Spis treści

Wywiad:

To Krajewska, więc zbyt pewni być nie powinniście

Proza:

Plungwa

Dziura w płocie

Trzeba słuchać

Zanim nadejdzie dzień

Na drugą stronę

Legenda Suchego Strumienia

Inkluz

Sztormy

Enigma

Pies Pański

Pospolity paradoks

Publicystyka:

Morderstwo na uniwersytecie

Jak Ida normalną być chciała

Jedna księżycowa noc

Bogiem być

Kiedy rzeczywistość dogania fantastykę

Bohaterski duch Północy

OGŁOSZENIE

Nowy,ale czy wspaniały,świat

Tytułem wstępu

Po raz siódmy mam przyjemność powitać nasze Czytelniczki oraz naszych Czytelników i zaprosić do lektury. A jest co czytać. Takiej obfitości tekstów jeszcze u nas nie było. Jedenaście opowiadań, trzysta tysięcy znaków — to już prawie powieść, objętościowo tylko, ale jednak. Książka, nie kwartalnik, można powiedzieć...

Jakie to teksty? Różne, oczywiście. Zadbały o to nasze redakcyjne Koleżanki recenzentki razem z Kolegą recenzentem. Kilka tekstów z konkursu, krótkich, w roli niejako przerywników, pauz dla nabrania tchu przed czytaniem opowiadań dłuższych i trudniejszych. Jedno z nich przenosi nas w wieki średnie, w czasy, gdy nad powielaniem tekstów trudziły się setki skrybów. Benedyktyn pokutujący za grzechy przeszłości, herezja... i niemało refleksji. Bynajmniej nie wesołych. Drugi tekst, który polecam, chwilami bawi, lecz w całości — przeciwnie, i dlatego warto to i owo przemyśleć po dotarciu do ostatniej kropki.

Tyle o tekstach. W publicystyce, jak to w niej, kilka recenzji plus dwa artykuły. Zakończenie minicyklu o wyższości rzeczywistości nad fantastyką i o tym, jak pewien pan mocno i na długo zaszkodził — komu i czemu, zobaczcie sami. Oprócz nich, recenzji oraz artykułów, bardzo interesujący wywiad ze zdobywającą coraz większą popularność Martą Krajewską.

Zapowiadaliśmy konkurs i ogłaszamy konkurs. Szczegóły znajdziecie między recenzjami a artykułami, tu napiszę tylko, że będzie raczej trudno dostać się na podium. Ale co tam trudności, wszak są do pokonywania i pokonania...

Do zobaczenia w następnym numerze „Silmarisa” —

To Krajewska, więc zbyt pewni być nie powinniście

Marta Krajewska — rosjoznawca, pisarka, matka, na spotkaniach twarzą w twarz szalenie urocza, ciepła i sympatyczna osoba. Debiutowała w 2014 w antologii „Toystories”, w tym samym roku pojawiła się w „Nowej Fantastyce”. Dwukrotnie nominowana do nagrody im. Janusza A. Zajdla. Autorka trzech książek. Wspominaliśmy, że jest urocza? Cóż, ukrywa też mroczną stronę. Zresztą zobaczcie sami, jak rozpoczęła się nasza rozmowa…

Anna Szumacher: Jak się zaszywa oczy wilkom?

Marta Krajewska: Ostrożnie, żeby nie pogryzły. (śmiech)

A.S.: Czyli... Zaszywa się żywym?

M.K.: Nie, zaszywa się martwym. Trzeba tylko upolować, zabić, oskórować...

A.S.: No, to krwawy początek mamy już za sobą. Marto, skąd taki tytuł tomu następującego po „Idź i czekaj mrozów”?

M.K.: Tytuł wziął się z cytatu. U Moszyńskiego opisany jest bułgarski rytuał wilczych świąt, podczas którego wypowiadane są właśnie te słowa: „Zaszywam oczy wilkom”. Obrządek był zbyt inspirujący, by nie pojawić się w Wilczej Dolinie, dlatego też został wykorzystany, a nawet... Nie, tego nie zdradzę. W każdym razie tytuł pochodzi od magicznej formuły.

A.S.: Venda sama używa tego określenia: „Zaszywam oczy wilkom, żeby nie widziały ludzi, owiec i cieląt” — to, co opisujesz w powieści, jest odpowiednikiem rytuału z Moszyńskiego?

M.K.: Tak, ten fragment został zainspirowany Moszyńskim. W fabule bardzo szybko padają te słowa z ust Vendy i wszystko staje się jasne. Ale to Krajewska, więc zbyt pewni być nie powinniście. (śmiech) Tytuł brzmi przecież „Zaszyj...”, a nie „Zaszywam...”.

A.S.: Jesteś dosyć młodą autorką na rynku, więc musimy przyjąć, że jeszcze nie wszyscy wiedzą o Wilczej Dolinie, która jest tłem wydarzeń w Twoich dwóch książkach. Czy mogłabyś, jako autorka, przybliżyć nieco ten świat?

M.K.: To sceneria odciętej od świata wioski w górach, której kultura zarówno duchowa, jak i materialna została mocno zainspirowana kulturą wczesnych Słowian. Mamy więc święty gaj, starych bogów, kurne chaty i plecione płotki. Ale mamy też elementy dodane — wilkarów. To wilki potrafiące przyjmować ludzką postać. Jeden z nich pojawia się w dolinie w swoich własnych celach, które, co tu dużo mówić, są sprzeczne z celami mieszkańców wioski. Pojawiają się w związku z tym tarcia, trochę strachu, do tego masa kłopotów z upiorami... cały kociołek zabawy.

A.S.: Można uznać, że główną bohaterką „Idź...” i „Zaszyj...” jest Venda, która z córki opiekuna wioski bardzo szybko staje się jedną z ważniejszych osób w okolicy. Jest nie tylko zielarką, ale też przejmuje stanowisko opiekuna i zajmuje się wszystkim tym, co moglibyśmy nazwać nadnaturalnym. Wtedy pojawia się wspomniany przez Ciebie wilkar, DaWern, co kończy się sytuacją: „kto się czubi ten się lubi” i tak naprawdę to on jest źródłem największych problemów oraz kołem zamachowym fabuły. Choć chyba nie całkiem świadomie. Co możesz nam powiedzieć o wydarzeniach drugiego tomu, by nie rzucać tak zwanymi spoilerami?

M.K.: W drugim tomie wciąż nie mamy sielanki. Venda i DaWern są od siebie zbyt różni, zbyt różne mają też cele w życiu, by mogli tak po prostu się sobą cieszyć. Venda będzie miała pełne ręce roboty, a wilkar musi się poważnie zastanowić, czego chce i z kim chce to osiągnąć.

A.S.: Pierwszy tom, „Idź i czekaj mrozów”, wyszedł 30 marca 2016 roku. Wcześniej dosyć długo tułał się, szukając wydawnictwa. Jak by nie patrzeć, minęło już półtora roku od Twojego debiutu. Teraz jesteś już autorką trzech książek, pisarką rozpoznawalną w pewnych kręgach, prelegentem i gościem paneli... Co to zmieniło w Twoim życiu?

M.K.: Autorzy to wciąż jeszcze nie celebryci, więc spokojnie wychodzę do sklepu bez makijażu. (śmiech) Natomiast wielu ludzi myśli, że muszę mieć teraz mnóstwo pieniędzy, bo przecież wydałam książkę. To ciekawe zjawisko, które mnie niezmiennie bawi. Natomiast dzięki konwentom i FB poznałam wielu wspaniałych ludzi, autorów, których książki uwielbiam, a także czytelników, którzy mnie wspierają. To wszystko pozwala się rozwijać i jest bardzo ważne. Istnieje też ciemna strona debiutowania trylogią — lęk, że nie utrzyma się poziomu. A więc dużo wyższy poziom stresu niż podczas pisania do szuflady. To też jest coś nowego, z czym trzeba sobie poradzić, jeśli człowiek nie chce, by pasja zmieniła się we frustrującą powinność.

A.S.: Czy masz już ustalone w redakcji, do kiedy musisz oddać trzeci tom? Weszłaś na poziom pisarski „gonią mnie terminy”?

M.K.: Podczas pisania „Zaszyj oczy wilkom”, a nawet przy „Nocy między Tam i Tu” bardzo mnie stresowało, że obiecałam oddać tekst w konkretnym terminie. Mój wydawca jest dla mnie wyrozumiały w tym względzie, ale mój wewnętrzny oprawca stał z batem i poganiał, a to odbijało się nie tylko na mnie, ale i na mojej rodzinie. W końcu zrozumiałam, że nie chcę, żeby to tak wyglądało. Jeśli mam pisać dobrze, muszę pogodzić wszystko — rodzinę, pracę i pasję. Dlatego odnośnie trzeciego tomu mniej więcej założyłam cel, nawet rozmawiałam o nim z wydawnictwem, ale nie chcę się zmuszać. Jarosław Grzędowicz powiedział kiedyś święte słowa, że książka musi powstawać tyle, ile musi. I to jest najlepsze dla tekstu, dla autora, a w efekcie również dla czytelnika, który otrzymuje tekst ukochiwany, a nie wymęczony.

A.S.: Krótko mówiąc, raczej polecamy wstrzemięźliwość i nieczytanie „Zaszyj oczy wilkom” w jeden wieczór, bo na zamknięcie trylogii możemy chwilę poczekać.

M.K.: Chciałabym, żeby czas oczekiwania na trzeci tom był podobny do tego, który minął od „Idź...” do „Zaszyj...”, ale nie mogę nic obiecać. Poza pisaniem jest przecież jeszcze proces wydawniczy, tu możemy nadrobić kilka miesięcy lub je stracić, bo jest mnóstwo czynników mających wpływ na szybkość publikacji.

A.S.: No tak, a potem trzeba jeszcze wcelować w plan wydawniczy na dany rok. Do tego u Ciebie dochodzą jeszcze ilustracje. Czy możesz coś więcej powiedzieć o procesie wydawniczym? Jak to wygląda w twoim przypadku, przy publikowaniu w niedużej oficynie? I jak powstawały ilustracje do obu tomów?

M.K.: Nie mam porównania z dużymi wydawnictwami, ale z pewnością mogę powiedzieć, że proces wydawniczy każdej z trzech książek przebiegał podobnie, a jednak zupełnie inaczej. Wiadomo — mamy redakcję tekstu, potem korektę, skład, sprawdzanie na każdym etapie, czytanie i wałkowanie tekstu, aż po nienawiść do niego. Ilustracje idą trochę własnym torem, ale również są wciąż dyskutowane, bo przecież trzeba ustalić, co pokazujemy, czego absolutnie nie, potem komentujemy szkice, aż do upragnionego ideału. To było bardzo ciekawe doświadczenie.

A.S.: To chyba jest ten moment, w którym musimy porozmawiać o Twojej trzeciej książce. Szczególnie, że jest skierowana do zupełnie innego odbiorcy...

M.K.: Tak, „Noc między Tam i Tu” to wciąż Wilcza Dolina, ale widziana oczami dziecka niebanalnego, bo przyszłego opiekuna doliny, Bratmiła. Tego, co to leszego udobruchał i był dziadkiem Atry. Książka opowiada o jego szczenięcych latach, o tym, jak spotkały go niezwykłe rzeczy, z których wyszedł nieco inny, dojrzalszy. Dla osób, które nie znają świata Wilczej Doliny, to po prostu opowieść zakorzeniona w świecie wczesnych Słowian, bo nie spotkamy tu wilkarów, nie wspominamy nawet o ruinach zamku. To historia dziecka, które musi sobie poradzić z zazdrością o nowonarodzoną siostrę, z wchodzeniem w dorosłość, odpowiedzialność i obowiązki. Powiedziałabym, że jest to opowieść raczej dla tych, co lubią się bać. Dorośli fani Wilczej Doliny odnajdą tu kilku starych znajomych, poza tym zobaczą Dolinę na pięknych ilustracjach Magdy Szynkarczuk.

A.S.: Twoje dzieci lubią się bać? Czy pisałaś książkę, myśląc o nich, jako o potencjalnych odbiorcach?

M.K.: Tak, moje dzieci lubią takie historie i pisząc, starałam się dopasować do ich poziomu. Były zachwycone Bratmiłem, natomiast wiem, że to bardzo indywidualna sprawa. Są siedmiolatki, które lubią dreszczyk emocji, ale inne dzieci polubią go dopiero w wieku lat dziesięciu, a jeszcze inne wcale. Nie da się jednak dopasować do wszystkich. Ja tworzę taki właśnie rodzaj bajek z dreszczykiem, choć również pełnych ciepła i z przekazem. Taki miałam przynajmniej zamysł.

A.S.: Jak myślisz, „Noc między Tam i Tu” nadaje się na prezent pod choinkę? Bo to już ten czas, że ludzie zaczynają rozglądać się za prezentami.

M.K.: „Noc...” to wymarzony prezent, bo to historia właśnie o rodzinie, o więzach, o miłości i poświęceniu dla bliskich, a przede wszystkim o odkrywaniu tego wszystkiego w sobie.

A.S.: Premiera jest u wielu autorów równoznaczna z krótszą lub dłuższą trasą promocyjną. Czy można Cię będzie spotkać w jakichś okolicznych bibliotekach, księgarniach, domach kultury, czy raczej zobaczymy się dopiero na konwentach?

M.K.: Nie mam ustalonej trasy promocyjnej, ale bywam na konwentach. Nie na wszystkich i nie tak często, jak bym chciała, ale można mnie czasem spotkać.

A.S.: Masz dwa działające fanpage: profil autorski i stronę poświęconą Wilczej Dolinie. Fanów może nie masz jeszcze wielu, bo to są liczby w okolicach pięciuset, siedmiuset pięćdziesięciu polubień w zależności od strony. Czemu dwa profile? Nie byłoby ci łatwiej, jako autorowi i adminowi z jednym?

M.K.: Profil autorski powstał wcześniej i nawet zastanawiam się, czy nie zrezygnować z niego, ale jak wiadomo, autor ma w głowie wiele światów. Kiedy pojawi się coś spoza Doliny, dobrze byłoby mieć do tego odpowiednia stronę. Nie wiem, muszę się zastanowić.

A.S.: Wydaje się, że czytelnicy są z Tobą blisko. Wysyłają Ci swoje rysunki inspirowane Doliną, piszą do Ciebie?

M.K.: Tak, piszą, wysyłają, są niesamowici. To najwyższy komplement, jeśli to, co piszę, inspiruje kogoś do stworzenia czegoś własnego. To niebywały zaszczyt i przyjemność.

A.S.: Mówisz: „kiedy pojawi się coś spoza Doliny” — domyślam się, że teraz, poza codziennymi obowiązkami, skupiasz się na zakończeniu trylogii, ale czy tylko o niej myślisz? Masz z tyłu głowy już jakiś nowy projekt? Nowy, nieśmiały świat?

M.K.: Mam w głowie przynajmniej dwa inne światy, jeden na granicy urban fantasy, drugi zupełnie zwyczajny, wręcz obyczajowy, ale za to chodzący za mną od bardzo dawna. Niestety mam też pomysł na nową powieść z Wilczej Doliny i ona też mocno kusi, więc pewnie nie porzucę tego świata w najbliższych latach.

A.S.: A jakie masz plany literackie na resztę 2017 roku?

M.K.: Chciałabym napisać drugą część opowieści o Bratmile, albo zacząć trzeci tom historii Vendy. Całkiem możliwe, że oba projekty będę próbowała ciągnąć równocześnie.

A.S.: Dla innych, potencjalnych autorów, jesteś żywym przykładem na to, że chcieć to móc. Czy masz jakąś poradę dla osób przed upragnionym debiutem?

M.K.: Rada, która wypływa z mojego doświadczenia, to korygować plany na bieżąco. Jeśli robisz coś i nie wychodzi, stań z boku, przyjrzyj się tym, którym się udaje, i spróbuj skorygować swoje działania. Oczywiście zawsze może się okazać, że to, co napisaliśmy, jest zbyt niszowe albo po prostu słabsze, niż nam się wydaje, dlatego trzeba się wciąż rozwijać i pisać, pisać, pisać.

Autorka o sobie:

Urodziłam się w 1963 roku w Radomiu, mieszkam w Piastowie. Edukację zakończyłam na poziomie szkoły średniej i to wcale nie humanistycznej. Razem z maturą uzyskałam tytuł Technika Technologii Produkcji Obuwia (same duże litery!), czy jakoś tak... Potem robiłam inwentaryzacje, czyli kultowe dziś „PRZEPRASZAMY REMANENT” w placówkach handlowych GS Samopomoc Chłopska i, no niestety, muszę się przyznać, miałam dostęp do niektórych dóbr reglamentowanych. Wybaczcie! Potem szyłam buty w równie kultowym niegdyś SOFIX-ie, byłam sekretarką, zostałam grafikiem komputerowym...

Czasami biorę udział w konkursach literackich i udało mi się zostać laureatką kilku: w dziedzinie dramatu, poezji, bajki dla dzieci, opowiadania... Głównie piszę do szuflady. Zdarza mi się jednak prezentować swoją twórczość publicznie i jest dla mnie dużą satysfakcją spontaniczna reakcja widzosłuchaczy. Poza tym mając lat czterdzieści i osiem zaczęłam malować, najpierw akrylem, a teraz w technice olejnej i właśnie doczekałam się wernisażu — a jakież było moje zdziwienie, że nawet ludzie przyszli?! Fakt, pogoda była ładna. Pozdrawiam Państwa i zapraszam do mojego kawałka rzeczywistości.

Ewa Nowakowska

Plungwa

Pole walki coraz trudniej dawało się utrzymać w granicach drgań konwulsyjnych. Zrozpaczony Moderator Wiecznej Wojny, na stałym podglądzie telepatycznym, ciągle próbował korygować neurony agresyjne przeciwników, lecz łąkę Lucyferii niemal w całości zasłały powyginane resztki zbroi, z których nieustannie krążące nad terenem Chmury Utylizacyjne usuwały zużyte powłoki cielesne Rychocerzy i Pancernuł. Granatowo-srebrne, nocne kosmonieba Lucyferii gdzieniegdzie tylko roziskrzały rozbłyski wystrzałów rohatyn molekularnych, a toksyczne popioły opadające na ostatnie pary pojedynkujących się wojowników wychwytywane były w sieci kompresyjne przez mechaniczne, skrzydlate Spoźraki.

On, Zerkon wszystkich światów i jednocześnie Moderator Wiecznej Wojny czuł, że za ułamek mgnienia poniesie klęskę i znowu nie uda mu się sprowokować stworzenia jedynej i jednolitej, doskonałej istoty humanoidalnej. Obywatele dwóch hegemonii — Marsonii i Venerionu — nie zbliżali się do siebie bardziej niż na odległość wystrzału rohatyny, klucząc wśród syczących odgłosów transponacji intelektów martwych już humanoidów na Kodowany Strumień Zaświatów Binarnych. Opadający z sił Rychocerze i słaniające się ostatnie Pancernuły przysięgali sobie, że się nie poddadzą fuzji Zerkona i będą walczyć ze sobą do ostatniej kropli pary tchnienia fizycznego o swoją odwieczną, świętą odrębność.

— Połączenie jest niemożliwe! — Z tym okrzykiem humanoidy poddawały się Chmurze, trafione przez kolejnego przeciwnika, w kolejnym pojedynku. Łąka roiła się od zgrzytających bezpańskich Spoźraków, Zerkon spróbował się z nimi połączyć jednolitym impulsem telepatycznym, żeby wywołać masową autodestrukcję i oczyścić łąkę dla pojedynkującej się ostatniej pary — Władców: Dominatora i Plungwy. Wtedy ujawnił się błąd pierworodny, który Zerkon popełnił na początku cyklu stworzenia Wiecznej Wojny — Spoźrakom nie dał własnego intelektu i impuls telepatyczny, odbijając się od prymitywnych skrzydlatych mechanizmów, spotęgował tylko w natychmiastowym postępie geometrycznym i zderzył ze sobą drgania konwulsyjne pola walki.

Jeden wszechogarniający wybuch zgasił noc na kosmoniebach Lucyferii.

Zapłonął Wielki Ołtarz Zerkona.

Gdy po bitwie Dominator ujrzał swój prawy bok na zgliszczu łąki, wydychał już ostatnią kroplę pary tchnienia. Błyskawicznie zmaterializowała się i nad nim Chmura Utylizacyjna i owinęła jak kokon. Ciało przeszyły impulsy diagnostyczne, a mózg przyjął informację o przemianie w energię Wielkiego Ołtarza Zerkona i wędrówce intelektu do Kodowanego Strumienia Zaświatów Binarnych. Natężeniem woli przywołał projekcję ostatecznego zwycięstwa nad Plungwą, zmuszając na moment Chmurę do odstąpienia. To wystarczyło, aby jego osobisty Spoźrak natychmiast uniósł go do Katakulp. Dominator stracił przytomność.

Odzyskał ją w Sarkowagu, jedynym, który zdołał ukryć przed wszechmocnym Zerkonem, pod całunem ze skrzydeł osobiście destruowanych Spoźraków.

— Dobrze jest znać słabości swojego Boga — uśmiechnął się z zadowoleniem.

Wyschły już płyny rezurekcyjne i osobisty Spoźrak, przybrawszy pana w nowy pancerz, postawił przed nim zwierciadło i skłonił się, mówiąc:

— Wybacz mi, Władczyni, przez zderzenie drgań konwulsyjnych pola walki znalazłeś się zbyt blisko i fuzja genohormów spowodowała, że zwyciężyła ta postać.

Ze zwierciadła patrzyła Plungwa.

Zerkon wzmocnił pole siłowe, oddzielające Lucyferię od Wielkiego Ołtarza, chroniące przed naporem chrzęszczącej masy bezpańskich Spoźraków, i zastanawiał się nad skutkami ostatecznej doskonałości Plungwy...

— Cóż... czas znów przybrać postać Moderatora Wielkiej Wojny — westchnął, patrząc na Spoźraki za polem siłowym i wcisnął pulsujący przycisk na panelu Wielkiego Ołtarza, uzbrajając ich proste, skrzydlate mechanizmy w intelekty Rychocerzy i Pancernuł.

Autorka o sobie:

Odkryłam dobrodziejstwo Internetu w wieku, kiedy większość poczytnych autorów odcina kupony od wydanych powieści. Na szczęście szybko udało mi się zadomowić w kręgach ludzi obrotnych i dzięki temu mam na swoim koncie kilka opublikowanych opowiadań w antologiach „Świąteczne wydaje” (wyd. wydaje.pl), „Człowiekiem jestem”, „Transgeniczna mandarynka” (wyd. Morpho), „Ostatni dzień pary 2” oraz w magazynach „Szortal”, „Histeria” i „Brama”.

12 października 2017 roku ukazała się nakładem wydawnictwa BIS moja książeczka dla dzieci „Myszka Hania”.

Prywatnie mieszkam na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej. Germanistka z wykształcenia. Od wielu lat jestem szczęśliwą mężatką, matką dwojga dorosłych dzieci, podwójną teściową i babcią, a do tego właścicielką psa i kota.

Barbara Mikulska

Dziura w płocie

Dorosłość to dziwny stan. Michalina tęskniła do niego, bo zdawało się jej, że wiele oferuje. Tymczasem szybko przekonała się, że tak nie jest. Nie zdołała zachować radosnej naiwności, wiary w cuda. Kiedyś Michaśkę cieszył każdy dzień. Ale to było dawno. Teraz Michalina zaciskała zęby tak mocno, że aż bolały szczęki. Nic nie zostało z tamtej dziewczynki. Wyrosła z niej jak z kwiecistych sukienek. Trochę było żal, że zostawiła marzenia, że nie zabrała ich ze sobą, nie spakowała jak kanapek do plecaka na wycieczkę przez życie. Jednak było za późno na tęsknoty. Teraz mgła nie zapowiadała odwiedzin Mglistych Panien, a spóźnienie do pracy, natomiast księżycowy blask oznaczał, że domowe obowiązki przeciągnęły się do północy. I nie miała Zielonego Rycerza, tylko Zbyszka.

I nie było Calineczki. Dawno temu zabrała ją ropucha dla swojego syna. I Calineczka już nigdy nie znalazła drogi do domu. Była przecież taka malutka, jak ziarenko fasoli.

Kobieta ciężko westchnęła i odsunęła z czoła pasmo siwych włosów. Spojrzała na pochrapującego w fotelu męża. To nie jego wina, że nie umiał, nie potrafił zrozumieć Michaliny. To jej wina, że zrezygnowała z poszukiwań. Bała się, że zostanie sama, więc zadowoliła się kimś z Prawdziwego Świata. A potem było za późno

— Zrobiło się ciepło — powiedziała do Zbyszka, widząc, że mąż przeciera zaspane oczy. — Pojadę do babcinego domku. Pora zabrać się za wiosenne porządki w ogrodzie.

— A jedź, jedź, Michasiu. — Pokiwał głową i uśmiechnął się leciutko.

— A ty?

— Ja zostanę tu. Przyjadę na niedzielę, jak ugotujesz rosół.

***

Prowadzenie akcji porządkowej w ogrodzie szło Michalinie bardzo opornie. Każdy zakątek lub czynność przywoływały wspomnienia; czasem radosne, czasem trochę smutne. Z przykrością spostrzegła, że stara jabłoń, która wyrosła dokładnie na granicy działek i stała się częścią płotu, zakończyła żywot. Spróchniały pień rozłamał się i w ogrodzeniu powstała dziura. Kiedyś Miśka spędzała w gałęziach tego drzewa sporo czasu. Snuła wtedy historie, zaludniała sąsiednią posesję przedziwnymi postaciami, potworami i zamkami. Tu poznała Zielonego Rycerza. A potem była zbyt dorosła, żeby wspinać się i przełazić do Zapłocia. Zapomniała, jak tam jest.

Trzeba poprosić Zbyszka, żeby usunął tę staroć. Będzie trochę drewna do kominka, pomyślała. I musi załatać jakoś dziurę w płocie.

Większość konarów spadła na tamtą posesję; była tak samo pusta i nieprzystępna, jak parę dekad temu. Może tylko przybyło kamieni.

Zbierało się na deszcz i Michalina nie musiała zbyt długo czekać, aż zapadną całkowite ciemności, by zasiąść w swoim ulubionym oknie. Dwie poduszki i kubek kakao zapewniły jej komfort, konieczny do podziwiania żywiołu. Kochała burze. Rozdzierające niebo pioruny, grzmoty dudniące niczym puste beczki toczone piwnicznym korytarzem były jak uwertura do opery. Poczuła niemal fizyczną rozkosz, gdy rozległ się pierwszy pomruk. Noc rozjaśniła się na moment upiornym blaskiem. Wszystkie kamienie za płotem rozbłysły nagle różnobarwnym światłem, jakby ktoś zapalił kolorowe lampiony.

Gwałtowne podmuchy wiatru uderzyły w okno, niemal wgniatając je do wnętrza domku. Michalina oparła rękę o szybę w chwili, gdy zastukały pierwsze krople deszczu. Dziś nie odważyłaby się, jak kiedyś, wybiec boso do ogrodu, by wyciągnąwszy do nieba ramiona, kręcić piruety razem z szarpanymi wichurą liśćmi. Dziś na zmianę pogody bolało ją kolano.

Oparła policzek o framugę i przymknęła powieki. Burza zaczęła cichnąć, odchodziła w zapomnienie, wiatr rozwiewał chmury i odsłaniał księżyc. Kobieta odstawiła kubek i zsunęła się z siedziska. Chwilę postała w bezruchu, by przywrócić krążenie w ścierpniętych kończynach. W sinym świetle gałęzie chwiały się, sięgając do ścian domu. Ich szuranie sprawiało, że Michalina pomyślała o wiedźmich kotach. To były istoty, które liznęły trochę magii w służbie u czarownic, a kiedy nadszedł ich czas, nie potrafiły odejść jak zwykłe zwierzęta i trwały w zawieszeniu między tą a tamtą stroną. Lubiły płatać złośliwe figle, ale najczęściej przebywały w ukryciu. Wyłaziły po burzy, żeby osuszyć i wylizać mokre futra. Wtedy psociły. Michalina postanowiła je przekupić. Poczłapała do kuchni, nalała do miski mleka i wystawiła na schodki. To powinno wystarczyć. Uśmiechnęła się i powędrowała do pokoju na pięterku. Zastanawiała się, czy Wrona już wie, że przyjechała.

***

— Miśka, dawaj! Ruszże się! Ile można na ciebie czekać?

Skrzekliwy wrzask Wrony przedarł się przez senne otumanienie. Michalina uniosła się na łokciach i zmrużyła oślepione słońcem oczy. Czegóż chce to wstrętne ptaszysko? Przecież dopiero świta, jeszcze nawet rosa nie obeschła.

Pełna niechęci podniosła się jednak. Wsunęła stopy w klapki i narzuciła błękitny szlafrok na cienką koszulę.

— Idę już, idę — burknęła, odgarniając niesforne włosy. — Czego się tak drzesz?

Niemal zbiegła po schodach i wypadła do ogródka przez drzwi tarasowe. Potem przecisnęła się przez dziurę w płocie. Dobrze że nie muszę łazić po drzewie, pomyślała i rozejrzała się za ptakiem.

Wrona siedziała na czerwonym kamieniu. Założyła nogę na nogę i dłubała źdźbłem trawy w dziobie.

— Jestem — wysapała Miśka, zatrzymując się tuż przed nią. — Co było takiego pilnego, że tak krzyczałaś?

— Właściwie to nic. — Wrona wzruszyła skrzydłami. — Ale dzień taki piękny, nie chciałam, żebyś go przespała.

— Idiotka — syknęła Michalina, ale wcale się nie gniewała. Rozglądała się po Zapłociu i uśmiechała leciutko.

— Idziemy? — spytała z nadzieją w głosie Wrona. — Dawno cię tu nie było…

Spod stóp pryskały zielone koniki polne, buczenie trzmieli i pszczół zagłuszało odgłosy wioski, a wiatr–zbereźnik nurkował pod koszulę i muskał nagie ciało. Miśka, zawstydzona jego bezczelnością, otuliła się szczelniej szlafrokiem. Odleciał, chichocząc, wielce z siebie zadowolony.

— Nic się nie zmieniło — wyszeptała po dłuższej chwili.

— Nie. TU — podkreśliła Wrona — nic się nie zmieniło. Tylko ciebie nie było.

Michalina zacisnęła usta w wąską kreskę i nie odezwała się. Nie wiedziała, jak ma wytłumaczyć Wronie, że zabrało ją i pochłonęło Prawdziwe Życie. Jak wyjaśnić to komuś, kto nigdy nie istniał.

— Zwyczajnie — podpowiedziała Wrona, która czasem podsłuchiwała myśli. — Spróbuj.

— Dobrze. Znalazłaś kiedyś dżdżownicę?

Wrona zaskrzeczała, nie trudząc się wcale, żeby odpowiedzieć po ludzku.

— Próbowałaś ją wyciągnąć, choć wystawał tylko kawałeczek?

— No, rwie się i ucieka w ziemię.

— Otóż to. — Michalina chrząknęła. — Ona ucieka, a ty za wszelką cenę chcesz ją złapać, rozdrapujesz coraz większą dziurę i ciągle próbujesz… Ale to na nic. A kiedy się wreszcie orientujesz, zapada wieczór i jest za późno, żeby złowić coś innego, więc idziesz głodna spać. Teraz rozumiesz?

Wrona rozwarła dziób, żeby coś powiedzieć, ale po chwili namysłu zamknęła go i pokiwała tylko łebkiem.

— Ale teraz do nas wróciłaś?

— Wróciłam? — zdziwiła się Miśka. — Nie, raczej nie, zajrzałam tylko na chwilę.

— Dlaczego na chwilę?

— Bo tam został Zbyszek!

— Kto to jest Zbyszek? — Ten głos sprawił, że zadrżała.

Odwróciła się powoli. Młodzieniec, który przed nią stał, mógłby być jej synem, a może nawet wnukiem. Złociste włosy, zielone oczy, pełne usta rozciągnięte w kpiarskim uśmiechu. Matko, jak to serce łomocze!

— Nic się nie zmieniłaś, choć nie było cię tyle czasu.

Pomyślała, że kpi z niej. Ale chłopak schwycił pasmo jej czarnych włosów i ucałował. Czarnych? Matko przenajświętsza! Michalina spojrzała na dłonie i nie mogła uwierzyć.

— To się nie dzieje naprawdę — wyszeptała zaskoczona.

— Dzieje się, dzieje! — Zielony Rycerz wybuchnął gromkim śmiechem. Schwycił Michaśkę za rękę i pociągnął w stronę strumienia.

Usiedli na brzegu, Michalina zrzuciła klapki i zanurzyła bose stopy w wodzie.

— Dlaczego zniknęłaś tak nagle? Dlaczego potem nigdy nie zajrzałaś? — pytał, dzióbiąc patykiem strumień. — Wiem, że co roku przyjeżdżałaś, ale nigdy nie przyszłaś.

— Wyjechałam, poszłam na studia — a potem dodała cicho — i wyszłam za mąż.

Zielony Rycerz wciągnął głośno powietrze.

— To ten Zbyszek?

— Tak.

— Jaki on jest?

— Dobry — odpowiedziała bez namysłu.

— Dobry — powtórzył Rycerz, ale w jego ustach zabrzmiało to jak obelga.

— Nic nie rozumiesz. Przecież nie mogę żyć w wymyślonym świecie.

— A dlaczego?

— Bo gdyby tak było, to wszyscy zostaliby w jakimś swoim Zapłociu.

— Głupia jesteś!— Zielony Rycerz zaśmiał się nieprzyjemnie. — Nie wszyscy dostają taką możliwość. Tylko wyjątkowe osoby mają szansę zostać w naszym świecie.

— Chcesz powiedzieć, że ja miałam taką szansę? — zapytała zaskoczona.

— Nie. Chcę powiedzieć, że nadal ją masz.

Michalina patrzyła na chłopaka w milczeniu. Mogła zostać w wymyślonym świecie? Mogły ją ominąć wszystkie nieszczęścia?

Michalina opuściła głowę i szybko powędrowała w stronę dziury w płocie. Ani Rycerz, ani Wrona jej nie towarzyszyli. Usłyszała jedynie w myślach pytanie ptaka: „Przyjdziesz jeszcze?” Ale nie wiedziała, co ma odpowiedzieć.

***

Michalina kręciła się na posłaniu. Łóżko zawsze było wygodne, ale tej nocy prześcieradło skręcało się, koc drażnił skórę, a w poduszce wyczuwała guzy. Kobieta podniosła się zrezygnowana.

Miała problem z zaśnięciem. Mogła wszystkiego uniknąć? Mogła zostać w Zapłociu? Oni tak twierdzili. Ale gdzie w takim razie podzieliby się rodzice, Zbyszek, dziecko...

Zabolało. Znowu bardzo zabolało.

Położyła rękę na brzuchu. Dawno wyschło w nim życie, ale i tak pamiętała. Łzy zakręciły jej się pod powiekami. Tak mocno pragnęła, a potem tak straszliwie cierpiała. Zawsze zastanawiała się, dlaczego, ale nigdy nie znalazła odpowiedzi.

A jakiś czas później Zbyszek przyniósł taką małą piszczącą kulkę. Bezbronną Kleośkę. Nie zastąpiła Calineczki, ale była jak chusteczka na cieknący nos.

Zostać w Zapłociu? Ominęłyby ją wszystkie złe i przykre sprawy.

Ale ominęłoby ją też smażenie konfitur z babcią, ciepłe ramiona Zbyszka, lody cieknące po brodzie i rękach, kołysanki mamy i kłujący zarost ojca.

Przymknęła powieki. Nie chciała decydować. Przynajmniej nie teraz.

Omijała zwalone drzewo, a w sobotę wieczorem, kiedy przyjechał Zbyszek, poprosiła, żeby zrobił z tym porządek. Mężczyzna przechodził na drugą stronę, ale nie zauważał niczego. Za to Michalina z daleka widziała zielony kubrak i słyszała kraczącą wronę.

***

— Pamiętasz, jak przyszłaś tu pierwszy raz? — spytała Wrona. — Siedziałaś w gałęziach tej jabłonki i płakałaś.

— Pamiętam.

Michalina opuściła głowę. Tamtego dnia zaczęło się to, co skończyło się kilka lat później. Mama pokłóciła się z tatą. A Michaśka sądziła, że to przez nią i było jej bardzo przykro.

Dlatego długo płakała, aż odezwała się Wrona i powiedziała, że jak będzie tak ryczeć, to cała wypłynie ze łzami i nic nie zostanie z Michasi.

Nie uwierzyła, ale przynajmniej przestała szlochać. Wrona zabrała ją do Zapłocia, a tutaj tak łatwo było zapomnieć o kłopotach.

— A pamiętasz, jak kąpałaś się w strumieniu?

Michalina zawstydziła się. Wstrętne ptaszysko, musi jej przypominać takie żenujące chwile?

— Nie muszę. — Wrona zachichotała. — Ale jak ktoś ma takie kretyńskie pomysły, to ponosi potem za to odpowiedzialność.

— Skąd mogłam wiedzieć, że nie jestem tu sama? Było tak gorąco, chciałam się ochłodzić!

— Masz szczęście, że Zielony Rycerz jest naprawdę rycerzem — zaskrzeczał ptak.

Michalina odwróciła głowę, żeby Wrona nie widziała jej zaczerwienionych policzków.

— Skąd tu tyle kamieni? — spytała Miśka, by zmienić niewygodny temat.

— Nie mam pojęcia. — Wrona wzruszyła skrzydłami. — Były, są i będą.

— No wiem, ale mam wrażenie, że co roku ich przybywa. Jakby ktoś specjalnie je tu wrzucał.

— Ja tam nic nie wiem. — Ptak zaczął szybciej dreptać. — Chodź, pójdziemy na Skałę Marzeń. Zawsze lubiłaś tam przesiadywać.

Michalina przyjrzała się uważniej Wronie. Teraz z kolei wyglądało, jakby to ona unikała rozmowy. Co takiego jest w tych kamieniach?

Złocista pszczoła przeleciała tuż koło ucha Miśki. Zawróciła i zatoczyła koło nad jej głową, a potem usiadła na włosach.

— Zielony? Zabierz ją ode mnie! — Zaśmiała się, ale jej głos niebezpiecznie zahaczał o wysokie rejestry. — Wiesz, że nie lubię owadów.

— O rany, jakaś ty poważna — zajęczał Rycerz, ale spełnił życzenie Miśki.

— Nie wyrosłeś z głupich żartów?

— A po co?

No tak. Właściwe pytanie.

— Ścigasz się? — krzyknął i już biegł, nie oglądając się za siebie. — Do dębu! Znowu przegrasz!

Michalina wzruszyła ramionami. Nie chciało jej się biegać. Rozglądała się po Zapłociu, odnajdując zapomniane widoki i uczucia.

— A tego tu nie widziałam — powiedziała, wskazując niebieski kamień, wielki niemal jak lodówka.

— Musiałaś przeoczyć — wyskrzeczała Wrona.

— Zwariowałaś? Musiałabym być chyba ślepa!

Od strony dziury w płocie dobiegło nawoływanie. To pewnie Zbyszek przyjechał.

— Może byłaś — powiedziała Wrona, ale zrobiła to tak cichutko, żeby Michaśka nie usłyszała.

***

Wieczór skrzył się brokatem gwiazd, a ciszę przerywał tylko szum wiatru w trawach i cykanie świerszczy. Michalina rozparła się na ławce wyłożonej poduszkami i popijała kakao, a Zbyszek siedział na schodach. Do nozdrzy kobiety docierał korzenny zapach dymu z fajki. Nie rozmawiali. Pomyślała, że chciałaby zabrać Zbyszka do Zapłocia. Pokazałaby mu strumyk, dąb, Skałę Marzeń, Wieżę ze schodami do nieba i wiele innych cudów. Ale obawiała się, że on nie zobaczyłby tego wszystkiego.

Odstawiła kubek i przymknęła oczy. Czasem miała wrażenie, że choć patrzą na te same rzeczy, to widzą inne światy. Przywykła już do tego.

Poczuła, że mąż otula ją kocem i zakłada za ucho niesforne pasmo posiwiałych włosów.

Do tego też przywykła.

***

— To ostatni raz, Wrono — powiedziała Michalina.

Zbyszek pojechał do domu, do miasta, a ona została. Chciała uporządkować wszystko.

— To nie musi być ostatni raz — szepnął ptak.

— Musi. Nie mogę ciągle uciekać do Zapłocia. Nie mogę zostawiać męża. Zbyt wiele...

