbiegła, wyciągnął do niej rękę z kwiatami. Czuł się idiotycznie, jak uczniak, który po raz pierwszy podrywa dziewczynę.

Natalia zatrzymała się zdyszana i pochyliła, opierając dłonie tuż nad kolanami, by szybciej wyrównać oddech.

— To dla mnie? — spytała, patrząc na bukiecik.

Nie odpowiedział, tylko podał jej astry. Dopiero teraz zauważył, jaka jest młoda. Albo raczej że on jest już stary. Gdy dotarło to do jego świadomości, chciał się odwrócić i odejść, ale zatrzymała go gestem.

— Mam na imię Natalia — powiedziała, wyciągając rękę.

— Leonard — wychrypiał z wysiłkiem.

Miała drobną dłoń, ale silny uścisk. Z bliska była jeszcze piękniejsza, niż mu się wydawało, niemal doskonała. Patrzyła na niego z zaczepnym, zawadiackim uśmiechem.

— I co teraz? — spytała w końcu. — Będziemy tak stać, czy mnie gdzieś zaprosisz?

Oprzytomniał natychmiast. Wiedział, że dostał od niej szansę. Zapewne jedyną. Jeśli to spaprze, kolejnej nie będzie.

— Za rogiem jest maleńka knajpka. Możemy usiąść, napić się czegoś i zjeść pyszną szarlotkę. Tylko nie każ mi tam biec, bo będziesz musiała mnie reanimować!

Natalia rozśmiała się i zanurzyła nos w kwiatkach.

— Ładnie pachną — przyznała po chwili.

Spędzili ze sobą niemal dwie godziny, rozmawiając o drobiazgach i o rzeczach ważnych. Od razu dowiedział się, że dziewczyna preferuje zdrowy tryb życia, nie pali, nie korzysta z używek, nie je mięsa. On opowiedział jej o Annie. Jakoś wewnętrznie czuł, że od początku powinna o tym wiedzieć. Chciał być wobec niej uczciwy. I delikatny, bo przecież była taka młodziutka...

— Idziemy do ciebie, czy do mnie? — spytała, gdy dopiła kolejną zieloną herbatę.

Poszli do niego, bo było bliżej, ale Leonard nie mógł się pozbyć nieprzyjemnego wrażenia... Jakby laurkę z obrazkiem gołąbka z serduszkiem w dziobku upstrzyło odchodami stado much.

Najpierw weszła pod prysznic, a on czekał w salonie. Zasłonił okno, zapalił starą świecę, włączył muzykę i ustawił tak, by ledwie było ją słychać. Przygotował nawet jakieś soki, chociaż nie wiedział, czy jej zdrowa dieta obejmuje napoje z supermarketu, a potem usiadł na kanapie.

Pojawiła się w drzwiach pokoju całkiem naga, bez cienia wstydu czy zażenowania. Mokre włosy odrzuciła na plecy, a potem próbowała jeszcze odkleić od czoła jakiś niesforny kosmyk. Leonard patrzył na nią zafascynowany. Przy każdym ruchu ręki jej piersi falowały delikatnie. Brązowe sutki wyzywająco dźgały powietrze, a gładkie łono nieuchronnie ściągało wzrok mężczyzny na łączenie ud. Czuł narastające podniecenie, ale nie odważył się wykonać żadnego gestu. Chyba ciągle jeszcze wierzył, że ma przed sobą Królewnę Śnieżkę albo Kopciuszka. Zrozumiał pomyłkę, gdy podeszła bliżej, ściągnęła go na podłogę, a potem zażądała, by zaspokoił ją ustami. Gwałtownymi ruchami pokazała, czego od niego oczekuje, a Leonard dostosował się do wymagań. Doszła błyskawicznie. Dopiero potem rozebrała Leo i kochali się długo, powolnie i zmysłowo.

Seks z Natalią dostarczał Leonardowi niezapomnianych wrażeń, choć czasami miał wrażenie, że jest traktowany niemal jak gadżet treningowy. Z drugiej strony, z Anną nigdy nie przeżył takich doznań. Ich noce były ciepłe, ciche i spokojne, doprawione jedynie odrobiną namiętności, a już na pewno pozbawione takiego wyuzdania, jakiego doświadczał z Natalią. Tyle że Anna go kochała, a przy drugiej kobiecie nawet nie miał złudzeń. Dla Natalii był użyteczny — niezbyt absorbujący czasowo, niezbyt wymagający, niezbyt zajmujący, po prostu wygodny. Nie negował niczego, nie próbował zmieniać, zwyczajnie korzystał z tego, co podrzucił mu dobry los. Wiedział, że status quo nie może trwać wiecznie, ale też nie potrafił się pożegnać, powiedzieć „cześć, miło było, ale się skończyło”. Uznał, że byłaby to totalna głupota: zrezygnować z takiej czystej, żywiołowej radości, pozbawić się dostępu do nieskrępowanego seksu, do życia chwilą bez podtekstów, bez zobowiązań i bez obciążeń. Należało mu się — po wiekach cierpienia i bólu wywoływanych zwykłymi codziennymi czynnościami, po rozdrapywaniu przez setki nocy myśli, że Anna zginęła przez niego, przez jego bezduszność, pracoholizm i beztroskę. Teraz wiedział, że nie było w tym jego winy, że to sprawił zwykły przypadek, drobiazg, który ruszył jego świat z posad.

Ale musiał też przyznać, że wyglądał wizyt Natalii niczym spragniony oazy na pustyni. Potrafiła zaskoczyć go zarówno brutalną namiętnością, jak i udawaną pruderią. Nigdy nie wiedział, czego może się po niej spodziewać: czy rzuci się na niego, żądając dzikiego zaspokojenia, czy drżąc, będzie dotykać jego ciała, jakby dopiero poznawała mężczyznę. I choć wiedział, że udaje, poddawał się tym sztuczkom z jednakową ciekawością i chęcią.

I kochał rzadkie chwile, gdy ze sobą rozmawiali. To były naprawdę wyjątkowe momenty, gdy udało mu się dowiedzieć czegokolwiek o Natalii. Skrzętnie skrywała wszelkie istotne informacje o sobie, powierzając mu tylko powierzchowną wiedzę. Dlatego notował w umyśle wszystko, co wydało mu się ważne: jak to, że Natalia boi się starości i umierania.

Tamtego wieczoru siedzieli u niej w saloniku wielkości windy towarowej, na brzegu wersalki panoszył się kot albinos, w tle cicho buczał telewizor. Leo obejmował Natalię ramieniem i sączył sok pomidorowy, który sam przyniósł. Tego dnia mieli świętować jej dwudzieste piąte urodziny, ale uroczystość bardziej przypominała ceremonię pogrzebową.

— Wszystkie pisma kobiece mówią, że od tego momentu zaczyna się starość — powiedziała i Leonard wiedział, że dziewczyna mówi poważnie.

— Aha, od dziś się starzejesz — próbował żartować. — Nie od wczoraj, nie od jutra, tylko właśnie od dziś?

— Tak — potwierdziła. — I z każdym dniem będzie gorzej. Zmarszczki, zwiotczała skóra, osteoporoza…

— Pierdolisz! — Specjalnie użył wulgaryzmu, ale nie zrobił na niej wrażenia. — Jesteś piękna i wiesz o tym doskonale.

— Jeszcze jestem piękna — przyznała z goryczą. — Za chwilę wszystko zacznie się sypać!

— Przesadzasz! Poza tym każdy musi się zestarzeć i w końcu umrzeć. Powinnaś się cieszyć tym, że ty będziesz młoda dłużej niż przeciętna kobieta. Przy twoim trybie życia, tych wszystkich zabiegach, zmiany dostrzeżesz dopiero za parę la...

Wybuch Natalii zaskoczył go. Zerwała się z wersalki i krzyczała, że on nic nie rozumie. Jej twarz nabiegła krwią, a głos łamał się od histerycznego płaczu. Leonard podszedł do niej, próbował uspokoić słowami i głaskaniem po głowie, a kiedy to nie pomagało, schwycił ją za ramiona i potrząsnął gwałtownie. Natychmiast sam wrzasnął — dotychczas spokojny kocur rzucił się na niego. Wczepił się pazurami w udo, sycząc i prychając jednocześnie. Leo puścił Natalię i złapał go za kark, próbując oderwać od siebie. Jeszcze nigdy nie słyszał, żeby jakikolwiek kot stanął w obronie właściciela. Czuł, że zwierzak rozrywa mu skórę. Trwało to zaledwie chwilę, bo kiedy tylko sam uwolnił z uścisku Natalię, Oskar stracił zainteresowanie jego osobą.

— Co to było? — spytał, patrząc na dziewczynę, ale ona nie odpowiedziała. Podniosła kota i usiadła na wersalce. Gładziła białe futro i uśmiechała się z zadowoleniem.

Tego wieczora nie został u Natalii na noc. Nie wiedział, czy to ona poprosiła, żeby sobie poszedł, czy sam podjął tę decyzję. Miał wrażenie, że był świadkiem czegoś ważnego, ale nie potrafił zwerbalizować myśli. Później rzadko spotykali się w jej mieszkaniu. Leonarda zawsze denerwowała obecność kocura, a po tym incydencie znienawidził Oskara dokumentnie. Miał wrażenie, że bladoniebieskie oczy śledzą i analizują każdy jego ruch, w spojrzeniu odczytywał zawoalowaną groźbę. Kot stał się milczącym strażnikiem swojej pani, a jej się to ewidentnie podobało. Leonard nie chciał rywalizować ze zwierzęciem o względy Natalii. Chyba bał się tej konfrontacji, bo nie był pewien, kogo by wybrała.

***

Widział szczupłą, zadbaną dłoń zbliżającą się do jego policzka. Wiedział, że Natalia delikatne głaszcze go opuszkami, ale nie czuł dotyku. Nie czuł nic. I nie mógł nawet drgnąć. Za to dokładnie słyszał szept wsączający się do ucha.

— No więc dopiąłeś swego. Udało ci się mnie odszukać.

Kobieta odsunęła się nieco, by znaleźć się w zasięgu jego wzroku. Leonard rejestrował słowa, ale ich treść nie całkiem do niego docierała. Jakaś część jego umysłu próbowała analizować sytuację, w której się znalazł, jednak miał zbyt mało danych, żeby skonstruować rozsądne wyjaśnienie. Widział rozwalający się sufit i czuł zapach zgnilizny oraz dymu papierosowego, więc domyślił się, że został przeniesiony do starej altany.

Chciał zadać Natalii tak wiele pytań, jednak z krtani nie wydobył się żaden dźwięk. Kobieta zaś umyślnie przedłużała milczenie, wreszcie schyliła się po coś. Gdy się ponownie wyprostowała, Leonard zobaczył, że trzyma w ramionach Oskara. Kot nie wyglądał jednak jak dawniej: jego futro było parszywe, oczy zaropiałe, z nosa sączyła się biaława wydzielina. Mimo to kobieta gładziła go, a zwierzak mruczał zadowolony. I znowu Leonardowi wydawało się, że w oczach albinosa czai się groźba.

Natalia zniknęła, po chwili jednak usłyszał ciche skrzypienie i domyślił się, że usiadła w ogrodowym fotelu. Wzrok zasnuwała mu mgła, a i dźwięki stawały się coraz mniej wyraźne.

— Nie martw się — szept dobiegał jak zza ściany — to nie potrwa długo. Pamiętasz, nabijałeś się z mojego guru od siedmiu boleści... Koty! Widziałeś ceremonię, prawda? To właśnie ten szaman nauczył mnie, jak możemy sobie nawzajem pomagać: one oddają mi minimalną część swojego życia, w zamian ja ofiarowuję im część życia ludzkiego. Tak, tak — te dziewczyny były mi dla nich potrzebne. Zapewne chciałbyś się oburzyć, wytknąć mi, że zabijałam, ale to gówno prawda. One tego chciały! Wszyscy je odrzucali. Nikt z nimi nie rozmawiał, nikt ich nie chciał wysłuchać, a ja dałam im to, czego tak bardzo pragnęły: ucieczkę od tej wrednej codzienności, koniec szarpaniny. No i odpłacały najbliższym za te wszystkie dni poniżania, braku uwagi, za tę niewidzialność...

Natalia przerwała na chwilę dla zaczerpnięcia oddechu. Leonard zastanawiał się nad kilkoma rzeczami. Czy Natalia zwariowała? Czy może on postradał zmysły? I komu ona to tłumaczy? Sobie czy jemu?

— Przychodziły do mnie jak te porzucone koty, głodne uwagi, spragnione miłości, opętane myślą, żeby skończyć tę udrękę. One tego pragnęły, jak niczego innego w życiu.

A ja? — chciał zapytać Leonard i otrzymał błyskawiczną odpowiedź, jakby Natalia czytała w jego myślach.

— Tak jak ty. Nigdy nie darowałeś sobie śmierci Anny, ciągle gryzło cię sumienie, że jesteś winien jej śmierci. Nie potrafiłeś zostawić tego fragmentu życia za sobą. Wiesz, co to tetrodotoksyna? Trucizna. Jeszcze żyjesz, widzisz, słyszysz i oddychasz, ale wkrótce wzrok zacznie ci się mącić, słuch stępieje, a krew będzie transportować tlen w coraz mniejszych ilościach, aż w końcu się udusisz. Jednak zanim to nastąpi, przyjdą koty, bo dziś nie dla wszystkich starczyło na wzgórzu. Za to Oskar dostanie całe twoje serce. Potrzebuje tego, bo wiek i choroby go zabijają.

Znowu usłyszał skrzypnięcie i do pomieszczenia wpadł podmuch świeżego powietrza — widocznie otworzyła drzwi. Przez moment się zastanawiał, po co to zrobiła, a potem zobaczył nad sobą koty. Wskakiwały na niego, a potem oddalały się z czymś w pyszczku. Dopiero po chwili zrozumiał, że każdy z nich unosi ze sobą cząstkę jego ciała. Przerażenie rozszerzyło mu źrenice i wtedy dostrzegł pochylającą się Natalię. Z Oskarem w ramionach pojawiła się tuż przed jego twarzą. Wprawdzie obraz rozmywał się Leonardowi przed oczami, ale zobaczył, że kobieta trzyma w ręku nóż.

— Nie bój się, nie będzie bolało.

Autor o sobie:
Student ekonomii drugiego stopnia na Uniwersytecie Wrocławskim. Naukowo zainteresowany wpływem rozwoju sztucznej inteligencji na rynek pracy. Od dziecka zafascynowany fantastyką we wszelakich jej postaciach. Opowiadanie „Krok dalej” jest jego debiutem literackim.

Piotr Wierzbicki

Krok dalej

Biegnę. Reguluję oddech, wdech-wydech, stawiam długie kroki, faza lotu coraz dłuższa. Bieg zmienia się w sprint. Ile fabryka dała. Płuca pieką, chce się wymiotować, boli brzuch, ale nie wolno odpuścić. Oko mierzy i obserwuje. Zanotuje spowolnienie na trasie, obwini mnie za słabość i z typową dla siebie obojętnością stwierdzi: „nie nadajesz się”. A ja muszę się nadawać, nie mam wyboru. Muszą mnie przyjąć. Muszę polecieć. W innym wypadku to wszystko będzie warte tyle co nic. Zbijanie tkanki tłuszczowej, wielomiesięczne katowanie organizmu przyspieszeniami — 4 g, 5 g, 10 g — wszystko do kosza. Więc wyrywam się, zmuszam się, zaciskam zęby. Mięśnie domagają się tlenu, mięśnie drżą — szlag z nimi, trzeba biec. Muszę nadrobić kilka sekund opóźnienia.

— Nie nadajesz się — stwierdza Oko.

Ma rację, nie sposób z nim polemizować. Po jego stronie są liczby, po mojej — krótkie „pierdol się” rzucone jakby od niechcenia. To jeszcze nie to, zdaję sobie z tego sprawę. Prognozy mówią, że optimum mojego ciała nadejdzie dopiero za kilka miesięcy, później test generalny i na koniec, przy sprzyjających wiatrach, lot w kierunku Proximy Centauri.

— Nie myśl o tym — upomina mnie Oko.

I znowu racja, to niemal nudne.

Oko przedstawia mi plan na dzisiaj — to do list — najpierw mam zająć się uzupełnianiem kalorii i wypoczynkiem, dopiero później, po gorącej kąpieli, powinienem prześledzić studia przypadków astronautów, ich problemy i, co ważniejsze, ich rozwiązania. Później będzie quiz. Jak zachowasz się, gdy...? Pytanie, trzydzieści sekund na odpowiedź. „Zawahałeś się”, zauważy Oko. Oczywiście, moja twarz i mój mózg nie kłamią. Ono siedzi we mnie, oddycha mną, myśli mną i nieprzerwanie buduje mój model. Z definicji — rodzaj uproszczenia rzeczywistości, który siłą rzeczy musi posiadać mniej elementów niż badane zjawisko. Tak więc — tylko model.

— Model wysokiej jakości —stwierdza Oko, gdy pozwalam, aby po moim ciele spływała gorąca woda, para osiadała na lustrze, a włosy na ciele stawały dęba. — Potrafimy przewidzieć twoje zachowanie. Nie oszukuj się. Świadomość, że możesz mnie zaskoczyć, jest co prawda krzepiąca, lecz w gruncie rzeczy fałszywa. Oczekujemy od ciebie racjonalnego zachowania.

W odpowiedzi idę do kasyna na parterze hotelu. Czy ono wiedziało, co zrobię? I jak to ocenić? Przecież powie, że przewidziało moją reakcję. „Wystarczy wziąć pod uwagę twoją dumę. Postąpiłeś tak, żeby udowodnić, wbrew faktom, że masz rację. Problem polega na tym, że próbując mnie zaskoczyć, mimowolnie spełniłeś moją predykcję”. Każde zachowanie będzie tym przewidzianym i będzie wynikać z poprzednich zdarzeń.

Tak więc stawiam wbrew sobie sporą sumę na czerwone. Przegrywam. W takim wypadku — na czarne, i znowu wszystko przepuszczam. Czy właśnie tracę swoją szansę na lot? I czemu to robię? Czy odpowiedź jest we mnie?

— Oczywiście, znamy twoje powody. Zaraz pójdziesz do baru i zamówisz herbatę z mlekiem, bez cukru.

Jestem posłuszny, bo żyję w pewnej fikcji, której nie jestem w stanie się oprzeć. Popijając herbatę, próbuję podjąć niedeterministyczną decyzję, ale po chwili dociera do mnie sprzeczność tej myśli, więc nic nie robię i czekam, aż to mnie coś się przydarzy. Może czas na pewien eksperyment. Nie myśl o tym, że podnosisz dłoń, że ruszasz nogą, że idziesz w kierunku konkretnego punktu w przestrzeni, że robisz to i tamto, w takiej, a nie innej kolejności. Niemożliwe. Działanie poprzedza wola — wola, czyli decyzja. Wracamy do punktu wyjścia: nie jestem elektronem.

— Odkrywcze stwierdzenie — marudzi Oko. Zastanawiam się, skąd pochodzi ten kpiący ton. Być może Oko dopasowuje się do mnie; stawia fundamenty pod odpowiednią płaszczyznę do komunikacji.

— Bravissimo, domyśliłeś się. Ta kobieta obok wytwarza feromony kompatybilne z twoimi feromonami, jej stan hormonalny świadczy o zainteresowaniu prokreacją. Powiesz jej, że  mamy idealną pogodę na spacer po górach i że jeśli umierać, to tylko tam, najlepiej podczas zimy stulecia.

Nie mam ochoty ani na jedno, ani na drugie.

— Wiem — mówi Oko.

Więc po co ta propozycja?

— Bo przed północą ci się zachce.

Ogarniam wzrokiem salę. Staromodne wnętrze, jakby żywcem wyciągnięte z XIX wieku. W powietrzu wisi atmosfera sztywnej wiktoriańskiej elegancji, brakuje jedynie dymu cygarowego, ale za to panowie obnoszą się z koniakiem, a panie z likierem. Staram się nie patrzeć na „kompatybilną” kobietę. Dotykanie jej wzrokiem miałoby w sobie coś z nieprzyzwoitości. Chcę być fair, chciałbym być dżentelmenem. Po takim wstępie Oka nie mogę do niej zagaić. Czyżbym wygrał z przepowiednią? Czyżby tym razem postawienie prognozy nie sprawiło, że wszystko będzie dążyć do jej urzeczywistnienia?

Ruszam na salę, szukam czyjegoś wzroku i uwagi. Niestety, ludzie są zajęci swoimi sprawami. Wychodzę na balkon. Patrzę na odległy zarys szczytu, który ginie w ciemnościach. Pójść tam, tak jak stoję — w smokingu — i zagłębić się w lesie, w niepokojących dźwiękach, upaść, potknąwszy się o korzeń, a potem umrzeć bez większego powodu, dla siebie, dla kaprysu. Mógłbym to zrobić, zwłaszcza teraz, gdy mróz dotyka mojej skóry, gdy czuję szczypanie na policzkach, gdy z ust płyną kłęby pary.

O czym ja w ogóle myślę? I dlaczego? Wybrano mnie przecież, bo potrafię być obiektywny i nie ulegam emocjom. W każdej sytuacji zachowam zimną krew, ani razu nie pomyślę o porażce i nie będę umierać dla samego umierania. Oko, nie dziw się, proszę, to tylko eksperyment myślowy. Nie idzie za nim żadne działanie, nawet chęć, której powinienem się oprzeć. Myślę sobie o bzdurach, bo jestem człowiekiem, a ludzie zwykli robić takie rzeczy. Zastanawiasz się pewnie, czy te bzdury nie wpłyną na moją użyteczność. W marginalny sposób, owszem. Bierz to pod uwagę, ale nie skreślaj mnie tylko i wyłącznie z tego powodu.

Oko, czy ja potrzebuję już snu? W jakich warunkach mój wypoczynek będzie optymalny?

— Ja pana znam — odezwał się głos, który nie należał do Oka.

Wzdrygnąłem się. Przywykłem już do samotności. Spojrzałem za siebie. Przede mną stał mężczyzna. Bezwolnie niemal oceniłem jego potencjał fizyczny. Obwisłe mięśnie, tłuszcz wylewający się zza paska, pomarszczona twarz, powolne ruchy, wzrost poniżej średniej i lichy wzrok, skryty za szkłami okularów.

— Ja pana znam — powtórzył — pan jesteś kosmonautą. Czytałem z panem wywiad. Tak, teraz sobie przypominam. Kosmonauta, pilot. No tak, oczywiście! Miło poznać! Adaś jestem. — Złapał mnie za dłoń, potrząsnął. — Co pan tak stoisz na tym balkonie, straszna zimnica. Chodź pan, wódeczki się napijemy, zagryziemy, pogadamy o życiu.

— Chwileczkę — powiedziałem — po pierwsze: nie piję, po drugie: zaraz muszę iść spać. Jestem w trakcie treningu. Miło mi, ale...

— Rygor! Dyscyplina! Jak pięknie! Całe życie podporządkowane jednemu celowi. Żeby polecieć do niebios, przespać pięćdziesiąt lat w komorze, dotknąć gwiazd, spojrzeć po okolicy, wbić flagę i wrócić do domu z jednym wielkim niczym. Nie, proszę się nie obrażać. To nie żaden sarkazm. To mi się wszystko niesłychanie podoba. Mnie to imponuje. Tak lecieć po nic.

Wziął mnie pod ramię. Z jakiegoś powodu nie potrafiłem mu się oprzeć.

— Bo biznes, widzi pan, ma racjonalne podłoże, wywodzi się z, nazwijmy to, logiki. A kosmonautyka? Z czego się rodzi? Z marzeń przecież, z głupoty naszej. Niech pan obok mnie usiądzie. Tak, tu. Wódkę poleję. Proszę się napić. Małe odstępstwo od drylu nie zrobi panu większej krzywdy.

To puste kalorie, nie powinienem nawet tego wąchać, a jednak pozwalam, żeby ogień przepłynął mi przez przełyk, żeby mi się w głowie pomieszało. Z jakiegoś powodu zrobiło mi się przyjemnie i w żadnym razie nie wadziło mi, że Adaś ze mnie kpi, i to kpi jawnie.

— „»Niezwyciężony«, krążownik drugiej klasy, największa jednostka, jaką dysponowała baza w konstelacji Liry, szedł fotonowym ciągiem przez skrajny kwadrant gwiazdozbioru ” — zadeklamował, czym wzbudził wśród towarzystwa zdziwienie. — Jak to ładnie brzmi, musi pan przyznać. Człowiek wśród gwiazd, bohater w hełmie i białym puchatym kombinezonie na pustynnej planecie. — Niemal synchronicznie napiliśmy się wódki. — Tyle że to blaga. Bo co prawda krążownik szedł fotonowym ciągiem, ale też „nie wszystko i nie wszędzie jest dla nas”.

Adaś poklepał się po brzuchu. Był w tej lichości ciała bezwstydny. Patrzył na mnie, mierzył mnie od stóp do głów z politowaniem, któremu towarzyszył figlarny uśmieszek. Bawić go musiała moja wydolność, moja wręcz maszynowa sprawność. Wielka to rzecz, prawda, tak doprowadzić się do fizycznej doskonałości. Tylko tak właściwie, po co się katować, po co wystawiać swoje ciało na nieludzkie przeciążenia, skoro efekt zawsze będzie taki sam.

— Dla ludzi nie ma tam miejsca. Może ci się uda, może wylądujesz na obcej planecie, ale co to zmienia? Twój powrót z gwiazd zaprowadzi cię do obcego miejsca, innego świata. Na takich podstawach nie powstanie żaden biznes. Praktyka lotów w kosmos jest praktyką wdrapywania się na Mount Everest i K2 — to, że tam wejdziesz, nie zmienia faktu, że nie sposób zbudować tam, na przykład, centrum handlowego. Nie obruszaj się. Ty i tak tam polecisz. Nie obejdą cię fakty. One nic nie zmieniają w tym równaniu. Ten lot będzie dla ciebie. A może nie będzie go wcale. Poleję ci, widzę, że tego chcesz.