Michalina zamilkła. Nagle do niej dotarło. To nie tak, że tylko jemu zależy. Lata temu wmówiła sobie, że nie powinna niczego oczekiwać od tego związku. Sądziła, że nie potrafi obdarzyć Zbyszka uczuciem. Jednak stało się inaczej. Wydawało się jej, że cały czas udaje, gra. Ale przecież naprawdę było im dobrze.

Michalina podniosła się znad strumyka, wsunęła nogi w klapki i ruszyła szybkim krokiem w stronę niebieskiego kamienia. Wrona dreptała za nią zdenerwowana.

— Nie idź tam — prosiła. — Zielony Rycerz powiedział, że tak trzeba... że dzięki temu będziesz z nami... Ja też myślałam, że tak będzie dobrze.

Miśka nie słuchała. Stała przed błękitnym głazem, a w oczach kręciły się jej łzy i spływały po policzkach.

— Ty skurwysynu... Ty podły skurwysynu...

Wrona zamarła z otwartym dziobem, niezdolna do jakiegokolwiek gestu. Całe Zapłocie znieruchomiało. Nawet wiatr nie odważył się poruszyć źdźbeł trawy, zawinął się i umknął na drugą stronę strumienia, by tam skryć się i przeczekać.

Michalina otarła oczy. Powietrze wokół niej gęstniało, jakby była jakąś wiedźmą, która gromadzi moce. Iskry wyskakiwały i z trzaskiem rozbijały się na najbliższych przedmiotach. Światło zaczęło mętnieć, a mrok rozlewał się od stóp Michaliny niczym atrament po kolorowej kartce. Pochłaniał na swojej drodze krzewy, drzewa, ziemię i niebo. Wrona odzyskała zdolność ruchu i przezornie odskoczyła na największy w okolicy kamień.

— Miśka, nie rób tego — poprosiła wystraszona. — Zniszczysz wszystko!

— Ja zniszczę? — zasyczała kobieta. — Ja?

— Było do przewidzenia, że kiedyś się domyślisz — odezwał się głośno Rycerz. Uśmiechał się, patrząc zuchwale w oczy wściekłej kobiety. — Właściwie to chyba od zawsze wiedziałaś, tylko nie chciałaś tego powiedzieć głośno.

— Wiedziałam? — Michalina zatrzymała się w pół kroku. — O czym wiedziałam?

— Że twoje marzenia lądują tutaj, w Zapłociu.

— Dlaczego to robiłeś?

— Wrona już ci wyjaśniła — rycerz wzruszył ramionami. — Żebyś do nas dołączyła! Bez ciebie nie ma Zapłocia!

— Dlatego kradłeś mi marzenia? — W głosie Michaliny słychać było zdziwienie. — Żeby były zimne? Zamykałeś je w kamieniach i nie pozwalałeś się spełniać?

Rycerz milczał, ale widać było, że nie czuje wstydu.

— Rozumiem, że zabierałeś te mniejsze. O lalce z mrugającymi oczami. — Dotknęła niedużego, zielonego kamienia. — O srebrnym rowerze... O tej sukience na bal maturalny... — Wskazywała kolejne głazy. — Ale Calineczka?

Zielony stał bez ruchu, tylko na jego ustach nie było już kpiącego uśmieszku.

— Nienawidzę cię — szepnęła Michalina. — Zabrałeś je z tamtego świata, ale w tym mi nie oddałeś...

— Miałaś mnie — wyznał z oszałamiającą szczerością.

— Sądziłeś, że za wszystko wystarczysz? A nie obchodziło cię, co ja czuję? — spytała cichutko. — Nie obchodziły cię moje łzy?

— Tu byś zapomniała. O Calineczce... O Zbyszku...

— Ty naprawdę nic nie rozumiesz! — krzyknęła Michalina. — Ja nie chcę zapominać! Ja chciałam to przeżyć naprawdę!

Kobieta odetchnęła głęboko.

— Zabrałeś mi życie!

Na twarzy Michaliny nie widać już było nawet śladu łez, wyparowały. Zastąpił je palący gniew, który kondensował się wokół jej postaci czerwono–czarnymi obręczami. Kobieta zaczęła powoli obracać się, a na cokolwiek padło jej spojrzenie, rozpadało się w proch. Wirowała w szalonych piruetach, a jej wzrok zataczał coraz szersze kręgi. Niknęły kwiaty, piasek, strumień, nimfy wodne, drzewne skrzaty, każda rzecz, którą tworzyła z takim pietyzmem.

Wrona przezornie zerwała się z kamienia i przeleciała na drugą stronę płotu.

— Nie odważysz się — wyszeptał Zielony Rycerz i wyciągnął rękę, jakby próbując się zasłonić. — Nic tym nie zyskasz!

— Może nie — Michalina uśmiechnęła się zimno i zwróciła na niego spojrzenie zabójczych oczu. — Zaraz się przekonamy...

***

— Miśka, prezent dla Celinki to ten z fioletową kokardą? — Głos męża wyrwał Michalinę z zamyślenia. — Bo mnie się już pomieszało. Dla Andrzeja to ta mała paczka, prawda? A dla Jaśka ta największa ze wszystkich. Ale się mały ucieszy! Te pudła nie zmieszczą się pod choinką!

Michalina pamiętała wszystko, nawet wspólne smażenie konfitur.

— Popatrz, ta wrona to się już całkiem rozpanoszyła na naszym balkonie. Rzuciłaś jej coś do żarcia? Pewnie zimno ptaszysku, bo taki dziś mróz.

Kobieta siedziała na wersalce z rękoma na kolanach. Cały czas się uśmiechała.

Autorka o sobie:

Kocha fantasy, bo według niej literatura powinna przenosić z szarej rzeczywistości w wielobarwny świat wyobraźni. Im dalej realizmu, tym więc lepiej. Wyobraźnia i poczucie humoru, bywa że nieco niewybredne, a także spora dawka erotyki, rządzą w tekstach autorki. Krótkie formy publikuje w czasopismach internetowych, takich jak „Silmaris”, „Szortal” czy „Histeria”.

Pod koniec 2017 roku, nakładem Genius Creations, wyjdzie debiutancka powieść Małgorzaty Lisińskiej „Tropiciel”.

Małgorzata Lisińska

Trzeba słuchać

Zmierzchało. Srebrzysty wilk pędził ile sił w łapach, wpatrzony w las na horyzoncie. Był tak piekielnie daleko. Potężny i ciemny. Bezpieczny.

Nie zdąży. Nie ma szans, żeby zdążył.

Między drzewami rozbłysły ostatnie promienie słońca. Wilk przyspieszył, dysząc ciężko. Wiedział, że nie ma nadziei, ale nie chciał się poddać. Po prostu nie mógł. Brakowało mu tchu, serce łomotało w piersi. Jeszcze chwilę, jeszcze...

Szarość przemknęła między koronami odległych drzew. Krew zatętniła w skroniach wilka.

Wzeszedł księżyc.

***

Matka powtarzała Jonie, że dziewczęta nie powinny włóczyć się po nocy. Powtarzała też, że leśne wróżki plotą trzy po trzy i że córka powinna wyjść za mąż, ułożyć sobie życie i dać rodzicom upragnione wnuczęta. Jona nie słuchała matki, kiedy była młoda, tym bardziej nie zamierzała stosować się do jej zaleceń, kiedy rodzicielka odeszła do przodków. Poza tym co jej, statecznej już kobiecie, mogło grozić nocą? Kto by się połasił na podstarzałą dziewicę?

Bogowie, miała nadzieję, że ktoś jednak by to zrobił!

Wiele lat wcześniej Jona, nie posłuchawszy matki, poszła do leśnej wróżki. Kapłan z wioski przeklinał starowinkę, miejscowi omijali jej siedlisko, ale Jona wiedziała swoje. Poszła, wysłuchała proroctwa i wróciła ze złamanym sercem. Wróżka przepowiedziała, że w młodości czeka Jonę wielka namiętność, która ją zabije. Dziewczyna przepłakała wiele dni, a potem przyrzekła sobie, że nigdy nie odda wianka. Pozostanie wierna bogini niewinności. Nie żeby Jona jakoś szczególnie pobożna była. Co to, to nie. Po prostu nie chciała umierać młodo.

Młodość jednak minęła, a namiętność nie nadeszła. Wielu adoratorów stawało o rękę Jony, oj, wielu. Nie było w wiosce urodziwszej panny. Niejeden próbował przydybać dziewczynę w ustronnym miejscu i chociaż skraść pocałunek, albo — dajcie, bogowie — ucapić tu i ówdzie. Daremnie. Jona dobrze dbała o swój wianek. Najlepiej w wiosce. Największe brzydule powychodziły za mąż i urodziły dzieci, a Jona pozostała wierna swojej przysiędze.

Mijały lata, pojawiły się pierwsze siwe włosy, ciało straciło na urodzie i adoratorzy przestali pukać do opustoszałego po śmierci rodziców domu. Stanęła Jona przed zwierciadłem, zrzuciła odzienie, obejrzała się dokładnie i ze smutkiem pojęła, że leśna wróżka chyba coś pomyliła. Że jednak miała do czarownic wielki szacunek, zamiast zezłościć się, postanowiła ponownie zapukać do starej chaty i zapytać, czy — skoro młodość minęła — może już teraz namiętności poszukać.

Odczekała więc do pełni — bo przecież wszyscy wiedzą, że w tym czasie najpewniejsze wróżek przepowiednie — i poszła po nocy w las. Trochę się bała, a co by nie. Ciemność, dzikie zwierzęta... No, ale mus to mus. Znalazła polanę, a na niej rozpadającą się lepiankę i, że zapukać nie było jak, zakrzyknęła:

— Dobra kobito!

Echo poniosło się po lesie, ale nikt nie odpowiedział.

— Dobra koooobitoooo!

— Nie trza się drzeć po próżnicy — warknęła starowinka, wyłażąc z lepianki. — Czego chce, a?

Dziwne Jonie się zdało, że tyle lat minęło, a kobiecina zupełnie niezmieniona, nawet w tej samej srebrzystej sukni z chaty wychodzi. Dreszcz po krzyżach przebiegł, ale stała dzielnie.

— Byłam u was lata temu, żeście mi wywróżyli śmierć...

— No, żyjeta, reklamacyje bedzieta składać? — zachichotała brzydko starowina.

— Nie — zaprzeczyła wystraszona Jona — jeno... bo...

— Nie dukajta, już wiem, czego wam trza. — Kobiecina uniosła oczy ku niebu, potrząsnęła rękami, pokręciła głową, westchnęła, parsknęła, pojęczała, a później splunęła. Najpierw w lewo, potem w prawo, okręciła się powoli i znów splunęła. Potem uśmiechnęła się, ale jakoś tak nieprzyjemnie. Dwa zęby u góry i dwa u dołu zaświeciły w ciemności. — No, dziewucho. Nie zapomniałam was. Wyście ta od chędożenia, co nie? Bogowie znać zmienili zdanie, bo tera mi rzekli, że spotkacie zacnego, a i stosownego męża. I dzieci mieć będziecie. A urodziwe będą, że świat nie widział. — Zachichotała ponownie i wyciągnęła pokrzywioną dłoń. Potrząsnęła nią lekko, z wyraźną niecierpliwością.

Jona zamrugała niepewnie. Tym razem przepowiednia całkiem jej się spodobała, ale jakoś dziwnie nie mogła uwierzyć.

— No, czego tak stoita? Przecie więcej nie rzeknę. Sypnijta z mieszka i nazad. Może tam już jaki kawaler do okna stuka, a wy tu mnie nachodzita, zamiast spódnice przed nim podnosić i krasą swoją darzyć. No!

Jona zarumieniła się nieco na te słowa, ale posłusznie wyciągnęła talar z mieszka i podała wróżce. Kiedy zaś starowinka wróciła do lepianki, jej gość zawrócił i prawie biegiem ruszył w stronę własnej chaty.

Mrok gęstniał, ale drzewa jakby same rozstępowały się przed kobietą. Biegła do domu, niesiona słowami przepowiedni. Im bliżej jednak była, tym bardziej rozrastało się złośliwe ziarenko niepewności, przed laty zasiane przez rodzicielkę. Gdy więc Jona zostawiła za sobą ostatnie leśne drzewo, zwolniła, zacisnęła zęby i przeklęła pod nosem.

— No, czeka mnie pewnikiem pod drzwiami — wysapała, bo przecież biegła, a do wysiłku nienawykła była. — I dzieciaki mi zrobi. No, pewnikiem. Baby takie jak ja wnuki już bawią, a ja rodzić będę! No pewnikiem! Głupia żem. Oj, głupia!

I, zobaczywszy zarys rodzinnego obejścia, zapłakała. Ciemniał, oświetlony ogromnym miesiączkiem. Samotny i pusty. Nikt nie dobijał się do drzwi, żadnej świty ze światłami nie dostrzegła. Dom stał ciemny, jak zawsze. Kiedyś, dawno temu, zawsze płonęło w nim słabe światło kaganka, ale od dnia, kiedy pochowała matulę, nikt światła nie zapalił.

Szła Jona, wyklinając swoją głupotę i zmarnowane lata, aż obeszła budynek i stanęła u drzwi.

I zamarła.

Na progu leżał nagusieńki mężczyzna. W słabym księżycowym blasku trudno było dostrzec, czy piękny, czy brzydki, młody, czy stary. Jona zawahała się, ale widząc, że leżący oddycha, podeszła bliżej. Ledwie zrobiła krok, a mężczyzna odwrócił głowę i wbił pełne cierpienia spojrzenie w twarz Jony.

— Już nigdy nie zwątpię — wyszeptała kobieta, bo mimo nocy trudno było nie zauważyć, jak atrakcyjny gość trafił w jej progi. Przez chwilę patrzyła na piękne rysy ściągnięte bólem, wreszcie zreflektowała się. Zdjęła z ramion chustę i zarzuciła ją na rannego, a potem uklękła przy nim. — Ranniście? Dacie radę wstać? Zimno na dworze, zamarzniecie. Chodźcie do dom, ogrzejecie się. Tatulkowe odzienie dam.

Najpierw myślała, że młodzieniec nie zrozumiał. Patrzył półprzytomnie, w milczeniu. Dopiero gdy wyciągnęła rękę, powoli wsparł się na niej. Był dużym i ciężkim mężczyzną. Z trudem mogła go utrzymać. Ledwie zdołała otworzyć drzwi i zaprowadzić gościa do łóżka rodziców. Dopiero kiedy zległ na nim, sięgnęła po kaganek. Łagodne światło zalało pokój.

— Bogowie, aleście piękni — wyszeptała kobieta, podziwiając gościa. Chusta już dawno spadła, więc umięśnione ciało spoczywało kompletnie nieosłonięte. Mężczyzna milczał. Leżał, oddychając spokojnie, i gdyby nie spojrzenie bursztynowych oczu, Jona pomyślałaby zapewne, że śpi. Piękne rysy złagodniały. Najwyraźniej ból minął. Długie palce mężczyzny delikatnie i jakby z zastanowieniem gładziły materiał pościeli. Jona westchnęła głęboko.

Nie powinna o tym myśleć. Oj, nie powinna. Ale słowa wróżki żywym ogniem wypaliły niewidoczne litery nad leżącym. Mąż. Dzieci. Rodzina.

A ona jeszcze nigdy...

A tak tego pragnęła.

— Napijecie się czegoś? — Głos kobiety drżał. — Trunków ni ma, ale mleko może zagrzeję. Pewnikiem żeście zmarzli.

Gość wciąż milczał, ale powoli usiadł. Z zawahaniem przesunął dłonią po swojej twarzy, musnął brwi, powieki, nos... Wreszcie dotknął ust. Delikatnie i pieszczotliwie. Oddech Jony przyspieszył. Zrobiła krok w kierunku łóżka.

Mąż, dzieci, rodzina.

— Bo jak żeście zmarzli... — wyszeptała niepewnie, siadając obok gościa.

Mężczyzna przechylił głowę, a potem z wahaniem wyciągnął rękę. I położył na piersi Jony. Kobieta wciągnęła gwałtownie powietrze, ale nie cofnęła się. Przeciwnie, naparła na jego dłoń. Była ciepła i twarda, a Jona tak bardzo pragnęła dotyku. Mocne palce lekko się zacisnęły. Druga ręka ruszyła w ślad za pierwszą. Jona zmrużyła oczy. Stwardniałe sutki naciskały na materiał koszuli i gorącą skórę za nim. Wyczuł to i pomasował je kciukami.

— Bogowie — jęczała kobieta. Drętwiejącymi z podniecenia palcami rozsznurowała troczki. Syknął w proteście, gdy na chwilę się odsunęła, żeby zrzucić koszulę, ale zamilkł, gdy ponownie położyła jego dłonie na nagich piersiach. Pieścił je z zainteresowaniem, mrucząc cicho, a Jona pojękiwała. Chciała tych palców już gdzie indziej. Bardziej, mocniej, szybciej.

Przesiadła się powoli i, uchwyciwszy dłoń kochanka, wsunęła ją pod spódnicę. Oczy mężczyzny pociemniały, a posłuszne palce rozpoczęły powolną penetrację. Jona opadła na łóżko i uniosła biodra, ocierając się i wijąc pod dotykiem. Spódnice uniosły się, ale teraz nie miało to znaczenia. Jeszcze, głębiej. O, tak. Tak!

Krzyczała z rozkoszy, kiedy przewrócił ją na brzuch i wszedł. Ból i przyjemność zlały się w jedno. Tak jak krzyk kobiety i głębokie zawodzenie jej kochanka.

Całą noc, raz za razem, wciąż od nowa, Jona oddawała się mężczyźnie z przepowiedni. Mężczyźnie, który miał spłodzić z nią cudne dzieci i dać jej rodzinę, a który nie powiedział ani słowa, aż wreszcie oboje ze zmęczenia zasnęli.

***

Pierwsze promienie słońca obudziły wilka. W obcym miejscu pachnącym ludźmi. Przerażony próbował wstać, ale coś trzymało go na uwięzi. Warcząc, szarpał się wściekle. Wreszcie udało mu się trafić obejmującego go potwora i wbić kły w jego kark.

***

Stara wiedźma siedziała na zydlu przed lepianką i strugała w drewnie. Figurka powoli upodobniała się do człowieka z wilczym łbem. Starowina uśmiechnęła się, a cztery zęby błysnęły w słońcu. Nie słyszała go, kiedy wbiegł na polanę. Dopiero, kiedy popiskując, zaczął czołgać się u jej stóp, pokręciła głową i odłożyła figurkę.

— No? I na co ci to było? Mówiłam, że będzie bolało? Mówiłam, nie? Po cholerę żeś uciekał? Pełnia to pełnia, ino las cię ustrzeże. — Poklepała łeb srebrzystego wilka. — Trzeba słuchać wróżb, synku. Czasami późno, ale zawsze się spełniają.

Autorka o sobie:

Rocznik 1990. Kocha kawę, ale rzadko ma czas, aby spokojnie ją wypić. Właścicielka sporej biblioteczki, czarnego kota oraz szuflady, w której magazynuje nieliczne napisane teksty.

Katarzyna Piekarz

Zanim nadejdzie dzień

„Ludzie po prostu muszą znaleźć sobie jakieś zajęcia w oczekiwaniu na śmierć."

Charles Bukowski

W życiu nie trzeba wiele, by w wieku lat trzydziestu pięciu mieć na pieńku z policją, rozwód oraz być zmuszonym do mieszkania kątem u kumpla. Kiedy doda się do tego tendencję do wpadania w kłopoty oraz skłonność do zalewania smutków alkoholem, tworzy się typowa rynna wprost do piekła. Na szczęście teorię życia po śmierci zmieniono wraz z pojawieniem się na świecie magii oraz wszelkich dusz, które nie rozpłynęły się w nicości, lecz powróciły, by dręczyć swych krewniaków. Nikt nie mówił już o wiecznym potępieniu, fruwaniu pomiędzy obłoczkami i w międzyczasie podszczypywaniu dowolnej liczby dziewic, które spadły nam na głowę w charakterze nagrody.

Świat czy chciał, czy nie chciał, musiał się pogodzić z tym, że niektórzy potrafią wywołać ogniste piekło, wyleczyć nieuleczalną tradycyjnymi metodami chorobę albo że ewentualnie można zostać dorwanym przez południcę. Rząd teoretycznie radził sobie ze wszystkim, wydając kolejne dekrety, pozwalając polować na mityczne stworzenia i czasem zawierając sojusze ze Związkiem Magicznym, który gromadził wszystkich magów — lub jak mówili dawni kapłani upadłych religii — czarownice i wyklętych.

To jednak nie wystarczało i dlatego istnieli osobnicy tacy jak Jakub.

Po wyrzuceniu z policji za liczne bójki oraz dawanie cynku najemnikom zajmującym się odłowem feniksów i kikimor na potrzeby przemysłu magicznego — przystał do nich i ku strapieniu matki tak zarabiał na ciągle podwyższane alimenty.

Piątek był tak samo paskudny jak każdy inny dzień tygodnia, a do tego jeszcze rozleciał się wężyk od prysznica. Pies współlokatora — Waldka — nasrał na dywanik, a kawa skończyła się, zapewne skradziona podczas brawurowej akcji skrzatów domowych, które próbowano usunąć z piwnicy od trzech tygodni.

— Kuba, jest robota. — Tomek jak zwykle wprosił się do mieszkania. Ominął śpiącego wilczura, przestąpił nad stertą ubrań i zatrzymał się dopiero przy łazience. Jakub golił się, oglądając swoje oblicze w kawałku stłuczonego lusterka. Woda lała się z szumem do umywalki, a Waldek w drugiej części mieszkania z sykiem otworzył puszkę piwa. Była dopiero ósma.

— No? — wyraził zainteresowanie, a potem obmył maszynkę pod strumieniem wody. Na twarzy pozostały mu resztki ciemnego zarostu. — Znowu komuś dusiołki spierdoliły?

— Nie, ptaszka trzeba złapać dla Związku.

— Niech się sami za ptaszki złapią. — Wydmuchał nos w kawałek papieru. — Nie dam się znowu wrobić w jakieś paskudztwo. Pamiętasz te gnojki stymfalijskie? Idźcie, proste. Złapcie ptaszka! A tu mięsożerne kurwy z metalowymi skrzydłami!

Tomek tylko wzruszył ramionami.

— Tutaj prosta sprawa. Słyszałeś o ateasach? Nie? Nic dziwnego. To jakieś pierzaste dziwolągi. Wielkości przerośniętego łabędzia. Świecą się na czerwono, jakby je ktoś pomalował odblaskową farbą. Niektórzy mówią, że wyginęły.

— I mamy nagle je znaleźć?

— Znaleźliśmy. Trzeba je tylko odstrzelić. Związek zapłaci nam tyle, że będziemy rzygać kasą.

Kaszel przerwał jego wywód. Jakub przetarł twarz ręcznikiem i wyszedł z łazienki.

— A jaki jest haczyk?

— Ptaszki znikają za dnia i nikt nie wie, z jakiego powodu. Trzeba ubić je nocą, inaczej wyparują...

— I...?

— Nie wynajęli tylko nas.

* * *

— Zgaś to! — warknął Waldek i wytrącił papierosa z ust towarzysza. Zasadzili się w ośmiu tuż pod górką i wraz z upływem godzin popadali w coraz większe zniechęcenie.

— Weź...

— Stulcie mordy — wymruczał Tomasz. Przyczajeni pośród krzaków, brodząc po kolana w błocie, ledwo widzieli się w ciemnościach. Rysiek zwany Cybuchem co jakiś czas sprawdzał okolicę z pomocą noktowizora. Niewiele to dawało, a wszyscy robili się coraz bardziej zirytowani. — Sprowadzicie nam innych na łeb.

— Sam bądź cicho — wysyczał Waldek.

Chwilę później metalowy pojemnik odbił się z trzaskiem od drzewa. Syk wypuszczanego z niego gazu sprawił, że rozległy się zduszone okrzyki. Ktoś odpalił na ślepo salwę ku niebiosom, jednak większość kaszlała lub pośpiesznie szukała masek. Seria z karabinu uciszyła wszystkie dźwięki.

Żaba siedząca na liściu wskoczyła do jeziora. Świerszcze nadal cykały.

* * *

Bywały chwile, gdy Jakub stwierdzał, że jeżeli coś miało się spieprzyć i spaść na głowę, to na pewno spadnie jemu. Obecnie, przedzierając się przez krzaki i prawie tonąc w okolicznych bajorkach, czuł, jakby złapał Boga za nogi. Przez głupi podstawowy błąd i hałas sprowadzili sobie na łeb konkurencję. Bywa. Teraz liczyła się skuteczna ucieczka oraz ukrycie się z dala od tego szaleństwa. Pieniądze były potrzebne, owszem, ale kiedy jest się trupem, to mają one mniejsze znaczenie.

Uciekając, przeskakiwał ponad powalonymi pniami. Dwa razy zaplątał się między liście tataraku, kiedy przebiegał obok oczek wodnych, a raz mało nie zastrzelił spłoszonego zająca, który nie spodziewał się gości. Mężczyzna miał tylko cichą nadzieję, że nic go nie zeżre. Nocą, kiedy w oknach gasły światła, w ciemnościach zaczynały czaić się stworzenia z koszmaru. Bieda wypełzała, by przylepić się do kogoś i sprowadzić na jego dom nieszczęście, wilkołaki szukały mięsa, a w bardziej dzikich rejonach dało się znaleźć również strzygę, chociaż tymi ciągle zajmowały się jednostki specjalne wysłane przez Ministerstwo Kontroli Zjawisk Mistycznych. Nigdy nie wiadomo, czy jednej nie pominęły. Teoretycznie miał przy sobie odpowiedni sprzęt: srebrne kule, nóż oraz kilka innych cudacznych zabawek — jednak nie przyszedł mierzyć się tutaj z dziwactwami, lecz zarobić.

Zamarł na moment i przyczaił się za drzewem, kiedy polną drogą przejechał samochód. Nie powinno go tu być. Jakub ułożył się płasko, a chwilę później pojawiły się jeszcze dwa auta zmierzające w stronę, z której przybył.

Najwyraźniej nie miał już po co wracać.

Należało przekraść się do pozostawionych nieco dalej terenówek, a potem wrócić jakby nigdy nic do mieszkania. I tak nadchodził świt. Waldek zostawił chyba jakieś oszczędności i wypadałoby zawiadomić rodzinę, nim zrobi to policja. Rozmyślania przerwał mu błysk pośród szuwarów. Soczysta czerwień wręcz wylewała się z ciemności.

— Ja cię pierdo... — urwał i spokojnie naszykował broń. Wszystko wydawało się takie łatwe. Tak proste, że aż banalne. Ptaszek najwyraźniej słyszał hałasy i przeczekał, myśląc, że uda mu się umknąć. Przez chwilę Jakub obserwował dwa stworzenia wychodzące spomiędzy trzcin. Większe i mniejsze o piórach barwy intensywnego szkarłatu.

Gałązka cicho trzasnęła pod naporem ciała mężczyzny. Nie klął. Nie trwonił czasu. Słońce wychodziło nieśpiesznie zza horyzontu, kiedy padł strzał. Młodszy ptak zwinął się i upadł, kiedy większy znajdował się już w powietrzu. Najemnik poderwał się z miejsca, chcąc strzelić jeszcze raz, lecz zamarł.

Pióra odpadały z ciała i rozsypywały się w pył. W błocie tarzał się mały chłopczyk, którego skórę splamiła krew. Sączyła się ona z rany po kuli tuż pod jego mostkiem. W uszach Jakuba mieszał się jego krzyk oraz wrzask kobiety, która po upadku na ziemię ruszyła w stronę rannego dziecka.

W promieniach słońca czerwień lotek zamieniała się w popiół.

* * *

Jarzeniówki świeciły nieprzyjemnym jasnym blaskiem. Oświetlały pomieszczenie wypełnione sprzętem, którego przeznaczenia Jakub nawet nie próbował się domyślać. Siedziba Związku nie przypominała mu chatki czarownika z bajek znajdowanych w antykwariacie. Miał wrażenie, że znajduje się na oddziale intensywnej terapii połączonym z salą konferencyjną.

— Nie chodzi o to, że nie ufamy pana osądowi, jednak wolimy mieć pewność — wyrzekł Karl. Piastował stanowisko jednego z doradców w Związku i pominięcie go lub zignorowanie stanowiłoby największą głupotę. Najemnik nieznacznie skinął głową i spokojnie czekał. Błoto zdążyło odpaść od butów, jednak cały strój był poplamiony. Pozwolono mu zachować broń, najpewniej by dać mu złudne poczucie bezpieczeństwa. Wiedział, że zapewne zabito by go w ciągu sekundy, gdyby miał jakieś głupie plany, jednak karmił się myślą, że co jak co, ale magowie nigdy nie bawili się w gierki w sprawach wypłat. Nasyłali różne grupy na siebie, jednak nigdy nie mataczyli przy transakcjach. W końcu nie można było wszystkich odstraszyć. Nie miałby kto odwalać brudnej roboty.

— Czy nie powinno być tu okien?

— Proszę uwierzyć, to całkowicie zbędne. — Karl lekko poklepał najemnika po ramieniu, a potem uśmiechnął się, siadając wygodnie na plastikowym krześle. Pod jedną ze ścian znajdowała się klatka.

— Czy one tylko…

— Jeżeli mnie nie okłamujecie, to sami widzieliście, co wydarzyło się nocą — odpowiedział z uśmiechem doradca. Jego wzrok spoczywał na kobiecie siedzącej za kratami. Pustym wzrokiem wpatrywała się w metalową powierzchnię.

— To nie są ludzie, prawda?

— A to ma jakieś znaczenie?

Jakub zawahał się na moment, a potem odetchnął cicho. Myśli pozostawił dla siebie.

— To dziecko, które zastrzeliłem, pozostało dzieckiem. Jego nie możecie wykorzystać? — zapytał z lekkim wahaniem. Odsunął rękaw i zerknął z pewną niecierpliwością na zegarek.

— Pozostają w tej postaci, w której je zabito, a my potrzebujemy ich narządów. Nie, panie Jakubie. Nie dostanie pan podwójnego wynagrodzenia.

— A kiedy mogę się go spodziewać...?

Blask jarzeniówek nieco przygasł. Światła przez chwilę drgały, a Karl obserwował wszystko z wyraźnym rozbawieniem. W pomieszczeniu pojawiła się lekka czerwonawa poświata, najemnik przez chwilę patrzył na miotające się w klatce zwierzę.

— Pieniądze znajdują się już na pana koncie. To czysta przyjemność robić z panem interesy.

— Czy wy teraz...? — Najemnik przez chwilę obserwował czerwonawe błyski, a potem obojętnie wzruszył ramionami. Nie miało to znaczenia. Zabierając swoją kurtkę upaćkaną błotem, skierował się do wyjścia.

Kroki mężczyzny cichły na korytarzu, kiedy wózek z narzędziami wjeżdżał do sali.

Autor o sobie:

Większość życia spędził w niewielkim śląskim miasteczku — Pyskowicach. Studiował historię, po której przerzucił się na fotografię. Oddany fan fantastyki i kryminałów w każdej formie. Początkujący pisarz — stworzył do tej pory kilka opowiadań, które znalazły uznanie w magazynach takich jak Histeria, Szortal i Creatio Fantastica. Uwielbia przyrodę i podróże; te dalekie (na inne kontynenty) i te bliskie (do osiedlowego sklepu po wino).

Marcin Majchrzak

Na drugą stronę

Apokalipsa przyszła w niedzielę, tuż przed południem. Nie zdążyłem nawet zjeść obiadu. Pojawiła się niespodziewanie, ale przecież można było się tego spodziewać.

Siedziałem w pracy, za biurkiem, leniwie przeglądając ogłoszenia na portalu aukcyjnym. Od czasu do czasu sięgałem po kubek wypełniony smolistą cieczą, która w założeniu miała być kawą. Wtedy właśnie usłyszałem TO.

Nie znam się zupełnie na kwestiach ostatecznych, choć, przyznaję, przeczytałem w życiu to i tamto. Dlatego też oczekiwałem raczej trąb, trzęsień ziemi i spadających z nieba ognistych kul. Nic z tych rzeczy. Koniec świata nadszedł przy akompaniamencie solówki z „The Crow” z dziewięćdziesiątego czwartego. Na początku pomyślałem, że jakiś zagubiony dzieciak podszedł do okna z gitarą, chcąc zaszpanować przed sąsiadami lub dziewczyną. Jednak z każdą sekundą wysokie tony stawały się coraz głośniejsze i głośniejsze, aż do momentu, w którym całe moje jestestwo wypełniło się decybelami. Wydawało mi się, że muzyka płynie jednocześnie ze wszystkich kierunków — spod ziemi, z nieba, z każdej uliczki w pobliżu. Zatykałem uszy, nie mogąc znieść tak potężnego dźwięku, ale niewiele to pomogło. Sprzęty wewnątrz mojego biura zaczęły podskakiwać i spadać z blatów, a ja przeczuwałem, że najgorsze dopiero nadejdzie. Nie myliłem się.

Po pierwszym zagranym akordzie wszystkie szyby w okolicy posypały się z okien, ozdabiając drogi i chodniki milionem złotych refleksów. Natychmiast wybiegłem na zewnątrz, chcąc oszacować skalę zniszczeń. Dzień był niezwykle słoneczny — zalegające na asfalcie odłamki szkła błyszczały tak mocno, że pokryta nimi ulica przypominała rzekę żywego ognia. Drugi akord zwalił mnie z nóg i cisnął mną z powrotem do środka. Skołowany, próbowałem nadać tym wydarzeniom jakikolwiek sens, lecz wszechobecne krzyki, dźwięki samochodowych alarmów i trzaski pękających wzdłuż i w poprzek domów wprowadziły do moich myśli jeszcze większe zamieszanie. Wyciągnąłem telefon i drżącymi dłońmi wystukałem wiadomość do koleżanki, mieszkającej na drugim końcu miasta.

Słyszysz to? — zapytałem. Na odpowiedź nie musiałem długo czekać.

U was też? Co jest, do chuja? — odpisała. Niestety, na tym popis naszej elokwencji się zakończył, bo trzeci akord zagrzmiał z jeszcze większą mocą niż dwa poprzednie. Wszystko wokół zaczęło się sypać i grzmieć, a ja, w ataku panicznego lęku, wczołgałem się pod solidne dębowe biurko i ukryłem twarz w dłoniach. Potem wszystko ucichło i nastała ciemność.

***

Gdy się ocknąłem, nie było słychać ani diabelskich solówek, ani alarmów, ani nawet krzyków. Nie było słychać absolutnie niczego. Pełen jak najgorszych obaw wypełzłem spod mebli i spostrzegłem, ku ogromnej zresztą uldze, że nic nie blokuje mi wyjścia na zewnątrz. Ulica świeciła pustkami i jedynie zalegające tu i ówdzie betonowe kloce, wraki samochodów i fragmenty szyb świadczyły o tym, że nie jest to całkowicie normalna sytuacja.

Telefon, na szczęście, wciąż działał. Stojąc przed wejściem do biura, z papierosem w ustach przeglądałem najnowsze wieści ze świata, coraz bardziej kurcząc się w środku.

„TRZY MILIONY OFIAR W TOKIO!” grzmiał nagłówek na jednej z internetowych stron informacyjnych. Naturalnie większość newsów dotyczyła sytuacji w kraju, ale niechlubny japoński rekord najlepiej chyba obrazował skalę zniszczeń. Dopiero wtedy dotarło do mnie, że przecież jest noc, a ja stoję zupełnie sam na ulicy w centrum dużego miasta. Na pewno wkrótce zaczną się zamieszki, czy coś takiego! A biorąc pod uwagę renomę mojej miejscowości, lepiej było czym prędzej gdzieś się schować, zanim jakaś zabłąkana maczeta pozbawi mnie życia lub chociaż paru kończyn.

Zmierzając do mieszkania, nieustannie przeglądałem informacje, tym razem lokalne, by mieć jakiekolwiek pojęcie o tym, co dzieje się w pobliżu. Mieszkańców ze zniszczonych domostw ewakuowano, naprędce stawiając namioty na polach w południowej części miasta. Spróbowałem dodzwonić się do matki — bez skutku. Potem wybrałem numery paru znajomych, ale efekt był ten sam. Jedynie Internet wciąż działał, choć coś mówiło mi, że ten stan nie potrwa zbyt długo.

Mój blok — jakżeby inaczej — legł w gruzach. Ci, którzy nie mieli dość szczęścia, by załapać się na zakwaterowanie dla poszkodowanych (ale jednocześnie mieli go wystarczająco wiele, by nie polec wśród gruzów), szwendali się w pobliżu ze spuszczonymi głowami i wzrokiem przylepionym do ekranów komórek. Usiadłem na pobliskiej ławce, która jakimś cudem pozostała niezajęta. Nie było mi do śmiechu. Za jednym zamachem straciłem dom i miejsce pracy, ale z drugiej strony... Jakie to miało znaczenie? Przecież wszyscy inni też. Z oddali dobiegał mnie odgłos syreny przeciwpożarowej, a z bliska...

— Dobry wieczór. To pan, prawda?

Podniosłem wzrok. Nade mną stała czarnowłosa dziewczyna w krótkiej skórzanej kurtce, z plecakiem na ramionach. Skądś znałem tę twarz, tylko skąd? Brunetka musiała dostrzec moją konsternację.

— Jestem Ania. Spotkaliśmy się w windzie wczoraj rano. Wiem, że to głupio tak podchodzić i w ogóle... — Wyraźnie zmarkotniała. — Tylko co lepszego mamy do roboty, prawda?

Zgodziłem się z tym w myślach. Co lepszego mieliśmy do roboty, poza siedzeniem na ławce o drugiej w nocy i gapieniem się na zgliszcza swoich domów?

Gestem zaprosiłem ją obok.

— Wie pan, oglądałam trochę wiadomości. Podobno to stało się na całym świecie.

— Wiem — potwierdziłem. W końcu też miałem telefon.

— Nikt do końca nie wie, o co z tym chodzi. Niektórzy piszą, że to jakieś niezwykle rzadkie wyładowanie elektromagnetyczne, bardzo silne, połączone z zaburzeniem struktury czasoprzestrzennej. Tylko dlaczego brzmiało jak Metallica?

— To nie Metallica — odparłem. — To The Cure. Z Kruka, taki film.

— Eee... — zająknęła się. — Ja słyszałam Metallicę. Unforgiven. Przecież każdy to zna.

— Co pani pieprzysz? Jaka Metallica? — Przechodzący obok mężczyzna zwrócił na nas uwagę. — Przecież to Krawczyk.

Zgłupiałem do reszty, ale nie zamierzałem się kłócić o coś tak absurdalnego. Przesiedzieliśmy w ciszy kilka bardzo długich sekund, pełni napięcia i ciekawości. Jak tylko facet poszedł dalej, natychmiast wznowiłem wątek.

— Na pewno Metallica?

— Na sto procent — potwierdziła dziewczyna.

— Ciekawe. Czy to znaczy, że każdy słyszał coś innego? — zapytałem retorycznie. Nie dane było mi skończyć tej myśli. Przestrzeń wypełnił nieprzyjemny skrzek, dokładnie taki, jaki wydają stare dworcowe głośniki na chwilę przed zapowiedzeniem wjazdu pociągu. Ludzie wokół zakołysali się, część przycupnęła lub złapała się tych nielicznych elementów otoczenia, które wciąż zachowały pion. Z nieistniejącego, nierealnego megafonu rozległ się bardzo głośny i zupełnie realny głos:

— HALO! HALO! PROJEKT UTYLIZACJI LUDZKOŚCI W OKRĘGU DWADZIEŚCIA TYSIĘCY TRZYSTA PIĘĆ WCHODZI W FAZĘ GŁÓWNĄ! PROSIMY ZACHOWAĆ SPOKÓJ I CIERPLIWIE CZEKAĆ NA SWOJĄ KOLEJ!

— C... Co? — wyszeptałem pod nosem.

— TO, CO PAN SŁYSZAŁ, PANIE MARCINIAK. W PRZECIĄGU GODZINY NA TEREN OKRĘGU DWADZIEŚCIA TYSIĘCY TRZYSTA PIĘĆ DOTRZE GRUPA OPERACYJNA JEŹDŹCY APOKALIPSY.

— Ale zaraz! Jak to!? Co to ma znaczyć i kim wy jesteście!? — krzyknąłem najgłośniej, jak tylko potrafiłem, próbując dorównać sile fantomowego głośnika.