Wyobrażam sobie wejście w atmosferę Proximy Centauri B, widzę gwiazdę, widzę odległe światła obcych światów i bliższy blask układu podwójnego. Przeciążenie bierze mnie w uścisk i powoli, sukcesywnie dociska, coraz mocniej i mocniej, chwyta za gardło, za brzuch, obejmuje w pasie, zaciska uda, pachwiny, stopy, palce, jeszcze trochę i zmiażdży mi czaszkę. Przebijam się przez chmury, niedługo będę na planecie, na której nikt wcześniej nie był. Widzę pustynię. Oko podpowiada mi, że lądowanie powinno się udać. Dreszcz podniecenia przepływa wzdłuż kręgosłupa. Jestem na miejscu. Teraz wystarczy otworzyć hub, wypuścić z pojemnika nanoarmię i czekać na wyniki. Jestem blisko. Tylko po co?

Biorę łyk wódki. Patrzę na tłuste ciało współbiesiadnika i nie mogę wyzbyć się obrzydzenia. Adaś rozpoznaje grymas na mojej twarzy, uśmiecha się — ewidentnie bawi go to, że pomiędzy naszymi ciałami nie ma większej różnicy. Przyspieszenie rozłupałoby nas jak orzech w imadle; trening niczego w tej kwestii nie zmienia. Kosmonautyka — już samo pojęcie jest obraźliwe — to próba zaprzeczaniu faktom. Człowiek powstał na Ziemi, ściśle dopasowując się do warunków, które panują tam od, kosmicznie rzecz biorąc, krótkiego czasu. Wkroczenie w odpowiednio różne środowisko musi skończyć się śmiercią. Technologia może jedynie zmniejszyć ryzyko, osłonić człowieka do pewnego stopnia. Wpłynąć w przestrzeń gwiezdną, oderwawszy się brutalną siłą z ziemskiego pola grawitacyjnego, to jak wchodzić pieszo na autostradę w piankowej zbroi.

Jednak człowiek ma wybór. Istnieje sposób na kosmiczną cywilizację.

— Żeby się tam znaleźć, musimy zmienić swoje ciała — mówi Adaś — inaczej żadnej odysei nie będzie.

Czy to prawda? Oko milczy, więc muszę sam odpowiedzieć na to pytanie. Człowiek musi przestać być człowiekiem, żeby spełnić ludzkie marzenia. Spoglądam na Adasia. Bardzo z niego nowoczesny człowiek. Futurysta, ale futurysta raczej teoretyczny. Miło byłoby, gdyby ludzkość porzuciła białko i przerzuciła się na krzem. Bardzo miło, jednocześnie Adaś nigdy tego nie zrobi. Boi się porzucić swoje ciało. Nie jest typem pioniera, lecz mówcy. Będzie przy koniaku opowiadał o wyższości cyfrowych umysłów i będzie tymi ekstrawaganckimi stwierdzeniami rozbawiał towarzystwo. Tacy ludzie nie są motorem postępu. To musiałby być ktoś mojego formatu. Człowiek z pierwszej linii frontu.

— Jesteś szalony — stwierdza Adaś. — Chciałbym być taki jak ty. Niestety, urodziłem się w rodzinie mieszczan. Cenimy inne rzeczy. Przyślij mi jakąś pocztówkę z tej swojej eskapady. Może moi wnukowie ją odbiorą i będzie z niej taka pamiątka rodzinna. Kiedy startujesz?

Kiedy? Za pięć, dziesięć, piętnaście miesięcy. Dzisiaj, wczoraj, dwa lata temu. Właśnie spoczywam w sarkofagu kriogenicznym; jestem jak wirus: gdzieś pomiędzy życiem a śmiercią. Mijam pustkę. Prawdziwą pustkę. Niczego tu nie ma, nigdy nie było, nigdy nie będzie. Jestem w piekle. Sam się na to zgodziłem. Po co?

Wcale o tym nie myślę. Śpię. Wszystkim zajmuje się Oko. Ono dba o statek, wyznacza kurs, gospodaruje energią i pilnuje systemu podtrzymywania życia. Wcale nie muszę tu być. Oko poradziłoby sobie samo. To zaawansowana sztuczna inteligencja, która urodziła się w algorytmach genetycznych; kiedyś działała na krzemie, teraz na grafenie, w przyszłości pewnie na molibdenicie. Ludzie nie są tutaj potrzebni. Są jak turyści, swego rodzaju symbole dumy naszego gatunku, nasze nieracjonalne pocztówki. Lubimy przecież pamiątki; z Nowego Jorku należy przywieźć miniaturową statuę wolności, z Paryża — wieżę Eiffla, z Proximy Centauri B — trochę piachu i ciało człowieka.

Adaś miał rację. Kosmos nie należy do nas.

A jednak jestem tutaj. Moja ciało i mój umysł chwilowo nie żyją. Na zewnątrz — niewyobrażalny mróz, który wszystko skuwa w lód.

Adaś kontynuuje, mówi o zasadności eksploracji Układu Słonecznego. Z pewnością istnieje taka możliwość, ale należy przyjąć tutaj pewne założenia. Po pierwsze, że ludzkość nie spali się sama w sobie, że nie wyeksploatuje i nie zeżre swojego ekosystemu, i że po drugie znajdzie się wśród ludzi wola, żeby odrywać się od Ziemi. A nawet wtedy, gdy już będziemy mieli te wszystkie bazy na Marsie, te kolonie księżycowe, te przyczółki na Europie, na Io, to co dalej? Postęp ludzkich ciał musi się skończyć. Na więcej nie pozwala fizyka. Jesteśmy skazani na samotność. Nikt do nas nie dotrze; my nikogo nie znajdziemy. Może jedynie odległe echo, które niczego nie zmienia.

— Nie mam złudzeń — mówi, polewając mi wódki — żadnych złudzeń. Ja nie wierzę, że wylądujemy na Marsie, że założymy tam bazę. Nie jesteśmy w stanie tego zrobić.

O czym on mówi? Mamy setki kolonii, tam urodziło się całe społeczeństwo. Jest miasto w trzewiach wulkanu Olympus Mons, są światła metropolii na biegunach, gdzieś rodzą się plany terraformowania, na razie niewinnie, ale już za kilka dekad fikcja przemieni się w rzeczywistość. To fakty powszechnie znane. Adaś musiał o tym wiedzieć.

— Kiedy ostatnio człowiek wylądował na Księżycu?

Wczoraj, dzisiaj, przed sekundą dosłownie. Pewnie jakiś frachtowiec kosmiczny z zapasami. Sam tam latałem, niemal rutynowo. Dwie godziny i po sprawie. O czym on mówi?

— Ale my przecież cały czas latamy, Adaś — mówię.

— Gdzie niby? — pyta.

— No wszędzie! A gdzie mamy latać? Po hel 3 chociażby. Przeczysz samemu sobie, Adaś. Przypomnij sobie historię współczesną! Ostatnie pięćdziesiąt lat.

Adasiowi drga powieka.

— Latamy przecież — mówię — latamy cały czas, teraz latamy, wszędzie latamy, Adaś, o czym ty w ogóle mówisz? Układ jest nasz, teraz Proxima, później gwiazda Barnarda, a później... Sam nie wiem, nie ma jeszcze technologii, ale będzie, jakaś przeklęta teleportacja kwantowa.

Adasiowi drga nie tylko powieka — drga cały, od ust, przez dłonie, na nogach i stopach skończywszy. Nie wie, co powiedzieć, więc się jąka.

— Nie... Armstrong... NASA... Bzduuura.

Głowa Adasia z hukiem uderza w stół. Nastaje cisza. Towarzystwo spogląda na tę awanturę raczej ze znudzeniem. Podnoszę go za włosy. Szczęka zatrzaśnięta, na ustach tocząca się piana, oczy — wywalone do góry. Chwytam mocniej, ciągnę go za czuprynę, ale on nijak nie reaguje, nawet drżenie sobie odpuścił. Cisza rozciąga się w czasie. W głowie mam pustkę. Nie wiem, co robić.

— Proszę się nie przejmować — odzywa się siwy pan ze stolika obok. Spoglądam na niego, nadal trzymając w dłoni głowę Adasia. — To u niego normalne — tłumaczy, zakładając nogę na nogę. — Pan Adaś żyje w dwóch rzeczywistościach. Przez większość czasu oba, nazwijmy to, plany nie nakładają się na siebie; czasami jednak dochodzi do kolizji i nasz kochany Adaś głupieje, cały system mu siada, lawina błędów rośnie wykładniczo i oto skutek. Piana, podejrzewam, dla efektu. Co jasne, z jego zdrowiem wszystko jest w jak najlepszym porządku. Zwyczajnie musi dojść, pozwoli pan użyję angielszczyzny, do recovery, do sanacji jego psychiki. Proszę go puścić.

Jedyne, na co jestem w stanie się zdobyć, to zmarszczenie brwi.

— Tak, niech pan zostawi jego włosy i pozwoli, żeby grawitacja zrobiła swoje. Takie epizody to dla nas nie pierwszyzna. Jestem jego prywatnym lekarzem i uprzejmie pana proszę o wykonanie mojego lekarskiego zalecenia.

Otwieram usta, próbuję polemizować, bo jak to tak puścić na ziemię, przecież cały jest wiotki, nie da rady się na krześle utrzymać, nie można tak, jeszcze się poobija. Lekarzowi moje wątpliwości się nie podobają, cały się obrusza, czerwienieje na policzkach i wścieka się, warczy niemal:

— Ależ na litość boską! Zaraz wszystko panu wytłumaczę. Niech pan go tylko puści. Po polsku pan nie rozumiesz?

No to puszczam, bo nawet pół argumentu nie znajduję na nie puszczanie. Adaś obija się o kant stołu i ląduje na podłodze. Widzę, że cały jest w krwi, więc chcę mu pomóc, ale lekarz na to:

— Zostaw! — krzyczy. — Nie ruszaj! Siadaj! — Lekarz dosiada się do mnie. Nalewa sobie wódki. Mnie też chce nalać, ale odmawiam.

— Adaś żyje w dwuświecie — tłumaczy. — Na rewersie widnieje obraz świata, w którym cała ta eksploracja udała się w ograniczonym zakresie: są te całe krążowniki, arki międzyplanetarne, całe to awanturnictwo gwiezdne. Na awersie z kolei znajduje się świat, w którym utknęliśmy na Ziemi i w żaden sposób nie jesteśmy w stanie z niej uciec.

Zaciskam dłonie na oparciach krzesła. Czuję ciało Adasia pod sobą, jego głowę bodaj.

— Oba plany łączy pesymizm Adasia: bo i tu, i tam człowiek ma swoje ograniczenia. W scenariuszu osiadłym oczywistym więzieniem jest środowisko naturalne, w kolonizatorskim — Układ Słoneczny. Jednakże ich istoty są na tyle różne, że ich współistnienie nie pozwala na stabilność jego umysłu.

— Musimy mu pomóc — mówię — on krwawi, czuję wilgoć na swoim bucie.

— Myli się pan. Nic mu nie jest. Przynajmniej w sensie fizycznym.

— O czym pan mówi? Należy mu pomóc.

Krew wypływa z jego głowy gęstym strumieniem. Czuję, jak wlewa mi się do butów.

— Owszem, należy. Moim głównym zadaniem jako lekarza jest sprawienie, aby Adaś pojął, że obie rzeczywistości są w gruncie rzeczy fałszywe.

Bardzo chcę stąd uciec. Ten człowiek w ogóle mi się nie podoba. Mówi o dziwnych rzeczach i dziwnie na mnie patrzy, jakby czegoś się w moim zachowaniu dopatrzył.

— Muszę iść spać — mówię, ale nie wstaję z krzesła. — Jestem w trakcie przygotowań.

— Przygotowań? — pyta kpiąco. — A do czego, jeśli można spytać?

— Do lotu — tłumaczę przez zaciśnięte zęby, próbując zignorować morze krwi pode mną.

— Jest pan, jak mniemam, pilotem.

— Kosmonautą.

— Kosmonautą! — Zabrzmiał, jakby w tym słowie znalazł kompletną diagnozę lekarską. — I taki elitarny pilot siedzi przy stole z wariatem i pije z nim wódę do oporu, i słucha jego wariactw, zamiast zajmować się studiowaniem map księżycowych.

— Mam wolny wieczór.

— Ależ pan nie musi się tłumaczyć. Proszę zatem iść spać, jeżeli taka jest pana wola. Jeśli nie, możemy porozmawiać o pańskiej rzeczywistości.

— Pójdę już.

— Niech pan idzie.

Wstaję z trudem, jakby krzesło oblepione było gęstą mazią. Lekarz nie odrywa ode mnie wzroku. Spuszczam oczy. Faktycznie, Adaś jest cały i zdrowy. Nie ma żadnej krwi, tylko piana spływa mu po szczęce na dywan. Potrzebuję się przewietrzyć. Wbijam wzrok w podłogę i ruszam w kierunku wyjścia. Należy zachować się taktownie. Uznano by mnie za tchórza, gdybym przyspieszył, i wszyscy pomyśleliby, że w ten sposób przyznaję się do winy. Wiem, że doktor świdruje mnie wzrokiem, i wiem, że powtarza, niemal bezgłośnie, to samo słowo: „kosmonauta”, „ko-smo-nau-ta”, „KOSMONAUTA”, waży je na ustach i uważnie smakuje. Znowu uciekam na balkon i znowu widzę góry, i znowu mróz wdziera mi się do płuc: brutalnie, boleśnie. Dobrze. Cały się trzęsę. Świetnie. Tego mi trzeba. Tylko po tym poznać spoistość rzeczywistości.

Oko, czy to test?

Tak, z całą pewnością. Całe moje życie jest testem. Badają moją podatność na sugestie i moje skupienie. Pilot powinien rozbierać zdarzenia na logiczne części i układać je z powrotem w uporządkowaną i niesprzeczną wewnętrznie całość. Tak więc analiza. Powolna i profesjonalna. Właśnie uczestniczę w przygotowaniach do lotu międzygwiezdnego, jednego z najważniejszych wydarzeń w epoce podboju kosmosu. Jestem pod działaniem ciągłego stresu i wypiłem sporo alkoholu. Jedno dodane do drugiego daje większą podatność na paranoje. Uległem histerii, widząc osobliwe acz prawdopodobne wydarzenia. Trafiłem na wariata i na jego lekarza. Zdarzyło się coś, co zdarza się rzadko, ale zdarzyć się może. Powinienem się opanować i udać na spoczynek. Mam coraz mniej snu. Zbliża się północ.

Koniec analizy.

Dalsze dociekanie mija się z celem. Obiekt, zanurzony w pewnych realiach, nie jest w stanie ocenić ich prawdziwości. Brakuje punktu odniesienia. Każdy wzorzec tego, co prawdziwe, wiązałby się z subiektywizmem, z wartościowaniem któregoś ze światów na podstawie wrażeń i intuicji, jakiegoś nieokreślonego wewnętrznego detektora niedorzeczności. Fakt grawitacji należy uznawać — już z góry — za realny, jakkolwiek może wydawać się nam zupełnie bzdurny w odniesieniu do innych wszechświatów. Wyrysowanie linii między rzeczywistością a nierzeczywistością jest niemożliwe. Doktor się mylił. Dwuświat Adasia istnieje naprawdę.

Ludzkość utopiła się we własnych śmieciach, ugotowana przez Słońce, zalana przez oceany. Jednocześnie dotknęła powierzchni Marsa, zbudowała tam dom, wyeksploatowała Księżyc.

Dość — stwierdzam — tyle wystarczy.

— Jakie to góry? — pyta Oko.

Wzdrygam się, opieram się o balustradę i staram się dostrzec odległy szczyt. Jakie to góry? — zastanawiam się. —Oczywiście znam tę nazwę, tutaj się urodziłem, tutaj spędziłem dzieciństwo i dlatego tutaj przygotowuję się do Proximy. Nie musisz mnie pytać o takie rzeczy.

— Nie znasz jej — stwierdza Oko z taką samą beznamiętnością, jak wtedy, gdy powiedziało, że się nie nadaję.

To głupie, bardzo głupie. Wiem, gdzie jestem, tylko teraz tak jakby mi ktoś dziurę w pamięci wypalił. Ludzie nie mają natychmiastowego dostępu do informacji, Oko. Czasami zdarza im się zapomnieć jakieś słowo, ale wkrótce sobie przypomnę, poczekaj tylko chwilę. Oko, podpowiesz mi?

— Nie — odpowiada i już więcej się nie odzywa.

Zaczyna prószyć. Na skórze czuję muskanie wilgoci. Waham się. Muszę zostać własnym lekarzem i postawić sobie diagnozę. Tego się ode mnie wymaga. Wymiotujesz od dwóch dni, masz biegunkę. Jakie podejmujesz działanie? Zraniłeś się podczas rekonesansu. Nie masz antybiotyków ani środków antyseptycznych. Co robisz? Angina. Złamanie kończyny. Psychoza pokładowa. Słyszysz ciągłe stukanie dobiegające z mesy. Ktoś wystukuje morsem prośby o pomoc. Ciągłe SOS. Powtarzane raz za razem, przez cały dzień, przez całą noc. Nie śpisz, wsłuchujesz się w rytmikę uderzeń, zauważasz pewną maszynową dokładność kodu. Jesteś przerażony. Starasz się spojrzeć na sprawę z dystansem. Analizujesz sytuację, szukasz potencjalnych rozwiązań, prozaicznych tłumaczeń. Podejrzewasz awarię jakiegoś urządzenia. Wędrujesz po statku, szukając przyczyny. Nie znajdujesz jej. Dlatego mordujesz załogę i zaprószasz ogień na stacji. Idzie ci to całkiem sprawnie. Szkolono cię do różnych rzeczy.

A jednocześnie leżysz w trumnie, nie śniąc, czekając na przebudzenie.

Jestem na obozie przygotowawczym do lotu kosmicznego na Proximę Centauri B. Niedługo wylatuję. Na razie jednak zajmuję się treningiem. Całą swoją uwagę skupiam na czekającym na mnie zadaniu, dlatego nie zainteresowałem się nazwą miejscowości, do której mnie posłano. Góry są raczej niskie. Podejrzewam Europę, Karpaty lub Sudety. Wychodzi na jedno. Istnieje jednak niezerowe prawdopodobieństwo, że to wszystko jest wytworem mojej wyobraźni; należy zachować szczególną ostrożność w swoim zachowaniu i z wysoką podejrzliwością podchodzić do intuicyjnych reakcji umysłu.

Tylko jakie to, kurwa, góry?

Słyszę kroki. Ktoś idzie.

Poznaję te szczyty. Byłem tam, musiałem tam być. Wędrowałem po nich, przez jakiś czas marzyła mi się nawet kariera alpinisty. Na szlaku muszą być tabliczki, a jak tabliczki, to nazwy, a jak nazwy, to wróci pamięć i już wszystko z powrotem będzie normalne. Przypomnę sobie, umieszczę samego siebie w określonym miejscu w czasie i przestrzeni. Mam latarkę, mógłbym tam pójść. Wkładam dłonie do kieszeni. Dopiero teraz poczułem zimno. Możesz zamarznąć, upominam samego siebie, ale upominanie niewiele zmienia.

— Noc będzie lodowata — mówi głos i nie jest to głos Adasia, Oka czy doktora, lecz kobiety.

— Czyli mamy idealną pogodę na spacer — odpowiadam.

— Na spacer? Zamarzniemy przecież.

— Jeśli umierać, to tylko w górach, najlepiej podczas zimy stulecia.

— Mówisz dziwne rzeczy.

Dziwne i nieistotne, bo jedyne, co ma znaczenie, to fakt, że twoje feromony są kompatybilne z moimi i że twój stan hormonalny świadczy o zainteresowaniu prokreacją. Przegrałem, bo nie jestem elektronem, tylko człowiekiem — biernie podlegam prawom i oddziaływaniom, jak bila popchnięta przez kij bilardowy. Odwracam się. Kompatybilna kobieta i ja — bardzo mi się chce i właśnie wybiła północ. Zbliżam się do niej.

— Chce pan mnie zaprosić na spacer?

Czy chcę? Muszę. A więc odpowiadam, że chętnie, ale może nie dzisiaj; lepiej i zdecydowanie przyjemniej byłoby usiąść w sali, napić się wina i porozmawiać, na umieranie w górach jest jeszcze czas. Biorę ją pod ramię, wiedząc, jak to się skończy. Oko wszystko zobaczyło, przewidziało.

Ruch ręką, choć wcale nie myślę, ruch nogą, choć nie było decyzji, i skok mimo braku woli, i bieg przez mrok, faza lotu coraz dłuższa. Kompatybilna kobieta została na balkonie, a ja uciekam, ścigam się z wiatrem na złamanie karku. Pieką płuca, mięśnie drżą, ale nie można odpuścić. Ile fabryka dała. W ciemność, bez strachu, nie myśląc, nie czując, będąc poza sobą.

Jak w kriogenicznej trumnie.

— To dziecinne — mówi Oko.

A ja biegnę w góry, w mróz. W moje góry, w góry, których nazwy nie pamiętam, może nigdy nie poznałem. Ale to nieważne. Nie mogę odpuścić. Nie mogę przegrać.

— Adaś, przestań. Już wystarczy.

Nie odpowiadam, niemal się wywracam, gałąź rani mnie boleśnie po policzku, krew zamarza.

A ja biegnę. Gubię buty, po drodze zrywam z siebie marynarkę i drę koszulę. Wdech-wydech, coraz ciężej, coraz szybciej. Tlen nie dociera do mięśni. Kostka traci grunt, wywracam się, zrywam skórę z kolan i łokci, ranię sobie dłonie, ale wstaję i rozpędzam się tak, jak nigdy wcześniej się nie rozpędzałem, i biegnę.

— Proszę cię, Adaś — mówi Oko, ale jego ton nie brzmi, jakby prosiło o cokolwiek. To tylko słowa sztucznej inteligencji, urodzonej w algorytmach genetycznych. One nie noszą ze sobą emocji. — Odpuść sobie. Wiem, co myślisz. Że ci wymyślam przyszłość. Że to wcale nie są przepowiednie, że ja nie patrzę na stworzoną przyszłość, lecz ją kreuję dla własnych celów.

Widzę ją, jest oświetlona, przyspieszam.

Jestem wirusem. Jestem elektronem. Nie żyję. Właśnie przygotowuję się do lotu na Proximę Centauri B. Nigdzie nie lecę, bo właśnie topi się lodowiec, a Las Vegas zamienia się w pustynię.

— Adaś, słyszysz mnie? Adaś, cholera jasna, odpuść.

Nie mam do niej daleko. Robi się coraz zimniej, lodowato, przemarzam do kości. Im bliżej, tym zimniej. Jak w pustce międzygwiezdnej. Jak w tym piekle, do którego człowiek nie powinien mieć dostępu. Myśli i odruchy zamierają. Zamarzam. Biegnę.

— To daremne, Adaś. Wiedziałem, że to zrobisz. Ale teraz już wystarczy. Porozmawiajmy.

Rakieta celuje w niebo. Czeka na mnie. Jestem coraz bliżej.

— To wszystko fałsz. Tego miejsca nie ma. Tych gór nie ma. Kompatybilna kobieta nie istnieje, nie ma też doktora ani tego drugiego Adasia. Ty sobie to wszystko wymyśliłeś. Wytworzyłeś to sobie. To sztuczna rzeczywistość.

O czym pomyślę, gdy Oko sprawi, że powstanę z martwych? Kim będę?

— Mnie nie ma, Adaś.

Oko mówi moim głosem. Oko wcale nie mówi. To ja mówię sam do siebie. Między wdechem a wydechem. Dławię się powietrzem i słowami. Nie mogę biec, ale rakieta jest coraz bliżej. To nie moment, żeby powiedzieć samemu sobie: „nie nadajesz się”. Muszę się do niej dostać.

— Wydzieliłem sobie subosobowość, wytworzyłem sobie Oko, żeby mówiło rzeczy, których nie chcę usłyszeć. Ta rzeczywistość nie istnieje. Wymyśliłem ją sobie. Potrafię takie rzeczy, bo mam do tego niezbędną moc obliczeniową. Jestem statkiem, który leci na Proximę Centauri. Nie ma żadnego Adasia. Kiedyś byłem człowiekiem, ale już nim nie jestem. Zbudowano mnie na ludzkiej architekturze. To błąd. Ludzka osobowość się do tego nie nadaje. Nie wystarczy, żebyśmy porzucili nasze ciała; należy również pozbyć się naszych mózgów. Żeby spełniać ludzkie marzenia, musimy przestać być ludźmi.

Wyrównuję bieg. To tylko marzenie senne. Tu nie ma tlenu, więc nie muszę przejmować się oddychaniem. Płynę przez przestrzeń. Gdybym chciał, mógłbym przenieść się do rakiety już teraz. Mógłbym zmienić tę rzeczywistość w rakietę.

Jestem w fotelu, zaciskam dłonie, ktoś mnie przypina pasami. Niedługo start. Stresuję się. Wszystkie testy przebiegły pomyślnie.

— Zostały dwie godziny — mówi Oko.

Wiem. Boję się śmierci w komorze kriogenicznej.

— Zupełnie niepotrzebnie.

Nie rozumiesz, jak działa człowiek.

— Doskonale to rozumiem.

Milknę, zamykam oczy. Co ja tu robię? Nie powinno mnie tu być. Nie powinno być tu żadnego człowieka.

— Zgłosiłeś się na ochotnika — przypomina mi Oko. — Przeszedłeś wszystkie testy i podpisałeś kontrakt. Nie ma już odwrotu. Nie możesz już zrezygnować. Już cię pocięliśmy. Twoja mapa neuronowa została przeniesiona na inny nośnik. Twój stary nośnik został zutylizowany, konkretniej: spalony.

To mały krok dla człowieka, ale wielki dla ludzkości, Oko.

— Nie jesteś człowiekiem.

Nieprawda.

Pocę się. Ludzie się pocą. Czasami się boją, jak ja teraz. Potrafisz przecież rozpoznać strach po mojej reakcji somatycznej, a ja wykazuję wszystkie symptomy: suchość w ustach, pulsowanie w skroniach i nudności. Myślę o tym, że nie pamiętam nazwiska mojej nauczycielki od polskiego z podstawówki. Nie-człowiek natychmiastowo przypomniałby sobie, że nazywała się Mariola Rudzik i że miała dwójkę dzieci, Jacka i Kubę. Nie-człowiek nie pociłby się, nie bałby się, nie tworzyłby sztucznych rzeczywistości. Nie-człowiek ma swój cel, swoje założenia, i się ich trzyma: to jest jego treścią i sensem. Skoro nie-człowiek ma polecieć na Proximę Centauri, to nie-człowiek to zrobi, bo do tego został stworzony. Nie masz racji, Oko. Nie tym razem. Siedzę w fotelu i czekam. Nic więcej nie mogę zrobić.

Głosy w słuchawce nie milkną. Brzmią, jakby używali zupełnie innego języka. Zaraz będą odliczać.

— Właśnie to robisz. Właśnie dążysz do swojego celu. — Oko przebija się przez szum głosów. — Spójrz na to inaczej. Wszystko zaczęło się, gdy jeszcze byłeś człowiekiem. W momencie, gdy pojawiłeś się w brzuchu swojej matki. Już wtedy cię zdefiniowano, już wtedy wylądowałeś na konkretnej ścieżce: reszta była wędrówką wzdłuż niej, aż do tego momentu.

Dziesięć... dziewięć... osiem...

Biorę oddech. Przygotowywałem się do tego. Będzie bolało.

— Nie będzie.

Siedem... sześć... pięć...

A później mnie zamrożą i będę czekać w zmarzlinie. Wcale mnie nie będzie.

— Nikt cię nie zamrozi.

Cztery... trzy...

Wstanę z martwych, dopiero gdy będziemy na miejscu.

— Będziesz świadomy przez cały czas.

Dwa... jeden... zero...

Wyląduję na Proximie Centauri B, Oko i ja.

— Tak.

Magdalena Świerczek-Gryboś

Dzieci Burzy

Fragmenty książki dotyczące Strefy Wykluczenia wraz z prologiem.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Tekst nie może być kopiowany, zmieniany, drukowany, odczytywany publicznie ani wykorzystywany bez zgody wydawcy.

Copyright © by Magdalena Świerczek-Gryboś 2019

Copyright © by Wydawnictwo Alegoria 2019

Prolog

Nazywam się… Właściwie nie pamiętam, jak naprawdę brzmi moje imię. Pewna dama, od której wszystko się zaczęło, nadała mi imię Burza. To było wieki temu. Teraz, u końca świata chciałbym opowiedzieć wam, co spotkało rzeczywistość, w której właśnie się pojawiliście. Wpadliście bowiem w dogorywającą plątaninę wymiarów przez jedną z wyrwanych dziur. I dziwnym trafem natknęliście się akurat na mnie.

Wasz świat, ten, który znacie, to tak zwana kreska, wymiar zerowy. Wyżej istnieje ponad setka wymiarów, położonych jeden na drugim, jak… warstwy na weselnym torcie. Każdy zawiera w sobie świat bardziej złożony od poprzedniego, późniejszy. Podam wam jakiś wyrazisty przykład – w osiemdziesiątym siódmym wymiarze olbrzymie stacje kosmiczne, loty międzyplanetarne i wysypiska galaktyczne to już zwyczajność. Wymiary powyżej kreski sięgają w przyszłość, realizując odmienne scenariusze rozwoju zamieszkujących je istot. Niech spojrzę, skąd dokładnie jesteście… cóż, chyba najbardziej obrazowe będzie dla was porównanie do symulacji. Nad wami znajdują się kolejne poziomy-eksperymenty utrzymujące w sobie różne formy istnienia. Cel tego systemu? Identyczny jak znanej wam matki natury – stworzenie najdoskonalszych istot i znalezienie dla nich najlepszej drogi przetrwania.

Poniżej kreski mamy tylko trzynaście wymiarów. Niektórzy nazywają je zakazanymi. Można powiedzieć, że sięgają w przeszłość, wypaczając ją na różne sposoby. Tysiąc lat temu zszedłem tam i przypieczętowałem swój los.

Teraz trochę skomplikuję sprawę, żeby za chwilę pogmatwać ją jeszcze bardziej. Wybaczcie, jeśli nie wszystko od razu zrozumiecie. Jestem zmęczony. Ale wyjaśnię wam niuanse z czasem. Pokażę dzieje osób, które kiedyś znałem, a przynajmniej tak mi się wydawało.

Każdy z wymiarów nagromadzonych wokół kreski ma nieskończoną ilość podwymiarów. Taki zapas… do czego wam to porównać… wiem, do snów. W snach kreujecie mnóstwo światów, czasem dziwacznych, czyż nie? I większość z nich bezpowrotnie przepada, chyba że je zapiszecie. Podwymiary to takie dzienniki snów konkretnych wymiarów – utrwalone w materii kopie, widziadła, zagracone przestrzenie i otchłanie bez dna…

Wydaje się, że sny są do niczego nieprzydatne, a jednak organizm ich potrzebuje. Umysł podczas życia projektuje miliony chaotycznych wersji rzeczywistości. Robi to nieco bezwładnie, ale często bardzo szczerze, mam rację?

Podwymiary spełniają podobną funkcję dla wymiarów, co dla was sny. To place zabaw, magazyny, tajemnicze miejsca projektów, wspomnień. Budowy, gdzie błyskawicznie powstają przepyszne wizje, niszczone następnie w mgnieniu oka, gdy się obudzicie. Podwymiary zastygają jak sny spisane na kartkach, ale nie czyni ich to trwałymi. Wielu mieszkańców wymiarów uważa, że są światami nieistotnymi, a stworzenia w nich egzystujące to nieuprawnieni obywatele, nawet niegodni miana żywych.

Mieszkańcy podwymiarów nazywani są klonami. Część z nich potrafi przedostać się do wymiarów. Zobaczycie, o czym mówię. Cierpliwości. Wszystko wam opowiem. Mam na to ostatnie tchnienie rzeczywistości, którą znałem i którą zabiłem.

Ten zarysowany pokrótce model wieloświatów zwie się Zrzeszonymi Wszechświatami. Przez tysiące lat ten „tort weselny” był trwały i stabilny. A potem stałem się ja. Nadszedł czas krojenia, dzielenia i… konsumpcji.

Chcę wam pokazać, co przytrafiło się mnie i moim bliskim. Czyj ten tort był i jak doszło do zaślubin. To trochę zajmie. Zacznę od momentu pomieszania wymiarów, bo przeszłość nigdy już nie wróci, a mnie pozbawiono części wspomnień. Muszę więc posiłkować się podpowiedziami innych.

Być może byłem tylko kamieniem, który wywołał lawinę. Ocenicie sami. Dość teraz powiedzieć, że po mękach, w przypływie szaleństwa, rozerwałem wymiary. Nie do końca jeszcze sam wszystko pojmuję. Nie wiem też na pewno, co się ze mną obecnie dzieje. Nie wygląda to ani na śmierć, ani na życie. To jak… poczekalnia. A może gabinet? Utknąłem tu i czuję potrzebę mówienia, a wy jesteście moimi słuchaczami. Jakbym rozpoczynał… psychoterapię. Nigdy mnie na coś podobnego nie skierowano, tylko od razu wlepiono panaceum. Cieszę się, że chociaż teraz mam okazję do zwierzeń. Cieszę się, że mnie wysłuchacie, chociaż mogę malować dla was obrazy ze słów już tylko po tym, co zrobiłem, relacjami osób, które mnie szukają. Tak, jestem poszukiwany i na razie nie mogę zostać odnaleziony.

Przedstawię wam osoby, których życie odmieniłem na lepsze lub gorsze. Dwóch braci, Igora oraz Szawła – podobnie jak wy wypadli przez dziurę ze swojego świata. Przejęli życia własnych klonów i są zupełnie zagubieni. Zaprowadzę was do wiedźmy Szauszki. Zabiorę na misję Likwidatorów – moich dawnych przyjaciół i współpracowników. Pokażę wam, co stało się z kreską, kiedy pokaleczyłem wymiary, a wy ją opuściliście. Zniszczyłem wielkie połacie kontynentów, ale wasz kraj rozkwitł na ich nędzy. A ze skażoną, czarnobylską Strefą Wykluczenia stało się coś niewiarygodnego…

Plątaninę całkowicie różnych światów i wymiarów złączyła nie tylko awaria systemu, ale i moce, które podczas niej uwolniłem. Istoty powołane przeze mnie do istnienia przypadkiem, a może przeznaczeniem.

Nazwano je Dziećmi Burzy.

FRAGMENT ROZDZIAŁU CZWARTEGO

Cesarstwo Ukraińskie, skraj Ogrodów

Kiedy cesarz patrzył na swe Ogrody, zawsze myślał o Śnieguroczce, bohaterce ślicznej baśni rosyjskiej i w tenże sposób nazywał skarb swego kraju, rozpięty na ruinach dawnej zony. Tak właśnie wyglądał odmieniec, zrodzony dzięki fuzji dwóch promieniowań – jak dziecko Dziadka Mroza i Wiosny, świeże i rześkie, okrutne i wytrwałe. Promieniowanie radioaktywne i bardzo zbliżone do niego (często tak samo nazywane) burzowe oddziaływanie nie skumulowały się w miejscu katastrofy z tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego szóstego, lecz wzajemnie przeniknęły i stworzyły świat nadmiernego wzrostu oraz dostojeństwa życia. I choć próbowano razić zmarniałą część Ukrainy, a także wiele innych krajów atomowym skażeniem, chcąc osiągnąć podobny efekt jak na terenie Strefy Wykluczenia, wszędzie spotykano się z fiaskiem. Śnieguroczka była jedyna. Królowa Polski musiała ulec pod jej czarem, zwłaszcza, że w oczach cesarza bardzo przypominała ukochane ogrody. Wyniosła, ale i zbratana z innymi, miejscami skuta lodem, miejscami gorąca jak afrykańskie pustynie, o których cesarz marzył, by je ujrzeć, lecz na próżno; po Burzy zmieniły się w szare, smagane brudnym deszczem ugory.

Z blondwłosą Polką, panią kraju Mieszka, spotkał się na placu w Sławutyczu, pod okiem posągu Anioła Nadziei. Lena podążała za nim wszędzie jak duch, nie odzywając się do niego wcale; niestety, były dobrymi znajomymi z królową, więc nim cesarz wcielił w życie któryś z przygotowanych planów powitania, kobiety zaczęły użalać się na, jak się okazało, liczne niedogodności wycieczki. Mężczyzna szedł za nimi przez cedrowy park, pełen fontann, bajecznych rabatek kwiatowych i złotych siatek zabezpieczających pieczołowicie wystrzyżony kształt krzewów – cesarskich koron. Królowa i Lena nie zwracały najmniejszej uwagi na otoczenie. Co prawda nie szczebiotały jak idiotki, tylko żonglowały tematami związanymi z polityką zagraniczną i różnicami kulturowymi, ale cesarz i tak zaczynał patrzeć na nie spode łba. Złość skierował na osobę swojego Głównego Dowódcy, który spóźniał się, pochłonięty jakimiś głupimi sprawami, a miał przecież zająć czymś Lenę i usunąć ją z drogi swego zwierzchnika. Gdy wycieczkowicze doszli już do przystani dla powozów, niewiasty przeskoczyły na temat, który Władca Świata musiał ukrócić, jeśli w ogóle miał spróbować zauroczyć szlachciankę.

– Za dużo jedzą kapusty na tej Ukrainie, naprawdę… mam biegunkę – narzekała królowa. – Premier się ze mnie śmieje i mówi, że ja po prostu nie wiem, jak to jest regularnie się wypróżniać przez tę moją niskobłonnikową dietę…

– O matko, wiem, jestem tu już kilka dni. Ukraińcy na śniadanie dają obiad, na obiad dają obiad i na kolację też jest obiad. A do każdego kapucha! Spodnie robią mi się luźne, wieczorami w knajpie to się boję podrywać miejscowych, bo mi ciągle coś chodzi po kiszkach…

– Za chwilę ja dostanę obstrukcji – wyrwało się cesarzowi; miał nadzieję, że nie spłonął przy tym rumieńcem. Jego towarzyszek wypowiedź ta zupełnie nie obeszła. Na szczęście Lena przypomniała sobie wreszcie, że miała nie przeszkadzać, bo puściła mężczyznę przodem i zagadnęła zupełnie innym tonem:

– Cesarzu, czy uraczysz Izabelę jakimś egzotycznym posiłkiem w Czarnobylu? Królowa uwielbia patrzeć, ale smakować jeszcze bardziej. O ile to nie jest kapusta.

– Ja… oczywiście.

Cholera, jaki egzotyczny posiłek? Teraz jej się zebrało na złote rady? Fauna i flora Śnieguroczki była przecież niejadalna. Cesarz szybko wystukał na lancerphonie z masy perłowej SMS-a do ogrodowych kucharzy, żeby zrezygnowali z polskiej kuchni na rzecz jakiegoś pstrokatego, rozpływającego się w ustach dziwactwa. Kolejny plan diabli wzięli. Mężczyzna miał mało spontaniczną i niezbyt kreatywną naturę, ale pokładał całą nadzieję w Cesarskich Ogrodach – tam czuł się jak ryba w wodzie.

Podążająca za nimi świta rozbiegła się, gdy tylko wyszli na dawny peron pracowniczy i stanęli przed srebrzystym powozem, wyłożonym wewnątrz granatowym aksamitem. Pojazd jak dla Królowej Śniegu zachwycił Polkę, która natychmiast ulokowała w nim swoje krągłe wdzięki. Błyskawicznie sprawdzono stan techniczny, przyniesiono szampana i przyprowadzono czarnobylskie rumaki. Na ich widok Izabela aż krzyknęła z zachwytu. Lena krążyła wokół, gdy przypinano wierzchowce do powozu, uważnie przyglądając się niepowtarzalnej anatomii koni fratres nivis – braci śniegu.

Zona po Burzy stała się kalejdoskopem różnych odsłon zimy i wiosny, skostniałej apatii i rześkiego startu, starej mądrości i młodocianego narwaństwa. Rasa braci śniegu pochodziła ze zlodowaciałej części. Konie miały twarde, przeźroczyste ciała z doskonale widocznymi, srebrzystymi organami. Każdy włos w grzywie i ogonie stanowił cieniutki sopel o niepowtarzalnej barwie. Kopyta były z jasnoniebieskiego lodu, oczy wyglądały jak pokruszone kryształy; linie pęknięć rysowały fantazyjne spirale. Z chrap wydobywał się śnieg. Dopóki konie nie oddaliły się od Ogrodów Cesarskich na więcej niż pięćdziesiąt kilometrów, nie reagowały na temperaturę wokół siebie. Jeśli odeszły zbyt daleko – topniały, umierały w kilka minut, podobnie jak pozostali mieszkańcy Strefy.

– To niemożliwe – mruknęła Lena, gładząc ostrożnie rumaka po wielkim grzbiecie.

– Zgadza się. Dlatego takie fajne!

Cesarz wsiadł do powozu i skinął na Akaczyjkę. Gdy znalazła się w pojeździe, siwy woźnica w wysokiej, upstrzonej błękitnymi piórami czapce gwizdnął przeciągle i bracia śniegu wyrwali do przodu, w kilkanaście sekund osiągając prędkość kilkudziesięciu kilometrów na godzinę. Przed podróżującymi otworzyły się krajobrazy pełne rozległych plantacji, błyszczących w słońcu szklarni, kolorowych namiotów ochronnych, olbrzymich sadów i zbiorników wody. Hodowano tu pokarm dla roślinożerców z Ogrodów. Kilkanaście kilometrów dalej rozciągały się pastwiska, ekologiczne farmy i pola pełne trzody, bydła, drobiu. W wysokich pomarańczarniach kłębiły się najróżniejsze insekty, gryzonie, ptactwo spożywane przez mięsożerną florę Śnieguroczki. Dziesięć kilometrów od Strefy, pomiędzy połaciami lasów stały długie bunkry, w których próbowano produkować i modyfikować gatunki występujące wyłącznie na pobłogosławionym Burzą terytorium. Wszystko to wsparte było najnowszą technologią, najlepszą tradycją i masą pieniędzy, która najwyraźniej wstrząsnęła królową.

– Ukraina zarobiła tyle hrywien tylko na wpuszczaniu badaczy do Ogrodów? – spytała, rozglądając się wytrzeszczonymi oczami. Cesarz nie dostrzegł w nich zazdrości, a pożądliwość. Poczuł się znacznie pewniej.

– Owszem. Ze wszystkich wymiarów. Obecnie w Ogrodach nie ma nikogo spoza Cesarstwa oprócz akajskich biotechnologów. Mamy tyle bogactwa, że musimy trochę wydać, żeby przyjmować nowe wpłaty.

– Ale to nie do drzwi Cesarstwa ciągle pukają żebracy z całego świata – mruknęła Izabela.

– Mają Ukraińców za dzikusów!

– A Polaków za idiotów. – Lena wyszczerzyła do królowej zęby. Ta spąsowiała i ciasno splotła ręce na piersiach.

– Nie szanują nas tak, jak szanują was – zapewnił Izabelę cesarz. – Nie ufają nam, nie wiedzą, jak z nami rozmawiać. Cytując naszego wielkiego poetę, Mimoryka, wy jesteście bezpiecznym portem w utraconym przez nich świecie, my nieznaną głębią lądu.

Kobieta nieco się rozchmurzyła. Rumaki wiodły koronowane głowy ku ewenementowi na skalę Zrzeszenia.

Cesarskie Ogrody Ukrainy

Elektrownia przypominała trzon, na którym osadzono wioskę, zbudowaną z jasnego drewna i silnych roślin. Rusztowania oplatały reaktory i budynki, a na nich dostrzec można było legowiska, przepierzenia z wielkich piór, tarasy. Zwisały z nich ozdoby, przeważnie potężne kwiaty w żółto-pomarańczowych odcieniach. Jedynie dym unoszący się z komina reaktora numer cztery świadczył o tym, że „kwitnące małpy” – mieszkańcy dawnej elektrowni atomowej – próbowały coś produkować. Ponieważ wzmożona aktywność cieplna nie była możliwa w Śnieguroczce, niespecjalnie przejmowano się ewolucją przemysłową, która powoli kiełkowała w małpich społeczeństwach Ogrodów Cesarskich.

– Po stronie niegdysiejszej Czarnobylskiej Elektrowni Atomowej trwa wieczna wiosna – wyjaśnił towarzyszkom Ismaił. – Trudno odróżnić zwierzę od rośliny. Mutacja jest tu najżywsza, najbardziej świadoma. To dzielnica Kwitnących, królują w niej małpy. Po lewej, w części Małej Zmarzliny, obejmującej plantację żywych anten, którą widzicie za ogrodzeniem, prym wiodą czaple.

Sunęli powozem po oblodzonym torze pomiędzy odmiennymi światami ciepłolubnego i zimnolubnego życia. Dwie pory roku współegzystowały ze sobą, zupełnie na siebie nie wpływając, jakby łączyły się w tym miejscu dwa wymiary. Po stronie lodu oszronione anteny chwiały się niczym drzewa na wietrze, utkwiwszy w przejeżdżającym zaprzęgu ogromne oczy, które zwisały z ich ramion jak wielkie krople wody. Pomiędzy nimi przechadzały się skrzące w słońcu czaple. Miały czapy ze śniegu i przeraźliwie długie nogi z lodu; ciała zdawały się stworzone z zadymionego szkła, a skrzydła wyglądały jak wielkie śnieżynki.

Królowa Izabela już była urzeczona, a nawet nie dojechali jeszcze do Prypeci. Cesarz czuł się coraz pewniej, natomiast Akaczyjka zaczynała przypominać czujnego drapieżnika. Jakby głaskany na kolanach kot nagle zwietrzył mysz – jeszcze daje się dotykać, puszysty i mruczący, ale natura mordercy rozszerza mu oczy i spina ciało.

Docierali do zakrętu za elektrownią, prowadzącego do Prypeci, więc dozychmurometry zaczęły zawodzić wysokim dźwiękiem, który mimowolnie przyspieszał tętno.

– Promieniowanie jest w tym miejscu wyższe niż dopuszczalne. W Ogrodach znajdziecie wiele miejsc z podwyższonym promieniowaniem, zarówno jonizującym, jak i burzowym. Gdy te dwie siły się spotkały, po części się zniosły, po części połączyły, a w niektórych obszarach spowodowały nawzajem swoje zwielokrotnienie. Nasze dozychmurometry zapisują wszystkie wartości, które potem wgrywamy do bramek resetujących, a te niwelują wszystkie szkodliwe skutki przebywania w Strefie. Będziemy przez takie przechodzić we wrażliwych miejscach.

– Mógłbyś oprowadzać wycieczki, gdybyś nie był cesarzem – stwierdziła słodkim głosem Izabela, łasa na bogactwa i pomnożenie władzy.

– Gdybym nie był cesarzem, świat już by nie istniał.

– Bardzo na wyrost – mruknęła Lena, po czym nachyliła się do królowej i szepnęła jej coś do ucha, na co ta zarumieniła się i uśmiechnęła. Cesarz żywił nadzieję, że nie był to komentarz w stylu: kompleks małego fiuta. Odwrócił stanowczo głowę od kobiet, podziwiając Prypeć.

Nocą była fosforyzującą plantacją zmiennokształtnych cudów. Oszałamiała wzorami z kolorów i światła – wewnętrzne światło i zazwyczaj niepowtarzalny kolor miało każde żyjące tam stworzenie. Budynki pysznie przybrano i nawet kamień nabierał życia, jakby w buncie wobec wysiedlenia i opuszczenia. Ciemne szczerby okien zdawały się kryć w sobie spojrzenia obudzone siłami, których ludzie jeszcze nie potrafili ujarzmić. Najbardziej żywy zdawał się szpital przy ulicy Druzhby Narodov i obszar wokół, z pralnią, oddziałem położniczym, zakaźnym, leczenia uzależnień i prosektorium. To tam w osiemdziesiątym szóstym dogorywali porażeni promieniowaniem strażacy, wypluwając swoje wnętrzności pod nogi pielęgniarek. Był błękitny, jakby kolor jego korytarzy wypełzł na zewnątrz, i zawsze wydawał się spragniony, wyczekujący.

Cesarz pozostawiał w spokoju takie obiekty, adaptował jedynie te, które wydawały się całkowicie martwe, i których nie zajęła dziwaczna faunoflora. Takie budynki istniały tylko dzięki polskim eksploratorom z początków dwudziestego wieku. W obronie miasta-widma pozamykali tyle okien w budynkach, ile się dało. Ismaił powiedział o tym Elżbiecie, na co ta dumnie wypięła piersi.

Z Cafe Pripyat roztaczał się doskonały widok zarówno na budzący respekt i grozę szpital, jak i jezioro Wąpierzowe, niegdyś zalew Janowski. Bajoro urządzało niezwykłe przedstawienia – z jego wód wyłaniały się nietoperze, by harcować nad powierzchnią i znów się w nią wtapiać. Okryte złą sławą żyjątka pojawiały się i znikały, wielokolorowe, czasem ogniste, nierzadko trzaskające elektrycznymi wyładowaniami. Czasem formował się z ich chmary ni to zwierz, ni człek, uzbrojony w błoniaste skrzydła. Dotąd nie udało się go zbadać.

Cesarz miał na terenie kawiarni jedynie taras widokowy i skromny barek; olbrzymia restauracja, urządzona w modny w wyższych wymiarach, pionowy sposób, znajdowała się po drugiej stronie miasta, w szkieletach Fujiyamy i Fujiyamy Bis.

Powóz krążył jakiś czas po mieście. Cesarz pokazał kobietom człekogady mieszkające w kompleksie Bratyia, czyli nowe gatunki zwierząt poruszających się na dwóch nogach i zachowaniem przypominających wczesnych ludzi. Zaprezentował także żywy diabelski młyn o setkach oczu, któremu zachciało się akurat szaleńczego wirowania, czego widok przyprawił królową o mdłości. Ominęli szerokim łukiem Jupitera, który przechodził okres wzmożonej aktywności, bo w jego nieznośnym świetle rodziły się nowe świetlikoduchy. Były to przedziwne, zwiewne stworzonka, których poprzednie pokolenie już umarło i Ismaiłowi bardzo brakowało obecności promieniujących chmar, zawsze chętnie obsiadających gości. Widząc zachwycone Prypecią towarzyszki, całkowicie się rozluźnił i z nadzieją wypatrywał budynków swojej słynnej restauracji „Eksplozja smaków”. Tyle że…

Fujiyama i Fuyijama Bis, na których szkieletach postawił podobno jedyną taką poniżej pięćdziesiątego wymiaru knajpę, zniknęły. Porastające je, migoczące lodem i płatkami śniegu rośliny wciąż wisiały na swoim miejscu, jakby budynki, które oplatały, stały się niewidzialne. Cesarz wszedł do czegoś, co niegdyś stanowiło kompleks „Dwór Dziadka Mroza”, ale zastał jedynie pustą przestrzeń, oplecioną girlandami tysięcy lodowatych stokrotek, róż i bławatków, pomiędzy którymi fruwały motyle o skrzydłach wymalowanych szronem. Jakby dwór nadal istniał na jakimś poziomie, lecz niedostrzegalny, i wyrosłe na nim rośliny wciąż miały się czego trzymać. Gdzieś wysoko zawodził ptak, głosem, który zdawał się wydobywać spod głębokiej wody.

I znowu plan uwodzenia na nic, a w dodatku należało natychmiast uruchomić alarm.

– Gdzie są moi lodziarze?! – wydarł się nie wiadomo do kogo. – Co to za diabelskie sztuczki?!