Po drugiej stronie zaległa chwilowa cisza, ale przysiągłbym, że gdzieś tam, w przestrzeni, słyszałem odgłosy walki o słuchawkę.

— Z TEJ STRONY KOMISJA SPECJALNA SĄDU OSTATECZNEGO, NUMER SPRAWY DWA ŁAMANE NA DWA TYSIĄCE SIEDEMNAŚCIE. BEZ ODBIORU. AHA, PROSZĘ SIĘ USPOKOIĆ, ZNAJDUJĄ SIĘ PAŃSTWO W RĘKACH PROFESJONALISTÓW.

Siedząca obok mnie dziewczyna z wrażenia dostała czkawki. Głos zamilkł, a ja spróbowałem przełknąć ślinę, choć gardło miałem wysuszone na wiór. Profesjonalistów? Tego się właśnie, kurwa, obawiałem.

***

Zaczęliśmy uciekać, odruchowo, nim jeszcze zorientowaliśmy się, dokąd tak naprawdę zamierzamy zwiewać. Na początku podążaliśmy wraz z tłumem, potem jednak pociągnąłem Anię za róg i po chwili ruszyliśmy w przeciwnym kierunku. Jeśli cokolwiek w takim wypadku jest pewne, to to, że tylko lemingi biegną stadem. A co się dzieje z lemingami, to już każdy doskonale wie.

Ogólny bezsens sytuacji dotarł do nas mniej więcej wówczas, gdy zmęczone łydki i uda odmówiły posłuszeństwa. Przysiedliśmy na chodniku, sapiąc i charcząc jak zziajane psy. Ania wyciągnęła z plecaka butelkę wody i podała mi ją bez słowa. Pociągnąłem zdrowego łyka.

— Umrę dziewicą — wysapała dziewczyna, zanosząc się przy tym kaszlem.

Woda stanęła mi w gardle i już po chwili mój nos zamienił się w fontannę. W normalnej sytuacji zaproponowałbym jakieś satysfakcjonujące obie strony rozwiązanie, ale tego dnia już dość miałem na głowie. Moje przeciągające się, ostentacyjne ignorowanie jej wypowiedzi sprawiło, że Ania westchnęła z bólem.

— Nie było tematu — dodała po chwili.

— Co teraz się stanie? — zapytałem, by jakoś rozluźnić atmosferę. Kurewsko zły dobór tematu, jeśli mieć na uwadze okoliczności.

— Nie wiem — odparła niewzruszona. — Teraz mają pojawić się jeźdźcy, czy coś takiego. Czytałeś Biblię?

— Niestety, nie miałem okazji.

Spojrzałem na zegarek. Dochodziło pół do czwartej. Zostało ledwie kilka minut. Czekaliśmy, trzymając się za ręce.

Pierwszy z nich nadszedł od północy... Nie, tak naprawdę to cholera wie, skąd nadszedł. Prawdę mówiąc, to przyjechał. Konno. Stanął w poprzek ulicy i odchrząknął, a potem przemówił tubalnym głosem:

— JAM JEST GŁÓD!

Faktycznie; jak tylko usłyszałem jego mowę, mój żołądek od razu się skurczył. Jeździec szarpnął strzemionami, by popędzić wierzchowca w naszym kierunku. Koń, przeraźliwie wychudzony, postąpił kilka kroków i potknął się, padając na pysk. Głód przekoziołkował na jego grzbiecie i też wylądował plackiem na asfalcie. Nad całą okolicą zaległa cisza. Rzekłbym, że śmiertelna cisza.

— Auuu! — zawył jeździec–już–nie–jeździec, a potem...

...rozpłakał się.

— Zawsze to samo! — szlochał. — Tyle lat w firmie i za każdym jebanym razem to samo! Ten koń do niczego się nadaje! Tyle mówią o powadze profesji; gówno! Jaka tu powaga, gdzie sens...

Zrobiło mi się go żal. To bez sensu, ale zwykły ludzki odruch kazał mi podejść bliżej. Zerknąłem na ubranie jeźdźca — pozszywane było byle jak z płóciennych worków barwionych na czarno. Faktycznie, nie wyglądało to zbyt dobrze.

— Niech się pan... Eee, panie Głód, niech się pan nie martwi? — spróbowałem.

— No rzeczywiście, powodzenia! Powiedz mi jeszcze, że wszystko będzie dobrze!

Nie zamierzałem kłamać. Mam swoją godność. Wtem do rozmowy włączyła się Ania.

— Panie jeźdźcu? Panie Głód?

— Słucham?! — odkrzyknął, bliski już totalnej histerii.

— Bo ja mam takie pytanie. Wie pan, czytałam niedawno Biblię i tam, no, pierwszy pojawia się Wojna. Potem Głód, Zaraza i na końcu Śmierć. Dlaczego... No wie pan. Poza kolejką?

— Dokładnie! — zawył. — Mówię wam, obyście nie musieli pracować nigdy w takim burdelu. Wojna powiedział, że zanim to wszystko się zacznie, to idzie trochę pochędożyć. Znowu! Gwałci sobie wesoło i ostatecznie w ogóle nie przyjeżdża. Ja nie mam nawet normalnego konia, Zaraza powiedział, że to pierdoli, bo dzisiaj i tak wszyscy są zaszczepieni i że najwyżej potem wpadnie po dzieciaki tych świrów antyszczepionkowców , a Śmierć...

— Co z nim? Co ze Śmiercią? — przerwałem mu.

— No, Śmierć to akurat się zawsze stara dobrze wykonać swoją robotę... — powiedział powoli Głód.

Przełknąłem ślinę i wraz z Anią, jak na komendę, odwróciliśmy się.

— ...ale utknął w Afryce i nie ma jak wrócić. Ja mu tam akurat wierzę. Byłem, widziałem.

Przycupnęliśmy na krawężniku, cała trójka. Chyba jednak nie spodziewałem się takiego obrotu sytuacji. Tkwiliśmy tam chwilę, milcząc. Potem Głód zapytał, czy mogę mu kopsnąć szluga. Odpowiedziałem, że nie ma sprawy, ale potem przypomniało mi się, że nie palę. Sytuację uratowała Ania, częstując go czerwonym marlboro. Jeździec podziękował, spytał o godzinę i nie czekając na odpowiedź wstał, stwierdziwszy, że na niego i tak już pewnie pora. W końcu zostaliśmy sami.

Dochodziła piąta nad ranem. Słońce nieśmiało gramoliło się ponad horyzont, zalewając wszystko czerwonym blaskiem.

— Ten kolor też był przepowiedziany. Że niby słońce wstanie na czerwono. Zaraz potem miała się zjawić...

— Szarańcza — dopowiedziałem. — Wielka jak konie i z ogonami skorpionów.

— Skąd wiesz? Przecież nie czytałeś Biblii.

W milczeniu pokazałem palcem przed siebie. Potem znów zerwaliśmy się na równe nogi.

***

Naprawdę działo się zbyt dużo, jak na jeden dzień. Za dużo biegania, uciekania, chowania się. Tylko czy dało się umknąć przed końcem? Końcem ostatecznym, który, jak sama nazwa mówi, jest ostateczny? Zanim to wszystko się zaczęło, byłem wielkim entuzjastą logiki, a ta podpowiadała, że koniec ostateczny może zdarzyć się tylko raz.

Ktoś postukał mnie w ramię, przerywając ciąg myśli.

— Zobacz!

Siedzieliśmy na szczycie jednego z okalających miasto kopców, które z jakiegoś powodu jeszcze nie rozpadły się w cholerę. Podążyłem spojrzeniem za ręką dziewczyny i już wiedziałem, że tym razem zbyt wiele nie ugramy. Ziemia dookoła nas zapadała się, a na powierzchnię występowały strumienie lawy. Pozostali przy życiu ludzie krzyczeli, paleni żywcem przez płynny ogień, niebezpiecznie zbliżający się także do nas.

Spojrzałem na zegarek. Wskazywał 7:06. Cóż za elegancki symbolizm.

***

Wszystko wokół wypełniała biel. Tak sterylna, czysta i gładka, jak wnętrze nowiutkiego gabinetu dentystycznego. Dopiero po chwili dostrzegłem, że pod jedną ze ścian siedzi ubrany w garnitur mężczyzna, zapamiętale uderzający w klawisze komputera. Poczyniłem pierwszy krok w jego kierunku i nieznajomy dostrzegł mnie. Machnął ręką, sugerując, bym się pośpieszył.

— Witamy! Pan Marciniak, prawda? — Zerknął na ekran komputera, a potem znów na mnie. — Tak, to właśnie pan.

Przytaknąłem, nie bardzo wiedząc, co się tutaj dzieje, choć pomału wszystkie przesłanki zaczęły układać się w niezbyt przyjemny wniosek. Czy ja umarłem?

— Oczywiście, że pan umarł.

Sukinsyn potrafił czytać w myślach!

— I proszę nie być niegrzecznym, to w niczym nie pomoże.

Poddałem się. Spośród setek pytań cisnących mi się na usta wybrałem to najbardziej absurdalne.

— Macie tu komputery Apple’a? — Spojrzałem na obudowę z charakterystycznym logo.

— No przecież pan widzi — odparł urzędnik. — Wcześniej bywało ciężko, ale odkąd Stevie do nas dołączył, to cały ten proces idzie znacznie szybciej. A skoro już mówimy o szybkości, to proszę usiąść, przejdźmy dalej. — Wskazał mi puste krzesło przed sobą.

Krzesło, którego chwilę wcześniej nie było. Posłuchałem gościa z mieszanymi uczuciami. Czy ja w ogóle chciałem iść dalej?

— To akurat nie ma zbyt wielkiego znaczenia. Tam pan nie wróci, bo nie ma dokąd, a tutaj jest jedynie Biuro Obsługi Interesantów. Trzeba iść dalej.

Skoro trzeba, to trzeba.

— Zatem co jest tam... tam dalej? — zapytałem.

— Czy jest pan chrześcijaninem?

— Eee... — Odjęło mi mowę. Co niby miałem powiedzieć? Podobno na łożu śmierci nawet Wolter się nawrócił. A ja, obawiam się, byłem już nawet nieco dalej.

— No, proszę się nie obawiać, nie jest to oczywiście wymóg. Nasze systemy są doskonale dostosowane do użytkowników i w pełni interaktywne. Nawet opening każdy usłyszał inny, pamięta pan?

Faktycznie, przecież był ten facet od Krawczyka!

— A co z piekłem i tak dalej? — zapytałem, lekko zbity z tropu. — To znaczy... Ja nie chciałbym tam trafić — przełknąłem ślinę — ale, no, jestem ciekaw. Rozumie pan?

— Oczywiście. Dlatego pytam, czy jest pan chrześcijaninem. Jeśli tak, przejdziemy dalej, do jednej z dwóch kolejnych opcji.

Zrobiłem szybki rachunek strat i zysków. Chyba nie było warto ryzykować.

— Nie, nie jestem chrześcijaninem.

— Jakaś inna religia? — dopytywał się urzędnik.

— No... Nie bardzo. Raczej nie.

— Ateista?

— Też raczej nie. Nie do końca.

Mężczyzna za biurkiem zrobił zaciętą minę i przez dłuższą chwilę uderzał w klawisze.

— A wierzy pan w cokolwiek? No wie pan, coś, co się miało stać z panem po śmierci. Muszę wybrać jakąś kategorię.

— Prawdę mówiąc, to nigdy się nad tym specjalnie nie zastanawiałem — odparłem, zachowując zupełną szczerość. — Oczywiście, rozumie pan, myślałem o tym i tamtym. Czytałem to i owo. Po prostu nigdy nie byłem przekonany.

— Aha! Rozumiem. W takim razie... Niech będzie... Wolnomyśliciel! Pasuje panu taka kategoria?

Brzmi nieźle — pomyślałem. Tylko co dalej?

— Dalej pozostaje wybór. Tym, którzy nie podlegają pod żadną z kategorii, system zezwala na wybór miejsca docelowego. Niech się pan dobrze zastanowi, decyzja jest nieodwołalna.

— I nie mogę wrócić tam, skąd przyszedłem? — zapytałem z nadzieją.

— Nie — uciął krótko urzędnik.

— Ale mogę iść dokąd chcę? Niebo, piekło, takie tam? Reinkarnacja i te sprawy?

— Dokładnie tak.

Zastanowiłem się. Dokąd tak naprawdę chciałbym trafić? Czy w życiu pozagrobowym istniało miejsce na tyle atrakcyjne, bym chciał się do niego dostać? I co ja właściwie lubiłem robić? Siedemdziesiąt dwie dziewice brzmią nieźle, ale w tym też musi tkwić jakiś haczyk. A może by tak zostać kotem? Koty mają się super. Chyba że... No tak, przecież nic innego nie jest na tyle istotne.

— Chyba wiem. — Zdecydowałem się. — Chciałbym... Chciałbym trafić w miejsce, gdzie można pisać. Dużo pisać. Ludzie czytaliby moje teksty, niektóre trochę lepsze, inne gorsze. Może nawet znajdę wydawnictwo gotowe, by opublikować coś mojego. Nędza lub sława. Wszystko zależne tylko ode mnie. I co pan na to?

— Chyba da się zrobić. — Facet w zamyśleniu podrapał się po głowie. — Coś się znalazło. No, to teraz proszę. Widzi pan tamte drzwi?

— Jakie drzwi, przecież tu nie ma żadnych...

W ścianie za plecami urzędnika pojawiły się szerokie wrota z setką wzorów, zawijasów i innych ozdób, na nazwanie których moja znajomość sztuki okazywała się zbyt uboga.

Zrobiłem krok do przodu, potem drugi; mężczyzna z uznaniem pokiwał głową. Zebrałem się na odwagę i przeszedłem dalej.

Czy było warto? Tego nie wiem. Trudno powiedzieć. Na szczęście mają tu Internet.

Autorka o sobie:

Walcząca skrzypaczka...czyli kobieta, która zawodowo, aczkolwiek nie bez przyjemności, a mimo to za pieniądze gra na skrzypcach — i walczy. Walczy o czas na pisanie. Bez pisania nie czuje, że istnieje.

Kiedyś parała się tylko poezją, zdobyła nawet parę ładnych nagród, pojawiła się w kilku cennych czasopismach literackich oraz dłuższy czas temu wydała tomik poetycki "Przed i za horyzontem". Od tamtego czasu poezja pisze się sama w Międzyczasach, natomiast autorka uparcie i niesystematycznie wkrada się w łaski Prozy, publikując w Internecie opowiadania tudzież szorty. Sporo z nich znajduje się na portalu Nowej Fantastyki (pod pseudonimem: Blue_Ice).

Marzena Zawierska

Legenda Suchego Strumienia

Mimo popularności Soluny jako kurortu, zaledwie po godzinie marszu na zachód od molo, wzdłuż bukowo-olchowego lasu, plaża pustoszała. Spacerowicze zazwyczaj zawracali już przed Dwoma Wykrotami. Jakby nie wystarczało cierpliwości, żeby poczekać na odejście fali i prześlizgnąć się obok tarasujących drogę, obalonych drzew, lub przejść przez grzebień gałęzi. Później można było wędrować już bez przeszkód, gdzie oczy poniosą. Następna miejscowość, Solonga, leżała kilkanaście kilometrów dalej. No, ale po wybraniu trasy od molo na wschód docierało się do wesołej karczmy, zachęcającej niezliczonymi zabawami i konkursami zręcznościowymi. Wśród nagród proponowano tam pyszne, ciemne piwo prosto z browaru! Ludzie na ogół woleli zabawę od ciszy i zadumy. Zupełnie inaczej niż ja, korpulentna studentka marynistyki, w okularach z rogowymi oprawkami. Intuicja zawsze podpowiadała mi, kiedy wyruszyć w przeciwną stronę, aby zobaczyć coś szczególnego, czego nie sposób będzie zapomnieć.

Na plaży panowała cisza. Nawet białe wilki podniebne, mewy, spały już, zgromadzone w opustoszałej marinie. Przyszłam w godzinie, kiedy morze staje się jaśniejsze od nieba, a białe grzbiety fal pozostają jedynym źródłem światła. Byłam pewna, że kiedy księżyc znikał za chmurą z filcu, nie widział mnie, tak samo, jak ja jego.

Wszystko i wszystkich widział zapewne tylko Lunares, wielki ptak–stróż. Lunares spał w dzień, bo promienie słoneczne stanowiły dla niego zagrożenie, a w nocy pełnił wartę. Pewnie już czuwał gdzieś na skraju lasu, na czarnej olszy lub powyginanym buku, w każdej chwili gotów do działania. Bo nadmorski stróż miał szczególną misję. Ratował przed wiecznym snem istoty, których śmierć pociągnęłaby za sobą inne śmierci. Wiedział, że każdemu przedwcześnie zabranemu życiu osoby bardzo przez kogoś kochanej odpowiada co najmniej jeden potencjalny samobójca. Niebezpieczeństwo dotyczyło szczególnie dzieci, ale nie tylko. „Śmierć zakładkowa” – tak to zjawisko nazywał Lunares, istota o wszystkowiedzącym umyśle. Kiedy ów gigant, przekraczający wielkością największego z orłów, szykował się do lotu, wyrastał z korony drzewa jak mrok, pusząc granatowe skrzydła i\rozpościerając ogon jak ciemnobarwną tęczę. Miał papuzi dziób i\oczy w białej obwódce, a szpony silne, lecz pokryte miękkim puchem. Pomagał zawsze wtedy, kiedy następowało tak zwane nocne plateau. Był to ten moment doby morskiej, kiedy wszyscy albo prawie wszyscy w Solunie spali.

Tamtej nocy na pewno nie spały dwie osoby. Ja — i Mirien. Mirien, o której ostatnio szumiały czarne olchy i poskręcane buki.

Wędrowałam wzdłuż najwyższych, najbardziej wysuniętych w morze klifów. Ciepłe powietrze pachniało kwitnącymi algami, których rozległe kolonie dryfowały niedaleko brzegu. Mój zegarek pokazywał godzinę drugą, kiedy dotarłam do Suchego Strumienia. Wyrzeźbiony ślad prowadził z lasu, pomiędzy wydmami i kończył się w morzu. Przy tej nieistniejącej od wieków strudze od jakiegoś czasu słyszałam charakterystyczny dźwięk. Ktoś inny mógłby zapewne pomylić go z pojękiwaniem mew, ale ja go rozpoznawałam. Był to płacz dziecka.

Zobaczyłam Mirien z daleka, kiedy księżyc akurat wyjrzał zza włochatej chmury. Zgasiłam latarkę w telefonie i ukucnęłam za kępą niebieskiej trawy, porastającej zbocze wydmy.

Szła brzegiem morza, od strony Solongi. Zawinięta w ciemny szal, wpatrzona w jakiś niewidoczny dla innych punkt w oddali. Trzymała w ręku niewielki dzbanek. Odchyliłam kępę kostrzewy i obserwowałam, jak w miejscu, gdzie niknie ślad strumyka, kobieta upada na kolana, odrzuca naczynie na bok, nabiera garście mokrego piasku i rozciera go na twarzy, razem z okruchami muszelek, kamykami i innymi morskimi fusami. Trze mocno, rozpaczliwie, jakby chciała wprowadzić morze do krwiobiegu. Jakby ból fizyczny miał jej przynieść ulgę. Wciąż na kolanach, sięga po dzbanek, wypełnia go morską wodą, pije duszkiem. Wymiotuje nieznośnie słoną wodą, płacząc bez łez.

Bo Mirien nie miała już własnych łez.

Oczy zaczęły mnie szczypać. Wiedziałam, że nic nie mogę zrobić. Nie ja.

Mirien wstała z klęczek, po czym zwróciła twarz w kierunku odsłoniętego księżyca. W świetle zobaczyłam jej zaczerwienione od tarcia, podrapane policzki i opuchnięte oczy — makijaż rozpaczy. Zrobiła kilka kroków wzdłuż strumienia, lecz nagle przystanęła. Wstałam, żeby zobaczyć, co ją zatrzymało.

Jakieś trzysta metrów dalej z lasu wychynęła postać na koniu i skierowała się ku nam. Miren zastygła, wpatrzona w smukłą, zgarbioną sylwetkę z niewidoczną twarzą. Koń szedł stępa, kolebiąc dziwnie bielejącym tułowiem. Pomyślałam, że coś jest nie tak zarówno z koniem, jak i z jeźdźcem, ale z daleka nie potrafiłam zorientować się, co. Usłyszałam za to wyraźnie dziecięcy płacz.

Kiedy byli już blisko, zerwał się wiatr, księżyc poczerwieniał, a towarzyszące mu chmury nabrały barwy fioletowej, jak krew pod skórą. Płacz dziecka narastał. Nagle poczułam odrażający zapach.

Kiedy zobaczyłam jego powód, stłumiłam krzyk, zakrywając usta dłonią.

Koń był szkieletem, z którego zwisały luźno biało-krwawe płaty skóry i włókien. Zamiast oczu miał wielkie, puste oczodoły, a przerośnięta grzywa zakrywała mu szkielet szyi i oplątywała kości nóg. Kopyta wyglądały jak wypolerowane kawałki głazów.

Na szkielecie siedziała kobieta w kwiecistej sukience. Jej twarz tonęła w wiechciu czarnych, sztywnych włosów, niewiele różniących się od grzywy i ogona zwierzęcia. Tkwiła w siodle niczym kukła, podtrzymywana z góry niewidocznymi sznurkami. Na podołku trzymała małego, nagiego chłopca. Obejmowała go kurczowo wystającymi z rękawów szkieletami dłoni. Spod rąbka sukienki zamiast stóp wystawały dwie wiązki kości.

Chłopiec krztusił się płaczem i wiercił, próbując wyrwać się z objęć.

Kiedy przystanęli przy Suchym Strumieniu, Mirien zrozumiała, co widzi, krzyknęła i rzuciła się ku nim. Wiatr porwał z jej ramion szal, zakręcił nim, załopotał i cisnął w morze. Jednak nagle jej ruchy stały się powolne, jakby piasek zmienił się w bagno i zasysał stopy. W miarę, jak się zbliżała do wyciętych z mroku postaci, ich kości coraz intensywniej bielały, oślepiając ją. Próbowała mrużyć oczy, zasłaniać się ramieniem — ale to nie pomogło. W końcu przystanęła, zgięta wpół, niewidząca.

Nagle poczułam silny powiew. Uniosłam głowę. To Lunares! Ogromny ptak łopotał skrzydłami i ciemnotęczowym ogonem, gasząc jaskrawe światło bijące od przybyszów. Wyszłam zza wydmy, żeby stanąć bliżej, ośmielona obecnością stróża. Ten zaś z wysuniętymi naprzód szponami podleciał do kobiety na koniu, złapał malca i wyciągnął z kurczowego uścisku, rozłamując kruche kości jej palców i bez trudu zrzucił ją z siodła potężnym skrzydłem. Mirien krzyknęła, przerażona, nie rozumiejąc, co się dzieje, lecz Lunares delikatnie przeniósł dziecko i posadził obok niej. W tym momencie koń oderwał przednie kopyta od piasku i stanął dęba, charcząc. Nie byłam pewna, na co patrzę, kiedy jego kości rozlatywały się w powietrzu z suchym trzaskiem i spadały na ziemię, a dwa kamienne kopyta, oderwane od pęcin, miażdżyły pierś strąconej na ziemię kobiety–jeźdźca. Ptak wzniósł się na moment wysoko, jednak zaraz znów sfrunął, by zedrzeć z leżącej sukienkę, odsłaniając pół–ciało, pół–szkielet. Materiałowa łąka uleciała gdzieś w stronę księżyca, niczym olbrzymia ćma. Na koniec łysnął skrzydłem, potrząsnął rozczapierzonym ogonem, po czym wydobył z siebie przeciągły gwizd. Odlatując, szybko stał się mrokiem.

Mirien przypadła do dziecka, żeby wziąć je w ramiona. Mały natychmiast przestał płakać. Wstała chwiejnie, tuląc go do piersi i jeszcze chwilę wypatrywała czegoś w górze, oszołomiona. Nie zobaczyła jednak nic, prócz granatowej chmury. Szybkim krokiem odeszła do lasu, okrywając chłopca pocałunkami i śmiejąc się jak szalona. Bosa Pieta.

Nigdy więcej jej nie widziałam. A jeśli widziałam — to nie rozpoznałam.

Po wszystkim ostrożnie zbliżyłam się do bielejących kości, tłumiąc odruch wymiotny. Fetor gnijącego ciała stał się nieznośny. Nagle poczułam chłód. Zorientowałam się, że mam wodę w butach. Brodziłam w lodowatym strumieniu! Pozbawione skóry i mięsa ręce leżącej wciąż układały się tak, jakby chciały coś przytrzymać. Lśniące, czarne włosy odsłoniły oblicze kobiety — twarz w częściowym rozkładzie, której nie chciałabym zobaczyć nigdy więcej. Z oczodołów lała się woda, wypełniając relief dawnego strumienia. — Relief oznacza ukojenie — przypomniałam sobie. Podeszłam do ujścia i zabrałam porzucony tam dzbanek.

Mam go do dziś.

Dwa dni później w lokalnej gazecie ukazał się artykuł o makabrycznych znaleziskach przy Suchym Strumieniu. Nikt nie wiedział, skąd kości konia i na wpół rozłożone ciało znalazły się na plaży, ani dlaczego suchy strumień ożył. Nikt nie wiedział też, kto był właścicielem tych długich, mocnych, prawie granatowych włosów. Oni nie wiedzieli, ale ja — owszem. To były gęste włosy nocy, które zakrywają to, co boimy się dostrzec. Ja patrzyłam pomimo lęku. Dzięki temu zostałam świadkiem narodzin Legendy Suchego Strumienia.

Ponoć od tamtej nocy zdarzało się, że przy jego ujściu do morza słychać było z głębi lasu kobiecy śmiech. Szalony śmiech przez łzy.

Autorka o sobie:

Jeżdżąc rowerem po pięknych okolicach, uciekam od codzienności, od tego, co dzieje się na świecie, na co nie mam wpływu. Odprężam się, odpoczywam, nabieram sił. Lubię wtedy wymyślać sobie historyjki. Te, które mi się podobają, zapisuję. Oferując je czytelnikom, mam nadzieję, że i dla nich będą miłą, lekkostrawną rozrywką nie pozostawiającą gorzkiego posmaku straconego czasu.

Dotychczas ukazały się moje powieści „Wszystkie moje kaczuszki”, „Detektyw i panny”, „Alina Alinka”, „Zameczek Myśliwski”, „Tajemnica drewnianej sowy”.

Magdalena Lewańska

Inkluz

Ciocia Zosia poszła na pchli targ i kupiła maszynę do pisania. Starą, polskiej produkcji, „Orła”. W domu wkręciła papier i nacisnęła po kolei pięć klawiszy: Z, O, F, I, A. Rafałowi, najstarszemu z bratanków, temu ze smykałką techniczną, pół godziny zajęło rozplątywanie taśmy, rozdzielanie pozahaczanych dźwigni i pouczanie właścicielki w sprawie używania staroświeckich urządzeń.

Od tego się zaczęło. Nie minęły trzy tygodnie, a wystarczyło w gronie rodzinnym powiedzieć: „Dzwoniła do mnie ciocia Zosia”, by wywołać huragan śmiechu. Grono rodzinne, liczne, a jakże, miało w swych szeregach specjalistów od wszelkiego rodzaju urządzeń: mechanicznych, elektrycznych, a także elektronicznych. Po owych trzech tygodniach każdy z nich dysponował co najmniej jedną anegdotką o technicznych wyczynach krewniaczki. Anegdotka zaczynała się zwykle od stwierdzenia: „Nie mam pojęcia, jak ona to zrobiła”.

W przeciwieństwie do licznych krewnych, cioci Zosi nie bawiły ani awarie urządzeń, ani dowcipne komentarze rodziny. Nie lubiła grać roli technicznej analfabetki, ona, która do teraz sama naprawiała swój rower, a zanim przeszła na emeryturę, uczyła w szkole fizyki. Niestety, o tym nikt już zdawał się nie pamiętać. Nic zatem dziwnego, że ciocia Zosia zaczęła się intensywnie głowić nad przyczyną powtarzających się mniejszych i większych awarii domowych sprzętów. A więc, po kolei. Po pierwsze, zaczęło się od maszyny do pisania „Orzeł”. Przedtem całymi latami wszystko działało jak trzeba, nie licząc drobnych usterek, na które — i to już jest po drugie — wzywany fachowiec nigdy nie reagował okrzykiem „Jak ty to zrobiłaś?!”. Po trzecie, psuło się teraz wszystko, czego ciocia Zosia nie potrafiłaby naprawić sama, nigdy rower. No, niezupełnie. Parę dni temu złapała gumę w tylnym kole. Żeby załatać dętkę, musiała je wymontować, co nie jest takie proste ze względu na łańcuch, ale dla doświadczonej cyklistki to bułka z masłem — nie musiała nikogo wzywać, a gdyby nawet, to przybyły fachowiec nigdy nie zadałby hańbiącego pytania „Jak ty to zrobiłaś?!”. Wjechała na szkło, a od tego dętki się dziurawią. To się może przytrafić każdemu.

Na tym etapie rozmyślań ciocia Zosia poczuła, że jest o krok od rozwiązania zagadki i jeszcze bardziej wytężyła umysł.

— Ha! — wykrzyknęła w nagłym olśnieniu. — Mam inkluza!

Inkluz, czyli demon zamieszkujący przedmiot, w danym wypadku maszynę do pisania „Orzeł”, przez wiele, wiele lat nie miał nic do roboty. Nudził się. Zapewne miał ludziom za złe nieużywanie urządzenia. Kiedy ciocia Zosia wkręciła pod walec papier, zbudziła demona, a on zwietrzył szansę odpłacenia się za doznaną krzywdę. Swoim inkluzowym instynktem po prostu wyczuł, że ciocia Zosia nie zna się na staroświeckich maszynach do pisania, miał więc wolną rękę. Im dziwniejsza awaria, tym większa radość dla chochlika. Krztusi się ze śmiechu, słysząc „Jak ty to zrobiłaś?!”, skierowane do Bogu ducha winnej osoby.

Inkluzowi cioci Zosi, od tego momentu przez nią samą nazywanemu Icezet, udało się rozszerzyć zakres działania na wszystkie urządzenia znajdujące się w jej posiadaniu, a dokładniej w mieszkaniu. Inkasent od gazu dał jej raz na chwilę do potrzymania swoją latarkę, a potem od latarki odpadło szkiełko, choć ofiara inkluza NAPRAWDĘ niczego nie ruszała.

Roweru Icezet nie tykał, na rowerach ciocia Zosia znała się zbyt dobrze, by nie móc ocenić, czy to, co się zepsuło, miało prawo się zepsuć w ten właśnie sposób, czy nie.

Przemyślawszy sprawę, ciocia Zosia postanowiła się bronić. Niestety, w euforii, która ją ogarnęła, gdy rozwiązała zagadkę, nie przemyślała wszystkiego sumiennie i dogłębnie, tylko z miejsca, napędzana emocjami, podzieliła się swoim odkryciem z siostrzeńcem Marcinem.

— Widzisz, kochany — powiedziała bez ogródek — mój „Orzeł” jest zainfekowany inkluzem, nazywam go — naiwna szczerość posiadaczki maszyny nie znała granic — Icezet, to skrót od Inkluz Cioci Zosi. Inkluzy — wyjaśniła — to takie demony zamieszkujące przedmioty martwe. Wiem, jak się go pozbyć, ale potrzebna mi twoja kamera, bo moja, sam rozumiesz, jest we władzy Icezeta, więc raczej nie będzie działała. Plan jest taki: kupię nowe żelazko, postawię je obok „Orła” i zaczaję się na tego łobuza. Zobaczycie! Przynieś mi zaraz tę kamerę.

Marcin, chcąc zyskać trochę na czasie, oznajmił, że musi najpierw poszukać urządzenia i coś-tam, coś-tam, rozłączył się z ciocią i zadzwonił do Rafała. Potem Rafał zadzwonił do Justyny, a Marcin tymczasem do Gosi, u której była akurat Milena. Dawid usłyszał najnowszą nowinę od Justyny, ale kiedy zadzwonił do Beaty, ta była już poinformowana, podobnie jak Agnieszka, Marek, Szymon... Potem wszyscy dzwonili do Marcina:

— Zanieś jej tę kamerę. Złożymy się na nową, nie będziesz stratny, obiecujemy.

Ciocia Zosia kupiła żelazko. Postawiła je obok maszyny do pisania „Orzeł”. Kamerę wycelowała tak, aby kadr obejmował oba przedmioty. Włączyła ją.

Przez cztery dni nic się nie działo poza tym, że rodzina dobrze się bawiła, konferując pomiędzy sobą lub dzwoniąc do cioci Zosi z pytaniami o efekty doświadczenia. Marcin na wszelki wypadek kupił sobie nowe urządzenie (na każdego członka rodziny wypadło czterdzieści złotych). Właścicielka „Orła” żałowała poniewczasie swej szczerości, ale tym bardziej trwała w postanowieniu zdemaskowania Icezeta. Zacisnęła zęby i czekała.

Inkluz nie był głupi, wiedział, do czego służy kamera, zdawał sobie sprawę, że nowe, sprawne żelazko wystawiono jako przynętę i hamował swój instynkt całą siłą woli. Przez cztery dni. Piątego dnia nie wytrzymał. Jeśli zepsuję najpierw rejestrator obrazu, pomyślał, nie będzie świadka, gdy zabiorę się za żelazko.

Zupełnie nie brał pod uwagę cioci Zosi siedzącej opodal i mającej na oku całą instalację: maszyna „Orzeł” — żelazko — kamera. Może dlatego, że ciocia Zosia nie była przedmiotem, więc się właściwie nie liczyła. Jedynie jako ofiara inkluzowych psot.

Mały, włochaty, wielkooki Icezet wypełzł z maszyny do pisania „Orzeł” i ruszył w stronę kamery. Wpatrzony w soczewkę obiektywu wyciągnął chudą rączkę...

— A tuś mi! — krzyknęła ciocia Zosia i usunęła sprzęt z zasięgu inkluzowych łapek. Potem pochyliła się nad łobuzem: — Czekaj no! Już my się z sobą porachujemy!

Nikt już nie śmieje się z cioci Zosi. Zdaniem rodziny, wielkookie stworzenie uchwycone kamerą to lemur z Madagaskaru. Skąd się lemur z Madagaskaru wziął w maszynie do pisania i czy to on był przyczyną tajemniczych awarii, pozostanie niewyjaśnione, ale kto by się przejmował drobiazgami. W każdym razie lemury istnieją obiektywnie, w przeciwieństwie do inkluzów. Właściwie można by było nadal śmiać się z krewniaczki, gdyby nie to, że jak się okazało, staruszka, okrzyczana niegdyś techniczną analfabetką, potrafi naprawić dosłownie wszystko. Wystarczy przynieść jej jakąś beznadziejnie zepsutą rzecz wieczorem, by nazajutrz rano odebrać działającą bez zarzutu. A ciocia Zosia nie gniewa się już, gdy słyszy wtedy pełne zdumienia: „Jak ty to zrobiłaś?!”

Autorka o sobie:

Z wykształcenia historyczka i antropolożka. Na co dzień opowiada brytyjskim studentom o historii Rosji i pracuje nad doktoratem o psychoterapii w ZSRR. W wolnych chwilach pisze, uczy się tańca Bollywood i podróżuje. Uzależniona od herbaty, książek i Star Treka.

Aleksandra Brokman

Sztormy

Wróżbitka była oszustką.

Miała zaplecione w warkoczyki siwiejące włosy i symbole bogini Azarh wytatuowane na dłoniach. Nosiła czerwoną spódnicę i krótką, odsłaniającą brzuch bluzkę. Na czole opaskę z muszli. Na ramionach chustę ozdobioną wzorami z drobnych koralików.

Jednak nie wierzyła w to, co symbolizował jej strój. Nie mogła wierzyć.

Rivva przyglądała się jej dłoniom. Widziała, jak wróżbitka zamyka w każdej z nich kilka kamieni, po czym dotyka nimi swojego czoła, ust, klatki piersiowej, brzucha i stóp. Jej tatuaże przypominały płonące oczy lub obdarzone źrenicami słońca. Z pewnością rozpoznała siedzącą przed nią przybyszkę, jednak kontynuowała rytuał, jakby naprawdę służyła Azarh. I jakby pojawienie się Rivvy było mniej istotne od ceremonii.

— Kamienie wyjawiają tylko zarys naszego losu — tłumaczyła spokojnym głosem. Po rinnońsku, w ich rodzimym języku. Ale jakby mówiła do okolicznej wieśniaczki. — Nie powiedzą, gdzie twoja babcia zakopała złotą bransoletkę, ani ile będziesz miała dzieci. Nie mówią, co nas czeka. Pomagają wybrać ścieżkę.

Rozsypała kamienie przed sobą, w skupieniu przyglądając się, gdzie upadły. Przez dłuższą chwilę milczała. Rivva wsłuchiwała się w kroki i szepty przemierzających dziedziniec bywalców świątyni. Zapach gotowanego gdzieś nieopodal jedzenia sprawił, że zaburczało jej w brzuchu.

— Co chcesz wiedzieć? — spytała w końcu wróżbitka. Najwyraźniej była zdeterminowana grać swoją rolę.

— Szukam kogoś. Co powinnam zrobić, by ją znaleźć?

Wróżbitka studiowała kamienie, lecz przez jej wargi przemknął uśmiech.

— Bursztyn prawie styka się z pumeksem, a krzemień jest od nich bardzo daleko. Granit jeszcze dalej. Skupienie na tym kimś ci nie służy. Może nie powinnaś jej szukać?

— A jeśli nie mogę przestać?

— Zielony kwarc upadł na lewo od agatu, dalej niż krzemień... Za to onyks jest bliżej, na północnym zachodzie, między pumeksem a kalcytem. Wszystko wskazuje na to, że kręcisz się w kółko. Tkwisz w miejscu i patrzysz za siebie. Szukasz przeszłości zamiast przyszłości.

— Może przeszłość nie daje mi spokoju?

— To ty musisz ją zostawić, nie ona ciebie.

Rivva miała dość. Nie po to przez tyle lat włóczyła się po obcych krainach, żeby teraz wysłuchiwać wyssanych z palca bzdur.

— Przestań. Dobrze wiesz, kim jestem i kogo szukam. I że nie wierzę ani w przeznaczenie, ani w ludzkich bogów. Ty zresztą też nie, Rinn Tishana Affir.

Wróżbitka niespiesznie zebrała kamyki do woreczka, który następnie przywiązała do plecionego paska. Przeciągnęła się. Poprawiła chustę na ramionach. Dopiero wtedy odwzajemniła spojrzenie przybyszki.

— Rinn Rivva. Po co tu przyjechałaś?

Wydawała się pytać całkiem szczerze. Jakby wyjeżdżając, naprawdę nie podejrzewała, że ktokolwiek będzie jej szukał. Jakby nie wiedziała, że rinnoni próbowali sprowadzić cały swój lud do domu, zapewniając, że wszystko zostało wybaczone.

Rivva osobiście namówiła kilkoro uciekinierów do powrotu, choć w głębi serca wciąż winiła ich za wojnę. Od dziecka uczono ją szacunku dla każdej żywej istoty, ale nie potrafiła szanować tych, którzy zbuntowali się przeciwko najważniejszej rinnońskiej Radzie. Zbyt wielu przyjaciół straciła, walcząc po drugiej stronie. Zbyt wiele widziała.

Jednak z Tishaną sprawa wyglądała inaczej. Ona nigdy nie zdradziła. Wręcz przeciwnie, tak jak Rivva broniła świata rinnonów, jego porządku i jego praw. Dowodziła. Odniosła rany. Wielokrotnie narażała życie. A gdy wygrały już wojnę, gdy lada dzień miały zamieszkać w wymarzonym domu pośród jabłkowych sadów, po prostu odeszła. Dołączyła do pokonanych buntowników, szukających swojego miejsca na archipelagach południa. Zrezygnowała z wysokiej pozycji w Radzie. Przymknęła oczy na miłość.

Rivva od lat układała przemowę, którą zamierzała wygłosić przy spotkaniu z dawną kochanką, ale teraz, gdy wreszcie ją znalazła, nie potrafiła nawet wyjaśnić, dlaczego jej szukała. Słowa opuściły ją, zostawiając szum w głowie i gorzki smak w ustach.

Zamiast odpowiedzieć na pytanie, wymownie rozejrzała się po świątyni.

— Tym się teraz zajmujesz? Udajesz kapłankę? Wśród ludzi z południa, którzy uważają nas za demony? Jak?