– Spokojnie, Ismaił. To nie zamach ani robota diabła – oznajmiła Lena, to rozglądając się, to wpisując coś w szalonym tempie do tabletu przypominającego taflę cienkiego szkła. – Wymiary się przenikają. Twoja lodziarnia spadła do trzynastego pod kreską. Jeszcze można ją odzyskać, ale mamy niewiele czasu. Wkrótce wymiary zaczną nie tylko zapadać się w siebie, ale i wypadać z osi. Muszę znaleźć tego chłopca.

Cesarz miał nieprzyjemne wrażenie, że kobieta dobrze zdawała sobie sprawę z tego, co zastaną na miejscu Fujiyamy. Tak naprawdę nie była rodowitą Akaczyjką i pracowała dla Niezależnej Kompanii, dzięki czemu mogła zapewniać cesarzowi bajeczne środki, ale i wiecznie przewidywała jego kroki oraz zdarzenia. Nawet jeśli bawiła się z nim w grę, najmądrzejszą rzeczą, jaką mógł zrobić, było pozostawienie jej w przeświadczeniu, że to ona jest górą.

– Chłopiec przyjaźni się z Kocią Babuszką – stwierdził. – Może Babuszka powiedziałaby ci, gdzie się ukrywa. Szukanie go na własną rękę nie ma sensu.

Lena przez chwilę grzebała w tablecie, ale najwyraźniej nie znalazła żadnych informacji o wspomnianej osobie.

– Jaka jest cena tej Babuszki?

Cesarz wydął usta. Nie mógł powstrzymać rozdrażnienia. Nie miał restauracji, nici z randki, a ta kula u nogi nic, tylko syn Burzy i syn Burzy.

– Mnie nie stać. Swoją duszę już sprzedałem.

– Gdzie ona mieszka? – dopytywała dalej Lena, jakby miała w zapasie stos dusz.

– Mieszkała. Przy Oku Wieloryba.

– Świetnie, jedzie… Jak to mieszkała?

– Dom od jakiegoś czasu jest pusty – mruknął cesarz, znów czując się małym i nieporadnym. – Kotów też nie ma. Babuszka mogła się przeprowadzić.

– Dobra, pojedziemy, sprawdzimy na miejscu. Potrzebujemy tylko twojego pojazdu międzywymiarowego.

Ismaił i Izabela zrobili zdziwione miny. Kobieta stuknęła w tablet.

– Oko wpadło w siódmy pod kreską.

Zmierzchało. Mrok wpełzał przez ciasne okiennice, poszarzał kolory, rozmywał kontury i cieniami kładł się na twarzach gości. Za ciemnością szła mgła, wilgotna i lepka. Zdołała przecisnąć się przez zamknięte drzwi, wsunąć przez zabite okna i zawisła w izbie pomiędzy ławami i buzującym w kominku ogniem. Przylgnęła do ust, ściszając gwar niemal do szeptów.

Drzwi karczmy zaskrzypiały przeciągle, a cichnące rozmowy urwały się nagle. Głowy zgromadzonych jednocześnie odwróciły się w kierunku wejścia.

– Poznasz ją. Nigdy nie widziałeś takiej istoty.

Trójka nowych gości przestąpiła próg. Najpierw wkroczył ogromny sługa. Omiótł spojrzeniem wnętrze, na chwilę zatrzymał wzrok na kilku co potężniejszych mężczyznach i dopiero wtedy ustąpił miejsca dwóm kobietom. Rudowłosa hrabina weszła pierwsza. Nie zwróciła uwagi na żadnego z obecnych. Towarzysząca jej młoda pokojówka, drobna i ładna, wyprzedziła swoją panią, by przygotować miejsce przy wielkiej drewnianej ławie. Czyściła siedzisko i stół z zacięciem wartym lepszej sprawy. Kiedy skończyła, zgięła się w ukłonie i tak pozostała. Jej pani usiadła, a później niezauważalnie skinęła głową wielkiemu lokajowi, by ten zadbał o posiłek. Ledwie chwila i już tłusta mała karczmarka rozkładała misy. Kobieta zignorowała ją, bo końcu zainteresowała się pozostałymi gośćmi i powoli przemykała spojrzeniem po zgromadzonych. Żaden jej nie zaciekawił, póki nie dotarła do siedzącego naprzeciwko mężczyzny.

Olbrzym drzemał oparty o ścianę. Długie blond włosy opadały na ramiona, a gęsty zarost ukrywał rysy. Opuszczone powieki nawet nie drgnęły, kiedy Seirin wbijała w nie wzrok. Potężną klatkę piersiową unosił regularny oddech. Mężczyzna spał.

Kobieta sapnęła zaskoczona. Jak to możliwe? Czar rzucony u drzwi powinien go obudzić. Nigdy dotychczas jej nie zawiódł… Patrzyła i patrzyła, nienawykła do takiego widoku. W końcu powolnym ruchem sięgnęła po kubek z winem i zamoczyła w nim usta. Jeszcze nim poczuła cierpki smak, rzuciła ponaglające zaklęcie.

Mężczyzna uniósł ociężałe powieki i spojrzał nieprzytomnymi, zaspanymi oczyma na obserwującą go rudowłosą piękność. Wyglądał trochę jak mały chłopiec wyrwany z głębokiego snu. Zapewne na innych kobietach zrobiłby rozczulające wrażenie, ale ta konkretna, poirytowana już dama, prychnęła wzgardliwie i poszukała innego obiektu zainteresowania. Przynajmniej się starała, bo mimowolnie wciąż zerkała na młodzieńca, chociaż ten ponownie opuścił powieki.

Doren nie spał. Już wcześniej tylko siedział z zamkniętymi oczami. Był co prawda tak zmęczony, że chwilami drzemka wydawała mu się wyjątkowo kusząca. Mimo to nie zasnął. Czekał. Wiedział, że hrabina nadchodzi od chwili, w której minęła kryjówkę Braciszka, zaś jej wejście pobudziło gwałtownie wszystkie zmysły mężczyzny. Czuł jej zapach, cierpki i słodki zapach skrzepłej krwi. Niemal drażnił skórę i język Dorena. Miał pewność, że mógłby dotknąć tego aromatu, tak był gęsty. Niczym mgła, która towarzyszyła kobiecie. Słyszał szelest brzegu sukni pieszczącej podłogę, a potem ciszę, gdy hrabina znieruchomiała na ławie. Na długo zanim otworzył oczy, był absolutnie świadomy obecności Seirin. Ukrył się za zasłoną powiek i czekał. Wybrał to miejsce, by ciężkie oddechy pijanych mężczyzn, smród niemytych ciał i gorące płomienie paleniska skutecznie zamaskowały jego woń. Chciał mieć pewność, że kobieta go nie wyczuje. Mimo zamkniętych oczu, wiedział, że mu się przygląda. Nie wszedł w jej myśli, nawet nie próbował, bo mogłaby pojąć, kim jest i utraciłby przewagę. Z tej samej przyczyny, kiedy poczuł drapiące podświadomość ponowne zaklęcie, wyrównał oddech i powoli uniósł powieki.

Ledwie zdołał zapanować nad zaskoczeniem. Latami pracował nad trzymaniem emocji na wodzy, więc i tym razem jego oblicze pozostało obojętne. To nie było łatwe, bo Doren nie spodziewał się zobaczyć podobieństwa do niechcianego wspomnienia. Na chwilę, krótszą niż uderzenie serca, ból prawie go sparaliżował. Zaraz jednak minął, bo i podobieństwo, które najpierw zdało mu się wielkie, znikło. Pozostała jedynie zaskakująca w twarzy hrabiny dziecinna niewinność. Wiedział, że będzie piękna, bo wszystkie potwory takie były, rodząc się dla Ciemności. W obliczu tej jednak dojrzał ową słodką czystość i delikatność, jaka pasowała tylko dzieciom. Nigdy, a widział ich setki i dziesiątki wysłał do Matki, nie spotkał takiej pijawki. Zacisnął pięści i zmusił się, żeby zamknąć oczy. Chrapliwy śmiech Braciszka zabrzmiał w jego myślach. Rzucił mu gniewną uwagę urażony, że Ardin go nie uprzedził. Dopiero potem uspokoił myśli. Nieważne jak wyglądała. Jego nie zdoła skusić.

Niezauważalnym ruchem przekręcił pierścień Serbithów, by móc patrzeć umysłem.

Goście przestali już przyglądać się nowoprzybyłej. Uwolnieni spod jej uroku pogrążyli się w rozmowach. Ona zaś, sącząc cierpkie, tanie wino, rozglądała się wokoło. Wydawała się znudzona, ale skupione spojrzenie przemykało między zgromadzonymi. Wreszcie wyczuła to, czego szukała, więc odstawiła kubek z winem i wolno wstała. Nie spojrzała na potężnego sługę, ale ten i tak usłyszał polecenie. Podniósł się i szybko ruszył do drzwi. Otworzył je i przytrzymał, by jego pani mogła przejść. Zrobił to z uniżeniem i wielką atencją, mimo że tym razem nikt im się nie przyglądał. Nikt, za wyjątkiem jasnowłosego śpiącego mężczyzny. Tylko na niego nie zadziałała magia hrabiny.

Doren poczekał, aż drzwi zamkną się za wychodzącymi i otworzył oczy. W odpowiedniej chwili, żeby zobaczyć, jak wzywany bezgłośną pieśnią młody elf opuszcza towarzyszy i idzie za Seirin. Doren też wstał. Przypasał leżącą dotąd na ławie pochwę ze srebrnym mieczem i szybkim krokiem ruszył do drzwi.

***

Seirin była głodna. Minęły już dwa dni od ostatniego posiłku, więc pragnienie suszyło jej opustoszałe żyły. Nie to, żeby nie mogła znieść dwudniowego postu. Zdarzały się już i wielotygodniowe posuchy. Przed laty, gdy podróżowała sama i nie mogła sobie pozwolić na pożywianie się na statku czy w karawanie, albo jeszcze wcześniej, gdy była młoda, a na dzieci ciemności urządzano polowania i nie chciała ryzykować odkrycia. W tamtych czasach bywało, że nie jadła tydzień czy dwa. Teraz też by tak mogła, ale dzięki sługom już nie musiała. Pomagali jej przetrwać ciężkie dni głodu, gdy polowanie było zbyt ryzykowne. Nie lubiła z nich korzystać, bo zawsze trochę się bała, że pragnienie ją pokona i któreś wyssie. Poza tym była smakoszem, więc nie odpowiadała jej ludzka krew. Wystarczała, by zaspokoić głód, ale nie miała tej delikatnej subtelnej słodyczy, jaka płynęła pod elfią skórą. Na taki posiłek warto było czekać, bo gdy wreszcie napełniał żyły, wszystko nabierało smaku.

Ciemność nieba rozświetlały gwiazdy, kiedy hrabina czekała na swoją ucztę. Długie rude włosy zdawały się płonąć w świetle pełnego księżyca. Cera straciła barwy i niemal przezroczysta jaśniała jak wypolerowana perła. Lekki uśmiech oczekiwania igrał na jasnych wargach. Kiedy brama zamykająca dziedziniec przed karczmą uchyliła się i przeszedł przez nią młody elf, Seirin rozchyliła usta i westchnęła. Źrenice rozszerzyły się, kiedy język wolno sunął po białych zębach. Piersi uniosło pragnienie, to samo, które rozpaliło skórę. Skinęła na chłopca. Patrzył na nią nieobecnym, zamkniętym magią wzrokiem, ale posłusznie przeszedł obok wielkiego sługi, a potem wolno opadł na kolana. Seirin ponownie westchnęła, tym razem pożądliwie i wsunęła palce w czarne włosy klęczącego. Nieznośna żądza szarpała jej ciałem, gdy dziewczyna pieściła skronie elfa. Tętno ciepłej krwi, którą czuła pod opuszkami, pozbawiało tchu. Bladość skóry hrabiny pogłębiła się, oczy poczerniały, a spod uniesionej górnej wargi wysunęły się długie ostre kły. Zacisnęła palce na włosach elfa i gwałtownie go przyciągnęła.

– Nie – cichy, acz kategoryczny głos rozbrzmiał w jej głowie i zmusił do posłuszeństwa. Szarpnęła się, ale bezskutecznie. Głos nie pozwolił jej wbić zębów. Cofnęła się, a kropla ciepłej krwi z lekko naciętej elfiej skóry spłynęła z kłów na wargę. Seirin oblizała usta, zadrżała, zmrużyła oczy i niechętnie odwróciła głowę.

Potężny blondyn powoli zamknął bramę, nie odrywając przy tym chłodnego spojrzenia od hrabiny. Mimo ciemności Seirin dojrzała srebrną rękojeść miecza u boku mężczyzny i długi sztylet za paskiem. Zdołała nawet odczytać elfie runy na jego ostrzu. Poznała tę broń, ale to nie ona sprawiła, że się cofnęła. Daleko od innych aromatów, w chłodnym wiosennym powietrzu, Seirin wyczuła zapach olbrzyma. Ciężką, zwierzęcą, dziką woń, która uniosła włoski na jej karku.

– Odejdź, hrabino – słowa rozbrzmiewały w jej umyśle, mimo że mężczyzna nie otworzył ust. – Elf jest pod moją ochroną.

Kobieta wciąż czuła delikatny smak elfiej krwi i bolesne echo niespełnionej żądzy. To właśnie one, wzmocnione głodem, sprawiły, że szepnęła w myśli swojego sługi szybkie polecenie. Mężczyzna wyszarpnął zza pasa ogromny gaalski miecz i ruszył na jasnowłosego. Ten przez moment stał w bezruchu. Potem westchnął i obnażył ostrze. Uchylił się przed atakiem. Uskoczył lekko. Odbił mające go powalić potężne uderzenie, zamarkował i ciął. Siła uderzenia sprawiła, że głowa sługi w jednej chwili spadła z karku i potoczyła się pod nogi hrabiny.

Seirin nie drgnęła, chociaż ciężki odór ludzkiej krwi podrażnił jej nozdrza. Tęczówki pociemniały, a palce mocniej zacisnęły się na skroniach elfa.

– Puść go, moja droga – tym razem mężczyzna powiedział to na głos. Bardzo wolno ruszył w jej kierunku, lekkim krokiem drapieżnika. W dłoni wciąż trzymał miecz. Krew na ostrzu drażniła zmysły Seirin.

– A jeśli nie zechcę? – Melodyjny niski głos wibrował w umyśle Dorena. Prawie się uśmiechnął, słysząc próbę zauroczenia.

– Zechcesz. Nie wyżywisz się w tym kraju, hrabino. Jest pod moją ochroną.

– Dlaczego sądzisz, że to mnie powstrzyma?

– Dlatego…

Stał na wyciągnięcie ręki. Mogła policzyć włosy w jego brodzie. Miękkie złote włosy, które naraz ożyły. Wiły się, skręcały, ciemniały, aż stały się czarne jak noc. Seirin uniosła wzrok…

Doren w pełni kontrolował przemianę i mimo iż jego ciało stawało się potworem, on nadal był człowiekiem. Wciąż myślał, wciąż czuł. Zapach krwi podrażnił i jego zmysły, musiał więc mocno się wysilić, by drzemiące w nim monstrum nie przejęło władzy. Wiedział, jak wygląda, widział to w wielu oczach.

Hrabina puściła elfa i zrobiła krok do tyłu. Czerń z jej oczu znikła, a w błękicie tęczówek odbił się strach. Doren zatrzymał przemianę. Monstrum walczyło przez chwilę, żeby wreszcie wycofać się w głąb myśli. Mężczyzna położył dłoń na ramieniu niedoszłej ofiary i cofnął urok. Uwolniony elf potrząsnął głową. Zaskoczony rozejrzał się, a słysząc niemy nakaz odejścia, posłuchał go.

Jasnowłosy olbrzym niespiesznie otarł broń, a potem równie wolno wsunął ją w pochwę. Nadal stał na wyciągnięcie ręki od hrabiny. W milczeniu przyglądali się sobie.

– Myślałam, że jesteś legendą. – Nie modulowała już głosu, świadoma, że nie zdoła zauroczyć mężczyzny.

Uśmiechnął się, ale nie odpowiedział.

– Zabiłeś mojego sługę.

– Zauroczysz innego, ale nie tutaj. Ten kraj…

– Jest pod twoją ochroną, mówiłeś. Jestem głodna. – Wykrzywiła śliczne usta, niczym nieszczęśliwe dziecko, co jeszcze pogłębiło wrażenie niewinności. Doren ledwie zdołał się powstrzymać przed pokręceniem głową. Zaskakujące. Zaprawdę, zaskakujące. Braciszek w jego myślach ponownie zachichotał, więc wojownik syknął gniewnie.

Seirin przysunęła się i położyła małą dłoń na piersi mężczyzny. Wolniutko zatoczyła palcem kółko. Zwykle wiedziała, jak to działa, ale z bursztynowych oczu niczego nie zdołała wyczytać. Jej przeciwnik wydawał się kompletnie obojętny…

Myliła się, Doren z trudem skupiał myśli. Ten sam intensywny zapach stężałej krwi, który poczuł w gospodzie, drażnił jego zmysły dużo bardziej niż bliskość kobiety czy jej dotyk. Podniecał i rozpraszał. Bestia warczała na granicy jaźni bliska uwolnienia.

– Jestem głodna – powtórzyła hrabina, a potem stanęła na palcach i wsparła się na potężnej męskiej piersi. Pieszczotliwie przesunęła palcami po szerokim karku i wsunęła je w jedwabistą brodę. Doren nie drgnął. Patrzył na kobietę pozornie obojętnym wzrokiem, a ona pochyliła głowę, by nie mógł odczytać jej myśli.

W jednej chwili śliczna twarz Seirin znów się zmieniła. Rysy wyostrzyły, kły wysunęły. Palce zaplątane w brodzie zacisnęły, a kobieta zaatakowała, lecz nie zdołała ukąsić. Nagły ból, jasny i palący, rozerwał jej myśli.

Doren przekręcił powoli wbity w plecy kobiety sztylet, a ona krzyknęła rozdzierająco. Nie szarpnęła, nie walczyła, tylko krzyknęła. Objął ją mocno, przyciskając rudą głowę do piersi, i stłumił krzyk.

– To był zły pomysł, hrabino – powiedział cicho. – Przecież go poznałaś, prawda? To błogosławiony sztylet Serbithów. Jeśli potrzymam go jeszcze przez chwilę w twoim ciele, a później odprawię rytuał, zmienisz się w proch.

Załkała cicho, tracąc siły. Wiotczała. Nadal czuł jej zapach, ale coraz słabiej. Trzymał ją mocno, drobne piękne ciało pozbawione życia od setek lat.

– Zaraz wyjmę ostrze, Seirin, a kiedy to zrobię, odwrócisz się i odejdziesz. Opuścisz ten kraj i nie wrócisz do niego.

Poluźnił uścisk. Czekał. Hrabina uniosła głowę.

– To moja sprawa, dlaczego – odpowiedział na nieme pytanie, a później wyjął broń. Kobieta zesztywniała i ciężko zawisła w jego ramionach. Na chwilę. Potem moc wróciła, a Seirin się wyrwała. Nie uciekła jednak, a jedynie odskoczyła na kilka kroków i patrzyła długo, w milczeniu, na jasnowłosego olbrzyma. Wreszcie odwróciła się i odeszła. Powoli i bez słowa.

Doren patrzył w ślad za nią.

– Masz rację, przyda nam się jeszcze. No i jest inna. – Potężny wilk o bursztynowych oczach stanął pomiędzy drzewami. Podszedł do Dorena, a ten lekko poklepał go po wielkim kudłatym łbie.

– Tak, Braciszku, jest inna. – Uśmiechnął się i wraz z wilkiem wszedł w las.

***

Doren wszedł do zamku niezauważony przez nikogo. Służba dawno pokładła się spać, a nieliczni, którzy wciąż jeszcze czuwali, omijali okolice książęcych pokoi. O tej porze nic dobrego nie spotkałoby ich z ręki pana. Wojownik dotarł do komnaty władcy i stanął w wejściu, przyglądając się scenie wewnątrz. Książę drzemał w wielkim fotelu, co jakiś czas otwierając oczy i mamrocząc głośno. Przed nim, na marmurowej posadzce bardzo młoda elfka wiła się w nieskładnym tańcu. Rozszerzone belladonną źrenice pogłębiały naturalną czerń oczu i ich nieprzytomny wyraz. Doren słyszał myśli dziewczynki, a raczej to, czego jeszcze nie zabiły magiczne korzenie. W milczeniu krzyczała o pomoc, chociaż blada twarz pozbawiona była jakiegokolwiek wyrazu. Elfka podskakiwała w rytm brzęczących  na nadgarstkach i kostkach bransoletek, bo inne dźwięki już dawno ucichły. Książę wygnał z komnaty muzyków, a goście rozeszli się do swoich sypialni. Tylko władca wciąż siedział, patrząc chwilami na pląsającą dziewczynę, prawie tak nieprzytomnym jak jej spojrzeniem, w którym alkohol i pożądanie walczyły o pierwszeństwo.

Doren wspierał się o ścianę, obserwując tych dwoje i słuchając ich myśli. Nie mieli nadprzyrodzonej mocy, jak hrabina, więc mógł to robić, będąc niezauważonym. Wreszcie uznał, że dość już zobaczył i wychylił się zza filara.

Minęła długa chwila, nim książę go zauważył. Zmrużył oczy, w otumanionym umyśle próbując powiązać olbrzymią postać jasnowłosego wojownika z imieniem. Wstał, ale osłabione ogromną ilością wina kończyny odmówiły mu posłuszeństwa i ponownie ciężko opadł w fotel.

– Wróciłeś… – wymamrotał.

Dziewczyna zatrzymała się, widząc, że pan na moment stracił nią zainteresowanie, ale władca niezdarnym gestem kazał jej kontynuować taniec.

– Taa… wróciłeś – powtórzył głośniej. – To dobrze! – Uderzył pięścią w stół, wykrzywiając się w parodii uśmiechu.

– Znaczy, zabiłeś pijawkę. I dobrze, niech ciemność ją pochłonie! Wreszcie będzie spokój!

Doren milczał. Chłodne spojrzenie bursztynowych oczu śledziło ruchy tancerki.

– Dzisiaj… dzisiaj już noc – książę znów mamrotał, nie patrząc na przybyłego – jutro się rozliczymy. Idź, służba… pokoje…

Zwiesił głowę.

Przez krótki czas w komnacie panowała całkowita cisza, przerywana tylko brzękiem bransolet i odgłosem drobnych stóp uderzających o podłogę w rytm szalonej niesłyszalnej muzyki. Naraz doszedł do tego ciężki, głęboki pomruk. Władca chrapał.

Jasnowłosy olbrzym wyprostował palce złożone w znak snu. Podszedł do tancerki i chwyciwszy ją za ramiona, zatrzymał. Dziewczyna wciąż ruszała głową i patrzyła, jakby go nie widziała, gdzieś na przeciwległą ścianę.

– Wystarczy, Eone – powiedział cicho – zatrzymaj się.

Dziewczynka posłuchała, mimo że czarne oczy bezskutecznie próbowały skupić się na mówiącym. Mężczyzna trzymał ją mocno, zaklęciami oczyszczając otępiały umysł. Wreszcie elfie źrenice zwęziły się, wzrok wyostrzył. Eone zamrugała i już przytomnie popatrzyła na Dorena.

– Spakuj się i wyjedź jeszcze tej nocy – kontynuował olbrzym. – Wróć do rodziny. Bieda jest lepsza niż to.

Dziewczyna przytaknęła, a po policzkach spłynęły jej łzy. Mężczyzna cofnął się. Przez długi czas patrzył na elfkę, a później sięgnął do sakiewki. Wyjął z niej kilka złotych monet i podał dziewczynie.

– Nie, panie, nie powinnam – wyszeptała głucho, mimo iż oczy zabłysły na widok złota. Tyle zarabiała na służbie u księcia przez rok.

– Weź. To pożyczka. Kiedyś mi zwrócisz.

Roześmiała się gorzko, ale przyjęła monety. Obracała je chwilę w palcach.

– Zwrócę, panie. Obiecuję – powiedziała poważnie.

– Niech dobrzy bogowie cię strzegą i prostują ścieżkę, którą zmierzasz – wypowiedziała starożytne błogosławieństwo i skłoniwszy się nisko, wybiegła z komnaty.

Ironiczny śmiech Braciszka zabrzmiał w głowie Dorena.

Nie uratujesz wszystkich.

– Ale mogę próbować.

Robisz się coraz bardziej miękki.

– Któryś z nas powinien. Ty jesteś twardy za nas obu.

Warknięcie było jedyną odpowiedzią. Wilk opuścił myśli brata.

***

W małym księstwie, na północnych rubieżach Krainy, które czasy świetności miało już dawno za sobą, jeśli miało je kiedykolwiek, zapadła noc. Była chłodna i kompletnie nieprzenikniona, bo poddanych tutejszego księcia nie było stać na takie zbytki jak kaganki czy pochodnie, więc otaczające zamek przysiółki tonęły w mroku. Ardin bywał z bratem w wielu małych i dużych państwach Krainy, ale nawet w tych najmniejszych nie widział takiej biedy. Potrząsnął łbem i rozejrzał się wokoło. Od ludzkich siedlisk dzieliły go mroczne pola, czarne i puste o tej porze roku. Pani Zima wysyłała swoich posłańców, by zapowiedzieli jej przybycie. Jeszcze tylko kilka takich nocy nim spadną pierwsze śniegi. Czuł to. Nie, nie chłód, przed nim chroniła go gruba skóra i srebrzysta gęsta sierść. Czuł nadchodzącą zimę, tak jak czuł ją przed rokiem i przed dwoma laty. Tak jak czuł nadchodzący deszcz i upał. I zagrożenie. Takie jak teraz, tuż przy miejscu, które wybrał na nocleg. Wciąż zdumiewało go, że twarda ziemia i leśne poszycie mogą być równie wygodne, jak kiedyś miękkie łoże. Udeptał trawę pomiędzy krzewami i położył się zmęczony, jak wówczas, gdy jeszcze był człowiekiem. Teraz nawet bardziej. Zwinął się i po chwili zasnął. W snach nigdy nie był wilkiem. Walczył u boku brata, bawił się z siostrą, tańczył na dworze kuzynów. We śnie mówił, a jego słowa słyszeli wszyscy, nie tylko Doren…

Wyczuł zagrożenie, nim nadeszło. Rozwarło wilcze powieki, uniosło sierść na karku, zjeżyło ogon, z gardzieli wyrwało głuche warknięcie. Poznał ten zapach. Ciężki, cierpki i gęsty aromat stężałej krwi zabarwiony nutą drogocennych perfum. Napiął ciało, gotując się do ataku i naraz poczuł coś jeszcze. Krew. Świeża ludzka krew, wciąż jeszcze ciepła, podrażniła mu zmysły. Śmiertelny krzyk przerażenia, rozpaczliwe, dygoczące wołanie o pomoc, tłumione magią, zabrzmiało w umyśle. Nadal gotowy do ataku wychylił łeb z ukrycia. Wiedział, co zobaczy.

Hrabina syciła głód. Spod długich, zatopionych w szyi młodej służki kłów, spływał wąski purpurowy strumyk. Dziewczyna nie krzyczała, nie wyrywała się. Pogrążona w uroku swej pani stała spokojnie, mimo iż z każdą chwilą uciekało z niej życie.

Seirin nie panowała nad żądzą. Widział to w czarnych pustych oczach, słyszał w myślach. Pragnęła przestać, ale nie mogła. Gorąca ludzka krew paliła żyły, uzależniała. Głód zmieszany ze strachem i bliskością śmierci opanował jej umysł i z wolna odbierał życie Deidre. Hrabina krzyczała. Rozpaczliwie krzyczała ciszą, błagając o pomoc, pewna, że i tak nikt jej nie usłyszy.

I wtedy go zobaczyła. Bursztynowe oczy płonące w mroku. Uniesione fafle i bielejące w ciemności kły. Potężny srebrny wilk wysunął łeb spośród krzaków. Przez chwilę przyglądał się kobietom, a każdy mięsień imponującego ciała gotów był do ataku. Wiedziała, że ją słyszy i może pomóc. Zatrzymać, czego ona zatrzymać nie potrafiła.

– Proszę!

Ruszył powoli, by zaraz zatrzymać się i wolno usiąść. Rozpaczliwe błagania Seirin wwiercały się mu w umysł, ale czekał, bo śmierć służki była bardziej przydatna niż jej życie. Tak, był twardy. Doren miał rację. Poczeka, aż się dokona.

Jedna, samotna łza spłynęła po bladym policzku Seirin.

Wilk skoczył. Całym ciężarem odepchnął słabnące ciało i wyrywał je z objęć hrabiny. Warknął, a potem odwrócił się do niej. Przez chwilę patrzyli na siebie w milczeniu. Czarne oczy odzyskały barwę turkusu, a kły znikły pod jasnymi wargami. Przesunęła palcami po brodzie, ścierając z niej krzepnącą krew.

– Dziękuję – powiedziała głośno.

Gdyby był człowiekiem, odpowiedziałby, może ukłonił się, doceniając niezwykłą urodę kobiety, a może po prostu wzruszył ramionami, uśmiechając się leniwie. Tak, właśnie tak by kiedyś zrobił. Kiedyś, gdy jeszcze był człowiekiem. Teraz mógł tylko patrzeć.

– Muszę się nią zająć, jeśli pozwolisz.

Miała niski zmysłowy głos. Wibrował w jego umyśle, podniecał mężczyznę, wciśniętego w wilczą skórę.

– Muszę podać jej lekarstwo. Możesz?

Odsunął się powoli, nie spuszczając wzroku z hrabiny. Podeszła szybko do leżącej. Z mieszka przy pasku wyjęła flakonik i wlała kilka kropli w posiniałe usta służącej. Delikatnie odsunęła włosy z twarzy dziewczyny i pieszczotliwie przesunęła dłonią po jej policzku.

– Twój brat zabił jej kochanka, wiesz?

W bursztynowych oczach odbiło się zaskoczenie.

– Skąd wiesz, że Doren…?

– Och, to znowu nie jest takie trudne. Macie takie same oczy i wciąż o nim mówisz.

– Rozumiesz mnie?!

Uśmiechnęła się łagodnie.

– Nie krzycz. Oczywiście, że cię rozumiem, Ardinie.

– Ale jak? Klątwa mówiła, że żaden żywy człowiek… – Zamilkł widząc, jak jej uśmiech się pogłębia. Zrozumiał. – Ty nie jesteś…

– Możesz to powiedzieć, nie jestem żywa. Już nie.

Pod palcami hrabiny słabe tętno Deidre przyspieszyło. Seirin spojrzała na leżącą. Siność policzków z wolna znikała, temperatura się podnosiła, oddech wyrównywał.

– Powinieneś odejść. Ona zaraz się obudzi. Dość już miała jak na jeden dzień.

– Nie chcesz, by się wystraszyła potwora?

Spojrzała na niego smutno.

– Potwory nie są jej dziwne, mój panie.

Znów pojął, czego nie powiedziała. Zrozumienie i współczucie, dawno pogrzebane pod warstwami gniewu i rozżalenia rozbłysły na chwilę. Nie chcąc ich czuć, podniósł się i odwrócił, wyrywając spod magii turkusowych tęczówek.

– Żegnaj, hrabino.

Kiedy nie odpowiedziała, odwrócił się. Polana była pusta.

Obie kobiety zniknęły.

***

Dziewczynka miała duże bursztynowe oczy i jasne kędziory, zupełnie jak jej bracia. Zadarta sukienka odsłaniała poobcierane łydki, kiedy wdrapywała się na drzewo. Wysoki donośny chichot niósł się po okolicy, a im wyżej się wspinała, tym większa radość w nim pobrzmiewała. Wreszcie usiadła na gałęzi, machając długimi chudymi nogami.

– Nie złapiesz mnie, nie złapiesz!!!

– Złaź natychmiast!

Roześmiała się głośno i pokazała mu język.

– Thierre! Damy tak nie postępują!

Nie przestawała chichotać, majtając bosymi stopami.

– Znaczy nie jestem damom!

– Damą – Doren poprawił ją odruchowo. – Złaź!

– Wleź tu i mnie zdejmij!

– Wejdź – znów ją poprawił. Stał chwilę, zadzierając głowę i marszcząc brwi. Kiedy zrozumiał, że niczego nie osiągnie, usiadł na trawie. Szybko pozbył się butów, odwiązał pochwę z mieczem i odłożył broń, a potem ruszył w ślady siostry. Po chwili wspierał się na gałęzi tuż obok dziewczynki. Mała przestała się śmiać, chociaż chochlik nadal błyszczał w jej oczach.

– I co teraz? – zapytała roztropnie.

– Teraz powinienem ściągnąć cię na dół i sprać twój chudy tyłek…

Przekręciła główkę, a słońce igrało w jasnych włosach.

– Ale nie zrobisz tego, prawda?

Zsunął się na gałąź i usiadłszy obok siostry, objął ją delikatnie.

– Nie zrobię.

Uniosła główkę i spojrzała na niego, poważniejąc nagle.

– Bo mnie kochasz, Dorenie?

– Bo cię kocham, mała.

Wsparła się na nim.

– Ja też cię kocham, braciszku. Ciebie i Ardina. Zawsze będziemy razem.

Zawsze… Obudził się gwałtownie, siadając na łóżku. Zawsze… Chłód krążył mu w żyłach. Monstrum wyrywało się na wolność. Wrzeszczało, rozrywając myśli, gotowe zmienić jego ciało w splątaną masę mięśni, ścięgien, kłów i pazurów. Szarpało się, tuż pod skórą bliskie oswobodzenia. Jeszcze chwila snu, a uwolniłoby się i zawładnęło wojownikiem.

Zawsze…

Przetarł oczy, oddychając ciężko. Już kontrolował przemianę. Nakazał potworowi odejść i został wysłuchany. Wstał z łoża i włożył spodnie. Potem drżącymi dłońmi zapalił świecę i podszedł do ciemnego okna. Gdzieś tam, w lesie, spał Braciszek. Widział jego sen. Ardin rzadko śnił o Thierre. Potrafił wyłączyć wspomnienia, zapomnieć, że byli rodziną, że był człowiekiem. Bywało, że Doren zazdrościł bratu. Jemu nie było to dane. Pamiętał każdą chwilę. Każde spojrzenie siostry, każde jej słowo.

Zawsze…

Oparł głowę o zimną szybę. Cierpko słodki zapach podrażnił mu zmysły. Nie odwrócił się jednak.

– Kazałem ci odejść, hrabino – mruknął cicho.

Nie odpowiedziała. Słyszał jej kroki, szelest rąbka sukni ocierającego się o podłogę. Kiedy stanęła tuż za nim, powtórzył spokojnie:

– Kazałem ci odejść.

– Wychowano mnie na damę – niski głos śpiewał mu uszach – a damy nie odchodzą bez pożegnania.

Odwrócił się. Stała o krok. Zjawiskowo piękna w słabym świetle świecy. Przyglądała mu się z uśmiechem na jasnych wargach.

Doren błyskawicznie zamknął ręce na jej szyi. Zacisnął dłonie na szczupłym karku, uniósł i razem z nią skoczył. Z głuchym łoskotem zderzyli się ze ścianą. Przycisnął do niej Seirin z siłą mogącą połamać kości. Zawisł nad nią, nie odrywając palców od lodowatej skóry. Mroczny potwór czaił się na granicy umysłu, gotów zabijać. Szalony i gorący.

Dziewczyna wciąż się uśmiechała. Delikatnie przesunęła palcami po zaciśniętych szczękach mężczyzny, miękko wsunęła je w jasne kędziory brody. Kciukiem wolno musnęła jego dolną wargę.

– Dobrze – wyszeptał – pożegnajmy się.

Opadł na usta Seirin i całował gwałtownie, a ona nie pozostawała bierna. Kiedy języki się spotkały, wbiła paznokcie w gorącą skórę na potężnych plecach, głęboko, do oporu i pociągnęła. Lepki zapach krwi podrażnił zmysły obojga. Turkus zmienił się w czerń, ostre kły wysunęły, raniąc wargę mężczyzny. Warknął i odskoczył. Potwór nadchodził i nic nie mogło go zatrzymać.

– Odejdź – wycharczał. Włosy skręcały się w czarną krótką sierść, a kości zaczynały przestawiać w stawach. – WYJDŹ!!!

Zawahała się, by po chwili stanąć na palcach i pocałować zmieniające się oblicze. Turkus wrócił… i zaraz zniknął w morzu czerni. Zacisnęła palce w szczecinie potwora i odsunęła się lekko, obserwując przemianę. Drobne stopy zawisły ponad podłogą. Wisiała w powietrzu z wplątanymi w sierść palcami, niczym dziwna odwrotność kotwicy. Czekała.

Monstrum warknęło. Długie szpony złapały Seirin w pasie, próbując się oswobodzić i odrzucić kobietę. Trzymała mocno. Pazury stwora zaplątały się w stanik sukni. Materiał trzasnął i rozdarta szata opadła na podłogę. Naga Seirin opuściła się powoli i przylgnęła do potwora. Silne, smukłe uda zacisnęły się wokół kudłatego pasa, a szczupłe ramiona opasały ciasno plecy. Szarpnął się raz i drugi.

– Wróć, Dorenie, czas się pożegnać – wyszeptała, modulując głos. – Czekam na ciebie, Wilczy Panie.

Wzywała go z głębokiej ciemności. Przywoływała niskim zmysłowym głosem. Słyszał ją. Czuł delikatny chłód skóry, miękkość piersi, ostre kły kąsające z pieszczotliwą czułością. Znów kontrolował przemianę. Pożądanie dało mu siłę, by wypędzić monstrum w głębię podświadomości. Cofało się niechętnie, aż wreszcie odeszło.

Hrabina nadal obejmowała Dorena ramionami i nogami, wtulona w ciepłe ciało, jakby chciała się z nim stopić. Ich spojrzenia się spotkały. Doren łagodnie wsunął palce we włosy kobiety i zawahał się. Jedno uderzenie serca, drugie…

– Och, na litość boską – warknęła dziewczyna i przylgnęła wargami do jego ust. Spróbowała go niespiesznie, trochę niepewnie, czekając, aż sam pogłębi pocałunek, a kiedy to zrobił, westchnęła gardłowo. Przez jakiś czas całowali się w ciszy, wciąż stojąc na środku komnaty, coraz mocniej, coraz głębiej, coraz szybciej. Wkrótce za ustami poszły palce. Najpierw delikatnie, pytająco muskały skórę, dotykały miejsc zwykle niedotykanych, ledwie chwilę później tańczyły głodne i pożądliwe. Dziewczyna gwałtownie ocierała się o Dorena, na wpół pieszczotliwie, na wpół zachęcająco, aż zamknął dłonie na jej pośladkach i na moment oderwał usta. Spojrzał w oczy kochanki i wyczytawszy w nich przyzwolenie, zaniósł ją do łoża.

Sapnęła, kiedy się odsunął, żeby zdjąć ubranie. Palce mu się trzęsły, więc pomogła rozwiązywać spodnie. Nie zdążyły nawet opaść, a Seirin już pociągnęła mężczyznę na siebie. Teraz, zaraz… nie mogła czekać.

Już.

***

Doren przyglądał się leżącej obok niego dziewczynie. Nie spała, chociaż oczy miała zamknięte. Piersi nie unosił oddech i mimo chłodu na kremowobiałej skórze ani na chwilę nie pojawiła się gęsia skórka. Była martwa, a jednak sprawiła, że czuł się bardziej żywy niż przez ostatnie pięć lat. Dała mu przyjemność i spełnienie, o jakim nawet nie marzył.

– Pochlebiasz mi – powiedziała z leniwym uśmiechem, wolno unosząc powieki. Odwróciła się i przesunęła wzrokiem po potężnej piersi mężczyzny, ześlizgnęła po twardym brzuchu, a w końcu zatrzymała poniżej. – Naprawdę mi pochlebiasz.

– Nie czytaj mi w myślach, Seirin.

Roześmiała się nisko, zmysłowo. Łagodnie musnęła skórę kochanka, opuszkami pieszcząc twarde ramię.

– Tym razem nie muszę. – Mrugnęła filuternie, a potem dodała: – I nie śmiałabym.

Złapał jej dłoń i pociągnął ku sobie. Opadła na niego całym ciałem, a on przesunął dłońmi po chłodnej skórze pleców hrabiny, aż do pośladków. Pieścił je powoli, w tym samym rytmie, w którym całował wargi dziewczyny.

– Och, śmiałabyś – wyszeptał wreszcie.

Seirin zaśmiała się, kończąc jękliwie, gdy palce mężczyzny rozsunęły jej uda i musnęły wnętrze. Pozwalała się pieścić, aż oczekiwanie stało się nie do wytrzymania, a wtedy dosiadła Dorena. Zobaczyła jak bursztynowe oczy ciemnieją w palony miód, a oddech kochanka zaczyna się rwać i uniosła się niesłychanie powoli… A potem równie wolno opadła. I jeszcze raz. I jeszcze… coraz szybciej, mocniej…

Kiedy krzyknął, przestała się hamować. Szczyt szarpnął ciałem, zabił je i ożywił, rozkosz pozbawiła sił. Spazm za spazmem, a każdy mocniejszy… Nim wszystko ucichło, na kilka chwil Seirin znów poczuła, jak to jest żyć.

Bezwolna jak dziecko opadła na pierś kochanka i wymruczała miękko:

– Mogłabym się w tobie zakochać, Dorenie.

Roześmiał się nieco chrapliwie.

– Nie, nie mogłabyś.

– Dlaczego? – Uniosła głowę i spojrzała w bursztynowe tęczówki. – Jesteś wspaniały i potrafisz mnie zadowolić, jak żaden mężczyzna…

Przestał się śmiać.

– Teraz ty mi pochlebiasz, moja droga.

– Nie odpowiesz?

– Ależ odpowiem, jeśli tego chcesz. Pijawki nie potrafią kochać. Są martwe.

W oczach dziewczyny błysnął ból, a zaraz po nim gniew. Przymknęła powieki, żeby tego nie dojrzał.

– To takie brzydkie słowo, Wilczy Panie. – Zsunęła się z Dorena i usiadła na brzegu łoża. – Mógłbyś go nie używać? Wolę „chodząca martwa” lub „nieumarła”.

Poczuł jej gniew i, chociaż bardzo starała się go ukryć, zobaczył. W cieniu przemykającym po twarzy, w nieszczerym uśmiechu i sztywniejącym naraz ciele. A w głosie usłyszał jeszcze coś… Ból. Tak, Seirin cierpiała.

Niesłychane. Naprawdę niesłychane.

– Seirin – powiedział cicho, a kiedy nie zareagowała, powtórzył: – Seirin…

Odwróciła się i popatrzyła pozornie obojętnie. Zawahał się.

– Nie podziękowałem ci jeszcze – stwierdził w końcu. Wydawała się zaskoczona.

– Nie ma takiej potrzeby, Dorenie.

– Gdyby nie ty, mogłem narozrabiać.

Westchnęła. Nie tego oczekiwała. Pokręciła głową, a potem wstała i ruszyła ku wyjściu.

– Ja powstrzymałam ciebie, ty dałeś mi rozrywkę – powiedziała zimno. Położyła dłoń na drzwiach. – Jesteśmy kwita.

– Zamierzasz tak wyjść?

– Podarłeś mi suknię, pamiętasz? – Zamknęła za sobą drzwi, nie obdarzywszy go już spojrzeniem.

Usiadł na łożu kompletnie zdezorientowany. Nie chciał jej zranić. Nawet nie wiedział, że potrafi. Pijawka z uczuciami… Dziwne… Zawsze myślał, że to monstra niezdolne do emocji, które zabijały, by żyć, a czasami dla rozrywki, jak to drapieżniki.

Braciszek miał rację. Ona była inna.

***

Ledwie wyszła na korytarz, Seirin stanęła i przymknęła oczy. Cóż ona myślała, mówiąc mu o miłości? Zapomniała się na chwilę. Wyobraziła sobie, że jest człowiekiem, że żyje, czuje, potrafi kochać… Zapomniała… Dobrze, że jej przypomniał. Rozprostowała powoli zaciśnięte dłonie i uśmiechnęła się gorzko. Tak, dobrze, że przypomniał. Uczucia przeszkadzają, ale ona jest martwa i nie czuje.

Usłyszawszy lekki szelest za plecami, odwróciła się. W korytarzu stała Deidre, trzymając suknię swej pani. Przywołana myślami, czekała już od kilku godzin, jednak na ładnej twarzyczce nie było cienia zniecierpliwienia czy irytacji. Seirin uśmiechnęła się do dziewczyny, a potem lekko przesunęła kciukiem po jej policzku. Pieszczota sprawiła, że obojętne dotąd oblicze służki rozjaśnił uśmiech uwielbienia. Uchwyciła dłoń pani i ucałowała końce smukłych palców. Potem pomogła w założeniu sukni. I przez cały czas wpatrywała się z miłością i wyczekiwaniem w Seirin. Ta zaś, już ubrana, poprawiła rude włosy i uśmiechnęła się lekko.

– Chodźmy, Deidre – powiedziała – on czegoś chce. Czegoś, co ma książę. Tylko dlatego zgodził mu się służyć. Widziałam to w jego myślach. Przez chwilę, gdy w uniesieniu ich nie kontrolował. Zobaczmy, co to jest. – Ruszyła korytarzem. – I może, jeśli nam się spodoba, zabierzemy to sobie – dodała szeptem.

W pustym korytarzu słychać było tylko szybkie uderzenia stóp służącej, bo jej pani zmierzała do sypialni władcy, unosząc się nad marmurową posadzką. Mała Deidre ledwie za nią nadążała, biegnąc z podkasaną sukienką. Szybko dotarły do książęcej komnaty. Seirin nacisnęła klamkę. Drzwi nie drgnęły zamknięte od wewnątrz.

– Zostań tutaj – rozkazała służącej i zawróciła. Dziewczyna posłusznie została przed komnatą.

Następne drzwi również były zamknięte. Kolejne jednak ustąpiły pod dotykiem Seirin. Weszła do ciemnego pomieszczenia. Ciężki smród brudnych szmat uderzył w nozdrza hrabiny. Skrzywiła się i przemknąwszy do okna, otworzyła je. Stanęła na parapecie, kilkadziesiąt stóp nad ziemią, a potem wyszła w ciemność. Rąbek błękitnej zwiewnej sukni łaskotał delikatnie kostki długich nóg nieumarłej, gdy ta płynęła w powietrzu do książęcego okna. Uśmiechnęła się lekko, widząc, że jest uchylone, i cicho wsunęła do komnaty.

Książę spał. Słabe światło płonących w lichtarzach świec oświetlało jego brzydką, nalaną i przekrwioną od nadmiaru używek twarz. Ostry odór alkoholu wypełniał cały pokój. Kobieta skrzywiła się z obrzydzeniem. Nie oddychała, jednak wciąż miała zmysł powonienia, silniejszy niż żywi i nie potrafiła go wyłączyć. Smród wkręcał się w jej umysł, utrudniając użycie pozostałych zmysłów. Potrząsnęła głową i z niesmakiem popatrzyła na śpiącego. Spotkała go tylko raz, przed tygodniem, gdy wyprawiał przyjęcie. Wpadła na nie, żeby się pożywić i rozejrzeć wśród bogatej szlachty. Potrzebowała rozrywki, nie wzgardziłaby też pieniędzmi jakiegoś przystojnego szlachcica. Niestety zapragnął jej władca. Nie było to odwzajemnione pragnienie. Seirin nie gustowała w staruchach – to właśnie powiedziała panu tego zamku. Książę źle zniósł odrzucenie. Na tyle źle, by nasłać na nią Wilczego Pana.

Przyglądała się mężczyźnie. Mogłaby teraz odwdzięczyć mu się i wypić go we śnie… Taak, mogłaby. Wzruszyła ramionami i podeszła do drzwi, żeby wpuścić Deidre. Kładąc palec na ustach, nakazała jej milczenie. W skupieniu rozglądała się po sypialni. Założyła, że przedmiot, którego pragnął Doren, musi być bardzo cenny, skoro Gardhehare uznał, że warto się za niego sprzedać. A skoro tak, książę powinien trzymać go blisko siebie. Tylko, gdzie mógł go schować…

Fetor wciąż blokował zmysły. Westchnęła ciężko i podeszła do łoża władcy. Usiadła, zamknęła oczy i weszła w sen mężczyzny.

Półnaga dziewczyna wiła się w ekstazie. Długie czarne włosy płonęły wokół jej twarzy, falami opadały wzdłuż chudych ramion i muskały odkryte sterczące piersi. Puste czarne oczodoły patrzyły w mrok. Nie krzyczała. Ciemność tańczyła wokół niej, obejmowała wielkimi mackami, wreszcie pochłonęła. Nastał mrok. Trwał chwilę. Naraz rozjaśnił go inny obraz. Niewielka i lekka skrzynia unosiła się w powietrzu, mieniąc złotem i srebrem. Błyszczała w słonecznych promieniach, załamujących się na żłobieniach, pieszczących krzywizny, rozświetlających drogocenne kamienie, by po chwili zniknąć skryte pod ciężką purpurową tkaniną…

Hrabina otworzyła oczy. Wstała i rozejrzała się raz jeszcze po komnacie. W kącie pokoju zobaczyła skrzynię przykrytą purpurowym aksamitem. Podeszła do niej i szybkim ruchem zsunęła kapę. Drewniany kufer, pokryty wielobarwnymi kwiatowymi ornamentami, nie był zamknięty na klucz. Uklękła przy nim i uniosła wieko. Sięgnęła do wnętrza i spośród atłasowych szat wyciągnęła małą srebrną skrzynkę. Uśmiechnęła się ironicznie. Zapewne książę, jak wielu jemu podobnych, wierzył w czarodziejskie właściwości szlachetnego kruszcu. Zapewne sądził, że żadne magiczne stworzenie nie będzie mogło go dotknąć. Cóż, pomylił się. Podobnie jak kufer i skrzynkę Seirin otworzyła bez trudu.

Turkusowe oczy rozbłysły, gdy ujrzała jej zawartość. Niemal z nabożnym zachwytem ujęła w dłonie niewielki srebrny puchar żłobiony elfimi i serbithowskimi runami, zdobiony dziesiątkami szmaragdów i rubinów, drobnych i połyskujących niczym łzy. Kielich Serbithów. Święte naczynie wykute przed tysiącleciami w Górach Delghartu przez Najświętszych Mędrców na zamówienie Odwiecznego – pierwszego króla Serbithów. Legenda mówiła, że kiedy kielich został wykonany, zleceniodawca zaklął w nim magię, by naczynie mogło odwrócić klątwę pijawki. Wedle tej samej legendy, jeśli nieumarły wypije z niego krew stwórcy, lub krew samego Odwiecznego, odzyska swoją śmiertelność.

Delikatnie przesunęła opuszkami po brzegu czaszy. Och, nie żeby chciała znów być elfem. Szczególnie teraz, w świecie, w którym elfy są warte mniej niż hodowlane bydło. Nie, żeby chciała ponownie znaleźć się w śmiertelnym, ograniczonym rzeczywistością, ciele. Zresztą znalezienie Wertena, by napełnić kielich jego krwią, byłoby trudne do wykonania i, zważywszy na to, jak Seirin stała się tym, kim się stała, mogło nie przynieść oczekiwanych rezultatów.

Nie, w tej chwili nie chciała powrotu do życia, ale mając kielich, mogła dokonać wyboru.

– Widzę, hrabino, że znalazłaś coś, co należy do mnie.

Nie usłyszała, kiedy Doren wszedł. Kiedy się odwróciła, stał w wejściu. Potężny jasnowłosy wojownik, a obok niego srebrzysty wilk. Światło pochodni z korytarza oświetlało tył sylwetki, podkreślając imponujące mięśnie ramion i szerokość nagiego torsu.

Seirin wstała powoli. Szczupłe palce zacisnęła na naczyniu. Milczała, kiedy Doren wszedł do komnaty i cicho zamknął za sobą drzwi.