— Harzeńczycy nie uważają nas za demony. Przynajmniej nie ci z tej wyspy... Ludzie z południa mają wiele kultur i wiele wierzeń. Nie wszyscy nas nienawidzą.

Rivva wzruszyła ramionami. Dla niej wszyscy ludzie byli podobni. I ci z południa, i ci z północy. Ubierali swoje lęki w różne zachowania i słowa, ale wszyscy bali się rinnonów, nawet gdy z nimi współpracowali. Nie ufali ich umiejętnościom, które nazywali magią. Nie rozumieli ich kultury. Podczas wojny Rivva spędziła z nimi dużo czasu, ale nigdy nie przestała czuć się nieswojo w ich towarzystwie i wiedziała, że jej uczucia były odwzajemnione.

— I co, siedzisz tu i udajesz, że wierzysz w bogów? Czy to naprawdę lepsze od pozycji w naszej Radzie?

Tishana westchnęła. Wstała i wygładziła spódnicę, pozdrawiając skinieniem głowy dwoje przechodzących obok kapłanów.

— Zbliża się pora posiłku. Na pewno jesteś głodna. Później porozmawiamy.

W świątynnej kuchni wydano im po misce zupy z mleka kokosowego, batatów, różowawej fasoli i ostrej papryki. Nalewająca porcje kobieta przyglądała się Rivvie z zainteresowaniem, ale nie skomentowała jej obecności. Tishana zamieniła kilka słów z mieszkańcami świątynnego kompleksu, po czym poprowadziła przybyszkę na zewnątrz. Usiadły w cieniu budynku kuchni, spoglądając na warzywne grządki.

W prowincjonalnej świątyni na maleńkiej wysepce harzeńskiego archipelagu wszystko wydawało się nędznym cieniem barwnych, rozległych budowli wzniesionych dla kapłanów w samym Harzenie. Rivva niemalże zwątpiła w sens dalszych poszukiwań, gdy ujrzała na brzegu małą, nienazwaną wioskę. Zbudowane na palach, kryte palmowymi liśćmi chaty wyglądały, jakby lada chwila miały roztrzaskać się o ziemię. Wszystko wydawało się wypłowiałe i wymęczone przez czas. Nigdy nie sądziła, że Tishana potrafiłaby żyć w podobnej dziurze.

Jadły w milczeniu, prawie na siebie nie patrząc. Powietrze było gorące, wilgotne i ciężkie. Rinnoni znosili upał lepiej niż ludzie, ale Rivva i tak wolała świeżość północy. Od kilku lat podróżowała po południowych archipelagach, namawiając pokonanych buntowników do powrotu i szukając ukochanej, jednak nie lubiła przebywać z dala od swojego ludu. Dziesiątki pytań i niepokój wygnały ją z domu, każąc przemierzać świat, lecz nieustannie tęskniła.

— Wiem, że myślisz, że okłamuję tych ludzi, ale to nieprawda. — Tishana odstawiła miseczkę na ziemię. — Harzeńczycy wiedzą, że nie do końca podzielam ich wiarę.

— Nie do końca?

— Twierdzą, że Azarh może przeze mnie przemawiać, nawet jeśli w nią nie wierzę — oznajmiła z naciskiem. — Przygarnęli mnie, a ja chcę się odwdzięczyć, więc nauczyłam się ich wróżb i doradzam im, jak umiem. Pocieszam. Daję nadzieję. Przychodzą do mnie po wsparcie.

— Czyli niańczysz grupę ludzi zamiast pomagać nam odbudować nasz świat. Gratulacje. Nie zadław się dobrem, które tu zdziałasz.

Tishana spojrzała na nią ze złością. Wyglądała, jakby lada chwila miała wstać i odejść. Może uciekanie bez słowa wyjaśnienia weszło jej w nawyk?

— Po co tu przyjechałaś?

— Chcę zabrać cię do domu. Do Etmeriel. — Zawahała się, mocno zaciskając palce na miseczce. — Tęskniłam. Naopowiadałaś mi, jak bardzo mnie kochasz, a potem odwróciłaś się do nas wszystkich tyłkiem i zniknęłaś.

Tishana spuściła głowę.

— Nie mogłam dłużej... — zaczęła, lecz w tym momencie ktoś zawołał jej imię.

Mężczyzna zbliżał się od strony wioski. Nosił popularne na harzeńskim archipelagu szerokie spodnie i wyszywaną koralikami koszulę, ale Rivva na pierwszy rzut oka rozpoznała w nim rinnona. Był zbyt drobny na Harzeńczyka. Miał za jasną skórę. I zwracał się po imieniu do wróżbitki Azarh.

— Quelan! — przywitała go Tishana. — Mamy gościa z Etmeriel. Rivva przyjechała, by namówić nas do powrotu.

Pozdrowił ją bez specjalnego entuzjazmu, jakby dostrzegł w niej niegroźną, lecz uciążliwą przeszkodę. Uczucie było odwzajemnione. Rivva chciała na nowo zbliżyć się do Tishany. Nie miała ochoty użerać się z odpowiedzialnym za wojnę domową buntownikiem. Nie dzisiaj.

Nie mogła jednak zignorować swoich obowiązków. W przeciwieństwie do tego mężczyzny zamierzała wykonywać polecenia Rady. Nawet te, do których nie była przekonana.

— Wszystko zostało wybaczone. Możesz wracać. Nikt nie będzie cię karał ani wypominał ci przeszłości — wyrecytowała tonem, który przeczył treści jej słów. Oskarżał o zdradę i morderstwa.

Quelan kompletnie ją zignorował.

— Nie mamy na to czasu — oznajmił, patrząc prosto na Tishanę. — Zbliża się cyklon. Silny. Niebezpieczny. W nocy uderzy w naszą wyspę, musimy się przygotować.

Wróżbitka skinęła głową.

— Co możesz zrobić?

— Spróbuję osłonić wioskę. Powinienem dać radę, ale na wszelki wypadek popracuj nad świątynią. Dobrze by było zebrać tu ludzi.

Układali plan działania z wprawą świadczącą o tym, że współpracowali nie po raz pierwszy. Rivva została spiorunowana wzrokiem, gdy zapytała Quelana, czy na pewno nie przecenił swoich możliwości. Może zresztą nie za samo pytanie, lecz za powątpiewanie w głosie. Potem siedziała już cicho i obserwowała Tishanę.

Wróżbitka wydawała się spokojniejsza w obliczu mogącego zmieść jej wioskę cyklonu niż wcześniej w rozmowie z dawną kochanką. Pozwalała sobie nawet na żarty. Rivva nie pamiętała, by kiedykolwiek widziała ją tak pełną wiary w sukces.

Poznały się już w czasie wojny. Wtedy nie dało się podejmować dobrych decyzji, a każdy ruch powodował kolejne wyrzuty sumienia. Koszmary stały się tak częste, że i Rivva, i Tishana jak mogły, unikały snu. Może zresztą tylko dlatego ze sobą były? Lgnęły do siebie w nadziei, że cielesne rozkosze odpędzą wszystkie myśli?

Nie. Rivva nie potrafiła w to uwierzyć. Być może od tego się zaczęło, ale po jakimś czasie rozwinęła się między nimi miłość. Silna jak huragan i delikatna jak skrzydła motyla.

Ktoś położył jej dłoń na ramieniu, wyrywając ją z zamyślenia.

— Idziesz ze mną? Mogę też znaleźć ci miejsce do spania, jeśli chcesz odpocząć. — Tishana nigdy wprost nikogo nie poganiała, ale z jej postawy bardzo łatwo było wyczytać, kiedy nie zamierzała tolerować opieszałości. Teraz spieszyła się, by ostrzec wioskę. Miała ważniejsze sprawy niż rozpamiętywanie przeszłości. I choć Rivva bardzo nie chciała, musiała zgodzić się z jej priorytetami.

Poszła za nią. Nie była w stanie pomóc, ale starała się nie plątać pod nogami. Słuchała, jak Tishana wydaje instrukcje, wysyłając ludzi, by ostrzegli wszystkich mieszkańców wioski, przynieśli do świątyni zapasy jedzenia, narzędzia, w miarę możliwości także mniejsze łodzie. Wszystko, co mogło okazać się potrzebne i dało się przetransportować.

— Czyli jednak nie jesteś pewna, czy twój nowy przyjaciel będzie w stanie nas osłonić — zauważyła Rivva.

— Quelan jest mistrzem w swojej sztuce. Ale zawsze lepiej mieć plan awaryjny.

— Może być nim powrót do Etmeriel. Naprawdę chcesz tu siedzieć i odbudowywać chatki ludziom?

Tishana nie odpowiedziała. Obchodziła świątynię, raz po raz kładąc dłonie na ścianach. Odnawiała zmęczone czasem budynki, wzmacniała drewno, stapiała mury i dachy w jedną bryłę. Władała najrzadszym z właściwych rinnonom talentów. Rozumiała budowę występujących w naturze materiałów. Potrafiła nimi manipulować, zmieniać jeden w drugi, tworzyć zupełnie nowe kombinacje. Umacnianie świątyni musiało być dla niej równie fascynujące jak rąbanie drewna siekierą, jednak podeszła do swojego zadania bardzo poważnie. Ani przez moment nie okazała znudzenia. Była skupiona, metodyczna, spokojna.

Rivva w końcu zostawiła ją samą, by przyłączyć się do znoszących zapasy Harzeńczyków. Spodziewała się, że odniosą się do niej z obawą, jak większość ludzi z południa, ale choć bardzo się tego doszukiwała, nie zauważyła, by się jej bali. Do wieczora dźwigała z nimi worki batatów i ryżu, kosze jadalnych wodorostów i warzyw, tył czyjejś łodzi oraz jedno dziecko. Stopniowo zaczynała czuć zbliżający się cyklon. Słyszała go w śpiewie wiatru, widziała w powietrzu. Drażnił zmysły, które ludzie uważali za magiczne. Wołał do niej, a jego wołanie przyprawiało ją o dreszcze.

Przypominał powietrzne trąby rozpętywane przez buntowników podczas wojny. Je też czuła, nim ukazały się jej oczom. I ani wtedy, ani teraz nie była wystarczająco utalentowana, by ochronić kogokolwiek przed żywiołem, którym teoretycznie władała.

Słońce chyliło się już ku zachodowi, gdy natknęła się na Tishanę. Wróżbitka najwyraźniej skończyła umacniać świątynię i postanowiła zabrać się za chatki w wiosce. Stała, opierając się dłońmi i czołem o podtrzymujący jedną z nich pal, i wyglądała, jakby lada chwila miała runąć na ziemię. Jej skóra była mokra od potu. Płynąca z nosa krew zalewała usta i brodę.

— Przestań! — wrzasnęła Rivva. — Natychmiast przestań!

Tishana nie posłuchała. Objęła pal ramionami. Patrzyła w górę, na podłogę chatki, zdeterminowana, by skończyć, co zaczęła, choć nie mogło to mieć żadnego znaczenia w obliczu nadciągającego cyklonu. Narażała życie jak skończona kretynka.

Rinnoni umieli myślą zmienić kawałek drewna w diament, leczyć głębokie rany i panować nad wiatrem i wodą, lecz jeśli spróbowali zrobić zbyt wiele na raz, ich ciała nie wytrzymywały. Samo przecenienie własnych umiejętności niekiedy groziło śmiercią. Dalsze używanie ich mimo wycieńczenia było porównywalne z samobójstwem.

Mocnym szarpnięciem Rivva oderwała Tishanę od pala. Potrząsnęła nią, by zburzyć jej koncentrację. Uspokajała ją na głos i przeklinała w duchu. Szeptała, choć miała ochotę krzyczeć.

Wróżbitka przez chwilę patrzyła na nią coraz bardziej mętnym wzrokiem, po czym zemdlała w jej ramionach.

Rivva już raz dotrzymywała towarzystwa umierającej Tishanie. Na pogorzelisku, w swądzie spalonych ciał, w deszczu popiołu.

Wywołana przez buntowników ognista burza nie oszczędziła prawie nikogo. Tishana nie zginęła od razu, ale niewiele wskazywało na to, by miała żyć dużo dłużej. Nie była w stanie mówić. Jęczała z bólu, a Rivva tuliła jej poparzone ciało, szepcząc uspokajające słowa i płacząc z bezsilności.

Miały wtedy szczęście. Oddział, który akurat zmierzał im na spotkanie, przybył wystarczająco szybko. Ich uzdrowiciel był potężnym mistrzem. Zaopiekował się Tishaną. Przez następne dni leczył jej zniszczone ogniem ciało, a gdy czuła się już wystarczająco dobrze, by podróżować, wysłał ją w głąb kontrolowanych przez Radę terytoriów.

Przez cały czas Rivva prawie nie odchodziła od jej posłania. Najpierw ze strachu, że jeśli pozwoli sobie na krótki spacer, Tishana umrze pod jej nieobecność. Potem, bo gdy tylko się oddaliła, czuła się winna. Nie ostrzegła ukochanej na czas i nie potrafiła ulżyć jej cierpieniom, więc chciała przynajmniej dopilnować, by zawsze miała to, czego potrzebowała. Wodę, jedzenie, dodatkowy koc, towarzystwo.

Nie należała do tych, którzy często płaczą, ale w tamtym okresie łzy stawały jej w oczach kilka razy dziennie. Uzdrowiciel pocieszał ją, zapewniając, że Tishana wyzdrowieje, lecz Rivva wcale nie była smutna. Była wściekła. Myślała o tych, którzy wywołali ognistą burzę. O zdrajcach i rozpoczętej przez nich wojnie. O tym, jak bardzo ich nienawidziła.

Potrafiła wybaczyć rany zadane jej samej, ale nie widok poparzonej, jęczącej z bólu Tishany. Nawet gdy wojna dobiegła już końca, Rivva nie umiała darować buntownikom spowodowanego przez ich arogancję cierpienia.

Wszystkie wspomnienia wróciły, gdy zaniosła nieprzytomną Tishanę do harzeńskiej świątyni, ułożyła ją na macie i zaczęła zmywać krew z jej twarzy. Gdy zobaczyła koło siebie Quelana, w pierwszym odruchu chciała go uderzyć. Powstrzymała się, ale musiał zauważyć wrogość w jej oczach. Uniósł przed sobą dłonie w uspokajającym geście.

— Chcę tylko pomóc. Umiem leczyć. Co się stało?

Oczywiście, że umiał też leczyć. Był kolejnym geniuszem, który zamiast służyć rinnonom swoim talentem, zapragnął nie wiadomo czego i rozpętał brutalną wojnę. Rada nigdy nie powinna była wybaczyć takim jak on.

— Próbowała wzmocnić jakieś chatki — wzruszyła ramionami Rivva. — Najwyraźniej też nie wierzy, że potrafisz osłonić wioskę.

Zignorował ją. Uklęknął przy Tishanie, kładąc dłoń na jej czole. Trwał tak przez krótką chwilę, po czym wyprostował się z westchnieniem.

— Musi odpocząć, ale dojdzie do siebie — oznajmił. — Wiesz, że nie wrócę z tobą do Etmeriel, prawda? Nie mam ochoty godzić się z Radą. Tu jest teraz mój dom.

— I dobrze, nie wracaj. Przyjechałam po Tishanę, nie po ciebie.

Przez moment wyglądał, jakby rzeczywiście zamierzał zostawić ją w spokoju, lecz ostatecznie został, by mówić dalej. Oczywiście. Buntownicy nigdy nie umieli się zamknąć. Przegrali, ale wciąż byli przekonani, że mieli do zaoferowania niesamowite mądrości.

— Na twoim miejscu nie robiłbym sobie nadziei. Ona też znalazła tu dom i...

— Nie! — przerwała mu Rivva. — Jej dom jest w Etmeriel. Ona nigdy nas nie zdradziła.

— A jednak wyjechała — przypomniał Quelan. Delikatnie, bez złośliwości. — Wiem, że pewnie nie chcesz moich rad i przemyśleń, ale i tak pozwolę sobie ci je wcisnąć. Nie narzucaj Tishanie swoich sposobów na radzenie sobie z przeszłością. Właśnie tego nie mogła znieść w Etmeriel. Podobno byliście tam tak jednomyślni, że nie dało się was słuchać.

Rivvę na moment zamurowało. Za kogo on się uważał? Kim był, by mówić o uczuciach Tishany?

— Nie chcę się z tobą kłócić — kontynuował, gdy nie znalazła słów, by mu odpowiedzieć. Żadne nie potrafiły wyrazić jej wściekłości. — Po prostu nie miej jej za złe, że potrzebowała czegoś innego niż ty.

— Nie mam — wycedziła, choć nie było to do końca prawdą. — Winię ciebie i twoją zgraję morderców. Gdyby nie wasze fanaberie, wszyscy moglibyśmy być szczęśliwi.

Quelan nawet nie próbował nad sobą zapanować. Parsknął śmiechem jak kompletny szaleniec. Śmiał się i śmiał, a Rivva czuła, jak jej krew zmienia się w lód.

— Gdybyśmy spotkali się kilka lat wcześniej, pewnie powiedziałbym ci to samo — wykrztusił, z niedowierzaniem kręcąc głową. — Moglibyśmy zacząć o to następną wojnę. To dopiero byłaby historia.

— Mógłbyś przyznać się do błędu. — Od razu pożałowała swoich słów. Brzmiała jak obrażone dziecko. Czuła się podobnie. Miała w sobie tylko więcej wstydu i goryczy.

Quelan zdołał się uspokoić, po jego ustach błąkał się teraz jedynie lekki uśmiech.

— Mógłbym. Ty też. — Wzruszył ramionami. — Ale dzięki Tishanie w końcu znudziło mi się rozpamiętywanie dawnych krzywd. Powinnaś z nią szczerze porozmawiać. I posłuchać. Tish wspominała kiedyś, że wcale jej nie słuchałaś.

— Jak... — urwała, niepewna, o co właściwie chciała zapytać. Jak śmiał wytykać jej błędy? Od jak dawna znał Tishanę? Co wiedział o ich związku? Kiedy zaczął mówić na wróżbitkę Tish?

Quelan nie zamierzał czekać, aż Rivva pozbiera myśli. Przeciągnął się. Przymknął oczy, niewątpliwie wsłuchując się w śpiew nadciągającego cyklonu.

— Muszę coś zjeść, zanim zabiorę się do pracy — rzucił na odchodnym, odgarniając ciemne włosy za uszy. — Daj sobie spokój z tą wściekłością. Będzie ci łatwiej.

Wiatr wzmagał się. Rivva czuła go przez ściany świątynnej jadalni. Obserwowała, jak coraz gwałtowniej uderzał w budynki i gniewnie targał drzewami. Nie dawał jej spać. Siedziała na podłodze, rozglądając się po pomieszczeniu i śledząc postęp cyklonu rinnońskimi zmysłami.

Ludzie szeptali między sobą, tulili dzieci i dzielili się palmowym winem. Quelan ucałował wyższą od niego o głowę Harzenkę, szepnął jej na ucho kilka słów, wspinając się przy tym na palce, po czym wyszedł na zewnątrz. W kącie na lewo od Rivvy wybuchła kłótnia. Naprzeciwko kilkuletni chłopiec nie chciał przestać płakać. Zawodził, ile sił w płucach, a jego przenikliwy wrzask coraz bardziej działał jej na nerwy.

Tishana, gdy tylko trochę doszła do siebie, zajęła się uspokajaniem mieszkańców wioski. Krążyła między świątynnymi budynkami, nie zważając na prawie zmiatający ją z nóg wiatr. Grała swoją rolę. Była wróżbitką. Przedstawicielką Azarh w świecie śmiertelnych. Musiała pocieszać. Opowiadać o losie. Zmyślać.

Wiatr ucichł nagle jak przerwana bez ostrzeżenia melodia. Rivva wciąż czuła go w oddali, ale omijał teraz wioskę. Quelan nie pozwalał mu dotknąć drewnianych chatek. Poradził sobie. Panował nad wiatrem z godną pozazdroszczenia sprawnością.

Czy równie sprawnie wywoływał kiedyś trąby powietrzne? Wyrywał powietrze z płuc? Pomagał zrzucać burze ognia?

Ludzie nieco się rozluźnili. W kącie, gdzie wcześniej się kłócono, rozległ się śmiech. Ktoś podał Rivvie czarkę palmowego wina. Wypiła jednym haustem, po czym zwinęła się w kłębek na podłodze i zasnęła płytkim, niespokojnym snem.

Gdy otworzyła oczy, w świątynnej jadalni rozbrzmiewało głównie chrapanie. Wiatr wiał teraz jeszcze mocniej, lecz wciąż omijał większość wioski. Nie całą. Quelan musiał zrezygnować z paru domów, by osłonić inne.

Rinnonka przeciągnęła się, szukając wzrokiem Tishany. Gdy jej nie znalazła, wyszła na zewnątrz, by rozprostować nogi. Padał gęsty deszcz, ale w tej chwili zupełnie jej to nie przeszkadzało. Przeszła przez dziedziniec, a potem przez bramę świątyni, głęboko wdychając wilgotne powietrze. W oddali, na skraju wioski widziała Quelana. Stał tyłem do niej, sztywno wyprostowany, wpatrzony w szalejący wiatr i ogromne, roztrzaskujące się o brzeg fale. Władał mocą, o jakiej Rivva nie mogła nawet marzyć, ale w tej chwili nie wydawał się potężny. Wręcz przeciwnie. Gdyby wypuściła strzałę z łuku, tak jak nauczyli ją ludzie, nie miałby szans się obronić. Pewnie nawet ona mogłaby teraz wyciągnąć mu powietrze z płuc i go udusić.

Przez moment naprawdę ją to kusiło. Quelan z pewnością zasłużył na śmierć. Pouczał ją, by nie rozpamiętywała dawnych krzywd, ale kto wie, ile istnień miał na sumieniu. Gdyby nie tacy jak on, świat rinnonów nigdy nie pogrążyłby się w wojnie i przemocy.

— Tu jesteś. — Tishana stanęła obok Rivvy, podając jej kilka ryżowych ciasteczek zawiniętych w palmowy liść. — Pomyślałam, że możesz być głodna.

Miała podkrążone z niewyspania oczy. Jej zmarszczki wydawały się głębsze. Wyglądała wyjątkowo krucho.

— Już sądziłam, że będziesz mnie unikać, dopóki nie wyjadę.

— Kusiło mnie to. Ale nie byłoby w porządku. — Tishana patrzyła w dal, na rosnące poza wioską, szarpane wiatrem drzewa. Ona też zdawała się nie zauważać deszczu. Przemoczone ubranie kleiło się do jej ciała, podkreślając jego kształty. — Tylko ciebie było mi szkoda, gdy opuszczałam Etmeriel.

— Nie na tyle, byś zmieniła zdanie.

— Nie.

Wiatr huczał poza granicami wioski, buntując się przeciwko powstrzymującej go mocy. Fragmenty jednej ze spisanych na straty chatek roztrzaskały się o zbocze wzgórza. Świat na zewnątrz stworzonej przez Quelana enklawy nie wyglądał jak coś, w czym ludzie lub rinnoni mogli mieć swoje miejsce. Zdawał się nienawidzić życia.

Rivva powoli żuła ryżowe ciastko. Było zbyt klejące. Ledwie je przełykała.

— Wróć ze mną — powiedziała w końcu. Desperacko, błagalnie. — Nie rozumiem, dlaczego wyjechałaś, ale naprawimy wszystko, co było nie tak. Zaczniemy od nowa. Zamieszkamy pod Etmeriel, pośród sadów. Będzie tak, jak zawsze chciałyśmy. Cicho, spokojnie, pięknie. Proszę, wróć ze mną do domu.

Tishana zawahała się. Zerknęła na świątynię. Powiodła wzrokiem po wiosce, palmach i rozszalałym morzu.

— Rinn Rivva... — zaczęła niepewnie, ale nie zdążyła dokończyć. Nagły podmuch wiatru przewrócił je na ziemię. Chusta wróżbitki odfrunęła w górę, ponad świątynne dachy.

Rivva uderzyła łokciem o kamień i syknęła z bólu. Słyszała tylko wściekłe wycie cyklonu. Wirujące w powietrzu krople zdawały się ciąć jej twarz. Rinnońskie zmysły rozpaczliwie próbowały zapanować nad żywiołem, ale były za słabe. Nie wiedziała nawet, od czego zacząć. Chaotyczne strugi wiatru i wody przypominały jej wojnę. Jej serce waliło jak szalone. Oddychała z trudem. Chciała uciec.

Rozejrzała się, szukając Tishany, jednak wróżbitka czołgała się już w stronę wioski.

Nad ich głowami przeleciała zerwana gałąź. Rivva zawołała dawną kochankę, ale wichura zagłuszyła jej słowa. Tishana uparcie brnęła przed siebie, oddalając się od świątyni. Może była w szoku? W panice pomyliła kierunki?

Rivva, walcząc z oganiającym ją przerażeniem, rzuciła się w stronę wróżbitki. Ledwie widziała w strugach zacinającego deszczu, ale zdołała chwycić ją za nogę. Chudą, ubłoconą, śliską. Tishana odwróciła się, a martwy spokój w jej oczach jeszcze bardziej przestraszył Rivvę. Też był echem wojny. Przypominał wszystko, co razem przeszły, i wszystkich, których straciły. Bił na alarm, budząc wspomnienia.

— Idziesz w złą stronę! — wrzasnęła Rivva, nachylając się jak najbliżej ucha wróżbitki. Jedną ręką wciąż ściskała jej nogę. Drugą wskazała w kierunku świątyni. — Musimy się schować! Tam!

Warkoczyki Tishany tańczyły na wietrze, raz po raz przysłaniając jej twarz.

— ...Quelana! — odpowiedziała, a cyklon pochłonął większość jej słów. — Ty...zatrzymać... pomoc!

Rivva zesztywniała. Sugestia wróżbitki wydała jej się absurdalna. Jeśli Quelan przestał osłaniać wioskę, był pewnie bardzo bliski śmierci. Jakie szanse, by go uratować, miała również osłabiona, nie władająca powietrzem Tishana? Czy to Rivva miała ryzykować dla niego życie? Dlaczego? Po co? Na samą myśl kręciło jej się w głowie. Jej serce przyspieszyło jeszcze bardziej.

Nie chciała szukać Quelana pośród cyklonu. Chciała uciec do świątyni, schronić się za wzmocnionymi przez Tishanę ścianami, przytulić się do ukochanej i próbować normalnie oddychać.

Potrząsnęła głową na znak odmowy. Wróżbitka coś tłumaczyła, ale Rivva nawet nie próbowała skupić się na ruchu jej warg.

— Nie! — krzyknęła ile sił w płucach, próbując ciągnąć Tishanę w stronę świątyni. — Musimy się schować! Nie pomożemy mu! To bez sensu!

— ...chcesz! — Wróżbitka wyrwała nogę z uścisku Rivvy, po czym ruszyła w stronę miejsca, w którym ostatnio widziały Quelana. Brnęła przed siebie z wyraźnym trudem, ale nie zamierzała zawrócić. Jak podczas wojny, gdy uparła się, że nie porzuci nikogo ze swojego oddziału.

Przez moment Rivva miała ochotę skoczyć za nią. Dopadłaby ją, obezwładniła, siłą zaciągnęła w bezpieczniejsze miejsce. Była młodsza, silniejsza, nieosłabiona wcześniejszym wysiłkiem. Dałaby radę. Ale tego Tishana nie wybaczyłaby jej już nigdy.

Jeśli chciała odzyskać wróżbitkę, powinna pójść za nią między szalejące żywioły. I gdyby chodziło o życie pierwszego lepszego Harzeńczyka, pewnie tak właśnie by zrobiła. Jednak gdy przypominała sobie, kim był Quelan, nie potrafiła się przełamać. Nie miała sił przezwyciężać strachu, by pomóc wrogowi.

Tishana zniknęła pośród wirującego powietrza, wody i błota. Rivva jeszcze chwilę tkwiła w miejscu, walcząc ze łzami. Przeklinała swoje zbyt słabe umiejętności. Istnienie Quelana. Ucieczkę i upór Tishany. Cyklon. Wojnę. Przebaczenie ofiarowane buntownikom. To, że sama nie umiała im wybaczyć. Wszystko, co kotłowało się w niej, sterując jej decyzjami i życiem.

Gdy dobrnęła do świątynnej jadalni, zaopiekowali się nią ludzie. Mieli strach w oczach, ale nie dali mu się sparaliżować. Ktoś okrył ją kocem, ktoś inny podał palmowego wina. Pociągnęła łyk, ścierając błoto, krople deszczu i łzy z twarzy, po czym ruszyła w głąb pomieszczenia, prowadzona troskliwymi gestami Harzeńczyków.

Była im wdzięczna, lecz nie potrafiła tego wyrazić. W milczeniu położyła się na podłodze i zwinęła w kłębek. Zmęczona. Bezsilna. Zła na Tishanę i na chaos we własnej głowie.

Obudziła się, gdy było już po wszystkim. Wiatr uspokoił się. Większość ludzi zdążyła opuścić świątynną jadalnię. W jednym kącie wciąż spało dwoje dzieci. W innym starszy mężczyzna spokojnie skubał ryżowe ciasteczka.

Rivva wstała, rozciągając zmęczone mięśnie. Bolała ją głowa. Czuła się bardzo słabo. I podle. Pełna jak najgorszych obaw, powoli udała się na zewnątrz.

To, co tam znalazła, nie zasługiwało już na miano wioski. Jak okiem sięgnąć krajobraz wyglądał podobnie. Powalone drzewa. Zniszczone przez wiatr domy. Połamane łodzie. Zdewastowane pola i ogródki. Błoto.

Mimo to jedna chata pozostała niemalże nienaruszona. Straciła dach, ale wciąż wznosiła się na palach ponad otaczającymi ją ruinami. Rivva kilka razy przecierała oczy ze zdumienia. Jak wiele Tishana musiała zmienić w drewnianej konstrukcji, by przetrwała ten cyklon?

Harzeńczycy wyglądali na równie zaskoczonych. Część zgromadziła się wokół ocalałej chaty. Inni wskazywali ją rękami, kierując się w jej stronę. Rivva dołączyła do nich. Kręciło jej się w głowie, a stopy zapadały się w błoto, ale szła najszybciej, jak mogła. Minęła kogoś, kto płakał z ulgi lub z rozpaczy. Minęła dwoje przytulonych do siebie, wpatrzonych w morze starszych ludzi. Słońce chyliło się ku zachodowi, rozlewając po niebie pomarańcz i czerwień.

Usłyszała Tishanę, nim ją zobaczyła. Jej głos wzniósł się ponad głowy Harzeńczyków i pomknął do uszu Rivvy, która rozpoznałaby go wszędzie. Zarówno jego słyszalne dla wszystkich brzmienie, jak i ślady, które zostawiał, wędrując przez powietrze.

Wróżbitka i Quelan siedzieli pod ocalałą chatą. Oboje byli ubłoceni i podrapani. On miał siniaka na pół twarzy i wyraźnie balansował na granicy omdlenia. Tishana wyglądała jak upiór z ludzkich opowieści — z podkrążonymi oczami i krwią na skórze, w podartej spódnicy.

Stracili wioskę, która stała się ich domem. Otarli się o śmierć, a przed sobą mieli tylko wyrzeczenia i ciężką pracę. Mimo to uśmiechali się od ucha do ucha, raz po raz powtarzając nowoprzybyłym opowieść o tym, jak ocalili siebie nawzajem. Rivva znała harzeński zbyt słabo, by zrozumieć szczegóły, ale pojęła ogólny sens. Quelan zasłabł i stracił kontrolę nad wiatrem. Tishana wygrzebała go z błota i wody, ocuciła i zaczęła ciągnąć w stronę wcześniej wzmocnionej chaty. Dobrnęli tam wspólnymi siłami — ona pomagała mu iść, on osłaniał ich od wiatru. Skulili się między zmodyfikowanymi przez wróżbitkę ścianami, gdzie czekali na koniec cyklonu.

Opowiadała głównie Tishana. Quelan był na to zbyt słaby, lecz kwitował jej słowa uśmiechami i ruchami głowy. Obejmowali się. Część jej warkoczyków zaplątała się w jego włosy.

W ich bliskości nie było nawet iskry pożądania, ale patrząc na nich, Rivva i tak czuła zazdrość. Mieli coś, czego ona prawie już nie pamiętała. Absolutne zaufanie. Harmonię. Lekkość.

Wyglądali jak wszyscy rinnoni przed wojną. Zgodni jakby słyszeli swoje myśli. Trochę niedbali, trochę niepoważni. Zakochani w życiu. Bezgranicznie oddani sobie nawzajem. Nieustraszeni.

Rivva oddałaby wszystko, by siedzieć teraz na miejscu Quelana. I choć wciąż nie chciała tego zaakceptować, wiedziała, że nie było to możliwe. Ona i Tishana za bardzo się od siebie oddaliły. Inaczej patrzyły na przeszłość i szukały innej przyszłości.

W końcu Harzeńczycy zaczęli wracać do świątyni, by spędzić tam noc przed czekającą ich następnego dnia pracą. Ludzka partnerka Quelana pomogła mu wstać i poprowadziła go w górę wzgórza. Robiło się coraz ciemniej. Na niebie między chmurami powoli zapalały się gwiazdy.

Rivva i Tishana zostały same. Szum czerniejących fal wydawał się dziwnie złowrogi, jakby pod taflą morza zawsze czaiły się nieskończone zapasy gniewu.

— Przez moment naprawdę chciałam z tobą wrócić — powiedziała w końcu wróżbitka. —Prawie uwierzyłam, że może być jak dawniej.

— Nie może — przyznała Rivva. Prawie zadławiła się tymi słowami. Miała wrażenie, że zaraz się udusi.

— Nie. I tak naprawdę wcale nie chcę wracać do tego, co było. Kochałam cię, ale znałyśmy się tylko w czasach, gdy nie dało się być szczęśliwym.

Rivva widziała już tylko zarys sylwetki Tishany. Kiedyś znała wszystkie linie, krągłości i kąty jej ciała. Teraz bała się wyciągnąć rękę, by go dotknąć.

— Dlaczego mnie zostawiłaś?

Powietrze wibrowało od dźwięków: szumu wiatru, plusku fal, odległych rozmów, bzyczenia owadów. Mimo to, czekając na odpowiedź Tishany, Rivva miała wrażenie absolutnej, wnikającej w kości ciszy.

— Nie chciałam... nie potrafiłam dłużej wytrzymać w Etmeriel. Byliście pijani zwycięstwem, jednostronni i niesprawiedliwi. Pobiliście wszelkie rekordy zapatrzenia w siebie. Nie dało się was słuchać.

Rivva nie rozumiała. Przed laty wierzyła, że bez trudu potrafiła odgadnąć myśli i uczucia Tishany. Teraz, gdy okazało się to nieprawdą, była w szoku.

— My? — wyjąkała, wytrzeszczając oczy, by przebić wzrokiem powoli ogarniającą świat ciemność.

— Rada, moje siostry, przypadkowi przechodnie, tłumy, które zjechały do Etmeriel, żeby popatrzeć sobie na przywódcę buntowników. Nawet ty. Wszyscy pletliście coś o karach i przywracaniu porządku. Jakbyśmy niczego się nie nauczyli przez ostatnie stulecia.

— Co innego mieliśmy mówić? Buntownicy to złodzieje i mordercy. Zniszczyli nasz świat.

— Sami zniszczyliśmy nasz świat. Zareagowaliśmy jak starożytni barbarzyńcy. — W głośnie wróżbitki pobrzmiewało głównie rozczarowanie. Ich ludem? Światem? Sobą? — Nie mogliśmy znieść, że ktokolwiek ośmielił się zakwestionować nasze prawa. Szukaliśmy zemsty zamiast porozumienia i pokoju. Ja też. Gdy o tym myślę, chce mi się rzygać. I nie obraź się, ale kiedy bredziłaś o radości ze zwycięstwa, kilka razy naprawdę niemalże zwymiotowałam.

Rivva wciąż nie potrafiła otrząsnąć się z szoku. Zawsze widziała Tishanę jako kogoś, kim sama pragnęła się stać. Nieustraszoną strażniczkę rinnońskich wartości, idealną obrończynię ich świata. Nie kobietę pełną wyrzutów sumienia i wstrętu.

— Cieszyłam się z końca wojny — skłamała, jednak wróżbitka przejrzała ją na wylot.

— Cieszyłaś się, że to my wygraliśmy — poprawiła delikatnie. — Ja też, przez moment. Potem dotarło do mnie, jak bardzo okrutni się staliśmy. Moja własna siostra mówiła o karze śmierci, a jej oczy płonęły, jakby lada chwila miała dostać orgazmu. Buntownicy zaczęli woj.nę, ale my wcale nie byliśmy lepsi. Naprawdę nie widzisz, jak obrzydliwa była nasza radość?

Rivva potrząsnęła głową.

— Nie. Moim zdaniem była zrozumiała. — Odetchnęła głęboko wciąż pachnącym sztormem powietrzem. — Ale większość Rady myśli teraz jak ty. Gdybyś wróciła, przyjęliby cię z otwartymi ramionami.

— Na pewno nie skusisz mnie Radą. Takie marzenia mam już dawno za sobą. — Tishana zaśmiała się. Krótko, lekko, pogodnie. — Wiesz, że nawet nie tęsknię za rinnonami? Quelan w zupełności mi wystarcza. Znaleźliśmy sobie schronienie i możemy udawać, że świat wcale nie jest pełen przemocy i rozpaczy. Oczywiście się oszukujemy — przyznała. — Ale wreszcie znów czuję się swobodnie i spokojnie.

Tishana patrzyła na morze, Rivva na jej znikającą w ciemności nocy twarz. Szum wiatru, plusk fal, bzyczenie owadów. Cisza.

— Mogłabyś zostać tu ze mną — dodała wróżbitka. — Jednak wiem, że nie zostaniesz.

Nagle Rivva zrozumiała, czemu Tishana opuściła Etmeriel bez pożegnania. Przyznanie, że to, co je łączyło, dobiegło końca, przypominało rozstanie z kawałkiem własnej duszy. Ich miłość przeminęła i nie stały się przyjaciółkami, lecz Rivva wciąż wyobrażała sobie, że gdzieś, na jakimś poziomie stanowiły jedność. Łatwiej było stopniowo rozluźniać tę więź, niż przeciąć ją i w jednej chwili poczuć cały ból.

— Myślisz, że gdybyśmy poznały się w innych czasach, udałoby nam się? Że pokochałybyśmy się i zostałybyśmy razem?

Tishana wreszcie oderwała wzrok od morza i spojrzała na Rivvę, ale nawet zarysy ich ciał stawały się już nieodróżnialne od ciemności.

— Mam nadzieję, że tak — odpowiedziała cicho.

Właściwie nic się nie zmieniło. Wciąż siedziały na brzegu zrujnowanej wyspy, obok siebie, lecz tak naprawdę osobno, mając za sobą nieskończone połacie bólu, krzywdy i żalu. Jednak nagle Rivva poczuła, że jest gotowa, by opuścić archipelagi południa. Mogła wrócić do domu i po raz pierwszy od bardzo dawna zacząć patrzeć przed siebie.

Autor o sobie:

Podlasianin na emigracji. Z wykształcenia socjolog. Publikował w NF. Uwielbia karcianki HS i ESL. Irytujący, wybuchowy, a mimo to uwielbiany przez najbliższych. Introwertyk bez głębszych przemyśleń.

Bartosz Kalinowski

Enigma

I

Na lekcji religii zawsze było wesoło. Zrzucaliśmy mundurki i wracaliśmy do cywila, a i ksiądz klepał po tyłkach co ładniejszych chłopaków.

Niestety, po klepaniu zaczynały się schody.

— Dzisiaj, moi kochani, porozmawiamy o waszych dziadkach — powiedział pasterz i lekko wyszczerzył zęby. — Kto zacznie pierwszy?

Schowany za zeszytem, czekałem na wyrok. Miałem trochę czasu, aby usprawiedliwić dziadka, który choć był człowiekiem wiekowym i mądrym, to zawsze zapominał chodzić do kościoła.

— Mój dziadek pije, a babka pierdzi po kapuście — zaczęła białowłosa Magdalena.

— A mój dziadek ciągnik z ojcem kupił — pochwalił się piegowaty Michał. — A babka jak mówiła, tak zrobiła! — dokończył zagadkowo, dłubiąc się w nosie.

Duchowny uniósł wzrok znad dziennika.

— Co takiego zrobiła babcia, Michałku?

— Gadała, że ma dość starego pryka i odejdzie od niego.

— Opuściła wioskę?

— Na wieki wieków, proszę księdza. Rok temu na wykopki. Wzięła motykę w rękę i kalendarz pod pachę. I powiedziała, że wróci do domu dopiero, jak kopnie w kalendarz.

— A moja babcia przeżyła dziadka! — zawołał Maciej, wcinając się w opowieść Michała. — I powiedziała, że nigdy więcej obok niego spać nie będzie. I kupiła sobie trumnę.

— W domu trumnę macie?

— Tak! — Pokiwał głową Maciej. — I babcia w niej śpi, bo okrutnie się boi, że włożymy ją do tej dziadkowej, jak już sępa wywinie.

Ksiądz zanotował coś skrupulatnie w zeszyciku. Postukał długopisem w biurko.

— To kto nam jeszcze nic nie mówił? — zapytał z takim przekąsem, jakby ostrzył zęby na świeżynkę. Nabrałem powietrza w płuca. Nie oddychałem. Niestety koleżanki wymieniły moje imię. Kapłan cmoknął przeciągle.

— Dlaczego twojego dziadka znowu nie widziałem w kościele? — zapytał.

No i padło pytanie, które ciążyło mu jak kamień u szyi.

— Zaspał na furze, to i Goździk na gumno zawrócił — odpowiedziałem, nie patrząc mu w oczy.

— Jak to zaspał?! W niedzielę!?

— Ale dziadek, czy Goździk? — zapytała Magdalena.

— Pewnie, że Goździk, przecie dziadek spał na furze. Nie rozumiesz, głupia? — odparował Michał.

— Sam jesteś głupi! — krzyknęła naburmuszona Magda i pokazała mu język.

Ksiądz opadł na krzesło. Długo nic nie mówił, a cała klasa patrzyła na zegarek.

— Powiedz, Budzimirze, dla dziadka, że go odwiedzę!

— Ale nieznajomych do domu nie wpuszcza.

— Cukierków też nie bierze? — zapytał gruby Wojtuś.

— A ja lubię cukierki — wtrąciła Magda.

— Spokój! — Linijka opadła na biurko. Na twarzy duszpasterza malowała się niecierpliwość. Wszyscy wbiliśmy wzrok w ławki.

— Przyjdę do dziadka w piątek późnym popołudniem!

— Umywam ręce...

— Piłat! — zawołał oskarżycielsko Michał.

Ksiądz prowadził mnie za ucho do kąta z rozsypanym na podłodze grochem. Klasa wysłuchiwała o ucieczce maluśkiego Jezuska do Egiptu, a ja, zazdroszcząc mu anioła stróża (bo z moim, to nawet z lekcji religii nie szło uciec), odmawiałem pod nosem dziesięć zdrowasiek jako karę.

II

Usłyszałem pohukiwanie sowy. To był znak, na który czekałem po lekcji religii. Zarzuciłem plecak na ramię i przebiegłem wyłożoną kamieniami drogę. Przeszedłem przez dziurę w płocie i zanurkowałem w gęste krzaki. Po drugiej stronie rozpościerała się leżąca ugorem ziemia, niemal cała porośnięta chwastami. W oddali pomiędzy jabłonkami stała ziemianka z otwartym okienkiem, rozlatującymi się drzwiami oraz blaszanym kominem. W niej żywot pędziła Fretka — stara kobieta. Wysoka, jakby kto jej do gumofilców szczudła włożył, a zarazem przygarbiona na podobieństwo siłacza ze sztangą na ramionach.

Ludzie w wiosce gadali, że cwana z niej baba. Na starość, aby drewien nie rąbać, węgla nie nosić, wywołała czarta z lasu, spętała go czarami, a teraz jakie harce z nim odprawia. A czart za wikt i opierunek każdej nocy dupsko kosmate do piecyka wsadza i ogniem piekielnym bucha do samiutkiego rana.

Z jednej strony wioskowi powinni księdzu donieść, aby z kadukiem zrobił porządek. Wkroczyłby z kropidłem w dłoni i czorta raz– –dwa wygonił, zaś babce Fretce grzechy odpuścił i wziął na służbę. Z drugiej strony, skoro diabeł po wiosce z włochatym dupskiem nie biegał, jaj z kurnika nie wykradał i bydła z obór nie wypuszczał, to i nie był największym zmartwieniem tutejszych...

— Huhu, huhu...

Pohukiwanie dochodziło od strony szopy. Podbiegłem kilka kroków i przypadłem do dużego kamienia. W szparze pomiędzy drzwiami zalśniły kpiarskie uśmiechy moich kompanów.

— Wskakuj do środka! Na co czekasz?! — zawołali jednym głosem.

Szopa śmierdziała pleśnią, suszonymi grzybami i drożdżami.

— Wiesz, dlaczego tu jesteś? — zapytał Gibonu.

Pokręciłem głową.

Chłopcy wymienili między sobą spojrzenia. Odeszli w róg i przy rozpadającej się półce z pustymi butelkami gadali coś pod nosem. To musiała być ważna sprawa. Ważna i trudna. Dlatego potrzebowali mnie — Czarnego Wilka.

— Postanowiliśmy, że przyjmiemy cię do paczki, o ile sprostasz zadaniom.

Rozdziawiłem gębę jak pisklę łase na tłustą gąsienicę.

— Bez pracy nie ma kołaczy — powiedział mądrze Piżmu i splunął na ścianę, przyszpilając krzyżaka glutośliną.

— Pierwsze zadanie, któremu musisz sprostać, nie będzie łatwe. — Gibonu taksował mnie wzrokiem od stóp do głowy. Włożył zapałkę między zęby i zacisnął szczękę. Zapałka pękła z trzaskiem. Przełknąłem ślinę. — Musisz zmierzyć się z Jędrkiem Drewniakiem.

— I go pokonać! — Piżmu przejechał palcem po szyi. A to znaczyło, że walka odbędzie się bez sędziego i trwać będzie do momentu, aż ktoś się popłacze i ucieknie.

— A drugie zadanie? — wyrwało mi się z ust.

— W swoim czasie — powiedział chłodno Gibonu i zrobił to, co zawsze, kiedy uważał, że narada dobiegła końca. Odgrywał goryla. Piżmu dołączył do niego w małpim tańcu. A ja podjąłem się pierwszego zadania — walki z Jędrkiem Drewniakiem o tytuł Tarzana Wioski.

Zza szopą coś zaszurało, pogmerało niewyraźnie i nagle, skrobiąc o ścianę szopy, zaczęło jakby się po niej wspinać. Tak podstępnie i ciekawsko, jakby sam diabeł nas podsłuchiwał.

W okienku dojrzeliśmy popękaną niczym sucha ziemia twarz, która obdarzyła nas szczerbackim uśmiechem. I oblizała usta.

— W nogi! To Freeeetkaaaa!

Uciekaliśmy, aż się kurzyło. Fretka pędziła za nami na wielkich, ugiętych w kolanach nogach, niczym człekokształtna pajęczyca z motyką w jednej ręce, a siecią rybacką w drugiej.

III

Jędrek podkasał przydługie nogawki i odsłonił osławione drewniaki.

Poczułem ból w kostkach, a niewidzialna siła ścisnęła mi żołądek, jakby kto przepychał przez chustę ugotowane na pyzy ziemniaczki. Mało brakowało, a narobiłbym w portki.

Jędrek wyszczerzył złowrogo zęby. Dał mi do zrozumienia, że będę błagał o litość. Zatkał kciukiem dziurkę w nosie i smarknął na liście leżące na ziemi.

Przełknąłem ślinę.

Oj, w co ja się wkopałem? — pomyślałem i unikając jego wzroku, zastanawiałem się, co też Piżmu i Gibonu kombinują, bowiem mój przeciwnik stał z grupką oddanych mu fanów, którzy klepali go po ramieniu, szeptali do ucha rady, a mnie obrzucali docinkami. Natomiast koledzy prowadzili jakieś szemrane interesy. Gibonu podchodził do zebranych ze szkatułką, a ci wkładali do niej groszaki. Zdawało mi się, że odnalazł swoje powołanie i patrzeć tylko, jak pójdzie na ministranta, a później zostanie księdzem. Piżmu zaś zapisywał coś skrupulatnie na karteczce, a oczy mu lśniły jak łasicy gapiącej się na tłuściutkie kurczaczki.

Kiedy utworzono ring ze mną i Jędrkiem w środku, Piżmu zagwizdał głośno, uciszając publikę. Gibonu wkroczył na ring i jął tłumaczyć zasady pojedynku.

— Walka trwa do momentu, kiedy jeden z przeciwników się podda. Albo ucieknie z pola walki. Można okładać się pięściami i kopać. Tylko nie w jajka. Czy wszystko jasne? — Zebrani wydali głośny okrzyk zrozumienia. — Nie was pytałem, gamonie! Tylko ich. — Wskazał na nas. Pokiwaliśmy głowami. Gibonu dołączył do reszty i wrósł w ścianę kibiców, po czym zakrzyczał:

— Walka!

Jędrek zaatakował bez pardonu, wymachując rękoma niczym skrzydłami wiatraka. Uchylałem się przed ciosami niby zając przed zębiskami wygłodniałego wilka, to kiwałem na boki, to znowu biegałem po ringu jak świnka przed ubojem, aż wpadłem na ścianę kibiców. Nie było dokąd uskakiwać.

Przeciwnik zacisnął pięść, zrobił w powietrzu młyniec i wystrzelił pięścią w moją stronę. Zamknąłem oczy, a nogi same ugięły się w kolanach. Jego cios trafił kogoś innego, kto zawył z bólu. Odlazłem na czworaka kawałek i wstałem na równe nogi. Kolega Jędrka zwijał się z bólu na ziemi zalany łzami. Oj, przyfasolił mu zdrowo, pomyślałem i wybuchnąłem śmiechem. Oponent wyszczerzył zęby. Wskazał oskarżycielsko palcem w moją stronę i krzyknął:

— To twoja wina. Zapłacisz za to! — A jego kumpel, który oberwał w nos, pogroził mi pięścią.

Jędrek przystawił palce do głowy. Uderzył drewniakiem o ziemię — Muuuuuu!!! — zaryczał. Przeciwnik zaszarżował, chcąc wyrzucić mnie z ringu, gdy ktoś z tyłu odepchnął mnie, a on chybił celu. Wszyscy wybuchnęli śmiechem. Antagonista odwrócił się na pięcie i z wyciem diabła tasmańskiego rzucił w moją stronę.

Potknąłem się o kamień, a on uniósł ręce w geście triumfu.

— Przegrałeś — wydyszał i wziął zamach nogą, jakby piętą chciał strącić słońce.

Skręciłem się w kłębek oczekując takiego kopniaka... gdy nagle coś chrupnęło. Zerknąłem spod przymrużonych powiek, a tu Jędrek z otwartymi ustami, nie mogąc wydobyć choćby najmniejszego odgłosu bólu i z wielkimi, jak strusie jaja oczami, wił się i rzucał na ziemi podobny węgorzowi w sieci.

Zakosił stopą w wystający z ziemi kamień, ten sam, o który się potknąłem. I połamał palucha u stopy. Podskoczyłem na równe nogi, unosząc w górę zaciśnięte pięści.

— Poddajesz się?! — zawołałem, popisując się szerokim uśmiechem.

Przeciwnik zalany łzami, pokiwał głową i odczołgał oblepiony hańbą jak córka młynarza mąką.

Wygrałem.

IV

Zwycięstwo smakowało oranżadą i andrutami oraz szacunkiem kolegów. Nie zawiodłem ich. Wykonałem zadanie. Zwycięstwo, które wymęczyłem, dało mi tytuł „Tarzana Wioski”. Chłopacy poklepali mnie po ramieniu i jęli wychwalać pod niebiosa. Delektowanie się pochwałami uzależniało, a człowiek po nich rósł jak na drożdżach.

— My tu gadu, gadu, a drugie zadanie czeka — powiedział Gibonu, zerkając na mnie spod przymrużonych powiek.

— Co mam zrobić?! — zapytałem hardo.

— Musisz zdobyć paczkę papierosów — odrzekł, zacierając dłonie.

— Pewnie. Powiem sklepowej, że dla dziadka kupuję i...

— I tu jest pies pogrzebany — dodał Piżmu i niczym wąż obwinął się wokół mojej osoby.

Nie rozumiałem. Plan był doskonały. Oni dostaną papierosy, a ja zaskarbię sobie szacunek. Fama rozniesie się po szkole, jaki ze mnie cwaniura, a wszyscy będą chcieli poznać nowego Tarzana.

— To byłoby za proste. A proste rzeczy są dla dziewczyn — rzekł Gibonu. — Zrobiłem łyk oranżady i pokiwałem głową. — Dlatego podwiniesz paczuszkę papierosów dziadkowi...

— Ale to grzech, okradać swoich!

— I to w tobie lubimy. — powiedział Gibonu, a Piżmu zasyczał mi do ucha:

— Massssz zassssady. Dlatego cię wybraliśśśmy. Przypominassssssz nam Janka z Czterech Pancernych. — Lubiłem Janka. Nie dość, że był bohaterem, dziewczyny za nim wzdychały, to zawsze posiadał wachlarz pomysłów, po których potrafili nie tylko szkopom skopać tyłki, ale i wyjść cało z każdej opresji. — I jesssteś wierny, jak Sssszarik. Nie porzucasz swoich kompanów na polu walki — syczał Piżmu.

Szarika też lubiłem. Dzielna psina. Tylko źle skończyła.

I już prawie mnie mieli, ale w głowie ukazał się srogi nos dziadka i zapachniało dymem ze szkiełka. Widząc moje wahanie, Gibonu i Piżmu zagrali va banque. Postawili kołnierze koszul i zagadali jednym głosem.

— Ale pomyśl chwilę, żeby być takim cwaniurą, Janek musiał za młodu psocić! — Dobrze gadali. — A jak się spiszesz z wykonaniem tego zadania, to zdradzimy ci największy, ale to największy sekret dziewczynek.

Lubiłem tajemnice. Im więcej ich poznawałem, tym bardziej czułem się jak Tomek Wilmowski z książek pana Alfreda Szklarskiego, które wieczorami czytał mi dziadek.

V

Podwędzenie paczki papierosów przypominało próby znalezienia igły w stogu siana.

Gdzie bym głowy nie wtykał, gdzie bym palców nie wkładał, gdzie bym oczu nie wlepiał, tam puchy. Chłopacy domagali się wpisowego, a ja świeciłem zębami podobny żebrakowi na odpuście. Postanowiłem wszystko dokładnie przemyśleć. A najlepsze rozwiązania przychodziły do głowy nad rzeczką za domkiem. Przekąsiłem kanapkę i z komódki w sieni wyciągnąłem kijek i siatkę po warzywach — mój sprzęt wędkarski — i pobiegłem prosto do Zakątka Myśli.

Zakątek wypełniony szmerem rzeczki i cichym szeptem wiatru był nie tylko miejscem moich rozmyślań nad życiem — o przyjaciołach, psotach i zabawach — ale też czarodziejską chochlą, która wylewała zimną wodę na rozgrzaną głowę. Dzięki czemu zawsze odzyskiwałem spokój.

Czatując na łościouchy, rozmyślałem, jak mam wywiązać się z obietnicy danej kolegom, by nie wyrzucili mnie z grupy. Gdyby to zrobili, musiałbym znów wyć do księżyca sam, samiutki, porzucony. Taki Tomcio Paluch w dużym świecie. I nagle przyszło olśnienie. Strych. Tam jeszcze nie sprawdzałem. I to mógł być strzał w dziesiątkę. Aczkolwiek sama myśl o skrzypiących schodach, zagajniku rupieci i kurzu przyprawiała mnie o gęsią skórkę. Tym bardziej, że starsi koledzy gadali, że zalęgają się tam wąpierze. I co bym zrobił, gdyby taki wyczuł mnie i skoczył, aby wychłeptać ze mnie krew...

Rozejrzałem się po Zakątku Myśli. Ciemno, chłodno. A słońce prawie całe skryło się za chmury. I wtedy tknięty przeczuciem, zerknąłem zaniepokojony w niebo. Dreszcze przebiegły po plecach podobne mrówkom na kopcu. Niebo przeciął czarny kształt, trzepocząc skrzydełkami. Dałbym sobie rękę uciąć, że zamlaskał, sepleniąc moje imię...

Krzyknąłem przerażony i wyrwałem z miejsca ile sił w nogach, gubiąc i gumowce, i siatkę na ryby. Wpadłem do domu zdyszany, w przemoczonych skarpetkach. Zamknąłem drzwi na kłódkę. Postanowiłem oddać się rozmyślaniom przy piecu, z kubkiem gorącego mleka z miodem. I rzecz jasna z dziadkiem u boku, który w razie czego przegoniłby wąpierza mosiężnym krzyżem.

***

Kocham rozkminki. To taki słoiczek pełen pyszności, które rozpływają się na języku.

Otóż dziadek powiedział, że mamy nowych sąsiadów. Zamieszkali w opuszczonym domku na końcu wioski, tym z brązowo-czerwoną dachówką i kominem podziurawionym jak cebrzyk na wodę. Ci państwo mieli córkę, więc zabawa w wojnę i palanta odpadała — z prostej przyczyny — dziewczyny zawsze udawały księżniczki i kazały się ratować.

A ja pytam, ile razy można ubijać tego samego smoka i ratować tę samą księżniczkę? Poza tym zastanawiała mnie jedna rzecz. Dlaczego ci państwo wybrali dom leżący tak blisko Łysej Góry?

Dorzuciłem polan do pieca.

Ogień owinął się łakomie wokół drewienek i zasyczał uradowany nowym przysmakiem. Przybliżyłem dłonie do dziko brykających w piecu płomieni.

— Zrobić ci herbatę, dziadziu?

— Ale tylko, jeśli dotrzymasz mi towarzystwa! — odpowiedział zadowolony, że będzie miał co posiorbać do gazety.

— Małe lich,o a nie wnuczek! — odezwało się nieproszone sumienie i przypomniało o zadaniu.

Herbata była mocna, trochę gorzkawa, ale z drugą łyżeczką miodu smakowała wybornie. A do tego herbatniki i opowieści dziadka, o wielkich łosiach na bagnach i leśniczym Gąsce, który miast pilnować lasu, spał pod drzewem i mamrotał dyrdymały, sprawiły, że czas uciekał nam miło i wesoło.

— Dziadku, czy to nie dziwne, że tyle rzeczy robimy w ciągu dnia, a jak o tym opowiadamy, to wszystko trwa krócej niż zjedzenie kilku herbatników?

— Oj, to prawda. Ale dzięki wspomnieniom wszystko smakuje lepiej! — odpowiedział dziadek, podsuwając talerzyk z ciastkami.

— Dziadku?

— Tak?

— Kocham cię.

VI

Ola była dziwna. Ładna, ale dziwna.

Mało mówiła i gubiła się w myślach jak żabka w szuwarach. Po chwili z nich wyskakiwała, odpowiadała na pytanie albo zapisywała coś w zeszycie, a w następnej chwili od nowa rozpoczynała ten sam taniec przekładaniec.

— Ta nowa jakaś nienormalna, nie? — zapytał Zenek.

— Świeżak. — Wzruszyłem ramionami i wściubiłem nos w kartki książki.

— E tam, świeżak. Miastowa mądrala. Z takimi lepiej nie zaczynać, zje cię, zanim się zorientujesz.

— Gadanie!

Nauczycielka zagroziła nam wpisaniem uwagi do dzienniczka, jeśli nie przestaniemy rozmawiać, i wróciła do tłumaczenia zadań z matematyki. Zerknąłem z ukosa w stronę Olki, bo miałem dziwne przeczucie co do jej osoby. Cały czas siedziała, patrząc w okno, nawijając kosmyk włosów na palec. Ot, zabawa, pomyślałem. Chciałem skupić się na zadaniu widniejącym na tablicy, gdy Olka bez ostrzeżenia odwróciła głowę i schwyciła moje oczy w magnetyczną pułapkę. Patrzyła z taką mocą, że poczułem się jak książka w pazernych łapkach mola. Dostałem wypieków na policzkach. Coś mi podpowiadało, że jak zaraz nie odwrócę wzroku, to wyczyta ze mnie wszystko.

Olka nagle przymrużyła oczy i z uśmiechem pod nosem zaczęła nawijać kosmyk włosów na palec, gapiąc się w okno.

— Kto dzisiaj jest dyżurnym klasy?! — wrzasnęła nauczycielka i położyła dłonie na biurku.

— Ja! — odezwał się Piotr, dłubiąc w nosie.

— Kwiaty! Podlej kwiaty, a nie siedzisz, jak święty od spraw beznadziejnych!

— Bo i misja trudna! — odpowiedział Piotrek i wstał z krzesła.

— Chcesz uwagę w dzienniczku?

— Idę, już idę. Może do wiosny dojdę.

Klasa wybuchnęła śmiechem. Piotr potrafił rozerwać klasę jak granat czerwonoarmisty szwabów w okopach i rozluźnić atmosferę, ale był inny niż my. Chorował na coś, co przyczyniło się do tego, że myślał wolniej, a jego twarz przypominała trochę mokrą sałatę z okruchami tartej bułki.

Nie minęło kilka minut, a on, zamiast podlewać kwiaty, pił wodę z malutkiej konewki.

— Ty baranie! — wrzasnęła nauczycielka i uderzyła linijką w biurko.

Piotr zmierzył nauczycielkę od stóp do głów, odstawił konewkę na parapet, poprawił na nosie okulary i podobny sowie mądralińskiej rzekł z przekąsem:

— A ty owca! — I wrócił na swoje miejsce.

Śmiechu mieliśmy po same pachy.

VII

Szedłem drogą z Olką pod rękę. Wyglądałem na skrzyżowanie pawia z tchórzofretką.

Z jednej strony duma gruchała mi w piersi, jak gołąb na dachu, bo postawiłem się Jackowi i nie pozwoliłem wyłudzić mu krówek od Oli na przerwie. A był starszy ode mnie, o całe dwie klasy. To z drugiej strony modliłem się w duchu, aby nikt nas razem nie zobaczył. Nie w smak byłoby mi wysłuchiwanie docinków kolegów i koleżanek o zakochanej parze. Olka milczała, żując mordoklejkę, a ja robiłem wszystko, aby nie ulec pokusie i nie spojrzeć jej w oczy.

Była ładna, ale dziwna. Trochę nienaturalne połączenie, bo jak już, to dziewczyna powinna być jak Magda — ładna i naiwna. A tu masz, człowieku, kukułcze jajko niespodziankę.

Nie rozumiałem też, dlaczego zawsze wpadałem na Olkę, odkąd pojawiła się w naszej wiosce — gdzie bym nie poszedł, czego bym nie robił, jak bardzo bym jej nie unikał, ona zawsze stała za rogiem i szczerzyła białe ząbki w akcie wilczej przyjaźni.

A jeśli stracę kolegów przez takie niechciane zrękowiny, to świat przewróci się do góry nogami. Nie będzie łowów na grubego zwierza z chłopakami, tylko zbieranie stokrotek z dziewczynkami na łące, aby później biegać z wianuszkiem kwiatków na głowie!

Mały koniec dużego świata przygód. I wtedy wpadł mi do głowy pomysł, po którym wilk syty i owca cała. Złapałem Olkę za dłoń. Pociągnąłem w las. Wytłumaczyłem po drodze, że to dla jej bezpieczeństwa, bo przecież Jacek mógł zwołać kumpli i dogonić nas na rowerach.

— Trzech na jednego Banda Łysego... — powiedziała Ola z wyczuwalnym przerażeniem w głosie, choć jej oczy, które wnikały we mnie jak świder stolarski w deskę, mówiły zgoła coś innego. — A jak się zgubimy? I trafimy na Babę Jagę? — Jej pytania niknęły pośród drzew, kusząc leśne licho. Zadrżałem. Ale nie ona.

— Nie, no co ty. U nas nie ma Babów Jagów...

— Ale obronisz mnie, prawda?

Przytaknąłem, ale gdy w mojej głowie ukazała się wiedźma z nochalem wielkości rogala i gumiakach utaplanych w błocie, zimne paluchy przerażenia przeczesały mi włosy. Jednak by nie popadać w czarne morze myśli, zarzuciłem kotwicę pewności, wyrosłej w moim sercu.

— Pewnie, że tak. Zabiorę jej miotłę i odlecimy.

Olka zbliżyła się do mnie na niebezpiecznie małą odległość, uniosła się na paluszkach tak, że mogła przytknąć swój nos do mojego — co zresztą uczyniła — i bez ceregieli zarzuciła mi ręce na ramiona. Jej oczy podobne stawikowi nocą zahipnotyzowały mnie, a po chwili jej usta przecięły ciszę słowami zaufania:

— Wierzę ci, kawalerze!

Słowa mają wielką moc. I nie muszą być wielce mądre. Wystarczy, że ustrzelą serce jak myśliwy jelonka na łowach i pozamiatane. Całą drogę trzymaliśmy się za ręce, a gdy stanęliśmy przed zieloną furtką prowadzącą na jej podwórze, Olka złapała paluszkami sukienkę i dygnęła podobna księżniczce w teatrze.

— Jestem ci wdzięczna za opiekę, bohaterze! I wiedz, że mam wobec ciebie dług wdzięczności! — powiedziała i chichocząc pod nosem, tak trochę jak mała wiedźma, zniknęła w drzwiach domu.

Stałem przez moment z otwartą buzią, nie znajdując godnych słów na ten szermierczy pojedynek.

***

Odkrycie skrytki z fajkami dziadka przyszło niespodziewanie.

Siedziałem pomiędzy grządkami warzyw i słoneczników, gapiąc się przez szparę w płocie i chichotałem pod nosem niczym licho zamknięte na noc w spiżarni. A ono kochało jeść i paskudzić. Ja robiłem to drugie, ale z pobudek szlachetnych, żeby użyźnić nasz ogródek. I wtedy zobaczyłem, jak Gienek Zgredzior zerwał się ze schodów chatki, usłyszawszy odgłosy kopyt Goździka. Podparł się laską i dokuśtykał do płotu.

Dziadek wstrzymał konia, przywitał się z Gienkiem i odwinął kocyk z siedzenia na furze. Moim oczom ukazała się tłuściutka paczuszka papierosów.

— A too—niee—spoo—dziankaaa — wystękałem w skupieniu i odkicałem za róg chatki. Narwałem zieleniny. Chwilę później uczucie lekkiego łaskotania między pośladkami połączyło się z nektarem nadchodzących pochwał kolegów za wykonane zadania...

***

Piżmu i Gibonu pogratulowali mi wykonania roboty i od razu rzucili się na skręta w paczce dziadka jak sęp na padlinę. Palili podobni lokomotywie. Oblizywali usta, puszczali szare kółeczka ustami. Nawet zaproponowali mi, bym spróbował.

— Pal, nie bądź baba! — mówili, ale nie zapaliłem, tylko od razu wyciągnąłem rękę po nagrodę.

— A co z tajemnicą dziewczynek? — zapytałem.

Popatrzyli na mnie i wybuchnęli śmiechem. Trwało trochę nim się uspokoili, ale zawsze dotrzymywali danego słowa.

— Widzisz, Czarny Wilku... — zaczął Gibonu ze wzrokiem opitego likierem mopsa. — Tu chodzi o metafizykę, o gordyjski węzeł konspiracji...

— Słucham?

— Hermetyczność, która rozpływa się w oceanie osobliwości... — jął gadać Piżmu, jednocześnie próbując złapać coś niewidzialnego przed oczami.

Albo ja byłem za głupi, albo ten dziwnie pachnący papieros z dziadziusiowej paczuszki stał się przyczyną osobliwej zmiany w języku moich kolegów. Języku, którego nie byłem w stanie zrozumieć. Na szczęście po wielu zawiłościach zdradzili tajemnicę dziewczynek. Zaraz potem rozstaliśmy się, bo nie szło z nimi rozmawiać...

Było mi smutno. Nic nie smakowało tak, jak powinno. Przynależność do bandy i wykonanie zadania nie sprawiły, że przybyło mi centymetrów w butach. Przeciwnie — pozostałem tak samo mały, a świat kładł się spać, w ogóle nie podekscytowany moim osiągnięciem. Ale tak to jest, gdy nie masz się z kim dzielić swoim szczęściem, a jeszcze wobec kogoś, kto cię kocha, zachowałeś się jak żmija...

***

Odmówiłem pacierz i wskoczyłem do łóżka. Ale nie zasnąłem. Sekret dziewczynek pochłonął mnie bez pamięci, a moja głowa przypominała staw, do którego wodnik wylewał wodę z dzbana. Kiedy większość pomysłów odbiła się w czaszce, jak piłeczka pingpongowa od paletki, byłem pewien dwóch rzeczy — muszę znaleźć koleżankę, która dobrowolnie zgodzi się na to, abym i ja został powiernikiem jej tajemnicy. Musiałem działać rozważnie. I bez pośpiechu. Rozwinąłem pod powiekami listę koleżanek z klasy i rozpocząłem przesłuchanie, a to przeciągało się, aż została Magda. Zawsze skora do pomocy i zabawy. Niestety nie umiała trzymać języka za zębami. Zmarkotniałem straszliwie i już omal nie opadłem w krainę mroku, gdy moje serce wypełnił świergotliwy głos i słowa pełne wdzięczności, a jej oczy zajrzały w głębię mojej duszy.

— Jestem ci wdzięczna za opiekę, bohaterze! I wiedz, że mam wobec ciebie dług wdzięczności!

Zwycięstwo pachniało Olką.

VIII

W piątek późnym popołudniem dziadek z księdzem zajadali słoninkę z cebulką, zatapiając robaki w samogonie. Zanudzali, gadając o sprawach mało istotnych dla mojego świata przygód, więc gdy tylko nadarzyła się okazja, czmychnąłem z kuchni na palcach do pokoju. Wyciągnąłem z plecaka torebkę cukierków, wyskoczyłem przez okno na podwórze i pomknąłem prosto nad rzeczkę.

Brzózki i olchy szumiały na wietrze, nucąc wieczorną pieśń, a purpurowo-złote promienie słońca oświetlały Zakątek Tajemnic (nie mylić z Zakątkiem Myśli), niosąc ciepło i magię.

Stałem na kładce, przyciskając do piersi torebkę łakoci dla Oli i zapatrzony w biało-czarną szachownicę piasków w korycie rzeczki — z ułożonymi na jej polach kamieniami — zapomniałem o bożym świecie. Wszystko wokół zastygło podobne budyniowi w miseczce, ale boży świat nie pozwolił zapomnieć o sobie na długo.

Błękit oczu Olki rozlał się po Zakątku Tajemnic, ubarwiając ciszę i przyprawiając budyń chwili sokiem z dzikich malin.

Stała obok i wpatrywała się we mnie bez słowa.

— Cześć! — przywitałem się.

— Cześć. To dla mnie? — Wskazała paluszkiem na torebkę cukierków.

Przytaknąłem i podałem szeleszczący łakociami podarek.

Zdjęła buty, podciągnęła sukienkę do kolan i zanurzyła stopy w wodzie.

— To co? Rozwiążemy razem tajemnicę? — zagadałem, a podniecenie spalało się we mnie niczym saletra w bączku. Ola wzruszyła ramionami.

— O, zobacz, irysy... — powiedziała, grzebiąc palcami w cukierkach — Też lubię. Częstuj się, nie zjem wszystkiego. — Podsunęła torebkę i wbiła ząbki w lepką krówkę. — A jak chcesz rozwikłać tajemnicę?

— Normalnie. Jakbyś rozwijała cukierek.

— Aha. A co potem?

— Nie wiem. Pobawimy się.

— Mmm... — Jej stopy połączyły się pod wodą, otarły o siebie i pomachały paluszkami, jakby chciały zagrać na fortepianie pani Meluzyny. — Fajnie tu — powiedziała.

— To Zakątek Tajemnic — dodałem dumny. — Sam go odkryłem. I zawieszam na gałęziach wszystkie sekrety.

— A one dojrzewają z czasem, tak? Podobne owocom na drzewie? — Ola zamyśliła się, pomachała nogami w wodzie i zaklaskała w dłonie. Przez moment nie wiedziałem, czy jest obok mnie, czy odfrunęła daleko w swoją krainę myśli. — Więc dlatego tu się spotykamy... — podała mi irysa. — A na którym drzewie zawiesimy naszą tajemnicę?

— Możesz wybrać.

— Mmm. — Zamyśliła się. — O, tamto! — Wskazała na stare drzewko, którego korzenie zanurzone były w wodzie. — A zawieszałeś już z kimś tajemnice? — zapytała nieśmiało, a rumieniec wykwitł jej na policzkach.

— Nie. Ty jesteś pierwsza.

Olka odwróciła lekko głowę i uśmiechnęła się pod noskiem. Wiedziałem, że moje wyróżnienie połechtało ją mile.

— To opowiedz mi, jaką tajemnicę rozwikłamy? — powiedziała cicho, lecz w jej oczach zagrały płomienie.

Nabrałem powietrza w płuca.

— Dziewczynki są powiernikami tajemnicy! — zacząłem poważnym tonem — O której same nie mają bladego pojęcia! — Zabrzmiało mądrze. Olka zadrżała i rozejrzała po Zakątku Tajemnic, jakbyśmy byli motylkami w pajęczej sieci, a obserwował nas tuzin ślepi ogromnego, wygłodniałego owada.

— I co?

— Dziewczynki mają kotka pod spódniczką...

— Słucham?

— Kotka. Pod spódniczką. Miau, miau! — Zadrapałem palcami powietrze i wskazałem palcem na kocią kołyskę. Uszy zrobiły mi się czerwone i jęły parować na wietrze, jakby ktoś obłożył je rozżarzonym węglem, a następnie polał zimną wodą. W ustach zabrakło mi śliny.

Wyraz twarzy Oli zbił mnie z tropu, bo zamiast wybuchu radości, ona przegryzła krówkę i wpatrywała się we mnie z litością jak Krzyś w Kubusia Puchatka. Czułem, że przymierza się, by powiedzieć mi „Och ty głupiutki, głupiutki misiu...”.

A może ona po prostu szczerze nie dowierzała w skarb, który posiadała. Przez moment nawet pomyślałem, czy aby dorosła do opieki nad pupilem, bo taki brak odpowiedzialności mógł przecież doprowadzić pieszczoszka do głodu. Ale i na to byłem przygotowany. W letniej kuchni stała miseczka z mlekiem i kłębuszek nici.

Główka pracuje!

— Tam mam pipcię — odrzekła z dumą.

Od kiedy coś, co się nazywa pipcia, jest powodem do dumy?

— Skupmy się na kotku — dodałem dla jasności.

— Dowcipniś...

Olka zmarszczyła nosek. Przez długą chwilę coś rozważała, a czas wokół nas zastygł i powoli dostawał bzika. Nie zwykł bowiem zastygać na frywolną, dziecięcą wieczność.

— Dobrze. Rozwiń irysa, a ja podciągnę sukienkę.

Jej palce rąbek po rąbku powoli odsłaniały schowaną pod falami materiału kocią kołyskę, aż ujrzałem białe majtki. Zakręciło mi się w głowie.

— I nie ma kotka? — Wydęła usta. — I co, teraz? Smutne miau? — zapytała Olka, po czym zaśmiała się, bo irys wyślizgnął mi się z dłoni i z pluskiem rozczarowania wymalowanym na mojej twarzy wpadł do wody. Poczułem się troszkę głupio, ale drążyłem temat.

— A może skrywa się pod kołderką? — wydukałem i uchwyciłem nadziei jak żebrak kromki chleba. Nie chciałem, aby tajemnica przeciekła mi przez palce.

Pokręciła zdecydowanie głową.

Apatia wyryła na mojej twarzy zamaszysty podpis.

— Posmutniałeś? — zapytała i dotknęła mojej dłoni.

— Pokonałem Jędrka Drewniaka w pojedynku i dostałem tytuł Tarzana Wioski, i ukradłem paczkę papierosów dla dziadka... i wszystko na nic... — Sięgnąłem do torebki, rozpacz słodząc cukierkiem.

— I wszystko dla kotka pod spódniczką? — zapytała ciekawsko.

— Aha.

Ola myślała, a myśląc, nakręcała na palec kosmyk włosów. Nagle nachyliła się i zaszeptała mi do ucha. Serce zabiło mi szybciej. Zakątek Tajemnic okrył nas skrzydłami niczym pisklęta w gnieździe. Przemyłem w wodzie palce i z biciem serca, które pompowało nadzieję, włożyłem dłoń pod jedwabną kołderkę majtusiek Olki.

Ku szczeremu zdziwieniu nie wyczułem futerka.

— I jak? — zapytała, a jej cichutkie pytanie rozmyło się w szmerze rzeczki.

Ola zacisnęła nóżki, łapiąc moją dłoń w kleszcze. Nasze oczy znowu spotkały się na bezdrożu tajemnicy. Patrzyliśmy długo, zapominając, po co tu jesteśmy. Zupełnie jak nasiona kwiatów unoszone przez wiatr nad łąkami.

— Jakiś łysy. To chyba kociątko...

IX

Leżąc w łóżku, gapiłem się na księżyc za oknem. Rozmyślałem o kradzieży papierosów, o przystąpieniu do Bandy, o Oli i jej kotku, który choć nie mruczał, nie lizał po twarzy i nie biegał za kłębuszkiem, to i tak czułem, że gra o niego była warta świeczki.

Postanowiliśmy z Olą, że pewnego dnia znowu odwiedzimy Zakątek Tajemnic i rozprawimy się z tajemnicą kotka na dobre.

Ziewnąłem przeciągle, przetarłem oczy i nim zasnąłem, zdało mi się, że na rogalowatym księżycu przysiadł czarny kot. Trącił pazurkami struny na bursztynowej mandolinie i zanucił kołysankę, która niosła zagadkę na nowy dzień...

***

Ksiądz Czesław chodził w tę i z powrotem z rękoma założonymi za plecy, spoglądając na owczarnię, po czym oznajmił wszem i wobec:

— Dzisiaj omówimy cud w Kanie Galilejskiej, a później porozmawiamy o jawnogrzesznicy, Marii Magdalenie!

Usiadł za biurkiem i wzrokiem sępa objął klasę w poszukiwaniu oznak ateistycznej padlinki. A że nie było pośród nas bezbożników, uśmiechnął się ukontentowany i otworzył biblię na Ewangelii św. Jana.

Czytał:

„Trzeciego dnia odbywało się wesele w Kanie Galilejskiej, była tam Matka Jezusa. Zaproszono na to wesele także Jezusa i Jego uczniów. A kiedy zabrakło wina...”

— To tylko jeden z cudów naszego Pana, który stoi ością w gardle komuchom! — przemówił, gdy zamknął biblię.

— Komuchom raczej na alkoholu nie zbywa! — zawołał Wojtuś Kluska.

Krzyś Piętka uniósł rękę do góry.

— Tak, Krzysiu?

— Psze pana księdza, ile takie winko miało procent? Czy było bezalkoholowe?

— No, kopało, ale Pan w dniach tak uroczystych przymyka oko na ludzkie słabości!

— To jeśli wszystkie grzechy popełnię w dniu uroczystym, jak niedziela, to zostanie mi odpuszczone na sądzie ostatecznym!? — zapytał Michał.

— To zależy od wagi grzechu, synu.

— To ja już nie rozumiem! Czyli grzeszyć mamy w dzień uroczysty, czy go mamy święcić?! — Magda miała nie lada zagwozdkę.

— Co wolno wojewodzie, to nie tobie, smrodzie! — odezwał się Kosiorek, ulubieniec księdza i katolik, aż zęby bolały.

— A czy następnego dnia weselnicy cierpieli na kociokwik?

— Cierpienie uszlachetnia! — Pasterz uniósł głos i pochwycił wodze w swoje ręce; nakazał ciszę, a w sali rozbrzmiała Ewangelia według św. Jana.

„Jezus natomiast udał się na Górę Oliwną, ale o brzasku zjawił się znów w świątyni. Cały lud schodził się do Niego, a On usiadłszy, nauczał ich...”

Ksiądz zamknął biblię i odłożył na bok. Nie zdążył otworzyć ust, a pytania popłynęły bystrą falą.

— Co znaczy, że cudzołożyła? — Pytanie Janka znalazło uznanie pośród klasy.

Kapłan poprawił koloratkę i odrzekł po namyśle.

— Poletkiem swoim źle gospodarowała, a winna strzec go jak oka w głowie!

— Czyli poletko zarosło, bo nie pieliła?! — Gosia zdawała się lekko skonfundowana.

— A dlaczego Magdalena nie podziękowała Panu, tylko uciekła?