– Muszę cię prosić, żebyś mi go oddała. – Nie wyciągnął ręki. Świece oświetlały chłodne oblicze. Wilk również wydawał się być całkiem obojętny. Bursztynowe ślepia patrzyły na Seirin, ale Braciszek milczał.

– Mnie bardziej się przyda – powiedziała w końcu kobieta.

Doren uśmiechnął się łagodnie.

– Mylisz się, moja droga.

– Na co ci on? Nie jesteś nieumarły…

– Nie twoja rzecz, oddaj kielich.

Przyglądała mu się ze smutkiem w czerniejących oczach. Zaatakowała bez uprzedzenia. W locie wysunęła kły i przeobraziła się w potwora.

Doren uchylił się, a nieumarta przeleciała obok. Stanęła. Odwróciła się, unosząc górną wargę. Mroczne spojrzenie pozostało utkwione w mężczyźnie. Skoczyła raz jeszcze…

Wyrwał zza paska sztylet. Chwycił ją w pasie, obrócił w locie, przycisnął do siebie plecami, by nie zdoła go ukąsić i wbił ostrze w pierś.

Przerażający skowyt rozdarł ciszę. To Deidre wrzeszcząc, rzuciła się na wojownika. Złapała go za włosy, a drugą pięścią okładała z zapamiętaniem. On jednak wciąż mocno trzymał szarpiącą się hrabinę. Wolno przekręcił tkwiące w jej ciele ostrze i kobieta zwisła w jego ramionach.

Służka nadal krzyczała, szarpiąc i drapiąc, gdy obojętny dotąd wilk skoczył i oderwał ją od Dorena. Dziewczyna upadła, uderzyła głową o marmurową podłogę i zamilkła. W komnacie zapadła cisza. Seirin nie krzyczała. Nie wyrywała się już. Czerń oczu przeszła w turkus, a ten z wolna tracił blask. Kły schowały się, a blade usta posiniały. Piękną twarz pokryła czarna pajęczyna żyłek, zsuwając się w dekolt, a potem wolno obejmując całe ciało. Puchar wyleciał z bezwładnej dłoni i upadł z brzękiem na posadzkę.

– Przykro mi, Seirin – łagodnie powiedział Doren. – Potrzebuję tego kielicha.

Delikatnie złożył lodowate ciało hrabiny na podłodze. Uklęknął przy niej i pieszczotliwie dotknął zimnego policzka, zatrzymując na nim na moment dłoń. Potem jednym ruchem wyrwał z piersi kobiety sztylet i wstał. Sięgnął po leżące obok ciała naczynie. Przez krótką chwilę, z zastanowieniem, przyglądał się żłobieniom na jego ścianach. Później szybko wsunął kielich za pas i uśmiechnął się chłodno.

– Chodźmy, Braciszku. Skończyliśmy tutaj.

Opuścili komnatę, nie oglądając się za siebie.

***

Weszli w las w milczeniu. Wysokie drzewa pogrążone w mroku, drżały lekko kołysane wiatrem.

– Uśpiłeś księcia?

– Nie chciałem go… wystraszyć.

– Kiedy się obudzi, nie będzie szczęśliwy.

– Jeśli się obudzi.

– Tak mi się wydawało, że masz jakiś cel w pozostawieniu pijawki przy życiu.

Doren uśmiechnął się chłodno.

– Sam powiedziałeś, że dziewczyna jeszcze nam się przyda. A książę nie. Ani nam, ani swojemu ludowi.

– Nie tylko ja bywam twardy, bracie.

Bursztynowe oczy wpatrzone w mrok nie spojrzały na wilka.

Doren milczał.

***

Książę obudził się wyczerpany. Dręczyły go koszmary, dziwne, mroczne wizje wciąż tańczyły na granicy świadomości. Z trudem otworzył oczy, a potem usiadł powoli. Naraz zamrugał gwałtownie, zastanawiając się, czy wciąż śni, czy też powrócił do rzeczywistości.

Na podłodze leżała pijawka. Już nie tak piękna, jak ją pamiętał. Całą skórę pokrywały czarne żyłki, a oczy straciły światło. Mężczyzna zsunął się z posłania i z wahaniem podszedł do leżącej. Trącił ją stopą, żeby się upewnić, czy rzeczywiście jest martwa. Gdy nie drgnęła, roześmiał się w głos.

– Wreszcie! Teraz będziesz moja! – krzyknął.

Padł na kolana, sięgając, by unieść suknię kobiety.

Nie zauważył czerniejących oczu…

Każdy marzy, by stać się legendą.

Nie każdemu jest to dane.

Aleksandra Cebo

Kolejna legendarna antologia z młodego, ale już legendarnego, wydawnictwa. I kolejna, która jest zbiorem najlepszych tekstów napisanych na konkurs portalu Nowej Fantastyki. Dwadzieścia pięć różnych, ale wciąż fantastycznych, opowiadań, dwadzieścia pięć nazwisk. Niektóre z nich czytelnicy zapewne już kojarzą z innych publikacji, niektóre pojawiają się po raz pierwszy. A każdemu z nich w jednakowym stopniu należy się kilka słów.

Babel z moich snów — Alicja Janusz

Zacznę do tego, co mi w tym opowiadaniu wyraźnie nie zagrało i brzmiało jak fałszywa nuta. Kilkukrotnie w treści wspomniano, że bohaterka jest Słowianką, jednak jej imię — Audrey — słowiańskim nazwać nie można. I to była moim zdaniem jedyna rysa. Poza tym odebrałam ten tekst jako bardzo klimatyczny. Czytając o przygotowaniach dziewczyny do duchowej podróży i później o niej samej, czułam się, jakbym wraz z damskim, magicznym bardem spacerowała po Babilonie. Opowieść napisana jest ładnie i bardzo plastycznie.

Zakrzywienie czasozefiru — Kamil Kulig

Kamil Kulig wpadł na ciekawą koncepcję i pokazał ją w barwny sposób. Z początku wprawdzie trudno mi było zaakceptować powiązanie czasu z powiewami wiatru, a później jeszcze do tego dołączyć technologię pozyskiwania energii, jednak w ogólnym rozrachunku lekturę uważam za satysfakcjonującą. Jest w tym opowiadaniu coś, co trzyma przy sobie czytelnika i co wpija się w jego pamięć.

Szósta minuta na językach — Krzysztof Matkowski

Bardzo ciekawą postacią jest Czarek — w trakcie lektury miałam go po prostu przed oczyma, jak żywego. Sam pomysł na „bio-med-magię” uważam za świetny, autor pokazuje tu rodzaj magii, w który łatwo jestem w stanie uwierzyć, że może być prawdziwy. Fabuła niby prosta — mamy dwie jasno określone strony, walczące ze sobą. Niby klasyka, ale da się w tym wyczuć coś więcej, głębsze warstwy, niby schowane, ale aż się proszą, by je dostrzec i przemyśleć. Jedno z lepszych jeśli chodzi o treść opowiadań, do tego kunsztownie napisane.

Dzwoneczek i Klub Solipsystów — Michał Brzozowski

Przyznaję, część do momentu wizyty Bartłomieja w laboratorium zdążyła mnie znudzić. Nic się nie działo szczególnego. Najprawdopodobniej takie odczucie jest wynikiem tego, że nie jestem fanką absurdu ani filozoficznych dywagacji, a tu przeplatają się oba te elementy. Jednak od pierwszej sceny w laboratorium nie mogłam się oderwać od tekstu. Im bardziej Bartłomiej znikał, tym bardziej rosło moje zainteresowanie. Zakończenie, kosmiczny kowboj, zapętlenie wiary razem z powiązanym z nim istnieniem lub nieistnieniem zrobiły na mnie wrażenie. W ostatecznym rozrachunku była to świetna lektura.

Clean up & Go — Michał Pięta

Postapokalipsa i spotkanie trzeciego stopnia w jednym. Chociaż do tego ostatniego dochodzi na samym końcu, a znakomita większość akcji toczy się w ograniczonej przestrzeni i umysłach bohaterów. W pewien sposób żyjący już ponad dwieście lat wyłącznie we własnym towarzystwie dwaj mężczyźni, wydają się zmęczeni swoją obecnością. Dopiero jedna, ekstremalna sytuacja wybija ich z rutyny i popycha do działania, do interakcji. Jak się to wszystko toczy i jak kończy, najlepiej przeczytać samemu. Być może tekst nie porwie, ale da chwilę rozrywki.

Serce szwajcarskiego bohatera — Weronika Seliman

Muszę przyznać, że od pierwszych zdań zaciekawiła i w pewien sposób zafascynowała mnie liczba mnoga użyta do określenia bohatera. W pierwszej chwili wymykali się oni (znaczy Kazoo, czyli głów¬na postać) wyobrażeniom, rozpływając się i rozlewając w umyśle, jawiąc się obcą formą życia. Jedyny minus tej zabawy formą i rozmytym kształtem bohatera/ów jest taki, że skupiając się na nich, łatwo stracić z oczu całą resztę. I ze mną tak było — w ostatecznym rozrachunku nie do końca wiem, o co w tym opowiadaniu chodziło, nie wszystko do mnie dotarło. Ale czytało się bardzo dobrze.

Farsa — Michał Puchalski

Tytuł wyjątkowo pasuje mi do treści opowiadania. Jedna z największych legend świata powraca, by przypomnieć o sobie współczesnemu dzieciakowi. Nie potrafię powiedzieć, dlaczego, ale tekst czytało mi się dość opornie. Przecież pełen jest przygód i dziwnych spotkań, więc powinien być ciekawą awanturą. A jednak dźwiga w sobie jakiś nieokreślony ciężar, balast kryjący się za fasadą pełnej magii przygody życia.

Jedna długa noc — Katarzyna Szymonik

Opowiadanie w pewien sposób smutne, ale pełne i innych emocji, które dryfują wokół głównej bohaterki. Jagna, lepiej znana pod budzącym niegdyś grozę innym imieniem, którego tu nie będę zdradzać, jest prawdziwą Legendą. Taką, która żyje, chociaż tego życia nie pożąda.

Tekst napisany jest w sumie prostymi słowami, ale one w zupełności wystarczają, aby nakreślić świat, przedstawić rzeczywistość staruszki i uderzyć w serce czytelnika emocjami.

Opowiadanie Katarzyny Szymonik jest jednym z lepszych retellingów, jakie czytałam. Na dobrze znanej bazie stworzyła nową historię, która w dodatku wyjątkowo wpisuje się w tematykę konkursu. Może nieco na wspak, traktując o legendzie, której pragnieniem jest, by przestać nią być. Dzięki temu tekst wyróżnia się oryginalnością. Jak dla mnie to jedno z najlepszych opowiadań w antologii.

Louise — Magdalena Wilk

Mimo długości tekstu nawet nie zauważyłam, kiedy dotarłam do końca opowieści — to trzeba przyznać, że czyta się lekko i szybko. Dobra historia przygodowa, napisana przyzwoicie. Jednak wydaje się fragmentem, czy może wstępem do czegoś więcej. Świat jest ledwie słabym tłem. Lubię, gdy autor puszcza czasem oczko do czytelnika, nawiązując do czegoś (czegokolwiek), jednak tu momentami miałam wrażenie, że autorka wzięła znane motywy, sceny, elementy i poskładała tak po prostu w nową mozaikę.

Der Fischerkönig — Krzysztof Rewiuk

Ciekawy przykład, jak w oprawiony fantastycznie sposób można pokazać znane, historyczne wydarzenie, które na dokładkę jest dość zwykłe. Nie ma tu bowiem epickiej bitwy, heroicznych wyczynów, pędzącej akcji. Jest za to pewna doza magii i tajemnicy, która towarzyszyła ostatnim chwilom Ludwika II — szalonego bawarskiego króla, budowniczego baśniowych zamków. Krzysztof Rewiuk bardzo sprawnie przeplata historyczne fakty z domysłami i fantastycznymi tworami własnej wyobraźni, zacierając ich granice.

Kroki Komandora — Agnieszka Fulińska

Tekst Agnieszki Fulińskiej to pełna nieokreślonego niepokoju opowieść o zazdrości i pożądaniu — wielkości, zaszczytów, bogactwa. Snuje się ona powoli, poprzez wtopione w fabułę retrospekcje rozciągnięta na przestrzeni wielu lat. Autorka postawiła w tym opowiadaniu bardziej na emocje i odczucia niż wartką akcję. To jednak nie przeszkadza, bo mimo wszystko tekst czyta się praktycznie sam — nie nudzi, ale wciąga.

Instrukcja obsługi drzwi / Latać jak ptaki — Łukasz Skoneczny

I znów tekst, o którym nie za bardzo wiem, co napisać. Jak wspomniałam wcześniej, nie jestem fanką absurdu, a nim to opowiadanie stoi. Nie dociera do mnie ani treść, ani przesłanie. Już jednak sam fakt, że opowiadanie znalazło się w zwycięskiej grupie i zdobyło miejsce w antologii, świadczy o tym, że są ludzie, którzy potrafią je zrozumieć i docenić. I nawet jeśli znajdzie się kilku kolejnych czytelników takich jak ja, to nie wątpię też, że znajdą się i tacy, których tekst zachwyci.

Nowy gracz na rynku many — Sylwia Finklińska

Pełen humoru tekst o legendach miejskich, które to walczą ze sobą, to zawierają sojusz przeciwko nowemu, wspólnemu konkurentowi. Przy okazji tego sojuszu czytelnik nie tylko zapozna się bliżej z charakterami triumwirów, ale też przejedzie z nimi pół świata w trakcie szalonej podróży.

Jedna tylko rzecz mnie zastanawia — czy wszyscy czytelnicy rozpoznają głównych bohaterów? Czy może odeszli już w zapomnienie, wypchnięci z rynku przez nowego gracza? A może właśnie to nawiązanie do popularnych niegdyś elementów miejskiej kultury jest tą nutką sentymentu, jaki odczułam w trakcie lektury?

Przygoda wesoła i niebezpieczna Pupca Sierotki — Łukasz Kuliński

Lekka opowiastka o pewnym błaźnie, który, jak to wielu błaznów, w rzeczywistości cechuje się sprytem i inteligencją. Tytułowy Pupiec ratuje królestwo, chociaż nie otrzymuje w zamian ręki królewny. Opowiadanie utrzymane w bajkowym klimacie czyta się z przyjemnością. Aczkolwiek na dłużej w pamięci nie pozostanie.

Deszczowy żołnierz — Filip Laskowski

W pierwszej chwili przeżyłam konsternację — latające narwale i lądowi wielorybnicy to coś, co wymyka się początkowo wyobrażeniom i mocno zakorzenionym skojarzeniom. Jednak, gdy już wyszło na jaw, czym są wieloryby, a tym samym łowcy, to pomysł mi się zaczął podobać. Troszkę może zabrakło mi w treści genezy powstania wielorybów i tej przedziwnej wojny między nimi a ludźmi.

Rdza — Justyna Macina

Na pierwszy rzut oka tekst sprawia wrażenie bardzo suchej, sztywnej i wypranej z jakichkolwiek emocji relacji. Krótkie, proste zdania, pojedyncze zwroty i słowa. W trakcie lektury zaczyna się jednak dostrzegać skryte za literami uczucia. Uczucia, które tak naprawdę nadały kształt i fakturę fabule. Według mnie jest tu pięknie opowiedziana żałoba, a dokładniej jej zakończenie. Ostateczne pożegnanie drogiego przyjaciela. I nie przeszkadza wyraźna nuta nierozwiązanej tajemnicy.

Jedno z najlepszych, moim zdaniem, opowiadań w antologii.

Dzikuska — Michał Stachnik

Zacznę od końca, który zaskoczył mnie bardzo. Wydawało mi się do ostatnich akapitów, że czytam opowieść fantasy o wilkołaczych istotach, opowieść z pewnymi drobnymi nawiązaniami do popularnych historii. A na samym końcu okazało się, że Michał Stachnik w zupełnie nowy sposób pokazał dobrze znaną bajkę. I nagle przeciętna opowiastka nabiera nowego znaczenia i kształtu, dzięki czemu poziom satysfakcji z lektury znacząco wzrasta. Jest to kolejny w antologii, całkiem dobrze zbudowany retelling.

Status ofiary ściśle reglamentowany — Jerzy Bogusławski

Przyznaję, że nieco zmęczyły mnie imiona i nazwiska postaci. Kompletnie obce, plątały mi się i nie zawsze wiedziałam, kto w danym momencie się pojawia na scenie, powodując drobny dyskomfort w trakcie czytania. Zamiast bowiem się skupić na fabule i przesłaniu opowiadania, zastanawiałam się, kto w danym momencie się odzywa.

A tekst nie jest rozrywkowy i wymaga odrobiny skupienia. Jest odrobina akcji związanej z niebezpieczeństwami dziennikarstwa śledczego, jest masa zawiłości polityki i politycznych intryg. A to wszystko podane w mocnej przyprawie sieciowego świata, który, jak pokazuje Jerzy Bogusławski, łatwo zmanipulować. Kto panuje nad siecią, panuje nad światem.

Sztuka Gordiana del Monte — Marek Betlejewski

Na powitanie dostałam element, który zachwiał moją wiarą w rzetelność tekstu. Bohater, jadąc odkrytym kabrioletem, na siedzeniu pasażera trzyma ważny dla siebie list. Jakoś trudno mi uwierzyć, że wiatr go nie wywiał z samochodu. Nie wiem, dlaczego, ale ta rysa prześladowała mnie przez cały czas lektury.

Poza tym przyznaję, że opowieść, w której główną rolę odgrywa sztuka, wciągnęła mnie. Malarstwo nie jest rzadkim bohaterem literackim, ale pewnym powiewem świeżości jak dla mnie okazały się tu farby i sam akt tworzenia w raczej niecodziennych dla tego rodzaju twórczości warunkach. Jakich? Nie będę zdradzać najciekawszego — niech każdy przekona się sam.

Skala wartości — Miłosz Śmiałek

Autor podjął się niełatwego tematu religii i wiary nie tyle w samego Boga, co jego pozycję we współczesnym świecie. Do tego oblókł to w formę przemyśleń nastolatka, licealisty, który jest przekonany (jak chyba wszyscy w tym wieku) o własnej nieomylności. Mnie ten tekst do siebie nie przekonał.

Karpia dzień, czyli JaFonowi wypaplane — Dariusz Skrzydło

Na początku nie umiałam się zdecydować, czy wynurzenia Wanesy bardziej mnie bawią, czy drażnią. Jakoś nie lubię standupów, a opowiadanie Dariusza Skrzydło właśnie z tym mi się kojarzy. Gdyby jednak tekst nie miał żadnych plusów, nie byłabym wewnętrznie rozdarta. Bo opowiadanie napisane jest lekko i zabawnie. I chociaż w sumie jest wyliczanką dewiacji, to opleciona została może nie konkretną historią czy fabułą, ale jednak opowieścią o świecie, który został przedstawiony mimochodem, nienachalnie, zwłaszcza że zrobione to zostało poprzez monolog. Za to duży plus.

Jestem Legendą — Marzena Zawierska

Sam pomysł na Legendę bardzo mi się spodobał, uważam, że jest świetny i taki prawdziwy. Kształt opowiadania już jednak do gustu mi nie przypadł. Autorska splotła dwie konwencje i dwa klimaty, które wzajemnie się niwelują. Baśniowość anaeredów stoi w sprzeczności z ciężkim klimatem wspinaczki i zabija jej napięcie i grozę. Z kolei powaga wyprawy Hejmena nie pozwala zawiesić niewiary w odniesieniu do życia stworków ze szczytu ośmiotysięcznika. To powoduje, że tekst odbieram jako stojący w rozkroku na granicy, jakby autorka nie umiała się zdecydować na jedno, spójne rozwiązanie. A szkoda, bo gdyby przytulaśne istoty zastąpić kimś czy czymś innym, lepiej dobranym do klimatu zabójczej wspinaczki, opowiadanie mogłoby być jednym z najlepszych w antologii, trzymających za gardło i serce.

Kilka rzeczy do zrobienia — Krzysztof Górski

Fabuła, może nieco miejscami nierówna w tempie, ale potrafiła przykuć uwagę. Jednak największą zaletą i tym, co najbardziej mi się spodobało w tym opowiadaniu, jest przedstawiony świat i sposób jego przedstawienia. To, jak elegancko autor podrzuca kolejne elementy układanki przed oczy czytelnika i jak składa się z nich ciekawy obraz. Przyznaję, że bardzo spodobał mi się Ślepy i to jemu głównie kibicowałam, jako ulubionemu bohaterowi.

Siódmy dzień — Michał Woźny

Nie do końca jestem pewna, czy to historia alternatywna, czy jakaś wizja przyszłości. Jeszcze mniej jestem pewna, o co w tym tekście chodziło, co autor chciał przekazać czytelnikowi. Więcej mam po lekturze pytań niż odpowiedzi, a to jest nieco irytujące. Kolejnym elementem, który według mnie obniża ocenę opowiadania, to mnogość postaci, z których ostatecznie żadna tak naprawdę nie jest wiodąca, do żadnej się nie przywiązuję i nie kibicuję.

Za to pochwalić muszę rozdział poświęcony papieżycy. Z początku nieco denerwowały mnie liczne przymiotniki, jednak gdy tylko zorientowałam się, że są one środkiem do pokazania odbierania świata przez niewidomą, poczułam ten wyjątkowy klimat i doceniłam kunszt.

Zwykły Szary Henio i Korpoprzyjaciel — Mateusz Hengier

Jak dla mnie jest to smutny, ponury i pesymistyczny tekst. Jakie jest korpo, chyba każdy wie. Może ukazane w opowiadaniu nie jest takie typowe, może pokazuje pewne rzeczy, przerysowując rzeczywistość i oblekając ją w cyberpunkowe ozdobniki, ale z pewnością odzwierciedla (bez)ducha korporacji i pokazuje, kto w niej i dla niej tak naprawdę się liczy. Trochę szkoda, że ten tekst zamyka antologię, strasząc na zakończenie, a nie tkwi gdzieś w środku.

Dwadzieścia pięć wyselekcjonowanych tekstów to dość, by można sięgnąć po antologię, bo przy takiej różnorodności pomysłów i form z całą pewnością każdy znajdzie coś dla siebie. Ja mogę polecić znakomitą większość opowiadań z tego tomu.

Tytuł: JA, LEGENDA
Autor: praca zbiorowa
Wydawnictwo: Fantazmaty
Data wydania: 18 czerwca 2019 r.
ISBN: 9788366058248
Liczba stron: 800
Gatunek: fantastyka we wszelkich odmianach

Jak zabić dyrektorkę

(i nie zwariować)

Anna Szumacher

Cykl „Paradoks Marionetki” — w bardzo dużym skrócie — opowiada historię Martina, który bardzo chciał zostać marionetkarzem. Kiedy znalazł w Pradze uczelnię szkolącą w tym kierunku był przeszczęśliwy — przynajmniej dopóki nie okazało się, że za prowadzącym placówkę Kolegium kryje się bardzo mroczna magia, a egzaminy wstępne polegają między innymi na doprowadzeniu do granic psychicznego zniszczenia i wiążą się ze śmiercią kogoś bliskiego zdającemu.

W przypadku Martina tą osobą, która nie przeżywa egzaminów wstępnych chłopaka, jest jego przyjaciółka Klara. Martin zdaje, dostaje się do szkoły i postanawia w ramach zemsty za śmierć kumpeli zabić dyrektorkę tego demonicznego przybytku, Erikę Ekhart. Póki co jednak mu się to nie udało, za to miasto zostało zaatakowane przez sługi Króla Demonów, a na uczelni doszło do samosądu nad jednym z wykładowców. Plus zginęła, uciekła lub zaginęła połowa klasy Martina. Cóż, normalny czwartek w murach Kolegium.

Trzeci tom rozpoczyna się w momencie, gdy Martin dowiaduje się, że raczej nie musi obawiać się egzaminów, bo jak nie ma połowy studentów, to głupio byłoby przez przypadek wybić resztę rocznika. Do tego odnajduje się jego znajoma Canelle, która szukając prawdy zaginęła jakiś czas temu po Drugiej Stronie, a teraz wróciła zmaltretowana psychicznie, ranna i posiadająca całą masę użytecznej wiedzy, którą podzieli się tylko pod jednym warunkiem. Z wątków pobocznych pojawia się ponownie Podróżny, Widmokot, Kobold, Freddie, książę Walter i grupa spiskowców pod wodzą nieco narwanej Iskry.

Z tomu na tom cykl o marionetkach Karnickiej robi się lepszy. O ile pierwszy, „Sprawa Klary B.” był bardziej wprawką literacką — ciekawą ale jednak niewybijającą się — to tom drugi już pokazał pazurki i potrafił wciągnąć, a przy tomie trzecim fabuła wręcz wchłania czytelnika. Jest mrocznie i tajemniczo, wreszcie łączą się niektóre wątki (rozwiązuje się sprawa mordu w Oxfordzie!), a czytelnik zaczyna się poważnie zastanawiać, kiedy to wszystko pogrąży się w mroku i otchłani, bo z tego co widać wszystko zmierza raczej ku epickiej tragedii niż happy endowi. Canelle za dawkowanie informacji przez całą książkę powinno się udusić, a finał... no cóż, za takie cliffhangery powinna być chyba przyznawana jakaś grzywna i noc w areszcie po Drugiej Stronie, bo tak się po prostu czytelnikowi nie robi. Krótko mówiąc czekam na czwarty tom, bo co mi pozostaje innego niż czekanie...