— Dobre pytanie, Kosiorku! — Klasa wypełniła się pomrukiem, bo lizus znowu zapunktował u pasterza. — Niech klasa odpowie, czy Magdalena to niewdzięcznica, czy jednak ofiarowała coś Panu?

Owczarnia dryfowała na głębokich wodach teologii. I wtedy poczułem, że nadeszła wiekopomna chwila. Przemówiłem:

— Ofiarowała kotka pod spódnicą. — Olka zaczerwieniła się i zachichotała.

Kapłan najpierw zdębiał, co wziąłem za dobrą monetę, że tak szybko rozbiłem teologiczny rebus, ale on wstał z krzesła i zawołał pełen gniewu:

— Do tablicy, kołtunie!

— Ukarać go! — zawołała owczarnia i zadowolona, że nie musi dumać nad pytaniem księdza, jęła sypać z rękawa wyszukanymi propozycjami kar cielesnych. Ola próbowała zmienić nastawienie żądnego igrzysk i chleba tłumu, ale skapitulowała.

— I co masz do powiedzenia na swoją obronę, Budzimirze? — zapytał ksiądz, przechadzając się jak oficer gestapo.

Zdawało się, że zaraz załkam i będę błagał o przebaczenie, gdy sam anioł stróż wyszeptał mi do ucha odpowiedź.

— Kto jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci kamieniem.

Uniósł się las rąk...

Ksiądz, widząc, że sytuacja wymknęła się spod kontroli, a owczarnia łaknęła bardziej krwi niż nauk Chrystusowych, grzmotnął pięścią w biurko. Nawrzucał im, że nie pojęli nauk i za karę — poza Olką — na koniec lekcji będą odmawiać dziesięć zdrowasiek. Następnie nachylił się w moją stronę i wyszeptał do ucha: — Przekaż dziadkowi, że w piątek partyjka pokera u Młynarza. — A potem, grożąc mi palcem, zagrzmiał, aby wszyscy usłyszeli: — Idź i nie grzesz więcej!

Nie musiał powtarzać dwa razy. Złapałem za tornister i wybiegłem z sali niczym jawnogrzesznica Maria Magdalena. Za moimi plecami chór owieczek klepał „Zdrowaś Mario, łaski pełna...”. Oj, nigdy więcej nie będę brał udziału w religijnych dysputach, a kotka wymażę z pamięci i będę czysty w oczach Pana!

— Budzimirku, czekaj!

Głos Oli zadudnił mi w uszach. Biegliśmy razem ile sił w nogach, aby nikt nas nie dogonił i nie wylewał żalów za karę, ale gdy tylko wskoczyliśmy na krętą dróżkę prowadzącą do sosenkowego lasu, w mojej głowie rozległ się ten sam głos, który wyrwał mnie spod kleszczy samosądu pod tablicą:

„Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle.”

Nie zakumałem. Tylko roztopiłem się w oczach powierniczki kiciusia, a cały świat zatonął we wspólnych rozmowach.

Autor o sobie:

Grzegorz Wielgus — student, muzyk oraz wokalista, a od niedawna również autor. Zadebiutował książką „Krzyżowiec”, opublikowaną w 2016 roku — obecnie pracuje nad powieścią historyczną osadzoną w czasach rozbicia dzielnicowego.

Grzegorz Wielgus

Pies Pański

Spod ciemnego łuku kamiennego portalu wyłoniła się okryta habitem postać. Z pochyloną głową, brat Herman przestąpił próg, wkraczając do skryptorium; ogromnej sali, zawsze skąpanej w chłodnym półmroku, przeciętym kilkoma zaledwie smugami słonecznego blasku, wpadającego przez rząd wąskich okien. Szpaler kolumn podtrzymywał sklepienie, zawieszone tak wysoko ponad posadzką, iż ginęło w ciemnościach. U podstaw filarów, przy pulpitach, siedzieli mnisi, zdając się być zaledwie karłami wobec bezmiaru przestrzeni uwięzionej w klasztornych murach. Zakonnicy — poskręcane figury, owinięte ciemnymi habitami — pochylali swe wychudłe oblicza ponad księgami, stawiając ze zgrzytem kolejne znaki. Drobne światełka kaganków lśniły w pomroce, dając jedynie tyle światła, aby zakonnicy mogli pracować w nabożnym milczeniu nad swymi woluminami i manuskryptami. Prócz szelestu habitów, chrobotu piór oraz skrzypienia drewnianych siedzisk, w skryptorium panowała wyniosła cisza. Od wielu lat nikt nie odważył się tutaj podnieść głosu, lękając się zburzyć skupienie, z jakim stawiano kunsztowne litery na powierzchni pergaminowych stron. Cudowne obrazy wychodziły spod wysuszonych dłoni benedyktyńskich zakonników, pełne życia oraz koloru, straszne czasami, lecz wszystkie — bez wyjątku — zapierające dech w piersiach. Każda litera była tutaj dziełem sztuki, mając swą postacią godnie chwalić Stwórcę, którego miłosierdzie nie zna żadnych granic.

Herman ruszył cichym krokiem ku swemu pulpitowi, śledzony przez dwie pary lśniących ślepi. Jedne należały do idącego pod ścianą kocura, drugie zaś płonęły w cieniu kaptura siedzącego najbliżej zakonnika. Kocisko szybko straciło zainteresowanie człowiekiem, ale mnich uporczywie wpatrywał się w plecy Hermana, za złe mając mu nawet tak drobne zakłócenie spokoju. Zaciśnięte do białości pięści rozluźniły się dopiero, gdy Herman postawił kaganek na pulpicie i zasiadł na krześle.

Przed nim, na blacie, spoczywała potężna księga. Tom ciężki jak dorosły człowiek, liczący setki welinowych stron, zamkniętych pomiędzy obitymi skórą okładkami — dzieło ponad dekady mozolnej pracy. Herman odetchnął cicho, sunąc obdartymi z paznokci palcami po grzbiecie kodeksu. Z kunsztem zawierał na tych pergaminowych arkuszach wiedzę przeszłych pokoleń, opatrując ją komentarzem oraz słowami wielkich myślicieli oraz Ojców Kościoła. Traktaty medyków ubarwił ilustracjami, aby tym łatwiej zdobywano wiedzę zawartą w ciasno zapisanych rzędach łacińskich słów. Ze starożytnych tekstów przepisał Stary i Nowy Testament, początek każdego rozdziału iluminując miniaturami, z których wyłaniały się pierwsze litery Pisma. Nie mniej starannie Herman zadbał o kronikę Kosmasa, która mówiła o historii ziem czeskich, oraz o zapiski dotyczące życia klasztoru. Spoglądając na kolumny czarnego i czerwonego inkaustu zdobiące strony, mnich wspominał również lata, poświęcone tworzeniu tego niezwykłego kodeksu. Wieczność, zdawałoby się, spędził związany ślubami milczenia, wytrwale zasiadając każdego dnia do pracy, zapadłymi oczami wędrując po zapisanych kartach. Mimo zmęczenia wzrok Hermana zaiskrzył się delikatnie, dostrzegając to, co ukryte było przed wzrokiem innych ludzi.

Zakonnik przewrócił stronę, znajdując miejsce, w którym skończył pisać poprzedniego wieczora. Herman zatopił pióro w kałamarzu i począł stawiać litery tak równe i podobne do siebie, iż nie sposób było orzec, kiedy — i czy w ogóle — mnich czynił przerwy w pisaniu. Gdyby spojrzeć na gotowe już rozdziały księgi, można by odnieść wrażenie, iż powstały one w przeciągu jednego dnia. Herman nie mylił się nigdy, nawet wtedy gdy zasiadał do pisania rozpalony gorączką albo wstrząsany dreszczami. Wyzbywszy się mowy i grzechu, odciąwszy się od powabów zewnętrznego świata, zakonnik zatapiał się bez reszty w zbożnej pracy. Nawet po zmroku, kiedy oliwna lampka na blacie dawno przygasła, w skryptorium rozlegał się chrobot gęsiego pióra o pergamin oraz samotny, świszczący cicho oddech.

Tylko tutaj, przy swoim pulpicie, Herman czuł się prawdziwie bezpieczny. W klasztorne mury uciekł przez Zarazą oraz zemstą oszalałego rycerza, sądząc, iż skruchą uda mu się zmyć krew ze swego sumienia. Nieważne jednak, ile czasu spędzał na modłach, wciąż widział czerwień brukającą dłonie, którymi odebrał życie bezbronnej niewieście. Wpierw chciał odciąć te zbrodnicze członki od ramion, ale przybrawszy habit oraz zakonne imię brata Hermana, mężczyzna zdecydował się pracą zasłużyć na obietnicę rozgrzeszenia. Zdarł więc paznokcie, a palcom pozwolił sczernieć od atramentu, w ten sposób próbując zakryć kainowe piętno swojej zbrodni.

Zakonnik odłożył pióro na bok, wciągając w płuca lodowate powietrze. Wkoło panowała samotność i cisza. Pozostali mnisi już dawno opuścili skryptorium, udając się na Nieszpory, tylko on pozostał w mroku, stawiając kolejne litery na welinowej powierzchni. Dopiero teraz Herman poczuł jesienny chłód, ból wygiętych w łuk pleców oraz mrowienie palców u nóg. Zrozpaczony wizją opuszczenia swego małego sanktuarium, zakonnik uniósł oczy ku sklepieniu, które rozciągało się w ciemności ponad jego głową. Mrok pod kopułą nocy, tak Herman widział otaczający go świat.

Idąc po omacku do wyjścia, zakonnik miał nadzieję, że nie spotka żadnego ze swych współbraci. Pałał wobec nich wyjątkowo chłodnym uczuciem, na własnym przykładzie widząc, jakiego rodzaju ludzie potrafili wdziać benedyktyński habit, by tylko uniknąć kary. Przybywali tutaj grzesznicy, którzy chcieli ukryć się przed ludźmi i całym światem, a skrucha ich trwała tak długo, jak długo pamiętano ich winy. Innych wtrącano w ściany klasztornego odosobnienia siłą, aby nie bruździli zanadto w planach możnych i wielkich. Ci zaś, którzy z powołania wstępowali do konwentu, nieraz gorszymi okazywali się łotrami, niż morderca ukrywający się pośród nich. Pełni pychy byli ci skromni pustelnicy wobec tych, którzy zbyt wiele jej okazywali. Zawsze skorzy do kazań i wytykania grzechu w sercu bliźniego, nieustannie bardziej święci od wszystkich dokoła.

Herman wyszedł na korytarz, oświetlony wpadającym przez niewielkie okienko w zachodniej ścianie pojedynczym promieniem czerwonego słońca. Zakonnik kroczył cicho wzdłuż rzędu cel, nie chcąc przeszkadzać tym, którzy spoczywali w ich wnętrzu. Tylko na moment Herman zatrzymał się pod drzwiami pustelni zawartej od zewnątrz ciężką zasuwą. Dobre dusze na tym świecie są o wiele trudniejsze do spostrzeżenia. Ich wielkość dostrzega się, kiedy już braknie ich przewodnictwa albo umykają one przed ludzkim okiem, zbyt skromne i łagodne, aby zabiegać o cudzą uwagę.

Po drugiej stronie zawartych drzwi spoczywał człowiek, który wyrzekł się całego świata, uznając go za grzeszny i godny jedynie litości. Nawet surowa reguła klasztorna zdawała się zbyt pobłażliwa dla brata Alberta, a jedyne czego on pragnął, to modlić się w spokoju za najmniejsze duszyczki, zagubione pomiędzy tym co cnotliwe i grzeszne. Herman poznał Alberta dobrze, zanim ten zniknął w ciemnościach swej celi, ślubując nie opuszczać jej po kres swych dni. Miłosierny był to człowiek, ojciec i mąż, któremu odebrano wszystko, a mimo tego nie stracił nigdy pogody ducha. Oto była osoba, która powinna zostać opatem, biskupem albo nawet papieżem. Jednakże skromność nie pozwalała mu na to, brat Albert wolał spędzić resztę życia w ciszy, szczerze przekonany o sile swej modlitwy.

Iluminator zadrżał, słysząc chrzęst otwieranych opodal drzwi. Uniósł wzrok, dostrzegając masywny kształt wyłaniający się z czeluści celi położonej w głębi korytarza. Kiwając się na boki, okryty habitem człowiek ruszył przed siebie, zasłaniając twarz przed krwawym sztychem światła. Herman westchnął, podążając za zwalistym mnichem do kościoła.

Kilka świec wydobywało drżącym blaskiem z ciemności figury świętych, znajdujące się po obydwu stronach ołtarza. Zapadnięte oblicza, kościste ramiona i ogromne oczy kierowali ku ukrzyżowanej postaci Chrystusa. Zbawiciel wisiał bezwładnie, z rękoma przebitymi żelazem; spod cierniowej korony spływały strumienie krwi, a bok rozdarty włócznią rzymskiego centuriona broczył czerwienią. Okryty szkarłatem oficer odwracał swe chude oblicze od podłego czynu, ze wstydem kierując je ku posadzce kościoła. Za Chrystusem wisieli dwaj złoczyńcy: konające szkielety, niewiele różniące się od martwych. Jeden z nich wykrzywił swą wilczą twarz w gniewnym grymasie, jakby chcąc jeszcze splunąć albo rzucić ostatnie w życiu bluźnierstwo. Drugi skazaniec, chociaż o równie podłej aparycji, unosił oczy ku łukowi kamiennego sklepienia, rozwierając szeroko powieki i otwierając usta ze zdumienia, zdając się dostrzegać coś poza wszechogarniającą ciemnością. Wszystkie zastygłe u stóp krzyża postaci zdawały się bliższe śmierci, niż umierający na krzyżu Chrystus. Może właśnie dlatego święci z takim żarem oraz błaganiem wyciągali kościste palce do górującej nad nimi postaci Zbawiciela?

Herman nie kierował oczu tak wysoko. Słuchając Invitatorium, obejmował wzrokiem postać ledwie w połowie wyłaniającą się z ciemności. Wydobyta z lipowego drewna rzeźba Maryi kuliła się u stóp krzyża, a nieruchoma twarz z przerażającą dobitnością obrazowała tragedię, której była świadkiem. Dziecko umierało na jej oczach — mnich zacisnął mocniej ubrudzone atramentem dłonie, błagając o przebaczenie — jej dziecko.

Po uczestnictwie w Jutrzni oraz Prymie Herman opuścił kamienne korytarze, wypełnione echem pokornych głosów, aby spojrzeć ze szczytu muru na otaczające klasztor ziemie. Jesień opadła już z drzew złotym kobiercem liści, pozostawiając po sobie ostępy nagich konarów. Brudna zieleń dzieliła wąską nicią łany rozmokłych od deszczu uprawnych pól; rzekami błota stały się drogi, a śmiałek podróżujący w taką pogodę musiał brodzić po kostki i kolana w lepkiej mazi. Podobna aura widziała ucieczkę Hermana z dalekiej Bułgarii wiele lat temu, lecz był wtedy innym człowiekiem, inne nosił imię, jednak te same grzechy wciąż ciążyły mu na sumieniu, a on na swych dłoniach — pomimo czerni inkaustu — wciąż widział krew równie świeżą jak przed laty.

Ponurym wzrokiem powiódł Herman po jesiennym krajobrazie, zatrzymując spojrzenie na sinym wale napęczniałych od deszczu chmur. Od dwóch dni pił jedynie kilka łyków wody, a jedzenia nie tknął wcale — stare nawyki trzymały się go wytrwale, nakazując mu pościć surowiej, niż czynili to jego współbracia benedyktyni. Gdyby nie wilgoć, zamknąłby się w celi, aby w kompletnym odosobnieniu pracować nad swym wielkim dziełem. Na tej jednej rzeczy w całym świecie mu zależało tak, jak na żadnej innej. To miał być dar dla przyszłych pokoleń i zarazem testament jego skruchy.

Czując mocniejszy podmuch wiatru, Herman nasunął kaptur na wygoloną głowę, po czym ruszył śliskimi stopniami na klasztorny podwórzec. Zaciśnięty w węzeł żołądek domagał się jedzenia, toteż iluminator skierował swoje kroki ku krużgankom, omijając kamienną cembrowinę studni. Tam — w podcieniu — znajdowało się przejście prowadzące do kuchni i refektarza zagrodzone przez niskie, sklepione łukowato drzwi, ostatnio nader często lubiące się blokować. Przyczyną tego były rdzewiejące zawiasy, które miejscowy kowal miał wymienić w zeszłym tygodniu, ale podupadł nagle na zdrowiu, a mnisi musieli dalej siłować się z opornymi drzwiami. Schylając głowę i napierając barkiem, Herman przymusił zapieczone zawiasy do ustąpienia.

Z korytarza buchnęła fala ciepłego powietrza, niosąc ze sobą zapach gotowanych jarzyn. Woń bulionu sprawiła, że usta mnicha wypełniła ślina. Niezbyt dokładnie zawarłszy za sobą przejście, Herman wszedł do opustoszałego refektarza. Rzadko kiedy przydarzało mu się spożywać posiłek wraz z innymi zakonnikami, słuchając powoli czytanych wersetów z Pisma, które winien żuć z taką uwagą i dokładnością, z jaką unosił kolejne kęsy do ust. Ze względu na swój talent iluminator otrzymał dyspensę od poprzedniego opata na pracę w skryptorium nawet w czasie mszy. Teraz w refektarzu zasiadali jedynie zmarli. Drobna to była przyjemność dla Hermana, nie musieć zajmować miejsca na długich ławach w towarzystwie współbraci, lecz nie omieszkał za nią podziękować Ojcu.

Ściskając w dłoniach miskę parzącej zupy, mnich przez kilka chwil rozkoszował się ciepłem, jakie promieniowało z naczynia. Herman nieczęsto mógł poczuć się rozgrzany do szpiku kości, spędzając większą część doby w chłodnym skryptorium albo klęcząc na posadzce kościoła. Iluminator złożył ręce do modlitwy, podobnie jak posadzone naprzeciwko zwłoki mnicha, owinięte w zetlały habit. Z głębi serca Herman dziękował za ogień, który tak wieloma dobrodziejstwami obdarzył ród Adama. Płonął on przecież w każdym domu, ogrzewał wędrowców na szlaku i przypominał o powrocie w rodzinne strony; grzał, chronił... i niszczył zarazem.

Posiliwszy się, Herman ruszył przez niski korytarz ku podwórcowi. Pomimo wczesnej pory, każda chwila spędzona na gnuśnym wahaniu była przykra iluminatorowi, toteż skierował się do skryptorium. Stojąc już przy drzwiach na dziedziniec — przez szczelinę między framugą a ramą — posłyszał spierające się głosy:

— Nie może być, taka rzecz — zaprotestował żarliwie brat Johan. — Inaczej stoi w Piśmie.

— Głupiś! — parsknął suchym i złośliwym tonem opat. — Boś młody. Wskaż no materialną rzecz na tym świecie, która nie wodzi człowieka na pokuszenie? Wymień mi rzecz czystą, nie przeszkadzającą człowiekowi w zbawieniu.

— Ja... — zająknął się Johan, po czym zamilkł na długą chwilę.

— Słucham — syknął opat — i wciąż czekam.

— Nic, co rodzi natura — odrzekł wreszcie młodszy z mnichów. — Bowiem jej plony były już w Edenie, jak jest napisane w Piśmie. Karmiły Adama i Ewę, a zwierzęta żyły ze sobą w harmonii, a lew leżał obok owcy, nie czyniąc jej krzywdy.

— Gdybyś spędzał tyle czasu myśląc, co ucząc się na pamięć cytatów, wyszedłbyś na ludzi. — W głosie opata zabrzmiała wzgarda. — Plony natury nie wodzą na pokuszenie? Gula! Co powiesz na grzech nieumiarkowania w jedzeniu i piciu? Cóż go powoduje, jak nie plony natury, między którymi należy policzyć owoc, jakim, wedle Pisma, Satanel skusił Ewę?

Herman nadstawił czujniej uszu, słysząc imię wypowiedziane przez opata. Nie było mu ono obce, chociaż sądził, iż nigdy go już nie usłyszy.

— Ale jak świat może być dziełem Boga, jeżeli każda rzecz nas w nim kusi? — zaprotestował żywo Johan, wciąż nie składając broni przed argumentami opata. — Czyż nie mamy sobie czynić ziemi poddanej, chociaż trudem i krwią, potem i łzami, okupimy taką pracę?

— Zapominasz o Złym, który przyłożył swe upadłe dłonie do wszystkiego, co tutaj widzisz. Nawet do twojego ciała — dodał z naciskiem starzec. — Czy Bóg Wszechmogący, ojciec Chrystusa Logosa, uczyniłby świat pełen zaraz i wojen dla swego ukochanego człowieka? Czy może to, na co patrzysz, bardziej przypomina ci dzieło Satanaela?

— Nie może być.

— Nie pytam, czy może być, czy nie, ale: co widzisz?

— Po wygnaniu z Edenu, ziemia przestała rodzić swe dary, ludzie stracili nieśmiertelność, zaczęły nękać ich choroby — począł recytować Johan, co wywołało jedynie rozbawienie opata.

— Bracie Johanie, jesteś podłym bluźniercą. Obrażasz imię Stwórcy. — Starzec zachichotał, lecz był to śmiech wyzuty z wszelkiej wesołości. — Uznajesz go za głupca, większego niż ty sam. Uważasz się za mądrzejszego niż Ojciec?

— Nie może być! Nigdy! — W głosie młodego mnicha zabrzmiała szczera rozpacz. — Chwalę Go ze szczerego serca, pomagam innym, nie oczekując zapłaty, ziołami leczę chorych, jakże syn mógłby Ojca uważać za gorszego od siebie?

Herman z napięciem przystawił ucho do szczeliny, nie chcąc uronić żadnego słowa ze sporu.

— Powiem ci, jak — zaskrzeczał opat — ty jedynie mi przytakuj lub zaprzeczaj, a czyń to rozważnie, bo twoja dusza leży na szali. Pracujesz w sadzie i znasz różne rodzaje drzew, pojąłeś, kiedy rodzą owoce oraz sposoby, jak można je spożywać, czyż nie?

— Jest tak, opacie.

— Niedawno mieliśmy porę, w której jabłonie nam oddają swój plon, tak?

— Prawda to.

— Czy jeżeli spostrzegłbyś złodzieja lub szkodnika, który chce popsuć twe zbiory, czy pozwoliłbyś mu dalej czynić źle?

— Oczywiście że nie. Złapałbym go albo kijem pogonił.

— Powiedzże, czy Bóg wszystko widzi i wszystko może?

— Jest, jak mówisz.

— Skoro dobry opiekun sadu dba o swe drzewa, a Ojciec jest tak możny, jakim prawem dopuścił do skuszenia Ewy i Adama? Czyż Ten, który jest sędzią ponad całą ziemią, mógłby postąpić niesprawiedliwie? Dopiero po ugryzieniu owocu zdali sobie sprawę ze swej nagości i odczuli wstyd. Byli jak dzieci, które uczyniły źle, nie wiedząc o tym. Jakże to może być?

— Ja... — Johan zawiesił głos — nie wiem.

— Bóg nie dopuściłby do krzywdy swego stworzenia — podjął dalej opat już łagodniejszym tonem. — Jedyne, co nam pozostaje, to myśl, żeśmy dziełem Satanela, wraz ze wszystkim, co nas otacza, a jedynie dusza nieśmiertelna jest prawdziwie boskiego pochodzenia. Zadumaj się na tym i dopiero wtedy wróć do mnie.

Herman pociągnął za drzwi, powoli zmuszając je do ruchu, po czym szybkim krokiem przeciął podwórzec, kierując się do skryptorium. Nie mógł uwierzyć, że tak daleko umknął przed błędami swej dawnej wiary, aby trafić do klasztoru, gdzie hołdował im sam opat. Widomy był to znak, że daleko jeszcze do końca jego pokuty, lecz cóż mógł uczynić w pojedynkę Herman? Nic. Z człowieka, który niegdyś gołymi rękoma wyginał podkowy, pozostał jedynie chudy cień.

Iluminator wspiął się schodami obok kościoła, z którego dobiegały słowa hymnu Christe redemptor omnium, po czym dotarł pod ściany swego azylu. Skryptorium było puste, co ucieszyłoby Hermana bardziej, gdyby chmura ponurych wspomnień nie przyćmiewała jego myśli. Z ciężkim westchnieniem opadł na siedzisko, spoglądając na rozwarte strony ogromnej księgi. Odruchowo przesunął palcami po welinowych arkuszach, kiedy dostrzegł coś dziwnego. Zaskrzypiało krzesło, a iluminator pochylił się ponad tekstem, marszcząc czoło. Dopiero po chwili Herman odnalazł przyczynę swego niepokoju, z bliska przebiegając wzrokiem po kolejnych linijkach spisanych czerwonym atramentem.

Zamiast słowa perditionem, czerwonym atramentem wyraźnie stało absolutionem; najwyraźniej Herman potępienie zastąpił rozgrzeszeniem. Mnich nigdy wcześniej nie popełnił nawet drobnej pomyłki, a wszystkie jego litery były kształtne i równe, więc przez długą chwilę Herman wpatrywał się w pomieszane wyrazy, po czym zrezygnowanym gestem sięgnął dłonią pod blat, po delikatny rysik, którym począł wyskrobywać atrament z pergaminu. Szczęśliwie rękę miał lekką, a tusz niezbyt głęboko wgryzł się w cielęcą skórę. Nie pozostawiwszy choćby najmniejszej zadry na delikatnym welinie, Herman pozbył się niechcianego absolutionem, zanurzył pióro w kałamarzu i w jego miejsce wpisał czerwonymi literami perditionem. Zanim przystąpił do dalszej pracy, iluminator przejrzał napisane poprzedniej nocy strony, lecz nie odnalazł już żadnej pomyłki. Klasztorne dzwony odezwały się, wzywając mnichów na Sekstę, lecz Herman spojrzał tylko na wąskie okienka skryptorium, po czym mocniej chwycił pióro w garść i zaczął pisać. Zanim ocknął się ze swego transu, przebrzmiały echa nie tylko Nony, ale i Nieszporów.

Skryptorium zalane było ciemnością, przez którą przetaczały się podmuchy zimnego wiatru. Na zewnątrz padał deszcz, równym rytmem rozbijając się o klasztorny dach. Herman uniósł zbolały kark, jednak nie spostrzegł w hali nawet pojedynczego ognika — najwyraźniej był już sam. Mnich zadrżał z chłodu, sięgając po skrytą pod blatem malutką lampkę. Chwycił ją w dłonie i rozpalił mały ognik na sczerniałej końcówce knota. Słabe było to światło, ale Hermanowi wystarczało w zupełności — chciał przed udaniem się na Kompletę raz jeszcze spojrzeć na tekst.

Zamarł, kiedy dostrzegł na zupełnie świeżej stronie nagryzmolone palcem zielone absolutionem. Zakonnik obejrzał w przerażeniu swe palce, lecz były już tak dalece przesiąknięte atramentem, iż nie sposób było określić, czy to Herman skreślił to słowo. Opuszki miał suche, ale przecież w ciemnościach mógł siedzieć od wielu godzin, pozwalając skrzepnąć inkaustowi. Zakonnik potarł skronie, chcąc uspokoić skołatane nerwy. Ostatni dzień nader wyraźnie przypomniał mu o przeszłości w sekcie i to wytrąciło go z równowagi. Nie dziwota, że rozgrzeszenie było słowem, jakie po dwakroć mimowolnie zawarł na kartach kodeksu.

Uspokoiwszy się nieco, mnich wyciągnął welinową kartę z księgi, zmiął ją ze złością i cisnął ją pod blat, a na jej miejsce wstawił nową. Odetchnął głęboko, po czym ruszył w świetle kaganka ku wyjściu. Chociaż za plecami zaszeleściły ciche kroki, Herman rozpoznał stukot kocich pazurów o kamienie i uśmiechnął się delikatnie, zmierzając ku kościołowi na ostatnie nabożeństwo przed snem. Przez ostatnie dwa dni nie zaznał odpoczynku, toteż wydawało mu się właściwe, aby wreszcie przymknąć powieki. Przynajmniej do Jutrzni.

Po żarliwych modłach u stóp rozpaczającej Maryi oraz pierwszym nabożeństwie nowego dnia, Herman otrzymał od brata Pawła polecenie, aby sprowadzić z Chacholic grabarza. Był to jeden z wędrownych robotników, który przemieszczał się od wioski do wioski, oferując swe usługi za kilka monet. Ostatnio najwyraźniej popyt rósł tylko na kopanie grobów, ale brat Paweł wezwał owego człowieka do klasztoru, by naprawił zawiasy w drzwiach wiodących do refektarza po tym, jak wioskowy kowal zapadł na zdrowiu. Grabarz winien zjawić się już dnia wczorajszego, lecz z jakiejś przyczyny został wstrzymany. Chociaż Herman złożył śluby milczenia, brat Paweł zapewnił go, że sam widok mnicha powinien przypomnieć grabarzowi o obietnicy.

Nie w smak było iluminatorowi wyruszać poza obręb klasztornych murów, żeby brnąć w deszczu i błocie rozmokłą drogą do Chacholic. Wolałby dokończyć spisywanie Listów Pawła Apostoła, jednak nie miał w tej materii wielkiego wyboru. Zabrawszy na drogę kawałek chleba, Herman owinął się mocniej habitem i ruszył skrajem traktu, starając się unikać co głębszych kałuż. Mimo tego po kilkuset krokach był już kompletnie przemoczony, a z krawędzi kaptura skapywały krople wody. Chociaż zakonnik zdołał przywyknąć do zimna w czasie swego monastycznego odosobnienia, to nienawidził bycia mokrym, a do klasztoru zapewne powróci dopiero po Tercji, przez całe przedpołudnie znosząc uderzenia wiatru oraz deszczu. W towarzystwie nieprzychylnej aury mnich szedł w grobowym nastroju, z rzadka rozglądając się na boki, bo i niewiele było tutaj do oglądania. Na wiosnę czy w lecie rozkwitało tu życie i zieleń, pozwalając dostrzec piękno czeskiej krainy, lecz teraz, gdy opadało listowie, a na łagodne krzywizny wzgórz spoglądało się przez zasłonę deszczu, iluminator nie potrafił znaleźć dla siebie żadnego pocieszenia. Rozchlapując błoto marznącymi stopami, maszerował naprzód z opuszczoną głową.

Grabarza odnalazł całkiem szybko, na obrzeżach Chacholic, pochylonego ponad świeżym grobem, który pogłębiał uderzeniami łopaty. Widać było, że na robocie mu nie zbywało: rząd nowych krzyży znaczył jego dzisiejszy urobek, a na stojącym obok wózku spoczywała jeszcze para zwłok, owiniętych w jasną tkaninę z lnu. Zaprzężony do dwukółki osiołek grzebał kopytem w cmentarnej ziemi i podgryzał kępki traw, nic sobie nie robiąc z deszczu oraz chłodu. Czasami zwierz unosił łeb, strzygł długimi uszami, zlizywał kilka kropel z nosa, po czym wracał do rozrzucania wkoło grudek błota. Czynił to tak metodycznie, iż Herman nabrał przekonania, że osiołek naśladuje zajęcie swego pana z zatrważającą wiernością.

Sam grabarz był niskim człowiekiem o dużej głowie i brzydkiej twarzy, przeciętej głębokimi bruzdami. Oczy miał głęboko osadzone, usta nieustannie wykrzywione w gniewnym grymasie, a spod mokrego kaptura wystawały pukle długich włosów o barwie brudnego srebra. Mógł mieć około pięćdziesięciu lat, lecz widać było po nim krzepkość nie tkniętą jeszcze przez upływ czasu. Słysząc kroki mnicha, grabarz uniósł ciemne oczy, skrzywił się jeszcze bardziej, chyba w uśmiechu, po czym rzucił zadziwiająco mocnym głosem:

— Nie zapomniałem o waszych drzwiach, braciszkowie. Tego tutaj jeszcze zakopię. — Sękaty palec uniósł się ku wózkowi. — Później możemy jechać.

Herman skinął głową, chociaż chciał zapewnić posępnego mężczyznę, że nie śpieszy mu się tak bardzo, jak by się zdawało. Nie wiedział także, czy mógłby służyć jakąkolwiek pomocą, toteż stał z boku, czując, jak znika ciepło rozgrzanych marszem mięśni; po chwili skostniał bez reszty.

— Nie jesteś zbyt rozmowny — powiedział grabarz, przerzucając łopatą rozmokłą ziemię.

Iluminator na gesty przekazał mu, że ślubował milczenie.

— Rozumiem — mruknął kopiący mężczyzna. — Ostatnio spotkałem podobnego człeka do ciebie, a przynajmniej w tym, że uparcie się nie odzywał, bo twarz miał o wiele bardziej szkaradną.

Herman uniósł kąciki ust, biorąc takie porównanie za dobrą monetę. Grabarz wyszedł z dołu, wbił łopatę w błoto i ruszył do zaprzęgu.

— Jechał na koniu czarnym jak smoła. Zakuty był w pancerz, tylko twarz miał odkrytą; poparzoną czaszkę z trupimi ogniami w oczodołach. Pewno jakiś rycerz błędny. — Grabarz dźwignął z wózka owinięte całunem zwłoki i zaniósł je do grobu. — Masz święcenia, braciszku?

Herman pokręcił głową. Ciało z mlaśnięciem opadło do mogiły.

— Ojcze nad nami, przyjmij do siebie tego... tą... tę duszę, której ziemski żywot doszedł właśnie końca. Oby na twych pastwiskach znalazła to, czego brakło jej na tym padole cierpienia. Amen. — Grabarz przeżegnał się, po czym chwycił za łopatę. Na szczątki zaczęła spadać ziemia. — Ciekawy był z niego jegomość, z tamtego rycerza. Wyglądał na krzyżowca. Pewnie nie mógł usiedzieć w grobie i szukał kogoś, kto mu wielce zawinił. Po cóż miałby ktokolwiek tutaj wracać, nawet z piekła?

Hermanowi nie podobała się ta opowieść. Przypominała mu powód, dla którego uciekł onegdaj z Bułgarii. Z pewnością widmo, które nawiedziło grabarza, nie należało do człowieka, któremu zabił córkę, ale samo wspomnienie tamtej chwili wywołało u niego dreszcz o wiele zimniejszy niż ten, który powodowała pogoda. Przez ostatnie dni wszystko zdawało się dokładać starań, aby Herman nie zapomniał o grzechach młodości.

— Możemy ruszać — powiedział grabarz, wrzuciwszy ubłoconą łopatę na wózek, obok ciała. Widząc pytające spojrzenie mnicha skierowane na zwłoki, mężczyzna zaśmiał się ponuro. — Nie mogę przecież pozwolić, żeby braciszkowie głodowali, a w błocie go tutaj nie zostawię. Jak objedzie do klasztoru i z powrotem, nic mu się nie stanie. Kha ha ha!

Raz jeszcze Herman spojrzał na drewniany krzyż zdobiący świeżą mogiłę, po czym ruszył za wózkiem grabarza.

Kiedy Herman stanął ponownie w skryptorium, było już po Nonie. Wcześniej odwiedził kuchnię, jednakże nie z głodu, ale by ogrzać się nieco po podróży. Znużony deszczem, iluminator usiadł przy pulpicie, słuchając chrobotu piór pozostałych zakonników pracujących w hali skryptorium. Spod ciężkich powiek Herman spojrzał na ostatnie słowa, jakie zapisał poprzedniej nocy. Niemalże skończył przepisywanie Apokalipsy według świętego Jana, po której chciał umieścić jeszcze Listy Pawła Apostoła. Blisko trzy setki stron już pokrył kolumnami zgrabnego pisma, zdobiąc całość złotem, zielenią, czernią i czerwienią. Dziesięć lat temu, kiedy rozpoczynał, nie sądził, że uda mu się stworzyć coś tak imponującego, zwłaszcza iż nigdy nie słyszał o tak ogromnej księdze. Herman otrząsnął się z zadumy, ganiąc się w myślach za pychę. Sięgnął pod blat, po nowe pióro, kiedy jego palce napotkały welinowy arkusz, który porzucił tam w nocy. Wyciągnął go, ze zdumieniem odkrywając, iż środek strony był wypalony, jakby kto przyłożył doń żarzący się węgiel. Iluminator spojrzał na innych mnichów, lecz dostrzegł jedynie rzędy pochylonych nad tekstami głów. Przecie nie zostawił tu ani zapalonej lampki, ani żadnego węgielka czy innej gorejącej drobiny. Ktoś celowo musiał igrać z nim, tego zakonnik był pewien. Raz jeszcze rozejrzał się Herman po skryptorium, po czym zasiadł do pracy. Byleby nikt nie zaszkodził kodeksowi. Jego mogą zabić i zapomnieć, ale to będzie księga, która przetrwa wieki. Musi.

Późnym wieczorem, niedługo przed Kompletą, mnich skończył pracę. Z zadowoleniem obejrzał owoc swej pracy w blasku lampki, przebiegając wzrokiem po każdej ze stu sześciu linijek tekstu, które otoczył wijącymi się łodygami roślinnych zdobień. Herman wstał od pulpitu i w niemalże radosnym nastroju ruszył na wieczorne modły, mijając rząd cel w korytarzu.

W kościele zgromadzili się chyba wszyscy mnisi, skłaniając swe głowy przed ołtarzem męki Chrystusa. Chcąc uniknąć towarzystwa, Herman udał się do bocznej nawy, gdzie klęknął między dwoma wysuszonymi korpusami, które od kilku lat trwały w błagalnej pozie. W chwilę potem zabrzmiało wezwanie do modlitwy, po którym opat zaintonował:

— Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper. Et in saecula saeculorum!

— Amen — odpowiedzieli chórem mnisi.

Przez cały niemalże czas trwania Komplety iluminator nie odrywał wzroku od boleścią naznaczonego oblicza Matki Bożej. W myślach powtarzał słowa opata, dawał responsy tam, gdzie winien je czynić, jednak jakaś myśl nie pozwalała mu zatopić się całkowicie w modłach. Z początku Herman ignorował ten niepokój, lecz kiedy doszło do czytania oraz Nunc dimittis, jego nabożne skupienie zniknęło bez śladu.

Mnich nie potrafił wyplenić z umysłu ziarna trwogi, które kiełkowało niepostrzeżenie od wczorajszego dnia, kiedy to podsłuchał rozmowę przy wyjściu z refektarza. Dopiero przy końcowych modlitwach Herman zdał sobie sprawę, jak wiele poszlak mogło potwierdzić jego straszliwy domysł. Przez lata nie zwrócił uwagi na ten szczegół, zawsze uważając to za kaprys opata, ale teraz musiał zyskać pewność. Nie przypominał sobie, aby przełożony klasztoru cytował kiedykolwiek Stary Testament za wyjątkiem Psalmów, natomiast na własne uszy słyszał, jak negował Księgę Stworzenia. Podobnież zdawało mu się, iż starzec unikał modlitw chwalących Najświętszą Panienkę, z fanatycznym niemal oddaniem setki razy dziennie odmawiając Pater noster. Chociaż minęły już dekady, Herman wciąż pamiętał nauki bogomiłów, przez lata słuchał niegdyś kazań o Satanelu, bracie Chrystusa, stworzycielu świata, który wykradł duszę ludzką swemu Ojcu, za co wygnany został do piekła.

Z napięciem iluminator oczekiwał finału Komplety, wiedząc, iż kończy ją antyfona skierowana ku Matce Boskiej. Opat powinien ją zaintonować, lecz usiadł na krześle opodal świecznika, a na jego miejscu zjawił się brat Paweł, który zaśpiewał niskim głosem, przeciągając niemal każdą ze zgłosek:

— Salve Regina.

— Mater misericordiae. Vita, dulcedo, et spes nostra, salve — odpowiedzieli mnisi zgodnym chórem. Herman natomiast obserwował opata, którego twarz mógł oglądać wyraźnie w blasku świecy.

— Ad te clamamus exsules filii Hevae. Ad te Suspiramus, gementes et flentes in hac lacrimarum valle. Eia ergo, Advocata nostra, illos tuos misericordes oculos ad nos converte. Et Iesum, benedictum fructum ventris tui, nobis post hoc exsilium ostende. O clemens, o pia, o dulcis Virgo Maria.

Opat milczał, uśmiechając się delikatnie — drwiąco, zdawałoby się. Na ten widok Hermana ogarnęła fala słabości; człowiek, na którego patrzył, był heretykiem.

— Ora pro nobis, Sancta Dei Genitrix — zaśpiewał wyżej brat Albert, na co zakonnicy zaśpiewali:

— Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

Mnisi powstali z posadzki, aby w ciszy udać się na spoczynek. Tylko Herman samojeden pozostał wraz ze zmarłymi w ciemnościach, jakie zalały kościół po zgaszeniu świec. Modlił się żarliwie do Matki Bożej o radę w tej trudnej dla niego chwili. Czy była to próba, która stawiała go naprzeciwko własnej przeszłości? Jak ma czynić, komu zawierzyć ten sekret, łamiąc przy tym z takim trudem dochowywane śluby milczenia? Jakże przydałaby mu się pomoc i wstawiennictwo mądrzejszego od siebie!

Iluminator nie wiedział jeszcze, iż jego prośby zostały wysłuchane.

***

— Zabić wiedźmę! Zabić, zanim rzuci urok! — rozbrzmiał chór fałszywych głosów.

— Zostawcie mnie, proszę! Niczego nie zrobiłam! — respons był słaby. Ledwo się przebijał przez łomot ulewy.

— Najpierw zabiła męża, teraz mnie chciała przekląć! — podjął prowodyr całego zajścia, wymachując dłonią zaciśniętą w pięść.

— Bezwstydnica! — zawtórowały mu damskie wrzaski. — Zabiła i ukryła ciało mojej córeczki!

W strugach deszczu, wokół niewielkiego obejścia, zgromadził się tłum chłopów pod przewodnictwem Brzetysława, rosłego kmiecia o szerokich ramionach i wzroście przewyższającym każdego w okolicy. Za jego plecami, stojąc szerokim półkolem, zebrali się wszyscy chyba dorośli mieszkańcy wsi, zarówno mężczyźni jak i kobiety, w napięciu oczekując sądu nad czarownicą. Bezsilny ksiądz trzymał się na uboczu, wstrzymany strachem o własną skórę, bojąc się konfrontacji ze swoją łagodną owczarnią. Naprzeciwko, w bramie gospodarstwa, stała drobna kobieca postać, z włosami przylepionymi do bladej jak wapno twarzy. Ciemne oczy rozwarte z przerażenia spoglądały na rozwścieczony tłum za plecami Brzetysława, po czym błagalnie kierowały się ku duchownemu.

— Ojcze, błagam, pomóżcie!

Próżne były jej wołania, bo pasterz tej trzody nie miał w sobie dosyć odwagi, aby opowiedzieć się po stronie samotnej niewiasty, wdowy na dodatek. Ksiądz odwrócił głowę, pod nosem odmawiając już błaganie o przebaczenie za swoje grzechy.

— Ludy, pozbądźmy się jej! — krzyknął Brzetysław, ale tym razem odpowiedział mu jedynie szum deszczu, cichy szmer pytających głosów oraz uderzenia ciężkich kopyt, miarowo opadających na rozmokłą ziemię. Chłop obrócił głowę, spoglądając, jak ciżba rozstępuje się przed jeźdźcem, zasiadającym na rumaku karej barwy.

Płaszcz przybysza był koloru smolistego, z naszytym nań krzyżem w czerni i bieli, spod kaptura zaś spoglądała długa twarz o wystających kościach policzkowych, chuda jak u trupa, z wargami bezkrwistymi oraz błękitnymi, niemal przeźroczystymi tęczówkami. Śladem zakonnika podążało dwóch jeszcze konnych w ciężkich płaszczach z białym orłem i wspiętym na tylne łapy lwem w polu krwistej barwy. Konie wszystkich trzech jeźdźców parowały, nadając im upiornego wyglądu.

— Co tutaj się dzieje? — zapytał dominikanin nieprzyjemnym głosem.

— Ojcze, sądzimy tutaj wiedźmę — odpowiedział niemalże wyzywająco Brzetysław.

— Jakim prawem? — wycedził zakonnik, mrużąc jasne oczy.

— Jestem niewinna! — krzyknęła kobieta w rozpaczy.

— Cichaj, wiedźmo! — ofuknął ją chłop. — Ojcze, uroki ciska, męża swego zabiła, ludzi zwodzi, zbiera zioła.

— Mój mąż umarł na suchoty! On... On chciał mnie wziąć siłą!

— Nie słuchajcie jej kłamstw! — ryknął Brzetysław, czerwieniejąc na twarzy. — Próbuje rzucić urok! To wiedźma, ojcze. Wyssała życie z naszego brata, a teraz uwodzi kolejnych!

Dominikanin spoglądał z odrazą na wrzeszczącego kmiecia — nieraz już widywał takich jak on. Obrotnych i dwulicowych chłopów, wiecznie uciskanych, nieustannie nękanych przez ciemne siły, patrzących tylko, jak napchać własny brzuch. Pobożni w kościele, a rozpustni w stodole, kiedy zmuszali kobiety do swej woli, a sąsiadów do milczenia kolejnymi groźbami. Na wsiach potrafili zaprowadzić terror nie mniejszy, niż baronowie i książęta, od których ponoć się tak bardzo różnili.

— Widzę — powiedział powoli dominikanin. Jego rumak parsknął, wyrzucając z nozdrzy kłąb pary. — Bezbronną kobietę oraz tłum wściekłych ludzi.

— Ale kiedy to wiedźma — odpowiedział nieśmiało ktoś z tłumu. Jakaś kobieta, zapewne zazdrosna o urodę młodej wdówki. O ileż prostsze to rozwiązanie, niż poszukiwanie mrocznych tajemnic w zapadłej wiosce gdzieś w czeskiej krainie. Nieważne, czy mowa o cesarskim dworze, czy obskurnym siole, ludzie zawsze skrywają te same brudne tajemnice. Nic się nie zmienia.

— Jakież macie dowody, aby złamać boskie przykazania? — Dominikanin powiódł wzrokiem po mokrych od deszczu twarzach chłopów. Znał je wszystkie. Maski małostkowych ludzi zajętych swoim własnymi, żałosnymi sekretami. — Nie mów fałszywego świadectwa. Nie pożądaj żony bliźniego. Nie cudzołóż. Nie zabijaj.

Chrapliwy, monotonny głos zakonnika sprawiał, iż kolejne osoby opuszczały głowy, unikając jego spojrzenia. Teraz, kiedy dominikanin wymieniał ich grzechy, milczeli, nagle nie wiedząc, co odpowiedzieć. Niektórzy chłopi stracili cały zapał do samosądu i, zgarbieni od wstydu, chyłkiem umykali ku domostwom.

— Ty. — Palec zakonnika wskazał Brzetysława. — Przyprowadź swój wóz oraz pociągowe zwierzę. Oddasz go tej kobiecie, żeby mogła stąd wyjechać z całym dobytkiem.

— Jakim prawem? Niczego jej nie oddam — zaparł się chłop, wciąż czerwony na twarzy. — Nie macie nade mną żadnej władzy. Jestem posłuszny tylko palatynowi.

Dominikanin zeskoczył z siodła, wbijając obcasy w błoto. Co bardziej trwożni ludzie cofnęli się o krok. Dopiero teraz było widać ogromny wzrost zakonnika, pozwalający mu patrzeć z góry na wszystkie chyba ludy świata prócz Skandynawów. Dominikanin zbliżył się do Brzetysława i położył dłonie na jego barkach.

— Zrobisz, jak rozkazałem — powiedział tym samym przeraźliwie spokojnym głosem, przeszywając chłopa spojrzeniem.

— Tak, ojcze — wybełkotał pokornie Brzetysław.

— Co się tyczy ciebie. — Zakonnik obrócił chude oblicze ku postaci księdza, wciąż przyglądającego się zajściu z grupką wieśniaków. — Nolite iudicare et non iudicabimini. Nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni. Nie mogę pozwolić, aby samosądy przyćmiewały walkę z prawdziwie bluźnierczymi siłami. Namyślcie się dobrze, co powiecie mi, kiedy wrócę za siedem dni, aby osądzić wasze grzechy. Ogłoś to swoim owieczkom.

Dominikanin opuścił wioskę po południu, udając się ku opactwu w Podlažicach. Tam też mieli dołączyć do niego dwaj rycerze po tym, jak odeskortują wdowę do rodzinnego domu kilka wiosek dalej.

Zakonnik pozostawił po sobie ponad sto przerażonych dusz, skrupulatnie gotujących się do rachunku sumienia tak dokładnego, jakby za tydzień miała nadejść paruzja. Mozolne będzie wysłuchiwanie tych zeznań, zwłaszcza gdy większa ich część posłuży tylko pospolitemu donoszeniu na własnych ziomków. Nagle okaże się, że ta mała wioska pełna jest czarowników oraz niewiernych, którzy tylko ukrywają się przed wzrokiem prawego inkwizytora. Rzecz jasna, uczynny chłop pośpieszy z wyjawieniem tej prawdy, licząc na przejęcie jakiegoś kawałka ziemi, kiedy sąsiad zostanie już wygnany lub wtrącony do więzienia o chlebie i wodzie.

Jakże uciążliwy to trud, kiedy ludzie z taką łatwością oddają się w ramiona grzechu. Nie można jednak ustać w tej pracy, nawet kiedy zdaje się ona syzyfową, bo istnieje zło na tym świecie, każdego dnia coraz mocniej zatapiające pazury w ludzkich duszach. Trzeba bez ustanku karać podłych, oddzielać ziarno od plew, pouczać błądzących... Opierać się będą grzesznicy przed słowami prawdy, ponieważ pierwszy dotyk zła zawsze jest miękki, racjonalny i pełen zrozumienia. Niesie on pocieszenie, czułymi dłońmi odwracając uwagę od okrutnej rzeczywistości, kierując ją w zamian na miły widok kłamstwa. Zło z początku nie wymaga, akceptuje wszystkie wady, sowicie wynagradza, zamykając oczy człowieka na otchłań przepaści, jaka rozpościera się tuż pod jego nogami. Potem wystarczy go tylko delikatnie pchnąć.

Ignorując ponurą aurę, brat Gotfryd zmierzał w stronę klasztoru benedyktynów, gotów walczyć ze złem aż do chwili, gdy zabrzmią trąby ostatniego z dni. Wbrew większości ludzi dominikanin lubił jesień, porę, kiedy opadają wszelkie pozory, pozostawiając świat nagim wobec nadciągającej zimy. Dni robią się coraz krótsze, a ludzie nie mogą zajmować już umysłów pracą oraz wojną. Zdani będą na swoje towarzystwo, pośród coraz dłuższych i zimniejszych nocy. Ileż zbrodni skrywają zimowe miesiące, wyjawi dopiero wiosna, wydobywając spod śniegu rozkładające się szczątki.

Grzeszna jest natura ludzka, dlatego trzeba jej silnej ręki zasad.

Gdyby nie powstrzymał rozwrzeszczanego tłumu, ciało młodej kobiety stygłoby już w lesie, porzucone na pastwę trupożerców. Czy gwałciliby ją wcześniej? Z jakiej przyczyny ludzie chcieli ją skazać na taki los? Bo nie chciała się oddać wrzeszczącemu kmieciowi? Bezkarni byliby jej mordercy, a na to Gotfryd nie mógł pozwolić. Lecz takich jak on niewielu krążyło po świecie, a ofiar takich zabobonnych sądów nikt nie zliczy do dnia Zmartwychwstania. Zbyt często palec wskazujący winę jest najbardziej skalany grzechem, a ludzie szybcy są do znajdowania przyczyny swego losu w obecności sił nieczystych, kiedy oni sami — bez boskiego czy piekielnego wstawiennictwa — umieją dokonać czynów po stokroć okrutniejszych.

Gdy deszcz już ustał, a ponad ziemią snuł się gęsty opar mgły, ciemny masyw klasztoru zdawał się być wyspą, górującą ponad powierzchnią białych fal. Rysująca się na tle czerwonego nieba sylweta opactwa unosiła ku niebu bliźniacze wieże dzwonnic na podobieństwo Chrystusowej dłoni in gestus benedictionis. Z pewnością nie był to przypadek iż nadciągającym drogą bryła klasztoru przywodziła na myśl błogosławieństwo, które winni sprowadzać mnisi na okoliczne ziemie. Jakże wymowny stanowiło to symbol dla małych umysłów, powtarzających w kółko cudze słowa niczym wyroki Salomona. Ilu z niedoszłych morderców przynosiło tutaj swe plony, modliło się pod przewodem mnichów lub korzystało z ich medycznej wiedzy, spoczywając w izbie chorych? Sami dobrzy ludzie.

Ciemny koń brata maszerował równym krokiem, podczas gdy inkwizytor spoglądał ponuro na coraz bliższe mury opactwa. Nie było w jego sercu radości czy ulgi na myśl o wizycie w chłodnych murach klasztoru. Przybył do Podlažic na prośbę praskiej archidiecezji, aby odebrać przepisywane tu księgi oraz manuskrypty, których część miała powędrować jako dary dla dominikańskiego opactwa Prouilhe, kolebki tego ruchu. Jakkolwiek zbożna to misja, Gotfryd uważał, iż zadanie to łatwo należało zlecić komu innemu, podczas gdy jego obecność mogłaby w innym miejscu przynieść obfitszy plon. Dominikanin powiódł wzrokiem po zamglonych polach i niewyraźnych kształtach wiejskich chat. Jednak daleko było mu do rozpaczy, wręcz przeciwnie: tutaj również znajdzie zagubione owieczki, które na powrót sprowadzi do trzody. Czyż bez przyczyny braci Zakonu Kaznodziejskiego nazywano Psami Pańskimi?

Do klasztornych wrót Gotfryd dotarł w gęstniejących ciemnościach, długo po Nonie. Furtian nie od razu uchylił bramę, długo upewniając się, jaka dusza stoi w klasztornych progach. Kiedy już wpuścił przybysza w mury opactwa, skłonił się nisko i pokuśtykał ku izbie chorych, skąd szybko powrócił z bratem szpitalnikiem oraz stajennym. Wobec siedzącego na końskim grzbiecie rosłego dominikanina wszyscy oni wyglądali jak karły.

— Opiekujcie się nim dobrze — powiedział Gotfryd, zeskakując z siodła. — Dowiem się o wszelkim uchybieniu.

Podążając za bratem szpitalnikiem i blaskiem jego oliwnej lampki inkwizytor sunął wzrokiem po otaczających go ścianach opactwa, których ciemne lica rozświetlały pojedyncze punkciki okien. Klasztor przypominał miasto, wraz z całą swą złożonością, tyle że w stosownie mniejszej skali. Korytarze zastępowały ulice — prawda — lecz byli tutaj rządcy, rzemieślnicy, rolnicy, medycy oraz wszystkie inne urzędy, jakie znajdowały się w Pradze czy Ołomuńcu. Klasztory miały przecież stanowić odzwierciedlenie boskiego porządku rzeczy oraz idealnej społeczności, dającej przykład mieszkającym wokół ludziom.

Idący przodem benedyktyn uchylił drzwi do skrzydła mieszkalnego. Gotfryd pochylił głowę, wstępując za mnichem w czeluść chłodnego korytarza. Mimo wilgoci wyraźny był tutaj zapach ludzkich ciał zalegających w rzędach cel. Niektóre spośród drzwi zostały zaryglowane od zewnątrz, skrywając za sobą istoty, które niegdyś należały do ludzkiego rodu. Skazańcy i grzesznicy, z kośćmi rozszczepionymi przez nieubłagany czas, snujący pajęczyny ze swych włosów; żywe jeszcze sznury wnętrzności zawieszone w ciemnościach.

Pod jeszcze jednym względem klasztor przypominał miasto. Żaden czyn, nawet ten najskrzętniej skrywany, nigdy nie jest tu całkowicie bezpieczny. Cokolwiek człowiek zrobi czy powie, będzie to zauważone, usłyszane i posmakowane przez innych. Nie można liczyć na prywatność, kiedy losy jednej osoby wplecione są w tkankę życia innych ludzi — jednostka jest zaledwie pojedynczym wątkiem wielokolorowej tkaniny, jaką jest miasto. Uczynić tutaj cokolwiek w tajemnicy jest rzeczą nie do pomyślenia. Można liczyć jedynie na ciche przyzwolenie sąsiadów, na to, iż nie będą ingerować w to, co dzieje się w zaciszu cudzych czterech ścian. Z czasem ta ignorancja może zagłuszyć nawet największe zbrodnie do tego stopnia, iż ludzie biernie przypatrywać się będą występkowi i nie uczynią nic, aby mu zapobiec.

W Genui, kiedy Gotfryd nazywał się jeszcze Henryk Ziegler, był świadkiem ataku nożownika na młodą kobietę, tuż pod jej kamienicą, na oczach sąsiadów — nikt nie reagował, nikt prócz Henryka. Chwycił on napastnika za ubrania, po czym cisnął nim o bruk z taką siłą, iż uderzeniem wbił mu głowę do klatki piersiowej. Kobieta nazywała się Katarzyna i nie przeżyła napaści. Jej przerażona twarz oraz dłonie ściskające rozerwane nożem gardło stały się dla Gotfryda ucieleśnieniem wszystkich ofiar, którym odebrano przemocą głos w tym świecie. Klasztory nie były inne. Grzesznym jest ludzki ród, a cnotliwymi jedynie pojedyncze osoby.

Po wskazaniu celi przez brata szpitalnika, dominikanin udał się do kościoła, chcąc jeszcze pomodlić się, zanim spocznie na wiązce siana. Wizytę opatowi złoży jutro, najpewniej zaraz po Prymie. Gdy inkwizytor wchodził przez południowy transept do świątyni, minął go chudy mnich o twarzy naznaczonej troską oraz skruchą. Na moment Gotfryd złowił lśniące spojrzenie brązowych oczu, zauważając, iż benedyktyn w jednym oku miał rozszczepioną tęczówkę i bliźniacze źrenice.

***

Herman opuścił kościół, ruszając szybkim krokiem do skryptorium. Boża Matka odpowiedziała na jego modły, zsyłając mu członka Ordo Praedicatorum. Choć młody był to zakon, szybko zdobywał sławę, za pomocą kazań i dysput nawracając grzeszników na prawomyślną drogę. Któż lepiej mógłby stawić czoła opatowi, który swymi fałszywymi naukami oplatał cały klasztor? Przez ostatnie dni Herman śledził młodego brata Johana, którego opat z wyjątkowym upodobaniem przepytywał. Ich ostatnia rozmowa wbiła się w pamięć iluminatora z doskonałą klarownością, a zwłaszcza jej ostatnie zdania:

— Jak można walczyć z grzechem, ojcze opacie? — spytał Johan, rozglądając się po ciemnym korytarzu prowadzącym obok klasztornej biblioteki. — Jeżeli wszystko wkoło nas stworzył Satanel.

— Trzeba go doświadczyć, każdego rodzaju grzechu oraz nieprawości — odpowiedział spokojnie opat głosem tak słodkim, iż ukryty w ciemnościach Herman zadrżał. — Tylko nurzając się w nim.

— Jakże to? — zdumiał się Johan, jednak niezbyt mocno. O wiele słabsze było jego oburzenie, niż wtedy, kiedy dowiedział się o diabelskiej naturze świata. Zamiast tego w głosie zabrzmiała mu nadzieja. — Nawet orgie oraz sodomia?

— Wszystkich grzechów Sodomy, Gomory i Babilonu trzeba skosztować, aby móc się z nich obmyć. Żelaza, które nie zaznało ognia nie nazwiesz zahartowanym. Czysty nie musi się kąpać; a powiedzże, kto umie więcej błędów popełnić, człek co zna się na danej materii, czy zupełny laik?

— Człowiek znający się na rzeczy — odparł Johan powoli. — Laik robi błędy, bo nie zna się na rzeczy, ale stara się ich nie czynić z rozmysłem. Znawca wie, jak należy postępować, więc jeżeli chce, zrobi najwięcej błędów.

— Dobrze, widzę że uważnie studiowałeś pisma. — Opat pokiwał głową. — Jedynie dopuszczając się każdego grzechu, można być prawdziwie z niego obmytym. Nasze ciała i tak są grzeszne, a świat wokół zbrukany, więc poszukiwanie oczyszczonego stanu tutaj jest skazane na porażkę. Pokażę ci, jak poznać grzech.

Herman słuchał tej mowy z oburzeniem. Wcześniej miał opata za jednego z bogomiłów, lecz inaczej go uczyli mnisi w bułgarskich pustelniach. Mówili wtedy o czystości, ascezie oraz wyrzeczeniu się wszelkiej skazy, a nie o folgowaniu każdej zachciance wedle uznania. Ten człowiek nie był ani bogomiłem, ani benedyktynem, tylko wulgarnym, zepsutym do szpiku kości starcem. Na szczęście dla mnichów, tego lisa niedługo dopadnie ogar Pański.

Herman zasiadł do swego pulpitu gotów dokończyć ostatnie strony Listów świętego Pawła. Zbliżał się kres jego pracy nad kodeksem, co napawało go nadzieją na przyszłość. Sumiennie, bez pychy i fałszu pokutował przez wiele lat, a kto wie, co się zdarzy dalej z jego życiem? Nie był jeszcze tak stary, aby nie móc myśleć o życiu poza murami konwentu. Pół życia tu spędził, wiele pojął nauk oraz języków, o medycynie i historii wiele czytał... W sercu iluminatora obudziła się cicha nadzieja.

Mnich otworzył wolumin, nagle zamierając w przerażeniu. Ostatnia strona była do szczętu zrujnowana przez czarne kleksy oraz nierówno zapisane wyrazy.

„Danail, nie Herman. Tak masz na imię. Nie ma dla ciebie przebaczenia w jego sercu. Nie uciekniesz. On cię osądzi jak heretyka. Wróć do nas, Danail. Wyprzyj się fałszywych wierzeń. Zawsze byłeś jednym z nas.”

Poniżej dopisane było po łacinie:

„Omne peccatum.”

„Każdy grzech.”

Twarz Hermana ściągnęła wściekłość, jakiej nie zaznał od lat dwunastu. Ten kodeks był prezentem dla przyszłych pokoleń. Nie czynił go tak pięknym i wspaniałym dla swojej chwały ani po to, aby ktokolwiek brukał jego pracę. Iluminator rozejrzał się po skryptorium, przeskakując wzrokiem pomiędzy pracującymi w ciszy skrybami, zastanawiając się, jak wielu z nich schwytał w swe szpony opat. Ilu z nich oddawało się wyuzdanym grzechom po tym, jak zawierzyli jadowitym naukom obrotnego starca? Czy folgowali tylko cielesnym uciechom między sobą albo z kobietami, czy też okrutniejsze praktyki ukrywali w klasztornych murach? Dla jednego wystarczy spółkowanie z niewiastą, a innemu nie wystarczy obdarcia jej ze skóry i zbezczeszczenia stygnących zwłok na oczach bliskich. Co skrywały te ciemne habity? Ilu ludzi, a ile piekielnych kreatur?

Herman odetchnął ciężko. Dziś dokończy księgę. Przynajmniej jej zasadniczą część. Zostanie mu kilkanaście stronic na dodatkowe zapiski, ale te będzie mógł uzupełnić później. Z pewnością nie zostawi już kodeksu tutaj, gdzie cudze palce łatwo mogłyby obrócić w niwecz jego trud. Chociaż od ostatniego posiłku posilał się tylko chlebem i wodą, determinacja w sercu mnicha nigdy nie była silniejsza. Ustawił na blacie kałamarze, starannie naostrzył pióro nożykiem i przystąpił do pracy.

Zdawałoby się, że ledwo Herman przymknął powieki, a już je rozwierał w jaśniejącym z wolna skryptorium. Musiało być późno, chociaż lepiej by rzec, iż wczesna godzina nowego dnia jaśniała już za oknem, a wraz z nią do hali dochodziło nikłe echo Jutrzni. Iluminator potrząsnął głową, oglądając ostatnie dwie ilustracje, jakimi ozdobił wolumin.

Na lewej stronie wznosiło się miasto niezwykłej urody oraz potęgi. Dziesięć miało poziomów, każdy wspanialszy od poprzedniego, a wszystkie one oplecione wstęgą szczerozłotych murów. Smukłe wieżyce wznosiły się wysoko ponad dachy domostw, ponad które sięgały z kolei korony fantastycznych drzew oraz łodygi nieznanych człowiekowi roślin. Niektóre z baszt były zbudowane z białego kamienia, inne ze złota lub zielonych cegieł, lecz te strzegące arboretum nieodmiennie okryte były barwą błękitną, blanki ich zaś gorzały czerwienią intensywną. Chociaż domy skryte między kręgami murów zdawały się niewielkie i ubogie, ich smukłe ściany przewyższały wszystkie ziemskie dokonania człowieka. Wieże niemożliwej wysokości pięły się ku niebu, wsparte na filigranowych łukach oraz witrażach ze szkła wielokolorowego, przepuszczającego przez swe arkady tęczową barwę światła. Były tam budynki oplecione zielenią, na poły z cegieł i na poły z roślin ułożone, katedry o kwiatach dojrzewających na szczytach iglic oraz stawy, pełne wszelkiego stworzenia.

Po prawej stronie, wypełniając całą niemalże kartę, znajdowała się paskudna istota o kształtach ze wszech miar odpychających. Wspierała się na szponiastych łapach, zakończonych krzywymi — zbrukanymi czerwienią — pazurami. Korpus miała nieforemny, okryty szarą skórą, wpadającą w zielonkawy odcień gnijącej tkanki. Łeb diabła był zdeformowany, jakby opuchły od nieuleczalnej choroby. Intensywna zielona barwa pokrywała go od podbródka po szarą grzywę łusek, jaka zastępowała czartowi włosy. Pomiędzy rozchylonymi w szyderczym uśmiechu wargami błyskały rzędy ostrych zębów, a wywalone na zewnątrz dwa języki opływały kroplami jadowitej śliny. Wypełnione szaleństwem ślepia spoglądały niezależnie od siebie w dwa różne punkty — obrazu dopełniała para czerwonych rogów na szczycie diablej głowy oraz łapy, wzniesione do góry, szydzące z pobożnego gestu orantów.

Zadowolony ze swego dzieła, Herman obwiązał księgę sznurem, napiął wszystkie mięśnie i wciągnął kodeks na swój grzbiet. Niemalże upadł pod tym ciężarem, bo wolumin ważył tyle co człowiek, który go stworzył. Nieść go powinno przynajmniej dwóch mężczyzn, ale iluminator nie potrafił znaleźć w klasztorze osoby, do której mógłby teraz zwrócić się o pomoc. Jednemu tylko bratu Albertowi ufał, lecz on był zamknięty w swej pustelni, nie zważając już na troski świata doczesnego. Z trudem przyszło mnichowi pokonanie kilkunastu kroków, jakie dzieliły go od wyjścia ze skryptorium na korytarz, lecz stamtąd blisko już było do jego celi. Tam, owinąwszy księgę w kawał materiału, ukrył wolumin pod siennikiem . Lepszej kryjówki nie mógł w tej chwili znaleźć, a zawleczenie po kryjomu drogocennej księgi w inne miejsce przyciągnęłoby zbyt wiele ciekawskich spojrzeń.

Ledwo skończył, Herman usiadł na podłodze celi, czując nagłą słabość. Kolana ugięły się pod nim, oczy utraciły ostrość, oddech stał się płytki i niespokojny. Brzuch zwinął się w bolesny węzeł, a serce łomotało jak oszalałe, wypełniając uszy narastającym szumem krwi. Mnich nie jadł i nie spał prawie od trzech dni, a wyniesienie kodeksu ze skryptorium stanowiło trudniejsze zadanie, niż sobie wyobrażał. Był słaby. Z odrazą spoglądał na swoje chude ramiona i poranione dłonie. Jedyne, co mógł zrobić w tej chwili, to dźwignąć się na drżące kolana, znaleźć brata dominikanina i złamać własną przysięgę.

***

— Ojcze, chciałbym się wyspowiadać.

Gotfryd obrócił się powoli, kierując pozbawione wyrazu spojrzenie na szczupłą postać w habicie, oświetloną drżącym blaskiem ognia. To był zakonnik z rozszczepioną źrenicą, którego spotkał poprzedniego wieczora w transepcie. Gotfryd przez moment chciał odmówić, uważając, iż zbyt błaha to rzecz, a benedyktyn powinien poszukać jednego ze swego zakonu, lecz ta sama myśl sprawiła, iż kiwnął jedynie głową i podążył za mnichem, idącym wzdłuż szpaleru cel ciągnącego się opodal skryptorium. Nie była to zwykła prośba i nie przypadkiem ten człowiek poszukiwał kogoś spoza wspólnoty, aby móc mu zawierzyć swoje grzechy. Dominikanin nie wierzył w tak proste zbiegi okoliczności, dostrzegając w nich kolejne ogniwa ludzkich zachowań, których mógł użyć w swej pracy. Zbyt ciasna jest pajęczyna zależności oplatającej takie miejsca, aby uznać cokolwiek za dzieło przypadku. W oczach brata Gotfryda każdy czyn, nieważne jak drobny i na pozór trywialny, stanowił element logicznej układanki, z pomocą której mógł poznać naturę stojącego przed nim człowieka.

Benedyktyn zaprowadził Gotfryda do malutkiej celi, gdzie prócz siennika położonego w ciasnej wnęce oraz okna, brak było jakiegokolwiek wyposażenia. Rosły dominikanin musiał pochylić plecy, aby móc wejść do ciasnego wnętrza, omiatając jasnymi oczyma żółtawe zacieki na ścianach oraz ciemną smugę, spływającą spod kamiennego parapetu.

— Ojcze, aby z tobą porozmawiać, złamałem ślub milczenia — powiedział cicho Herman, padając na kolana. — Wiodłem niegdyś życie grzesznika i heretyka, ale porzuciłem te praktyki, szukając pokuty w tym świętym przybytku.

Wypełniający niemalże całe pomieszczenie cień dominikanina nawet nie drgnął.

— Czy spowiadałeś się już z tych czynów? — monotonny głos Gotfryda sprawił, iż iluminator na moment pożałował swej decyzji o rozmowie z inkwizytorem. Takich jak on szukały Psy Pańskie w chrześcijańskich krainach.

— Tak, poprzedniemu opatowi, który zadał mi pokutę — odpowiedział szybko Herman, odgarniając słomę z ciemnej okładki kodeksu. — Oto ona.

— Czy grzechy zostały ci odpuszczone?

— Tak — przytaknął z ulgą iluminator, jakby dopiero teraz zrozumiał sens własnej odpowiedzi. — Zostały. Zostały mi odpuszczone i nadana pokuta.

— Nie to chcesz mi powiedzieć. — Nieruchome oblicze Gotfryda dalej wpatrywało się w podłogę celi, jakby nie dostrzegając klęczącej nań postaci mnicha.

— Nie, bracie. — Herman przełknął ślinę, starając się narzucić swoją wolę głosowi, który po tylu latach bezczynności brzmiał słabo i rwał się przy każdym niemal słowie. — Opat klasztoru jest heretykiem. Zatruwa umysły zakonników, przekonując ich do swych grzesznych praktyk. Nie wiem, czego sam się już dopuścił i do czego zachęcił innych, ale dopiero niedawno zyskałem pewność.

Oczy dominikanina zwęziły się nieznacznie.

— To poważne oskarżenia — wycedził. — Czy możesz ich dowieść?

Herman zastał brata Johana w refektarzu, kiedy ten dokładał drew do ognia, podsycając płomień ogrzewający lodowate powietrze zalegające w jadalni. W tej chwili niewiele cieplej było w murach klasztornych niż na zewnątrz, w podmuchach listopadowego wiatru, a zbliżała się pora wspólnego śniadania, toteż zakonnik rozniecił potężny ogień, który karmił teraz szczapkami dębiny. Od strony kuchni dobiegał zapach gotowanego mięsa. Na widok Hermana Johan skłonił głowę, ale kiedy usłyszał jego mowę, rozwarł czy i usta ze zdumienia, przez długą chwilę samemu nie potrafiąc wydusić żadnego słowa.

— Tak, to prawda. Moje śluby milczenia dobiegły końca — powiedział iluminator, stając obok promieniującego ciepłem paleniska. — Przyszedłem do ciebie, bracie, ponieważ gnębi mnie problem, który odnalazłem w Piśmie.

— Słucham, bracie. — Wzrok Johana skupił się w zupełności na rozszczepionych tęczówkach w oku skryby.

— Kopiując Pismo, zauważyłem, iż dwa opisy stworzenia świata podane są w Genesis i co więcej, są to zapiski, jakie do siebie nie przystają zupełnie — wyrzekł Herman cichszym głosem, jakby bojąc się postronnych uszu, które mogłyby pochwycić te słowa wątpliwości. — Jak to jest, że za boskim przewodem spisane są owe księgi, a z miejsca sprawiają wrażenie, jakby zgoła nieboskie miały pochodzenie.

— To intrygujące w rzeczy samej — odparł Johan, na pozór obojętnie, jednak w jego oczach zapalił się płomień podniecenia, jak u dziecka, które z trudem utrzymuje powierzony mu sekret.

— Kiedy mieszkałem w odległej krainie Bułgarów, słyszałem o ludziach, którzy utrzymywali, że nie dziełem Boga, ale Satanela jest wszelka materia — zadumał się iluminator, starając się nie pokazać, jaki ból sprawia mu powoływanie się na dawne nauki.

— Mogę ci zaufać, bracie? — spytał Johan szeptem, wzrokiem sunąc po wysuszonych zwłokach zasiadających na długich ławach u stołów.

— Oczywiście, dlatego przyszedłem do ciebie, bracie — zapewnił go Herman, w myślach wyrzucając sobie tak ohydne kłamstwo. — Słyszałem, jak rozmawiacie o tym z ojcem opatem i chciałem, żebyś mi szerzej to wyjaśnił.

Johanowi nie trzeba było tego długo powtarzać. Z miejsca zaczął opowiadać o fałszywości tego świata oraz duszy nieśmiertelnej, ułomności rozgrzeszenia kościelnego oraz wszystkich innych rzeczach, jakie wtłoczył mu do głowy opat. Referował je tonem człeka pysznego, który zdawał się być wielce zadowolony z wiedzy tajemnej, jaką tylko niewielu posiadło i która tak wysoko ponad ślepymi współbraćmi go stawiała. Tak dalece zapomniał się w swej dumie, iż Herman kilka razy uciszał go, kiedy głos Johana zupełnie głośno zaczynał toczyć się po pustym refektarzu. Młody mnich zapewne jeszcze długo mógłby opowiadać o nauce heretyckiej, uzupełniając ją suto własnymi wymysłami dla zwiększenia swej wiedzy w oczach Hermana, lecz przerwał mu narastający chór głosów śpiewających psalm De profundis. Iluminator podziękował Johanowi za rozmowę i ruszył do stołu, mając nadzieję, że ukryty w cieniu dominikanin posłyszał wszystko.

— Quia apud Dominum misericordia: et copiosa apud eum redemptio. Et ipse redimet Israel, ex omnibus iniquitatibus eius. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen.

Skończywszy śpiew, czterdziestu zakonników zasiadło przy stołach w milczeniu, z szacunkiem nie naruszając szczątków swych poprzedników. Naprzeciwko Hermana zasiadł brat Gotfryd o twarzy tak dalece nieprzeniknionej, iż zdawała się jedynie maską nałożoną na jego prawdziwe oblicze. Iluminator nie był pewien, czy chciałby kiedykolwiek dowiedzieć się, co skrywają te posępne rysy. Dominikanin złożył dłonie, oczekując wezwania opata do modlitwy przed posiłkiem.

— Benedicite — powiedział opat, stojąc przy pulpicie u szczytu stołu, skąd czytać będzie wersety Pisma w czasie, gdy zakonnicy będą jeść.

— Benedicite — mnisi odpowiedzieli zgodnym, choć nieco zaspanym chórem.

— Oculi omnium — zaintonował starzec, po czym podjął wraz z całym zgromadzeniem — in te sperant, Domine, et tu das illis escam in tempore opportuno. Aperis tu manum tuam, et imples omne animal in benedictione. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen.

Gdy zmówiono do końca wszystkie modły, mnisi mogli wreszcie zjeść nieco jarzyn, sera, chleba oraz zaspokoić pragnienie kubkiem chłodnej wody. Nie był to dzień postny, toteż na stole zjawiło się także nieco mięsa pod postacią długo wędzonych kiełbas. Tych ostatnich Gotfryd sobie odmówił, nieznacznie kręcąc głową i gestem nakazując to samo Hermanowi. Iluminator nie rozumiał przyczyny tego zachowania się dominikanina, ale usłuchał ostrzeżenia bez zastanowienia. Zbyt wiele ostatnio słyszał i widział, aby uznać tego rodzaju gest za zbędny czy pusty. Przerażający był dla niego czas, w jakim klasztor zmienił się z miejsca pokuty w gniazdo diabelskich żmij. Prawda to, iż Herman już wcześniej nie pałał zbyt ciepłymi uczuciami do swych współbraci, lecz teraz nie potrafił na nich nawet spojrzeć, aby nie widzieć rozkładających się twarzy, obgryzających resztkami zębów swój posiłek.

Gdy zmówiono już ostatni Ojcze nasz, mnisi powstali od stołów, a brat Gotfryd udał się do biblioteki oraz skryptorium, aby odebrać manuskrypty, po które został wysłany z Pragi. Przez ten czas Herman podążał za nim, niepewny, co powinien czynić teraz, kiedy ukończył większość pracy nad swym kodeksem i oczekiwał na rozwój wydarzeń, których nie umiał przewidzieć. W przeciwieństwie do przeraźliwie spokojnego dominikanina Herman nie był człowiekiem obrotnym, który potrafił odnaleźć się w każdej sytuacji, roztaczając wokół siebie aurę szacunku oraz majestatu płynącego z reprezentowania swego zakonu. Przez ostatnie lata piastował funkcję iluminatora i skryby, którego życie zamykało się pomiędzy celą a pulpitem w skryptorium. Ten nagły podmuch skomplikowanego świata, pełnego intryg, dwulicowości oraz kłamstwa mroził go do szpiku kości.

Po Tercji Gotfryd udał się na klasztorny mur, obserwując roztaczający się wkoło jesienny krajobraz. Przynajmniej zdawał się tak czynić, gdyż jego oczy pozostawały nieruchome i gdyby czasami nie przymykał powiek, można by uznać go za obleczony szatami posąg. Herman trwał u jego boku, marznąc z wolna w podmuchach chłodnego wiatru i zbierając się na odwagę, aby zapytać o gest, jaki przekazał mu dominikanin przy stole.

— Bracie, wybacz że przeszkodzę w twych rozmyślaniach, ale dlaczego nakazałeś mi wstrzymanie się od spożycia mięsa?

— Nie tylko drewnem palił heretyk w refektarzu — odrzekł Gotfryd, wpatrując się w dwie postaci konnych na rozmokłej drodze prowadzącej do klasztoru. — Między węglami były ludzkie kości.

— Jak to? — wyszeptał w przerażeniu Herman. — Czy mówisz, że... mięso było... z...

— Należały do dziecka.

— Na co jeszcze czekamy?! — nieomal wykrzyknął benedyktyn, czując, jak oblewa go fala obrzydzenia oraz gniewu. Nawet wyuczona pokora nie była w stanie opanować nagłego przypływu krwi na twarzy. Dopiero po dłuższej chwili Herman opanował się i dodał pokorniej: — Bracie?

— Cierpliwości — odparł Gotfryd, delikatnym ruchem głowy wskazując ku dwójce rycerzy, którzy wspinali się konno klasztornym traktem. — Czekamy na dobrych rycerzy ziemi krakowskiej.

— Bracie, czy sądzisz, że może dojść do rozlewu krwi?

Dominikanin obrócił nieco głowę, pozwalając dostrzec Hermanowi maskę swojej posępnej twarzy.

— To zależy od opata.

Drzwi celi przełożonego klasztoru zachwiały się od trzech zdecydowanych uderzeń inkwizytorskiej pięści. Stojący za dominikaninem Herman skrzywił się mimowolnie, od dawna nie słysząc tak nagłego i brutalnego dźwięku. W klasztorze do tej pory wszystko toczyło się spokojnym, pozbawionym niespodzianek rytmem. Przynajmniej z pozoru.

— Opacie — powiedział Gotfryd chrapliwym głosem. — Musimy porozmawiać.

Nie czekając na odpowiedź, dominikanin otworzył drzwi komnaty i wtargnął do wnętrza.