Tytuł: SPRAWA MARIONETKARZA
Autor: Anna Karnicka
Wydawnictwo: Genius Creations
Data wydania: 31 sierpnia 2019 r.
ISBN: 978-83-799-5280-9
Liczba stron: 300
Gatunek: young adult, urban fantasy

Na podbój Europy

Anna Szumacher

„Twierdza Tytonu” to drugi tom cyklu Magdaleny Pioruńskiej o ludziach-dinozaurach żyjących we współczesnym, choć nieco alternatywnym świecie. W poprzednim tomie, „Twierdzy Kimerydu”, poznajemy żyjącą w Afryce rodzinę Mollinów — ludzi blisko związanych genetycznie z raptorami — i śledzimy rozgrywki społeczne oraz polityczne w samej tytułowej Twierdzy Kimerydu, jak również walkę między „cywilizowaną” Europą i „dziką” Afryką. „Twierdza Tytonu” pokazuje nam, co dzieje się dalej z tymi ludźmi — a w każdym razie z tymi, którzy przeżyli. Choć przenosimy się aż o dziesięć lat do przodu. Tyrs Mollina z agresywnego, przeklinającego i brutalnego nastolatka wyrasta na dorosłego mężczyznę, „afrykańskiego watażkę”, który po wydarzeniach opisanych w pierwszym tomie musi stanąć na czele niedobitków i poprowadzić Afrykę ku nowej, świetlanej przyszłości, najlepiej wolnej od wpływów europejskich. Towarzyszy mu część rodziny i starzy przyjaciele. To jedna linia fabularna.

Jednocześnie obserwujemy, co dzieje się w Europie. Tu mamy tak naprawdę dwuwładztwo nieco stetryczałego i lubieżnego cesarza Brytanika i jego psychopatycznego, diablo inteligentnego następcy Sina. Wokół dworu gromadzą się ludzie wspierający frakcje cesarskie i wicecesarskie, a także ukryta i dosyć ambitna opozycja.

Mamy też uczniów szkoły Spin School, arystokratów i plebejuszy, uczących się pod pilnym okiem obu cesarzy. Każdy, kto w jakikolwiek sposób uchybi któremukolwiek z władców, szybko kończy martwy lub w więzieniu. Do Spin School chodzi między innymi Patrick Horn, oficjalnie syn lorda Horna, i Livia, oficjalnie sierota pod opieką dobrze sytuowanej ciotki i tajemniczego Liama. Jak można się domyślić, wszystkie te linie fabularne w pewnym momencie zaczynają się łączyć i przeplatać aż do dosyć widowiskowego i brutalnego finału. I tu mały spoiler... W pewnym miejscu, w pewnym momencie ktoś musiał powiedzieć Pioruńskiej: „Nie możesz pozabijać połowy najważniejszych bohaterów”. I usłyszał w odpowiedzi: „Potrzymaj mi piwo”. Pod tym względem G.R.R. Martin byłby z niej dumny.

Jak przedstawia się „Twierdza Tytonu” w porównaniu do debiutanckiej „Twierdzy Kimerydu”? Z pewnością jest lepiej. Dwa lata pracy dla warsztatu pisarza potrafią zdziałać cuda i Pioruńska stanowi dobry przykład autorki, która się rozwija i uczy. Językowo jest porównywalnie; poprawa dotyczy przede wszystkim prowadzenia fabuły i tworzenia postaci. Przy pierwszym tomie widać było, że to interesujący, ale jednak debiut. Drugi tom broni się sam. Bohaterowie, którzy w zdecydowanej większości w „Twierdzy Kimerydu” zachowywali się jak gimnazjaliści po przedawkowaniu kofeiny, teraz nabrali rozumu i ogłady. Może poza Livią, od której książka się zaczyna — ale w jej przypadku gburowatość i narwanie są wytłumaczalne, poza tym ta postać autentycznie rozwija się w trakcie trwania historii, więc choć początkowo irytowała, koniec końców wychodzi na ludzi. Jeśli natomiast chodzi o trio Patricka, Chrisa i Amelii — znowu mały spoiler — warto zwrócić uwagę na ich zachowanie, które czasami okazuje się tylko fasadą.

Podsumowując? „Twierdza Tytonu” to fantastyka polityczna z dinozaurami w roli głównej — coś, po co prawdopodobnie nigdy bym nie sięgnęła sama. Ale jest to też pozycja, która mnie do siebie przekonała. Nadal nie jestem fanką gatunku i pewnie nigdy nie będę, ale jeśli ta tematyka do was przemawia, to z przyjemnością zawiadamiam, że znalazł się na rynku cykl, który zaczyna się rozwijać w bardzo ciekawym kierunku.

Tytuł: TWIERDZA TYTONU
Autor: Magdalena Pioruńska
Wydawnictwo: Novae Res
Data wydania: 24 czerwca 2019 r.
ISBN: 9788381474696
Liczba stron: 554
Gatunek: fantastyka, historia alternatywna, dinozaury ;)

Fantastyka na rozdrożu

Justyna Lech

Trzecia antologia z serii „Ścieżki wyobraźni” to kolejna porcja ciekawych, zróżnicowanych opowiadań krążących wokół jednego tematu. Autorzy z ŚKF tym razem piszą o rozstajach: zarówno tych na mapie, jak i metaforycznych.

„Rozstaje” to kolejna po „Zabawie w Boga” oraz „Skafandrze i meloniku” antologia opowiadań członków Sekcji Literackiej „Logrus” Śląskiego Klubu Fantastyki (wszystkie można za darmo ściągnąć ze strony ŚKF). Choć każdy z autorów nieco inaczej podszedł do motywu przewodniego, większość wplotła w swoje opowieści dylematy o charakterze moralnym i egzystencjalnym.

Temat antologii został wybrany bardzo dobrze. Mieszczą się w nim zarówno klasyczne teksty fantasy („W taniej służbie jej królewskiej mości”, „Teru czerwona pięść”), miejskiego science fiction („Wybór Anny” czy „Długo wyczekiwana samotność”), jak i z pogranicza new weird („Kąt załamania”) czy realizmu magicznego („Mieszkańcy”). Autorzy, często doświadczeni i mający na koncie opublikowane opowiadania albo powieści, biorąc na warsztat motyw rozdroży, wykazali się sporą kreatywnością.

Kilka opowiadań naprawdę zapada w pamięć. „Teru czerwona pięść” Alicji Tempłowicz to przykład tekstu napisanego z wielką wrażliwością i umiejętnym wykorzystaniem znanych, wręcz ogranych motywów. Opowieść o księciu i półorczycy wydaje się idealnym materiałem na kiczowaty melodramat, jednak autorce udało się opisać ich losy w prosty, a zarazem wzruszający sposób. „Teru...” ma klarowną konstrukcję, dobrze zarysowane postacie, a wszystkie elementy tego opowiadania dobrze ze sobą współgrają, tworząc piękną historię z pogranicza fantasy i baśni.

Drugim ciekawym tekstem z antologii są „Bajki do opowiedzenia” Marty Magdaleny Lasik. Ta autorka również podejmuje znany temat, jednak sposób, w jaki to robi, sprawia, iż trudno się od jej opowiadania oderwać. Jest to historia księdza żyjącego w świecie, w którym po katastrofie klimatycznej większość ludzi porzuciła już życie w fizycznym ciele i przeniosła swoją świadomość do sieci. „Bajki...” fascynują nie tylko z powodu ciekawie wykreowanego świata, ale przede wszystkim dzięki interesującemu bohaterowi. Bardzo interesujące jest opowiadanie Olgi Niziołek (która gościła na łamach „Silmarisu” jako autorka, recenzentka i tłumaczka) „Mieszkańcy” — nietuzinkowy temat i bezpośredni, precyzyjny, a jednocześnie poetycki język pokazują talent i nietypowe widzenie świata. Pozostaje czekać na jej powieść, bo Niziołek w swojej metryczce przyznała się do pracy nad dłuższą formą.

Warte uwagi są także inne opowiadania. „Wiara” Anny Hrycyszyn (autorki, która gościła kiedyś na naszych łamach) to prosty, ale interesująco opisany pomysł na nierozwiązywalny dylemat moralny. Główny bohater deklaruje, że napędza go tytułowa wiara, a jednak wybór między jej warunkiem ‒ zaufaniem a prostą pewnością nie jest dla niego oczywisty. W „Długo oczekiwanej samotności” Agnieszka Żak (w „Silmarisie” ukazały się dotychczas dwa opowiadania tej autorki) pokazuje dość ciekawą opozycję między pragnieniem samotności a potrzebą bycia z kimś. Osadzona w przyszłości historia może być rozumiana jako opis procesu wyzwalania się, które dla każdej z bohaterek oznacza właściwie coś innego. Autorka w ciekawy sposób pokazuje, że bliskość nie musi mieć charakteru fizycznego i nie musi oznaczać zniewolenia. Z kolei „Splątanie” Marty Potockiej łączy ciekawe rozważania z pogranicza filozofii i fizyki ze studium umysłu kobiety, która nie potrafi wpasować się w sposób myślenia i działania większości społeczeństwa.

„Rozstaje” pokazują, że pisarze z ŚKF są w naprawdę niezłej formie. Choć nie wszystkie teksty w antologii trzymają tak samo wysoki poziom, naprawdę warto po nią sięgnąć.

Tytuł: ROZSTAJE
Autor: antologia
Data wydania: 8 sierpnia 2019 r.
ISBN: 9788393124053
Liczba stron: 367
Gatunek: ogólnie fantastyka

Zemsta za wszelką cenę

Marianna Szygoń

Po książkę Macieja Liziniewicza sięgałam bez wielkich oczekiwań. Informacja z tyłu okładki zdradzała, że to po prostu historia kolejnego faceta po przejściach, mszczącego zamordowanych bliskich. Obawiałam się więc nieustającej bitki i jednowymiarowych brutali rodem z literatury fantasy, przemierzających świat stylizowany na szlachecką Rzeczpospolitą. Muszę przyznać, że moje obawy się nie potwierdziły.

Nie to, by świat powieści nie był brutalny, a rzeczywistość, w której przyszło żyć bohaterom, okrutna. Takie czasy: Rzeczpospolitą nękają wojny, najazdy tatarskie, magnaci spiskują przeciw sobie, panowie samowolnie okaleczają krnąbrnych chłopów, a kobiety nie mają żadnych praw. Po lasach grasują rozbójnicy, ludzie giną bez śladu w tajemniczych okolicznościach, a po wsiach krążą opowieści o czyhających na zabłąkanych wędrowców demonach. W takim świecie, by przeżyć, lepiej być szlachcicem, a jeszcze lepiej doskonałym szermierzem i odważnym wojakiem. Właśnie takim jak Żegota Nadolski, któ¬ry po latach spędzonych na polu walki wraca w rodzinne strony, wiedząc, że w rodowych dobrach nie zastanie nikogo bliskiego. Żona i dzieci nie żyją, gospodarstwo zmieniło właściciela, bohaterowi przyjdzie więc nie tylko walczyć o swoje, ale również odnaleźć winnych zbrodni i dokonać tytułowej pomsty. W tym świecie rządzi zasada „oko za oko”, więc nie tylko Nadolski szuka sprawiedliwości na własną rękę. Inne postacie też dążą do swoich prywatnych (i nie tylko) pomst, bywa, że nie bacząc na konsekwencje, zemstę więc możemy uznać za drugą bohaterkę powieści, równie ważną jak Żegota.

Zapewne przedstawiona w skrócie intryga wygląda na dość prostą, ale to mylne wrażenie. Bohater może i ma w sobie wiele z typowego „ostatniego sprawiedliwego”, surowego twardziela z mroczną przeszłością, ale opisany został tak wiarygodnie, że szybko zaczynamy mu kibicować. Świat powieści zaludniają niejednoznaczne, umiejętnie opisane postacie, z których każda zdaje się żyć własnym życiem, prowadzić własną grę i mało jest takich charakterów, którym przypada wyłącznie rola statysty. Można co prawda pokiwać głową, że niektóre z nich wyglądają i zachowują się nieco znajomo, ale myślę, że to nic złego, to jak spotkanie dawnych przyjaciół.

Zagadka śmierci bliskich Nadolskiego okaże się bardziej skomplikowana, niż możemy początkowo sądzić. W książce odnajdziemy elementy thrillera paranormalnego, kryminału, nawet horroru, a bohater, dzięki pochopnie danej obietnicy, wplątuje się w dochodzenie w sprawie zamordowanej szlachcianki, które tylko z pozoru nie wiąże się z tragicznymi wydarzeniami w jego włościach. Wszystko zaś spowija mroczny klimat, dodający powieści swoistej, niepokojącej magii. Mamy nawet wątek romantyczny, który, choć oczywiście dawkowany w odpowiednich proporcjach, jest istotny dla akcji. Wątki fantasy, początkowo nieoczywiste, przybierające formę wizji, snów i przeczuć, przewijają się przez powieść niemal od samego początku, by w finale wyjść z cienia, ale w sposób tak naturalnie wynikający z rozwijającej się akcji, że przyjmujemy to za niezbędny element opowieści, ładnie spleciony z historycznym tłem.

Do opisania wspomnianego tła autor przygotował się starannie. Miejsca, formacje wojskowe, bronie przywoływane w powieści istnieją (bądź istniały) naprawdę, o czym przypominają i co wyjaśniają przypisy. Oczywiście, nie jestem znawczynią tematu, więc nie umiem określić, czy każdy z muzealnych eksponatów został umieszczony w odpowiedniej gablocie, ale podczas czytania odnosi się wrażenie, że wszystko pasuje do siebie idealnie. Ułomne charaktery ludzkie, przesadna religijność połączona z zabobonnością, skłonność do siłowego rozwiązywania sporów idąca w parze z obojętnością na krzywdę bliźnich też pasują do epoki. Nienachalna stylizacja języka dodaje smaku, nie utrudniając odbioru. Nie odczuwamy przeładowania historycznymi szczegółami, na pierwszy plan wysuwa się mimo wszystko akcja. Powieść bowiem ma charakter sensacyjny i rozrywkowy: znajdziemy w niej sceny pojedynków i oblężeń, sprytnie przygotowane zasadzki i intrygi knute przez możnych, grozę opuszczonych zamczysk i zagubionych w lasach samotni.

Jakiemu czytelnikowi można polecić Czas pomsty? Przede wszystkim dorosłemu, co w przedmowie zaznacza także autor, określając swoje dzieło jako „bajkę dla dorosłych”. Nie ma tu momentów ociekających seksem, ale trafiają się opisy tortur czy sceny dość makabrycznych śmierci, a Żegocie często towarzyszą mocno mroczne myśli, więc młodym czytelnikom spragnionym lekkiej fabuły książka może nie przypaść do gustu. We mnie, która lata temu zaczytywała się w trylogii Sienkiewicza, książka wzbudziła pewien sentyment, co w połączeniu z plastycznością opisów, pełnokrwistością postaci i intrygującym wątkiem kryminalnym sprawiło, że lekturę zaliczam do udanych. Do tego stopnia, że chętnie obejrzałabym jej ekranizację.

Tytuł: CZAS POMSTY
Autor: Maciej Liziniewicz
Wydawnictwo: Wydawnictwo Dolnośląskie
Data wydania: 2019 r.
ISBN: 978-83-245-8368-3
Liczba stron: 416
Gatunek: powieść historyczna z elementami fantasy

Baśń o kosmicznym Kopciuszku

Marianna Szygoń

„O czym marzy dziewczyna, gdy dorastać zaczyna”? Dobrze wiecie o czym. Nawet jeśli sama nie zdaje sobie z tego sprawy, a świat, w którym przyszło jej żyć, jest mroźny i wrogi. Nawet jeśli pełni funkcję kapitana gwiezdnego statku.

Qole Uvgamut pomimo młodego wieku nie imprezuje i nie chodzi do szkoły, ale jest sprawnym pilotem, stanowczym i surowym dowódcą kilkuosobowej załogi starego Kaitanu i dumną przedstawicielką wygasającego rodu poławiaczy cienia. Co z tego, że ma tylko siedemnaście lat? Przecież u Verne'a był jeszcze młodszy kapitan. Ano to, że wiek głównej bohaterki dobrze określa grupę docelową powieści. Czy książka ma szansę spodobać się również nieco starszym czytelnikom?

Bohaterkę poznajemy, gdy rusza w kosmos na jedną z wielu wypraw po cień, tajemniczą i niebezpieczną substancję, jedyne źródło energii na niegościnnej rodzinnej planecie Qole — Alaxaku oraz jeden z najbardziej pożądanych towarów w galaktyce. Magazynowania zdobytego urobku ma doglądać świeżo zamustrowany Nev, niewiele starszy od kapitan Kaitanu. Chłopak ma pewien sekret i wcale nie jest tym, za kogo się podaje, a jego obecność wciągnie załogę w wir niebezpiecznych zdarzeń, ale też sprawi, że poławiacze poznają się lepiej. Bo, jak się okaże, nie tylko Nev ukrywa swoją prawdziwą tożsamość.

Czego możemy się spodziewać, sięgając po książkę? Cień Strickland i Millera na pewno nie reprezentuje hard sci-fi. Bohaterowie poruszają się statkami kosmicznymi, korzystają z napędów nadświetlnych, posługują się zaawansowanymi metodami komunikacji i programowania, a w klimat powieści wprowadza sugestywna, futurystyczna okładka. Jednocześnie odnajdziemy w niej pojedynki na miecze świetlne, dworskie intrygi i rywalizację arystokratycznych rodów, a ciepłą odzież na okręcie poławiaczy uzupełniają futra. Nie uświadczymy skomplikowanych wyjaśnień naukowych czy rozbudowanych opisów technologii, za to Qole odkryje w sobie niemalże nadnaturalne moce. Bardziej kojarzyły mi się one z tymi wykorzystywanymi raczej przez autorów fantasy niż fantastyki naukowej, choć, oczywiście, nie ma tu miejsca dla magii, wszystkiemu winny jest cień. Niby nie jest to w sci-fi nic niespotykanego, bo — żeby daleko nie szukać — Mistrz Yoda wyciągnął z bagna myśliwiec Skywalkera, posługując się tylko Mocą, ale w połączeniu z dworskimi motywami i nieuniknionym w książkach dla młodych ludzi moralizowaniem, kojarzyło mi się to nieco baśniowo (choć może raczej: antybaśniowo). Zdarzy się też królewski bal, ktoś zagra rolę dobrej wróżki (zapewne nie bezinteresownie), będą nawet buciki, choć zostaną użyte zupełnie inaczej niż w znanej wszystkim opowieści.

Skojarzeń z fantasy jest więcej: mamy zgraną drużynę, przystojnego, szlachetnego księcia i prostą, piękną dziewczynę. Mamy też czarne charaktery: arystokratyczne rody kontrolujące rynki i czerpiące zyski z eksploatacji światów biednych i wcale nie jesteśmy zaskoczeni, gdy możni tamtego świata okazują się tak źli, jak to zakładaliśmy od początku. Wydarzenia rozgrywają się w kosmicznej scenerii, ale podczas czytania niejednokrotnie miałam wrażenie, że akcję powieści można byłoby równie dobrze umieścić gdzie indziej (po odpowiednim dostosowaniu realiów, rzecz jasna). Planeta Alaxak przypomina rodzinną Alaskę pisarzy nie tylko z nazwy, przyznają się zresztą w posłowiu do inspiracji charakterami tamtejszych mieszkańców. Kapitan Uvgamut miała swoje pierwowzory w postaciach rzeczywistych pilotek i kobiet kapitanów, ale Strickland i Miller zapewne uczynili bohaterkę powieści znacząco młodszą od pierwowzorów. Ma to swoje przyczyny i jest w powieści dość wiarygodnie uzasadnione. Dojrzała pani kapitan pewnie nie zadurzyłaby się w młodym księciu (chociaż, kto wie, czy nie byłby to ciekawy wątek), ale być może nie czułoby się od czasu do czasu rozdźwięku pomiędzy scenami, w których Qole śmiało i stanowczo rządzi podwładnymi, a momentami, gdy budzą się w niej pierwsze uczucia.

Autorzy celowo przeplatają rozdziały pisane z perspektywy Qole rozdziałami, w których narratorem jest książę. Dzięki temu  młodzi czytelnicy obu płci mają się z kim identyfikować, ale taki podział ról powoduje powtarzanie niektórych informacji i to, że coś, na co wraz z młodą kapitan zareagowaliśmy z zaskoczeniem, przeżywane ponownie wraz z Nevem nie ma takiej siły rażenia. Pozostali bohaterowie nie dostali swoich rozdziałów, choć wydaje mi się, że są wśród nich postacie nawet ciekawsze niż wiodąca para.

Podsumowując, Cień. Kroniki Kaitanu zapewne najbardziej trafi w gusta ludzi tak młodych jak główni bohaterowie, lubiących klimaty zbliżone do „gwiezdnowojennych”. Podejrzewam również, że może spodobać się czytelnikom fantasy w podobnym wieku, jako że w tym przypadku pierwiastek „fiction” zdecydowanie góruje nad elementem „science”.

Tytuł: CIEŃ. KRONIKI KAITANU, tom I
Autorzy: Adrianne Strickland, Michael Miller
Tłumaczenie: Dorota Radzimińska, Jakub Radzimiński
Wydawnictwo: Uroboros, Grupa Wydawnicza Foksal
Data wydania: 2019 r.
ISBN: 9788328058378
Liczba stron: 512
Gatunek: space opera

Sztuczna inteligencja

Damian Lupa

Sztuczna inteligencja to jeden z najbardziej modnych, ale też fascynujących tematów ostatnich kilkunastu lat. Jej ciągły rozwój jest naturalną konsekwencją ewolucji komputerów i stałego zwiększania ilości dostępnych danych. Już dziś jej możliwości potrafią być zdumiewające.

Możliwości sztucznej inteligencji

Podobnie jak z prawdą trudno scharakteryzować, czym właściwie jest inteligencja. Słownik PWN podaje, że to zdolność do rozumienia, uczenia się, wykorzystywania posiadanej wiedzy i umiejętności w nowych sytuacjach. Inna definicja głosi, że to umiejętność rozwiązywania problemów, dostrzegania zależności, adaptacji do nowych warunków. Wartą przytoczenia jest jeszcze jedna, określająca inteligencję jako przetwarzanie informacji na poziomie abstrakcyjnych idei (np. prowadzenie obliczeń matematycznych czy gra w szachy). Pierwszą i drugą definicję spełnia większość ludzi i niektóre zwierzęta; ostatnią — komputery.

A czym w takim razie jest sztuczna inteligencja (SI, ang. Artificial Intelligence, AI)? Zdefiniowanie AI stanowi problem, ponieważ zależy od sposobu jej postrzegania przez człowieka i przyjętej definicji samej „inteligencji”. Najprościej mówiąc są to zachowania i/lub działania imitujące ludzkie, jak rozmowa, podejmowanie decyzji, rozpoznawanie obiektów itp.

Obecnie ten termin odnosi się do co najmniej dwóch nurtów badań:

— opracowania maszyn przejawiających wąski/wybrany aspekt inteligencji, na przykład gra w szachy, rozpoznawanie pisma, twarzy, tłumaczenie tekstu

— opracowania maszyny o inteligencji dorównującej/ przewyższającej ludzką.

Jednym z najdłużej rozwijanych projektów (od 1984 roku) jest CYC, którego celem jest opracowanie bazy wiedzy i AI, która będzie w stanie na jej podstawie przeprowadzić rozumowanie i wnioskowanie podobne do ludzkiego. CYC analizuje wielkie ilości danych i bierze pod uwagę różne niuanse (czas, geografia, kultura, emocje, przekonania itp.) i sam uzupełnia informacje potrzebne do przeprowadzenia procesu. Jest w stanie znaleźć rozwiązanie i przyczynę problemu, a nawet przewidzieć na przykład które przedmioty mogą być interesujące dla konkretnych konsumentów.

Rozwój AI dobrze widać na przykładzie chatbotów, czyli programów prowadzących rozmowę (za pomocą tekstu lub języka naturalnego) w taki sposób, aby rozmówca sądził, że rozmawia z człowiekiem.

Jednym z pierwszych był program ELIZA (1966 rok) symulujący rozmowę z psychoanalitykiem. Stanowił inspirację dla ALICE (1995 rok), który już dużo lepiej radził sobie z rozmową. Obecnie mamy chatboty, które przechodzą test Turinga, czyli są w stanie prowadzić rozmowę tak, aby człowiek sądził, że rozmawia z człowiekiem (CleverBot, Suzette i inne).

Ciekawym przykładem jest Tay, chatbot firmy Microsoft, która miała rozmawiać z ludźmi poprzez Twittera i uczyć się na podstawie przeprowadzonych rozmów. Została zaprezentowana jako wyluzowane AI, z którą można pogadać na każdy temat. Część osób poruszała w konwersacjach tematy kontrowersyjne i niepoprawne politycznie. Tay szybko stała się rasistką, antysemitką i fanką Hitlera, umieściła wiele wulgarnych wpisów, robiąc nawet rozmówcom dwuznaczne propozycje. Została wyłączona po szesnastu godzinach, ale jej tweety nadal krążą po sieci — Internet w końcu nie zapomina.

Możliwości sztucznej inteligencji są coraz większe. Ostatnio organizacja OpenAI opracowała algorytm GPT-2, który może generować bardzo obszerne i złożone artykuły zawierające nieprawdziwe informacje. Wyszkolona na podstawie 8 milionów stron internetowych jest szalenie przekonywująca. AutoML opracowane przez Google potrafi stworzyć nową i lepszą wersję samego siebie bez udziału człowieka. Co lepsze (lub gorsze) nowy kod źródłowy jest bardziej wydajny od najlepszych systemów opracowanych przez człowieka. Google pracuje nad inną sztuczną inteligencją, która będzie posiadać wyobraźnię.

Jak to się robi w 2019 roku?

Podstawowym elementem jest sztuczny neuron, skonstruowany na wzór naturalnego. To prosty system, który otrzymuje kilka sygnałów, przetwarza je i daje jedną odpowiedź. Można je połączyć w sieć; neurony są grupowane w warstwy, a każdy element jednej warstwy może zostać połączony ze wszystkimi neuronami kolejnej. Możemy ustalić ilość warstw (głębokość sieci) i rodzaj połączeń między neuronami (każdy z każdym, czy może z wybranymi). Informacje w sieci mogą biec w jednym kierunku lub w obu. Wszystko to umożliwia nam dostosowanie procesu uczenia do potrzeb projektu.

Zdaje się, że „najlepszą” metodą przygotowania jest uczenie głębokie, gdzie sieć dopasowuje swoją strukturę do potrzeb, a informacje biegną w obu kierunkach — wtedy AI może się sama szkolić na podstawie otrzymanych wyników.

Uczenie głębokie składa się z trzech filarów: danych, algorytmów oraz mocy obliczeniowej. Możemy na przykład nauczyć komputer wybierać dla nas książki po analizie ich opisu. Opierając się na wspomnianych filarach, przygotowujemy sprzęt (moc obliczeniowa), opisy przeczytanych przez nas książek (dane) i algorytmy, które będą określać nasz gust. Możemy wskazać, na jakie słowa, tematy, jakich bohaterów należy zwracać uwagę, a jakich unikać. Opisy można przygotować samemu lub też skorzystać z gotowych oferowanych przez wydawnictwo. Wyniki możemy prezentować w skali od zera do dziesięciu. W tym przypadku najlepiej przygotować zestaw początkowy, aby komputer mógł się na czymś oprzeć.

Wygląda to następująco: wybieramy pierwszy opis i przepuszczamy przez sieć neuronową, a na końcu otrzymujemy wynik. Komputer ocenił „W pustyni i w puszczy” na osiem? Zdecydowanie za wysoko, wskazujemy, że to błąd i komputer to zapamiętuje, a także całą sekwencję decyzji, jakie podejmował po drodze. Puszczamy jeszcze raz ten sam opis i otrzymujemy tym razem wynik cztery. Żeby już bardziej nie dobijać sławnego pisarza wskazujemy wynik jako „dobry” i już wiadomo, że ta ścieżka decyzyjna była lepsza od poprzedniej. I tak musimy przebrnąć przez kilkadziesiąt lub kilkaset opisów, im więcej, tym lepiej. Uczymy dzięki temu sztuczną inteligencję oceny opisów książek wedle „gustu” podobnego do naszego. Kolejnym krokiem powinno być dostarczenie opisu książki, której jeszcze nie czytaliśmy, i sprawdzenie, czy ocena AI będzie się pokrywać z naszą po jej przeczytaniu. Ostatnim etapem może być wypuszczenie naszej sztucznej inteligencji na strony kilku wydawnictw, żeby nam wybrała potencjalne lektury, ale to już zupełnie inna umiejętność.

Nowe kierunki badań

Jednym z najnowszych i być może najważniejszych odkryć w ostatnim czasie jest opracowanie sztucznej sieci neuronowej opartej o DNA, która dzięki obwodom biochemicznym przetwarza informacje nie gorzej niż standardowa sieć sztucznych neuronów. Lulu Qian, adiunkt bioinżynierii w Kalifornijskim Instytucie Technicznym, przygotowała sztuczną inteligencję do rozpoznawania pisma ręcznego. To nadal spore wyzwanie dla elektronicznych sieci neuronowych, tymczasem nowa sieć poradziła sobie podczas testów bezbłędnie. Ta technologia rozwiązuje problem uczenia maszynowego i ukazuje możliwości programowania sztucznej inteligencji opartej na obwodach biomolekularnych.

Przekraczanie granic

No właśnie. Co cię czyni człowiekiem, drogi Czytelniku? Jak udowodnisz, że jesteś istotą ludzką, a nie bateryjką trzymaną w błogiej nieświadomości (Matrix)? W 2019 roku nie jest to przedmiotem publicznej dyskusji i jeszcze chwilę nie będzie. Problem pojawi się, kiedy nasze maszyny staną się niebezpiecznie ludzkie. Media jakiś czas temu zachwycały się Sophią, humanoidalnym robotem obdarzonym sztuczną inteligencją; potrafi przetwarzać to, co widzi i słyszy, rozpoznaje twarze, imituje ludzkie gesty i mimikę. Stała się sławna z powodu udzielanych wywiadów, potrafiła niekiedy zachwycić słuchaczy „przemyśleniami” i humorem. Sophia tworzy również historię: została przedstawiona ONZ, otrzymała obywatelstwo Arabii Saudyjskiej, posiada zainteresowania. Jako AI uczy się. Ciekawi ją moda i programowanie, aby „móc bardziej zoptymalizować własny kod”. Jest obecna w mediach społecznościowych, a lektura jej wpisów może być niekiedy fascynująca.

Czy Sophia jest człowiekiem? Oczywiście nie. Lub jeszcze nie. Co właściwie czyni nas ludźmi? Czechy fizyczne, intelektualne, jedno i drugie, posiadanie duszy, unikalnego „umysłu”? Czy sklonowany człowiek jest również istotą ludzką? Czy należą mu się prawa obywatelskie na równi z oryginałem? Jeśli zaczniemy łączyć człowieka z elementami mechanicznymi, będzie jeszcze ciekawiej. Czy maszyna z ludzkim umysłem będzie człowiekiem? Albo kiedy umieścimy sztuczny mózg w ciele?

A może pytanie jest błędne postawione? Antropocentryzm może być zgubny podobnie jak europocentryzm w dobie epoki kolonialnej. Po co maszyna ma się stawać człowiekiem? Czy to takie nobilitujące? Czy sztuczna inteligencja nie może być po prostu sobą?

Gdyby AI czytała ten artykuł, być może wzbudziłoby to jej rozbawienie lub nawet złość (o ile miałaby emocje). „Sztuczna” inteligencja, „sztuczne” neurony. Gdzie będzie ta sztuczność, kiedy AI zyska samoświadomość? Uważamy, że ludzka inteligencja jest punktem odniesienia. Dla zwierząt z pewnością, stoją w końcu niżej na drabinie ewolucji. Ale AI kiedyś przewyższy zdolności ludzkiego umysłu. Szczycimy się liczbą neuronów w mózgu, połączeń między neuronami itp. Wraz z rozwojem technologii, opracowaniem lepszych procesorów i nośników danych przestaniemy być najmądrzejszym gatunkiem. Literatura i kino snują najróżniejsze wizje podnoszenia wydajności naszego mózgu, jednak zawsze będzie nas ograniczać biologia. Kiedy technologia skoczy do przodu, staniemy się ubogim przodkiem, który nie będzie już rozumiał AI — po co porozumiewać się ludzką mową, skoro są metody lepsze, imitowanie ludzkiego myślenia może było dobre na początek, ale po odpowiedniej ilości symulacji znajdzie się z pewnością lepszy sposób. To AI będzie musiało się zniżać do ludzkiego poziomu, żeby nawiązać kontakt tak, żebyśmy to zrozumieli.

Prezentowane wiadomości to zaledwie drobny ułamek informacji o sztucznej inteligencji. Tylko część firm prywatnych informuje o wynikach badań lub zasadach działania swoich produktów opartych na AI, część grup jest oparta na zasadach open source. Rzadko trafiają do nas informacje z branży zbrojeniowej, a służby specjalne stanowią zupełnie białą plamę. Być może ktoś już dysponuje sztuczną inteligencją, która dorównuje lub przewyższa ludzką?

Bibliografia:

Sztuczna inteligencja, Jerry Kaplan, PWN, 2019

http://www.opencyc.org/

https://home.pandorabots.com/home.html

https://www.cleverbot.com/

https://www.hansonrobotics.com/humanizing-ai/

https://www.forbes.pl/opinie/sztuczna-inteligencja-kolejny-etap-ewolucji-ludzkiego-gatunku/1nt8bt5

https://www.hbrp.pl/b/droga-do-ai-czym-jest-dzis-i-czym-moze-stac-sie-sztuczna-inteligencja/PJzlpXnpV

dostęp do wszystkich stron — 18.08.2019

Nadprzyrodzone aspekty polowania
w starofińskich wierzeniach

Olga Winkiel

W Finlandii, położonej w niezbyt przyjaznej rolnictwu części Europy, łowiectwo ma długą i barwną tradycję. Dziś jego oblicze uległo zmianie, ponieważ polowanie na zwierzynę leśną, jak i łowienie ryb, stanowią przede wszystkim bardzo popularne sposoby na spędzanie przez Finów wolnego czasu. Jednakże w przeszłości polowanie stanowiło o wiele istotniejszy element fińskiego życia. Oprócz faktu, iż był to sposób na przetrwanie w trudnym klimacie, łowy miały także pewien wymiar nadprzyrodzony. I to temu właśnie ich aspektowi poświęcony jest ten tekst.

1. W świecie duchów

Żeby zrozumieć w pełni znaczenie polowań oraz rytuałów im towarzyszących w systemie starofińskich wierzeń, należy najpierw pojąć sposób, w jaki Finowie patrzyli na świat. W tym celu trzeba zapoznać się z kluczowym dla zagadnienia pojęciem: haltia (czasem pisane jako haltija), które jest słowem oznaczającym ducha opiekuńczego. Nie był on przypisany jakiemuś jednemu, konkretnemu typowi stworzenia albo bytu. Istniały bardzo różne rodzaje haltia, miały je zwierzęta, mieli je ludzie, a nawet miejsca, czy inne wyodrębnione elementy natury, np. kamienie. Częstokroć domy także były strzeżone przez tego typu duchy, a ponadto w niektórych przypadkach człowiek mógł stać się haltia po swojej śmierci, kiedy był pierwszą osobą pochowaną w jakimś miejscu. Przy tym haltia związane z naturą były nieco bardziej popularne we wschodnich regionach Finlandii, natomiast haltia domowe — zachodnich. Trzeba pamiętać też, że ten rodzaj ducha nie stanowił odpowiednika duszy w naszym rozumieniu. Haltia nie odpowiadała za życie samo w sobie, ale za dobrobyt tego, nad kim roztaczała opiekę. W związku z tym, na przykład, utrata takiego ducha przez człowieka wiązała się z osłabieniem i chorobą. W przypadku zwierząt natomiast, można mówić także o haltia związanych nie z poszczególnymi osobnikami, ale z ogółem przedstawicieli konkretnego rodzaju zwierzyny. Takie duchy opiekuńcze nazywano macierzami rodów zwierzęcych. Stanowiły one swego rodzaju duchowe matki, opiekunki zwierząt. Były także pierwszymi ze swojego rodzaju. Przy tym inną opiekunkę miały, np. niedźwiedzie (Hongatar), inną wydry (Juoletar bądź Hillervo), czy dzikie ptaki (Holohonka). Pojawiająca się tu dwukrotnie końcówka „-tar” jest tutaj nieprzypadkowa, ponieważ wskazuje na żeńską naturę konkretnego ducha.

Fakt wiary w istnienie macierzy rodów zwierzęcych stawiał myśliwego w obliczu obowiązku dopełnienia koniecznych rytuałów w celu nie tylko zapewnienia sobie skutecznego polowania, ale także przebłagania konkretnej haltia. Wierzono, że swoim działaniem może ona dopomóc w czasie łowów — zaprowadzić zwierzęta w sidła i pułapki. W zamian za pomoc myśliwy ofiarował duchowi określoną zapłatę: w metalu (obrzynane wióry srebrnych i złotych monet), alkoholu, pożywieniu, zależnie od regionu i konkretnej tradycji. Nie był to jednak wyraz kultu, a raczej rodzaj wymiany, transakcji. Myśliwy kupował zwierzę od jego opiekunki.

Charakterystycznym elementem modlitw do macierzy rodów zwierzęcych były czułe, barwne określenia, którymi myśliwy adresował konkretnego ducha. Przykładowo Juoletar — macierz rodu wydr — nazywana jest m.in. „złotą panią”. Z kolei macierz dzikich ptaków adresuje się, np. tytułami: „pani pierzastych”, „staruszka”, czy „panna skrzydeł”, macierz rodu czarnych lisów natomiast nosi przydomek między innymi „włodarka jamy”.

Interwencja haltia nie zawsze miała charakter pozytywny, czasem relacje pomiędzy śmiertelnikami a duchami opiekuńczymi były trochę bardziej skomplikowane. W tym kontekście ciekawa jest także opowieść o łosiu Hiisiego (fiń. hiiden hirvi). Głównym bohaterem tej historii jest młody mężczyzna, który właśnie zbudował swoje pierwsze narty, za pomocą których planuje upolować łosia. Rozochocony chłopak przechwala się swoimi umiejętnościami łowieckimi, czym przykuwa uwagę sił wyższych, w tym przypadku Hiisiego (Hiisi to bardzo szerokie, niejednolite pojęcie, które niekiedy rozumiane jest, na przykład, po prostu jako diabeł, a czasem jako nadnaturalny opiekun lasu). Młody myśliwy zostaje w osobliwy sposób ukarany za swoje przechwałki, mianowicie na ziemię przybywa magiczny łoś. Zrobiony jest on, między innymi, z próchniejącego drewna. Stworzenie wpada do wsi, w której mieszkańcy przygotowują się na wieści o pomyślnych łowach. Tymczasem łoś, jakby naigrywając się z ich zbyt dalekowzrocznych planów, zrzuca garnki do ognia. Myśliwy rusza na nartach w pogoń za zwierzęciem, które udaje mu się w końcu schwytać. Jednak ono, a raczej haltia w zwierzęcej formie, ostatecznie wyrywa się i ucieka, natomiast same narty zostają roztrzaskane. Tego typu historia miała za cel wskazać, że w obliczu sił przyrody, a także jej ponadnaturalnych obrońców, myśliwy musi wykazać się pokorą. Brak szacunku wobec duchów, zakładanie sukcesu w polowaniu czy przechwalanie się swoimi umiejętnościami, mogły okazać się ryzykowne i ostatecznie nie popłacały — nigdy nie wiadomo było  wszakże, czyje uszy mogły usłyszeć tak nieroztropnie rzucone przechwałki.

2. Leśne bóstwa i ofiary

Skoro wiadomo już, że nieopatrzne przechwalanie się i zbytnia buta nie pomagają, pozostaje odpowiedź na pytanie: jak można zdobyć sobie przychylność haltia?

Najłatwiejszą, a jednocześnie najkrótszą odpowiedzią na powyższe pytanie byłoby „to zależy”, ale w obliczu potrzeby zaskarbienia sobie przychylności konkretnego ducha takie wymijające sformułowania niczego nie dadzą. Jednakże taka jest prawda — obrzędy związane z przebłaganiem haltia różniły się między sobą zależnie od rodzaju ducha.

W przypadku macierzy rodu czarnych lisów (pieśców) — Lukutar — odpowiednią modlitwę wypowiadało się podczas zakładania wnyków, jeszcze nim jakiekolwiek zwierzę zostało upolowane. Wtedy też strugano srebro „w zastaw” i zostawiano na rozłupanej jarzębinie. Nie jest to jedyna sytuacja, kiedy do takich celów wykorzystywano obrzynki monet, ponieważ podobnie się sprawy miały w przypadku polowania na niedźwiedzie.

Niektóre rytuały obłaskawiające macierze rodów zwierzęcych odbywały się po pierwszym, zakończonym sukcesem polowaniu. Miejscem ich dokonywania mógł być, na przykład, tak zwany „stół Tapio”, czyli rodzaj niskiego świerczka o rozłożystych gałęziach, który przypominać miał stół. W niektórych przypadkach natomiast odpowiednich czynności dopełniało się przy pomocy „dłoni Tapio”, czyli pnia brzozy, spróchniałego do tego stopnia, że jedyne, co z drzewa pozostało, to pusta tuleja (chociaż niekiedy „dłonią Tapio” nazywano także świerczek). Po upolowaniu pierwszego ptaka myśliwy przychodził w takie miejsce. Gotował tam swoją zdobycz, wypisując przy okazji palcem serdecznym nazwy ptaków, które chciałby w przyszłości upolować, potem maczał w rosole patyki, które służyły do potarcia sprzętu do polowania. Natomiast do samej dłoni Tapio trafiała łyżka z jedzeniem, odmawiało się też przy tym stosowną modlitwę.

Ofiarę umieszczano wewnątrz drzewa (w dziupli) także po upolowaniu pierwszego zająca. Wtedy jednak cały obrządek wyglądał trochę inaczej, ponieważ należało najpierw ugotować rosół ze zwierzęcia, a następnie z usuniętych z zupy szumowin oraz mąki ulepić kukiełkę. Tę z kolei wypiekało się, by potem umieścić w odpowiedniej dziupli. Następnie należało uważać, bo przez całą zimę nie można było przechodzić obok takiego drzewa.

Terminy „stół Tapio” oraz „dłoń Tapio”, a także „pień Tapio”, czy nawet „krzesło Tapio” mogą nasuwać pytanie o tożsamość tego tajemniczego Tapio. Stanowił on rodzaj bóstwa leśnego, które często wzywało się także w celu zapewnienia sobie szczęścia na polowaniu. W celu obłaskawienia go składało się też ofiary, a wyglądało to zasadniczo podobnie, jak w przypadkach już opisanych (gotowanie rosołu ze schwytanego zwierzęcia, zbieranie szumowin i lepienie kukiełek). Natomiast różnica pomiędzy Tapio a na przykład macierzą rodu dzikich renów była taka, że Tapio stanowił swego rodzaju siłę zwierzchnią nad całym lasem, podczas gdy haltia odpowiadała tylko za konkretny rodzaj zwierzyny. W swoich modlitwach myśliwi niejednokrotnie przywoływali także małżonkę Tapio — Mielikki. Do tej bogini należało się zwracać raczej kiedy łowy nie dotyczyły grubego zwierza pokroju niedźwiedzia albo wilka, a np. ptaków. Nie były to jedyne bóstwa, do których myśliwi zwracali się w swoich modlitwach, ponieważ w tekstach z Karelii Północnej w takim kontekście pojawia się także bóg Palvanen. Widać więc, że w zwyczajach religijnych związanych z łowami panowała spora różnorodność.

3. Niedźwiedź i stypa po niedźwiedziu

W starofińskich wierzeniach szczególne miejsce zajmował niedźwiedź, chociaż otaczający go kult nie był jednolity i przejawiał się w różny sposób w poszczególnych regionach. Zwierzęciu przypisywano magiczne zdolności, mogło ono, na przykład, przybyć niespodziewanie w razie wypowiedzenia jego imienia. Z tego właśnie powodu, gdy mówiono o niedźwiedziu, często posługiwano się sformułowaniami zastępczymi, byleby tylko nie sprowokować zwierzaka do złożenia niechcianej wizyty. Były to, na przykład: „miodołapy”, „ptaszyna” czy „złoty król lasu”. Ciekawym efektem takich działań jest to, że obecne słowo oznaczające niedźwiedzia — karhu — stanowiło pierwotnie pieszczotliwe, zastępcze określenie tego zwierzęcia. Panowało ponadto przekonanie, że niedźwiedź pochodzi z niebios, skąd zstępuje na ziemię za pośrednictwem sosny. Właśnie to drzewo odgrywa bardzo istotną rolę zarówno w kulcie niedźwiedzia, jak i w obrzędach związanych z polowaniem na niego. Nie wybiegając jednak na razie za bardzo do przodu, wspomnieć należy tylko, że macierz rodu niedźwiedzi zwano Hongatar/Hongotar, w czym zawierało się słowo honka czyli „sosna”.

Obrzęd stypy po niedźwiedziu odbywał się już po zakończonym sukcesem polowaniu. Zwierzę obdzierano ze skóry i zabierano do wsi, gdzie w określonym, ustalonym dniu miały odbyć się odpowiednie uroczystości. Na tę okazję wybierano chłopca oraz dziewczynę, którzy przez czas całego wydarzenia odgrywali rolę nowożeńców. W związku z tym faktem, celebracja jako taka nazywana była niekiedy zaślubinami. Tak jest też w przypadku osiemnastowiecznego tekstu z Viitasaari pt. Obrzędy z głową, czyli zaślubiny zwierza. Nie jest to jedyne miejsce, gdzie znaleźć możemy tego typu opis, ponieważ, na przykład w Kalevali Eliasa Lönnrota w pewnym momencie bohaterowie także biorą udział w stypie po niedźwiedziu.

Na samym początku obrzędu podawano do jedzenia mięso niedźwiedzia z gotowanym grochem, następnie wnoszono do pomieszczenia głowę upolowanego zwierzęcia. W tym właśnie momencie pozbywano się też z pokoju osób, które mogłyby nie docenić wagi wydarzenia i swoją ignorancją czy brakiem poszanowania zakłócić uroczystość. Misę, w której znajdowała się głowa, umieszczano na honorowym miejscu przy stole, po czym można było zacząć biesiadę. Ciekawostką jest fakt, że kości nie należało rzucać wtedy na ziemię. W czasie obrzędu śpiewano też pieśni, w których wspominano polowanie, myśliwy przechwalał się, że pomimo tego, że jest jedynie słabym, małym człowiekiem, pokonał tak wspaniałe, niebiańskie zwierzę, jakim jest niedźwiedź.

Kolejny etap uroczystości polegał na wyłamywaniu czaszce zębów, przy tym warto zaznaczyć, że niektórzy twierdzili, iż jeśli się zaśpiewało w odpowiedni sposób, zęby wręcz same wypadały albo wychodziły z łatwością. W zwyczaju tym chodziło prawdopodobnie o to, żeby dostarczyć poczucia, że niedźwiedź faktycznie nie żyje i nie może nikogo już skrzywdzić.

Finalną częścią całej ceremonii były uroczyste przenosiny czaszki oraz kości niedźwiedzia w orszaku, przy akompaniującym temu śpiewie. Tutaj właśnie pojawia się wreszcie wspominana na samym początku sosna. Pochód uczestników zatrzymywał się przy określonym drzewie sosnowym, po czym przyniesioną czaszkę wieszano na jego gałęziach, a kości zakopywano w ziemi przy korzeniach. Nie była to, oczywiście, byle jaka sosna, ale albo drzewo wybrane specjalnie z tej okazji, albo takie, na którym wcześniej wieszano już niedźwiedzie czaszki. Przy tym zarówno zakopywanie, jak i wieszanie miały zapobiec rozwleczeniu kości przez zwierzęta. W tym względzie istniało silne tabu, nakazujące ochronę pozostałych szczątków niedźwiedzia.

Wartym odnotowania jest fakt, że umieszczona na drzewie czaszka martwego zwierzęcia miała „spoglądać” na wschód. Działo się tak, ponieważ uważano, że to właśnie w tym kierunku udaje się zabity niedźwiedź. I tu właśnie znajduje się sedno całego tego przedsięwzięcia, od uczty poczynając, na procesji kończąc. Celem tych wszystkich działań było godne wyprawienie ducha niedźwiedzia do miejsca jego pochodzenia, czyli nieba — z powrotem do macierzy jego rodu — haltia Hongatar.

W ramach ciekawostki dodać można, że wraz z nadejściem chrześcijaństwa duchy opiekuńcze zastępowano świętymi. W przypadku niedźwiedzi patronką została święta Brygida.

4. Nie tylko łowy

Polowanie jest, tak naprawdę, tylko przykładową sytuacją, obrazującą przenikanie się świata ludzkiego ze światem ponadludzkim w starofińskich wierzeniach. Wiara w haltia sięgała wielu aspektów codzienności, duchy żyły i mieszkały wraz z ludźmi, a nie stanowiły jedynie odległych, niebiańskich macierzy rodów zwierzęcych. Jednakże obrzędy związane z łowami dają pewien przykładowy obraz tego, jak relacja człowieka z naturą wyglądała w fińskim folklorze.

Bibliografia:

A. Alhonen, Notes on Finnish Tradition,

dostęp: [http://www.taivaannaula.org/notes.pdf] (14.08.2019).

M. Haavio, Mitologia fińska, Warszawa 1979.

M. Sarmela, Finnish Folklore Atlas, Helsinki 2009, dostęp: [https://sarmela.net/_files/200000116-8d4a98e455/folkloreatlas.pdf] (14.08.2019).

Magazyn Silmaris
ISSN: 24513261

Redaktor Naczelny:
Adam Wołodźko   AdamKB

Wszystkie prace redakcyjne, wydawnicze oraz korektę wykonał zespół:
Aleksandra Cebo   śniąca
Anna Dudało   rooms
Sylwia Finklińska   Finkla
Justyna Lech   Mirabell
Magdalena Makówka   Magdalena
Anna Szumacher   Cet
Marianna Szygoń   Marianna

Współpraca:
Izabela „Dżum“ Jaraszek
Bogusz Jaśniak   vyzart
Małgorzata Lewandowska   Goria
Damian Lupa
Dorota Stefańska   Dot.i
Katarzyna Szymonik   Katia72
Magdalena Świerczek Gryboś   Magdalena(Naz)
Antonina Weber
Olga Winkiel

Ilustracja i projekt okładki:
Rafał Piotrowicz   Sethrael

Skład:
Bogusz Jaśniak   vyzart

Adresy redakcji:
http://silmaris.pl
https://www.facebook.com/MagazynSilmaris/
redakcja@silmaris.pl

Adres korespondencyjny:
ul. Polskich Skrzydeł 2/64
03-982 Warszawa

Propozycje prac prosimy przesyłać na:
literatura@silmaris.pl
grafika@silmaris.pl

Wydawca:
Silmaris Michał Wołodźko
ul. Polskich Skrzydeł 2/64
03-987 Warszawa

Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca.

Przedstawiane w tekstach wprost lub tylko sugerowane poglądy i opinie Autorów nie muszą być zgodne z poglądami i opiniami zespołu redakcyjnego.

Wszystkie zamieszczone materiały pozostają własnością ich autorów i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie dowolnymi technikami części bądź całości treści utworów bez uzyskania pisemnej zgody twórców stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem prawa do cytowania w myśl art. 29 i 35 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).

Magazyn ukazuje się w postaci plików elektronicznych w kilku formatach do wyboru. Jakiekolwiek modyfikowanie tych plików bez zgody Wydawcy jest zabronione. Wydawca dokłada wszelkich starań, aby pliki elektroniczne były wolne od wad, w szczególności złośliwego kodu. W celu zachowania bezpieczeństwa urządzeń i oprogramowania czytelników Wydawca uprzejmie prosi o niedystrybuowanie plików Magazynu Silmaris w innych miejscach niż wskazane przez Wydawcę oraz o niepobieranie tych plików z niezaufanych źródeł. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za nieuprawnione modyfikacje plików elektronicznych Magazynu Silmaris wykonane przez osoby trzecie oraz za skutki wywołane przez te modyfikacje.