Cela była większa niż te należące do innych mnichów i lepiej wyposażona, co jednak nie czyniło z niej luksusowego miejsca pomieszkania. Prócz siennika na ramie łóżka, był tutaj pulpit z rozłożonym Pismem oraz otwarty kufer, w którym spoczywało nieco zwojów, ksiąg oraz drobiazgów takich jak nożyk czy pęk piór. Na stoliku o jednej nodze stała na wpół opróżniona butelka wina, gliniany kubek oraz talerzyk z hermelinem — jasnym pleśniowym serem. Całkowicie zaskoczony najściem, opat siedział na drewnianym siedzisku, spoglądając na intruza. W świetle dnia nie wyglądał na groźnego lidera heretyckiej sekty, lecz na kruchego staruszka o dobrotliwych rysach twarzy.

— Co to ma znaczyć? — spytał w zdumieniu. — Coś złego się stało?

Gotfryd rzucił mu na kolana poczerniałą od ognia czaszeczkę.

— Za sprawą twoich nauk — spokojnie wycedził dominikanin. Chociaż nie zmienił barwy głosu choćby o jotę, to krótkie zdanie starczało za całe oskarżenie.

— Boże miłosierny, co to jest? — jęknął przerażony opat, chwytając w palce krągłą kość. Kiedy tylko zorientował się, co trzyma w dłoni, odrzucił czaszkę na siennik, próbując wytrzeć sadzę o habit. — Skąd to masz? Kto? Dlaczego?

— Kazałeś im poznać grzech. Poznali go.

— Nie tak im mówiłem — zaprotestował starzec.

— Ile miała lat? — spytał Gotfryd ostrzejszym tonem, co przyprawiło stojącego w drzwiach Hermana o dreszcz. Skryba bał się, że dominikanin za chwilę rozbije przełożonego na miazgę; bał się i oczekiwał tego zarazem.

— Nie, źle mnie zrozumieli — jęknął opat głosem wilgotnym od łez. — Mieli studiować grzech, nie naśladować go. Mieli go poznać, żeby uodpornić się na jego zew, a nie mordować dzieci! Boże, wybacz im! Wybacz mnie, grzesznemu!

Załzawionymi oczyma opat spojrzał na iluminatora, który w milczeniu przyglądał się rozmowie.

— Hermanie, jakie złe czary spadły na nasz klasztor? — spytał w rozpaczy, ukrywając twarz w dłoniach. — Jak oni mogli? Dziecko zabić. Jak można?

— Negowałeś Pismo, fałszywe nauki dawałeś swym mnichom — ciągnął Gotfryd bez cienia litości, zarówno na twarzy, jak i w głosie — lista twoich win jest długa.

— Ale to dziecko — jęknął opat, spoglądając zdruzgotany na malutką czaszkę, łypiącą na niego z siennika. — To biedne dziecko. Tak mi przykro. Boże, ty widzisz, jak bardzo żałuję!

— Wyznaj swe grzechy — nakazał dominikanin. Polecił Hermanowi wejść do celi i zamknąć za sobą drzwi.

— Mogę się najpierw napić? Czuję, że siły mnie opuszczają. — Widząc, że Gotfryd przyzwala na to, opat zwrócił się do iluminatora. — Braciszku, w skrzyni jest nieco najprzedniejszego wina, to w zielonej butelce. Podaj najpierw naszemu gościowi i sam też się napij. Nie ma lepszego remedium na skołatane serce niż wino.

Bez namysłu Herman usłuchał, wydobył z kufra zakorkowaną starannie butelkę z grubego zielonego szkła, otwarł ją, po czym podał dominikaninowi. Gotfryd obejrzał butelkę pod światło, powąchał wino, jednak nie upił nawet kropli.

— Postanowiłeś iść tą ścieżką aż do końca. Dałem ci szansę — powiedział powoli inkwizytor, spoglądając przelotnie na stolik, gdzie stała otwarta już flaszka. — Ta trucizna nie zabije mnie ani tego skryby.

Twarz starca zmieniła się w jednej chwili. Wyschły fałszywe łzy, rysy ściągnęły się z gniewu, fizys pobladła, wargi zadrżały bluźnierstwem, a oczy rozwarły się jak u dzikiego zwierzęcia. Chociaż siedząca na krześle postać nie wstała, w oczach Hermana urosła nagle w siłę. Zdawała się niezwyciężona i bezkarna wobec wszelkiego sądu, mając przecież na jeden rozkaz cały klasztor. Za moment spoczywająca na siedzisku istota ryknie, a zdeprawowani mnisi rozszarpią na kawałki jego, inkwizytora oraz dwójkę rycerzy. Mięso zjedzą, kości spalą, a rzeczy wrzucą do szamba, gdzie nikt ich nie odnajdzie. Jakże podobna była teraz twarz starca do diabelskiej gęby, którą Herman umieścił na kartach swej księgi. Są zgubieni, stojąc w leżu bestii, do którego tak nieopatrznie wtargnęli.

— Nie potrzebuję twojego fałszywego sakramentu — syknął czarci opat, tryskając przy tym kropelkami śliny. — Nie ma w tobie przebaczenia, tylko chęć zamknięcia w więzieniu ludzi, którzy widzieli coś więcej: coś poza waszym obrzydliwym Kościołem, do którego jesteś przywiązany jak kundel na łańcuchu. Morderstwa? Wyzwoliliśmy te dzieci i tych wszystkich ludzi od grzesznego świata, który tak bardzo chcesz zachować przy życiu. Wojny, zarazy, niesprawiedliwość przedkładasz ponad dzieło Boga? To ty jesteś sługą Satana, nie ja, ale ukorzcie się, a będę łaskawy. Wszyscy jesteśmy braćmi i razem powinniśmy działać, aby oszczędzić tragicznego losu wszystkim biednym duszyczkom uwięzionym w okowach ciała. Jaki los je czeka dalej? Dziesiątki lat cierpienia oraz chorób, tylko po to, aby umrzeć na końcu, doświadczywszy niemożliwych do opisania tragedii. Nie lepiej jest im pomóc?

W głowie Hermana panował zamęt. Widział już na własne oczy dowody podłości, jakich dopuszczali się ludzie pod płaszczykiem zbożnych prawd, lecz wątpliwość drążyła już miejsca, które pozostawiła przeszłość w sekcie. Zdeformowane oko było niegdyś przyczyną, dla której Herman dołączył się do bogomiłów, szukając akceptacji dla swej odmienności. Kazania o wypaczonym świecie stworzonym przez Złego trafiły łatwo do jego serca poprzez rany zostawione przez słowa i szyderstwa rówieśników. Wtedy nie opierał się długo.

— Nie — odparł Gotfryd. Wcisnął butelkę z zielonego szkła w dłoń opata. — Skrybo, zostaw nas samych.

Drżąc na całym ciele, Herman opuścił celę przełożonego, nawet nie myśląc o podsłuchiwaniu. Czuł się wyczerpany, jakby dopiero wyczołgał się z lodowatej wody na piaszczysty brzeg. Słaniał się, a mdłości nie pozwalały mu już klarownie myśleć. Na korytarzu czekały dwie barczyste postaci, okryte płaszczami z orłem oraz lwem. Zza pancernych zasłon hełmów błyskały lśniące punkciki oczu, dłonie spoczywały na rękojeściach mieczy, gotowe w każdej chwili użyczyć dominikaninowi śmiercionośnego żelaza. Zanim Herman upadł u ich stóp, dobiegł go jeszcze głos inkwizytora, rozlegający się ponurym tonem pośród ścian celi:

— Pij. Miałeś wybór.

— Nie ma przebaczenia, nie ma dla... — krzyknął opat, lecz jego głos został nagle zduszony przez falę białej piany, która wypełniła mu usta, spłynęła po brodzie i ubrudziła habit jasnymi plamami. Po chwili martwe ciało upadło na podłogę.

— Nikt nie powie, że ci go nie dałem.

Autor o sobie:

Jastek Telica. Stary nudziarz. Odległy od współczesności, bliski historii i fantastyce. Bez potrzeby zmian w powyższych kwestiach.

Jastek Telica

Pospolity paradoks

Niewątpliwie było to największe odkrycie w dziejach potomstwa Adama i Ewy.

Ze wszech miar przełomowe.

A zarazem wynalazek.

Ślepia ludzkości olśniły nieznane dotąd perspektywy, a objawiły się tak nieodkryte lądy, że bardziej nieznane po prostu byłyby niemożliwe.

Do dokonania tego, nie bójmy się przesadzić z entuzjazmem, boskiego dzieła, potrzebna była wiedza, zapał, nietanie laboratoria i warsztaty oraz diabelska wprost intuicja, rzecz prawie niespotykana wśród specjalistów pracujących nad rewolucyjnymi projektami, charakteryzująca za to wszelkiej maści domorosłych majsterkowiczów, którzy nie znają pojęcia niemożliwe. Słowem, stał się prawdziwy cud.

Choć nie obyło się, rzecz jasna, bez nieodzownych przyborów wszelkich dużych i małych odkrywców i wynalazców, to znaczy gumki i kłębka drutu. Każdy rozumie, że bez nich nie ma jak.

Ale po porządku.

Prekursorskie rozwiązania zwykle zaprzeczają ustalonej sekwencji zdarzeń tudzież rutynie uprawianej przez ziewających cyników, co stracili wiarę w cuda. Tu zaczęło się od pewnego dziwaka cierpiącego na nadmiar czasu, a zarazem nie ulegającego zgubnym nałogom, które wypełniłyby mu dzień bardziej pożytecznie niż hobbystyczne grzebanie na pograniczu fizyki i matematyki; dziwak ten rozpisał równanie. Posiadał nawet niejakie przygotowanie, ale założenie, jakie przedstawił, dawało się określić mianem co najmniej fantastycznego.

Biegał z tym, gdzie się dało. Dziarski staruszek. Podejmowano go herbatą i melisą, podsuwano krzesło, by zdrowia nie nadwyrężać, wszak apopleksja czyha na zapaleńca. Każdemu zdawał się nazbyt pobudzony, kiedy z żarem w oczach i drżącym z przejęcia głosem wyjaśniał nowatorskie znaczenie nieprawdopodobnej spekulacji. Czuł, że nie wzbudza zaufania. Lecz nie poddawał się łatwo. Zbywano go niby grzecznie. Co nie uchroniło go od pokątnie wyszeptywanego miana pajaca. Ot dziadunio wariatunio, któremu naukowa sława się zamarzyła przed nieodległym zgłębieniem niebytu.

Śmichom chichom nie było końca.

Choć z drugiej strony jego postulat został stosownie udokumentowany i rozpisany bardzo skomplikowanymi wzorami, których w zasadzie nie dało się obalić. Rzetelna robota. Ale wnioski wiodły wprost do absurdu. Nikt się nie spodziewał, że kiedykolwiek ktokolwiek zweryfikuje tak zwariowaną teorię. Szaleńcy mogą skrobać, co im się żywnie podoba, praktyczne zastosowanie ich wymysłów należy do innego ciągu przyczynowo-skutkowego; bardzo mocno związanego z finansowaniem... Czyli, mówiąc bez ogródek, powstała ciekawostka dla plotkarskiego pisemka lub bzdura po wielekroć odradzająca jak mara w sieci, gdzie nic ostatecznie nie ginie. A powinno, chociażby dlatego, że upiory przynależą do porządku magicznego, nie naukowego.

W końcu, dość niespodziewanie, pewien nieopierzony dzieciak, między jedną gierką a drugą, na jakimś zapomnianym przez Boga portalu inaczej naukowym, obok piętnastu królów Polski sprzed Mieszka, natknął się również na powtarzaną co jakiś czas ową dziwaczną bzdurkę, by ot tak z głupia frant wystąpić o bajoński grant w celu doświadczalnej weryfikacji hipotezy.

Nie miał pojęcia o systemie, że w nim wszystko ustalone raz na zawsze, mysz się nie przeciśnie, nawet dla niej za wąskie to ucho igielne, a ideowcy zdechną z głodu, bo obowiązują regulowane zasady wzajemności, że jak ty mnie podrapiesz po plecach, to ja dla ciebie wystąpię o odznaczenie i dotację. Przecież trzeba sobie pomagać. No nie?

On nikogo nie drapał, chyba, że sam siebie po jajcach, kiedy obżerając się pizzą, mordował kolejnego apokaliptycznego wroga dybiącego na dobrostan ludzkości. Taki społecznik.

A jednak przyznano mu subwencję.

Weryfikator albo nie dospał, albo oszalał. Kto tam zresztą wie. Postanowienia urzędnicze trudniejsze w interpretacji niż poezje Słowackiego mistycznego.

Fart początkującego.

Miał z czym wybrać się do firmy, która nie obawiając się ryzyka finansowego z powodu zewnętrznego przychodu funduszy, a widząc szansę na jakiś zysk, co nie zdarzało się jej często, dodała mu paru zwyczajowo zbijających bąki techników do przeprowadzenia stosownego i odpowiednio nietaniego eksperymentu. Postanowiono wykorzystać każdy grosik. Druga okazja wiadomo, że się nie trafi. Urzędnicze sito zostanie zacementowane. Na amen! Zmontowany w taki sposób zespół bawił się cudnie, wspólnie klecąc migoczące cudactwo, plamiąc przy tym co się dało keczupem i piwskiem. Oczywiście, jak to w takich przypadkach bywa, pozbyto się połowy zbytecznych zabezpieczeń, by maszyneria działała sprawniej, za to nie obyło się bez taśmy klejącej, sznurka, gumki i drutu. To nieodzowne materiały zawsze używane w kraju, w którym owo przedsiębiorstwo miało jak dotąd jedyną siedzibę. W każdym razie powstało urządzenie oplecione kabelkami, błyskające diodami i wytwarzające niskie, nieprzyjemne dźwięki, od których motylki chodziły po jelitach. Na pewno przemieniające dostarczaną energię. Nie obeszło się rzecz jasna bez porażenia i przypieczenia, skoro zabezpieczenia funkcjonowały na słowo honoru... Chwalebne rany konstruktorów, godne orderów. Ale, cud prawdziwy, bo ogólnie mechanizm zadziałał. W taki sposób, że wytworzył dziurę, pochłaniającą na amen wrzucony w nią przedmiot. Absolutnie praktyczny wynalazek. Można by w ten sposób pozbyć się plagi dręczącej ludzkość, czyli śmieci. Tyle że wymagana energia do sprokurowania dziury okazała się wprost astronomiczna. Znaczy, złoto tańsze. Już zyskowniej byłoby te wszystkie odpadki wywozić frachtowcami do Afryki na przemiał do Pigmejów.

W zasadzie tak byle jak wykombinowane piekielne ustrojstwo nie powinno funkcjonować. Zaprzeczało prawom ludzkim i boskim. O naukowych nie wspominając, te lekceważyło dokumentnie, wzgardliwie pomrukując jak zadowolony kotek drapany za uszkiem.

Ale działało, pewnie z przekory, by zrobić respektowanym, szacownym zasadom na złość.

A dziura, mimo że gargantuicznie kosztowna, fascynowała. Badano ją. Wysyłano na przykład prosty samochodzik sterowany radiem z najtańszą kamerką umocowaną praktyczną taśmą i nieodzownym spinaczem. Przez dziewięć sekund zabawka transmitowała nieostry obraz, po czym przestawała.

Po drugiej stronie nie znajdowała się niezbędna dziura, dzięki której mogłaby wrócić, by wyjawić coś więcej.

Za to był inny świat.

Metodą prób i błędów opracowano procedurę. Granty sypały się jak śmieci z odwróconego kubła, ale i firma sama z siebie też skwapliwie inwestowała. Prezesostwo czuło pismo nosem. Strzegąc przy tym pilnie dotychczasowych odkryć. Czyli wzrosło zatrudnienie w ochronie, a personel naukowy i techniczny musiał zrzec się prywatności w pracy, oddając komórki na przechowanie i udostępniając skrzynki mailowe. Konkurenci protestowali, wskazując na barbarzyńskie praktyki łamania praw wszelakich, lejąc krokodyle łzy nad nieszczęśnikami wyzyskiwanymi w niecywilizowany sposób.

Ta altruistyczna akcja spaliła na panewce.

Oczywiście rywale, kiedy zawiodły metody proceduralne, bynaj-mniej się nie poddali. A mając poparcie swych wielkich, zamożnych, wręcz mocarstwowych państw, na własnym podwórku próbowali stworzyć porównywalne zespoły badawcze.

Wszelkie wysiłki spełzły na niczym.

Bądźmy uczciwi, nie dlatego, że nie dokładano starań lub szczędzono środków, po prostu te ośrodki z ustabilizowanych imperiów zachowywały się racjonalnie, zgodnie z pracowicie wytworzonym, sprawdzonym, metodycznym procesem, na jaki składali się fachowcy w swoich dziedzinach, sprawni technicy oraz menedżerowie pilnujący postępu prac. Błysk i bezlik systemów zabezpieczających. Słowem opisane zadania, rzetelna kontrola, klarowna procedura, regularne sprawozdania i konferencje, gdzie pito tylko kawę czarną jak smoła, przegryzając z rzadka dietetycznymi krakersami.

Żadnej improwizacji.

Stąd klęska.

Stwarzanie korytarzy zaprzeczało rozsądkowi. Tylko ten, kto radził sobie z łączeniem sprzeczności, mógł coś takiego z powodzeniem przeprowadzić.

Czyli jakiś zespół z kraju paradoksów, gdzie mówiąc wprost, wybornie zadomowiła się prowizorka. A ktokolwiek z nią zaczynał, ten się kończył.

Rzecz jasna każdy wiedział, że trafiono na żyłę złota, która stała się przy tym absolutnie pewna, odkąd opracowano procedurę powrotną. Nie okazała się ona zbyt skomplikowana. W miejscu lądowania w innym wymiarze dość długo utrzymywał się ślad zużytkowanej energii. Wystarczało dość proste urządzenie, by wytworzyć dziurę o koniecznym potencjale. Sondy zaczęły być odzyskiwane. Żadna z wcześniej zaginionych nie została zniszczona. Tkwiły tam, gdzie trafiły, gdy energia im się wyczerpała.

W tym nowym świecie.

Nieprzyjaznym. W zasadzie to nic tam nie było. Choć oczywiście posłano misję badawczą. Wtedy okazało się, że dziura posiada ograniczenia pod względem rozmiarów, ciężaru oraz gęstości. Przedostający się obiekt nie mógł mieć większej średnicy niż sto dziewięćdziesiąt jeden centymetrów i ważyć więcej niż tysiąc sto kilogramów. Badacze w skafandrach musieli zatem kucać w skonstruowanej sferze. Dość pociesznie wyglądali. Było ich dwóch. Lecz mimo niestosowności sytuacji przeszli do historii.

— Poznajemy obce światy, by odkryć, jacy jesteśmy, a później samych siebie odmienić na pożytek całej ludzkości — górnolotnie perorował pierwszy; z natury metodyk, więc przed lustrem przygotowywał się długo i starannie, pracowicie wykrzywiając gębę, by wyćwiczyć stosowne miny, a na dyktafon nagrywał przemowę, by dopasować tembr głosu.

Drugi poszedł na żywioł. Istny szałaput.

— Czołem, Ziemianie — dowcipnie skierował przesłanie do odbiorców.

Przeszedł do historii jako typowy, niereformowalny jajcuś, ale to później, wcześniej obydwaj znikli, bo dziewięć sekund minęło.

Trochę się po tym innym świecie pokręcili, po czym wrócili z próbkami.

Oczywiście zmieniło się wszystko.

Choć nie natura samych ludzi. Bo mimo, iż trafiali do całkiem nowego wymiaru, to sami w głębi swej istoty pozostali takimi, jakimi byli dotąd.

Od początku do końca.

Rzecz jasna nie każdy świat zaraz stanął otworem, a tylko ten, do którego prowadził stosowny korytarz. Ale zespół badawczy znalazł podobny tunel w wyniku ignorancji jednego z techników, który zmagając się z kacem, pomylił przyciski. Po czym poszło. Liczba odkrywanych uniwersów rosła w postępie geometrycznym. W rezultacie akcje przedsiębiorstwa się pięły. Niebotycznie. Odnotowywano wzrastającą liczbę przypadków załamań nerwowych z towarzyszeniem nagłych zasłabnięć akcjonariuszy.

* * *

Włodzimierz najbardziej lubił nocne zmiany, kiedy do samego rana tłukł ściągnięte z netu seriale, i to było właściwe określenie jego uczuć żywionych wobec wykonywanej pracy. Wychodzący wieczorem pracownicy żegnali go grzecznym „do widzenia” albo z wielkim zaangażowaniem stukali esemesy do kumpli od przewracania kręgli, światu pośledniejszemu nie racząc skinąć nawet głową, obrazując w ten sposób własny stosunek do reprezentującego go ciecia.

Byli kimś.

On nikim.

Nie przejmował się tym wcale, byle mógł oglądać kolejne odcinki z laptopa. W zasadzie niczego więcej nie pożądał od życia ani nie oczekiwał, a już najmniej prestiżu i szacunku. Sypiać przecież nie mógł. Sny gryzły. Więc czuwając, czasem miał wrażenie, że urządził się, jak u Pana Boga za piecem. Nigdy nie miał specjalnie wysokich wymagań. Nażył się tak w niekrótkim życiu, że nie potrzebował sytuowania się jako „ktoś” w ramach społeczeństwa.

Gówno go ono obchodziło.

Do uszu wkładał dyskretne słuchaweczki i siedząc na dyżurce, udawał, że spogląda na wychodzących, bo ekran tak ustawiał, że w zasadzie nie dawało się poznać, by obchodziło go cokolwiek innego. Znał się na robieniu wrażenia służbisty.

Basia zmywała. Zawsze lała za dużo wody, a później się piekliła, jak jej ktoś łaził po mokrym, co musiało się zdarzyć, bo przez ten potop podłoga prędko nie wysychała. Rzecz jasna z dąsami nie zdradzała się przed pracownikami, woląc im nie podpadać, ale do Włodka zanosiła żale, żądając zrozumienia. Kiedyś jej tłumaczył popełniany błąd. Nic nie zmieniła. Niereformowalna. Później potakiwał, udając zainteresowanie, z tymi słuchawkami w uszach, chłonąc równocześnie serialowe perypetie. Uwielbiał śledzić pospolite życie. Trochę zeza od tego dostawał, bo równocześnie musiał i na nią patrzeć. Ale choć Basia była niczego, posiadając wiele z tego, na czym miło oko zawiesić, to była z niej młódka, więc do niej nie startował. Nie jemu już chodzić w koperczaki do smarkatych, nawet jeśli taka małolatka dobiegała już pod trzecią dychę. Włodek miał już za sobą sześć, plus niejaki narzut. Na szczęście szpiegowanie cudzego fikcyjnego życia wystarczało mu za rzeczywiste własne.

Siedział tak w dyżurce, oglądał nasty odcinek nie pierwszego sezonu, dobrze się bawił i właściwie tym się zadowalał, kiedy taka jedna paniusia, która nigdy do niego ani z „dzień dobry”, ani z „do widzenia”, z dupą powyżej nosa, trzeba przyznać, że taką co na niej piwko można postawić bez strachu, że spadnie, wlazła wprost na basine zmywanie. I tam się zachwiała, a co trzymała w rękach, to puściła.

Włodek westchnął. Musiał zareagować. Wyjął słuchawki, odepchnął laptopa.

— Pomogę pani — zamruczał.

— Nie trzeba — prychnęła.

Dziwne, usłyszała stróża.

Ale on już wylazł. Kindersztuba! Basia krzywiła się, ściskając mopa i patrząc na te wszystkie kartki zaściełające podłogę, którą będzie musiała zmyć ponownie, z tej tylko przyczyny, że jakaś niewyżyta mróweczka zasiedziała się do późna, a pracę do domu zabierała. Szlag by ją trafił, gorliwość gorsza od faszyzmu.

Włodek podniósł jedną kartkę, lala natychmiast mu ją wyrwała. Ale nim to uczyniła, zdążył zerknąć, by przeczytać nagłówek: „TOP SECRET”. Grubą czcionką, czerwoną jak krew i wołami zamiast liter. Takich materiałów nie było wolno wynosić poza tajną kancelarię, a już na pewno nie z budynku.

Ale co mu do tego.

Spojrzał jednak na lalunię.

Chrząknął.

Była tak zdenerwowana, jakby przyłapana na jakiejś zbrodni.

— Chyba nie wolno — sapnął.

Nie wczuła się w innego człowieka, więc całkiem go nie zrozumiała. Albo opacznie. Znaczy po swojemu. Czyli w stu procentach błędnie.

Wprawdzie Włodek tyrał w ochronie, ale nie na takie przewały przymykał oko. W swoim czasie przecież robił w służbach, olewając procedury z takim zuchwalstwem, że nawet przełożeni się wzdragali. Tak gorliwie walczył z faszyzmem, z nieopisanym oddaniem podlizując się ówczesnej władzy, że nie marzył o przejściu późniejszej weryfikacji. To się jej nawet nie poddał. Etat diabli wzięli. W rezultacie zostały mu już tylko jakieś chałtury. Machał na wszystko ręką jako człowiek niewymagający. Trudno, wprawdzie takie wysługiwanie się burżujom to istna zdrada ideałów, ale one przeminęły wraz z latami młodymi. Dlatego teraz panience dawał do zrozumienia, oko mrużąc. I gdyby ta dziunia dała mu na pół litra, to by ją w rękę pocałował, a tajną dokumentację pomógł zanieść do auta. I schować tak, by nikt nie znalazł. A znał się na tym, jak rzadko kto. Fachman!

Ona jednak zachowała się całkiem nieracjonalnie.

Spanikowała.

Amatorka.

Po wydarciu kartki stróżowi, biec chciała, on wciąż z dołu patrzył, podnóżek, a jednak odruchowo złapał za to, co miał pod ręką. Jej łydkę. Podskoczyła, jakby co najmniej za zadek. Obrażalska. Tylko but mu został. Ściągnął go wraz ze skarpetką. Ona syknęła, mimo wszystko gotowa dać drapaka. Nóg jednak nie mogła stawiać solidnie, bo nie znajdowały się na tym samym poziomie. Nie to jednak najwięcej jej zaszkodziło, a basine rozlewisko. Szczególnie zdradliwe dla zbiega na bosaka. Amatorka poślizgnęła się i wyłożyła jak długa.

Basia jęknęła.

Paniusia milczała i nie wstawała.

— O Boziulku, zabiła się, piekielnica! — sapnęła sprzątaczka.

Starawemu cerberowi prawie serce stanęło. Przypadł do leżącej. Oddychała na szczęście. „A to wpadłem” — myślał z rozpaczą. „Wypieprzą na zbity pysk. Pieprzona dziwka!”.

— Wzywaj pogotowie! — zażądała Basia.

Tego tylko brakowało. Najlepiej w zalewie utopić, okręciwszy łańcuchem. Zniknie na zawsze. Ale na wieki wieków przepadły stare, dobre czasy. Więc kogoś rzeczywiście musiał poinformować. Sięgnął po służbowy telefon, by sprowadzić jakiegoś pracownika. Długo czekał. Brak odzewu. Ale nie ustawał w wysiłkach. Wreszcie mu się udało.

— Czego? — usłyszał jakiś gderliwy głos.

— Zdarzył się wypadek.

— Kto mówi? — Wręcz dychawica po drugiej stronie.

— Stróż.

— Jaki?

— Od pilnowania ludzi.

Chwilę panowała cisza. Taka, że nożem można ją kroić.

— Czekać, zaraz będę!

Włodek zastanawiał się, kogo to udało mu się zawiadomić. Ścierpł, kiedy zobaczył postać wyłaniającą z windy. Samego głównego. Nie tego wielkoluda, co ludzi straszył posturą, ale naczelnego, zrzędliwego starucha, który nikogo nie lubił, bo największą miłością pałał do butelki. Wyglądał na złego, a był to taki typ, który to, co kochał, musiał trzymać blisko, stale używając, w jego wypadku jako niedużą, niegrubą flaszkę, zawsze na piersi. Właśnie pociągnął z niej dla kurażu.

— Co się tu dzieje? — Zazgrzytał zębiskami jak wilk.

Przerażona Basia niemal zemdlała, po czym zaczęła nieskładnie mamrotać.

Wpadła w trajkoczący stupor.

Szef syknął. Wężowi gorzej by wyszło.

Sprzątaczka zamilkła.

Do akcji przystąpił Włodek, który najpierw pokazał palcem leżącą niebogę, po czym podał przerwaną kartkę.

Szef rzucił okiem na świstek.

— Wynosiła to?

Ochroniarz skinął głową.

— Skosiłeś ją?

— Ano tak wyszło — sapnął niepocieszony Włodek, zezując w nadziei, że jakoś się wyplącze z tej całej kałabani.

Naczelny podniósł kilka innych papierków.

— No, szlag, szpieg — mruknął. — Judasz!

Z początku dozorca myślał, że to o nim mowa, ale prędko się połapał, że jednak nie.

— Żmija, co ją sam sobie wyhodowałem na mym łonie — ciągnął prezes. — Taka pinda najpierw cię zdradzi, ale na tym nie poprzestanie, bo sumienia jej brak. Albo zwykłego wstydu. Jeszcze postanowi cię wycyckać, bo zawsze jej mało. Trucizną ugryzie w serce. Czegoś jej brakowało? Podwyżki dostawała pierwsza i najwyższe. Do roboty ją przyjmowałem, jako oddaną powiernicę. Kurwa spod latarni wierniejsza. Pomyliłem się jak zawsze — zaśmiał się gorzko, po czym sięgnął do piersi, by wydobyć niezawodną, oddaną w potrzebie samarytankę i zdrowo z niej golnąć. — A teraz łajzą zajmą się tacy, z którymi nie warto się bratać.

Włodek zastanawiał się, jakby szefowi zniknąć z oczu. Ten spojrzał na stróża.

— Zuch! — Poklepał go po ramieniu.

Później wszczęło się prawdziwe zamieszanie, ale ochroniarz nie brał w nim udziału godnego odnotowania. Złożył lakoniczne zeznania. Za to dokumentnie zabrano się za lalę. Prześwietlili jak flesz ażurową bieliznę. Do goła. Uczynili to służbiści z nowej bezpieki. Tradycyjnie pozbawieni poczucia humoru, na dodatek burżuazyjni faszyści.

Następnego dnia wezwano Włodka na samą górę. Był tam ten olbrzymi wice i kilka innych szych. Dotąd wyniosłych, teraz bardzo ugrzecznionych, ściskających cieciowską grabę i w ogóle nadużywających ozdobników w postaci monstrualnej liczby pochlebnych przymiotników. Patrzący z podziwem w oczy. Rewanżowali się.

Psy!

Ochroniarz miał to gdzieś.

Ale musiał słuchać i szczerzyć dziurami w zębach.

Prezes na boczku ciągnął z piersiówki i coś mamrotał. Później wygłosił pochwalną orację. Półgębkiem. Ale po niej wyjątkowo wyraźnie złożył propozycję.

Która odebrała mowę Włodkowi.

Naczelny podał mu szklankę. Stróż wychylił. Lekko się wstrząsnął, ale prędko otrząsnął. Nabrał ducha po secie czystej.

A na pewno zaczął jaśniej myśleć.

Proponowano mu dziesięciokrotną podwyżkę i objęcie funkcji zwierzchnika ochrony. Firma potrzebowała kompetentnych pracowników.

— Byłem w służbach — wymamrotał Włodek, który wolał obecnych poinformować o dawnych sprawkach.

I tak by się dowiedzieli.

— Wszystko wiemy.

Trzymali go, bo był tani.

Żyłowali, na kim mogli, choćby i zdradzając młodzieńcze ideały.

Dziady!

W sumie tacy sami jak on.

A to ziomki!

— Nie przeszedłem weryfikacji, a tu same tajemnice. Państwowe też.

— Nie ma dla nas znaczenia, z kim pan wtedy walczył. Potrzebujemy kogoś zaufanego i lojalnego. Nie pogardzimy starą kadrą, bo, jak widać, na ambitnych młodych nie ma co liczyć. Za wiele żądają od życia. Pan dowiódł wierności.

Stróż się zaśmiał.

Umiał zadowolić się niechcianymi odrzutami.

— Zgoda.

Dostał własny gabinet z ogromnym monitorem, na którym wyświetlano mu obraz z kamer z całego budynku. Wszystkich mógł szpiegować do woli.

W sumie jakby serial.

Ale wolał te, które oglądał na własnym laptopie, co wciąż uskuteczniał. Kochał sensowne fabuły. I po nocach przez to nadal nie sypiał, bo do takiego trybu życia przywykł przez długie, jednostajne lata. Czy takie złe? Z historią. Ale się dostosowywał. Niech tam! I jedno zrozumiał, że ludzi ma inwigilować, i nie dość, że wolno, to wręcz trzeba. Dał to do zrozumienia swoim podkomendnym, werbując przynajmniej drugie tyle nowych, samych starych speców wypranych z sumienia, do pomocy wciągnął także sprzątaczki, bo one widziały nawet więcej niż ochrona. Sam też przykładał się do roboty, niejednokrotnie nawiedzając tych funkcyjnych siedzących w dyżurkach, którzy z wychodzącymi pracownikami firmy mieli najwięcej do czynienia. Wymagał od nich przeprowadzania kontroli osobistej, a dbał, by nikt mu się nie pobratał, a przeciwnie, dawał popalić nadzorowanemu personelowi. Jak którego na fraternizacji złapał, to z miejsca wypieprzał na zbity pysk. A już najbardziej dawał popalić bumelantom pochrapującym na służbie. Stał się dla nich prawdziwym koszmarem. A to dlatego, że wreszcie odkrył prawdę o tym fachu, choć trochę na podstawie własnego doświadczenia. Płazem uchodzi wiele, ale do jednego trzeba się wdrożyć przed wszystkim innym: w nocy życie się śledzi, a nie pokrzepia sprawiedliwym snem!

* * *

Nie tylko ogólna informacja, ale coraz więcej szczegółów o przełomowym odkryciu przedostawało się do opinii publicznej, której żądzy wiedzy w związku z tym nie można było zignorować. Negatywnie nastawieni reprezentanci mediów mogliby napsuć krwi. Tudzież przyprawić o apopleksję. Za to zwerbowani nieba przychylić. Zdając sobie z tego sprawę, w firmie starano się wypracować odpowiednią strategię. Padło wiele mądrych propozycji, formułowanych przez młodych, bardzo elokwentnych i pewnych siebie pracowników. Prężących torsy lub błyszczących lakierem paznokci. Albo na odwrót. Każdy chciał wziąć na swoje barki to zadanie. Ale jak co do czego doszło, sprawy potoczyły się własnym torem.

Standard.

W zasadzie, by to przewidzieć, nie trzeba było nikogo specjalnie inteligentnego. Wystarczyłby przeciętniak średnio kumaty. Ale taki się nie znalazł, musieli komplikować, bo tu byli sami geniusze, którzy kłócili się, błyszcząc torsami i prężąc pazury aż do przybycia zapowiadanej ekipy.

Po czym zapanowała tradycyjna panika.

W jej wyniku gości oprowadzała doktor Jolanta z nikim nie sfraternizowana. Bardzo efektowna brunetka w gustownych okularach, a cerze białej jak dziewicza kartka papieru. Paradoksalnie kontrastowa niczym bielutka reklamówka w smole. Ale delikatnie umalowana. Wyglądająca niezwykle młodzieńczo i naturalnie.

Cud po prostu.

Kamera, podkreślając jej zjawiskowość, pokochała ją na zabój.

Kamerzysta też. Reporter ją wielbił, choć jako gej chyba nie powinien, a ona flirtowała oczywiście ze wszystkimi. Ale najbardziej z widownią, w jej kierunku posyłając dyskretne uśmiechy. Z miejsca stała się obiektem westchnień młodych i starych. Szczególnie jak zmysłowo okulary poprawiała. Wydawała się taką mądrą przewodniczką, w której czułych rękach każdy laik jest bezpieczny. Tak przekonywano na głos. Nieco ciszej zwracano uwagę na powalającą harmonię jej sinusoidalnych krągłości. Na forach społecznościowych gremialnie wyznawano jej miłość. Każdemu zdawała się przychylna. Lecz mało kto miał okazję osobiście z nią zagadać. Kamerzysta owszem.

— Chcesz mój telefon? — zagaił. Kiedy zrozumiał, że czas płynie, a nic się nie dzieje, zaś okazja przelatuje koło nosa, bo inni też się kręcą, łącznie z reporterem, który jakoś pociesznie nogami przebiera. Na podobieństwo barana, nim rogami pobodzie.

— A jaki masz?

— Eee... Myślałem o wymianie numerów — wyjaśnił wyraźnie spłoszony operator, pukając w olbrzymi ekran najnowocześniejszego wypasionego smartfona, kochanego prawdziwie.

— Oczywiście — zaśmiała się perliście, wybawiając go z konfuzji. — Ale później, kochany, po wszystkim.

W rezultacie sama doktor Jola odkryła ze zdumieniem, że bycie celebrytką to nie pustota i imitacja prawdziwego życia. Że to absolutnie coś odmiennego.

Niecodziennego.

Przyjemność.

Odbierała hołdy, co było słodkie. A hejt (bo któż go nie zaznał, chyba że ktoś taki jak nikt) świadczy o tym, że zostało się kimś, więc to w zasadzie hołd składany z samych kolan. Z głębi zawistnej, przyziemnej, jakże wymiotnie przeciętnej natury.

Improwizowała skutecznie, sama dziwiąc się, skąd w niej taki talent.

A objawił się od razu wielkim wybuchem.

Ot tak, z niczego.

Z wielkim oddaniem weszła w świat dla siebie nowy, gwiazd jaśniejących na ciemnym firmamencie, porzucając dotychczasową drogę naukowej kariery. Choć przecież nie do końca. Lecz nowe powołanie kusiło bardziej. Bez fałszywie brzmiącego eufemizmu, biorąc ją sobie niczym despotyczne przeznaczenie.

* * *

Doktor Jola natychmiast po przyjściu do pracy została wezwana do samego szefa.

Wiceprezes urzędował na prawie najwyższym piętrze i w zasadzie nie był naczelnym, co jego zastępcą, ale niepodrabianego głównego praktycznie nie widywano. Pięknej pani naukowiec zdarzyło się raptem raz i to przypadkiem. Na właściwego natknęła się w windzie, kiedy pociągał z piersiówki i mruczał pod nosem niewybrednie. Zdał jej się wtedy zapijaczonym dziadygą i pospolitym gburem. A tego, że to sam godny szacunku prezes, dowiedziała się po pewnym czasie, kiedy zobaczyła fotografię w gablotce. Choć okazywał się prawie nie do poznania, bo jakiś niezgorzkniały.

Wice był postawnym mężczyzną i przy kości, ale z barami szerokimi, więc jego całkiem poważny brzuch jakoś ginął przy zwalistej sylwetce. Taki dobroduszny wujaszek. Ale kiedy oczy wbijał, to zdawało się, że jednak ojczym dzieciobójca.

Powstał. Wskazał fotel naprzeciwko.

A później stukał palcami o szklany blat, czubami ciężkich buciorów kopiąc lustrzaną podłogę.

— No, to jak się pani u nas pracuje, pani Jolu?

Młoda naukowiec ścierpła.

„Czym się naraziłam?” — spytała samą siebie.

„No, niczym” — odrzekła skrupulatna natura. „Przykładam się jak nikt”.

Choć nie. Owszem, zwróciła na siebie uwagę. Ostatnio biorąc na siebie oprowadzanie ekipy telewizyjnej, kiedy reszta zespołu klasycznie spanikowała. Nie pozostawała w nieświadomości, że niejeden miał ochotę błysnąć w blasku fleszy, by wreszcie zostać odkrytym. To byli młodzi, ambitni ludzie, pewni siebie i przebojowi. Ale wierzyli w rutynę. A czasem trzeba dać się ponieść i improwizować, na bok spychając wszelkie plany. Żadnemu nie spodobało się odstawienie na bocznicę. Z pewnością knuli, choć w twarz się uśmiechali. Jednak za plecami... Nie raz czuła ich spojrzenia, a kpinki słyszała. Mściwi i podstępni.

Śmiała się z ich samobójczej nienawiści.

Dotąd.

A przecież w gruncie rzeczy wypadła dobrze, przy okazji ratując wizerunek firmy.

Zatem wyprostowała się w fotelu.

Niewinna godność.

Znała swoją wartość.

— A dziękuję, realizuję zawodowe aspiracje.

Wice się kręcił.

— To miło słyszeć. Ale mam taką sprawę, pani doktor, a ona związana z przydzielonymi pani obowiązkami.

Uniosła brwi.

— Nie podołałam czemuś?

— Wręcz przeciwnie! — wykrzyknął szef. — Jesteśmy pani przedsiębiorczością niezwykle usatysfakcjonowani. Nie spodziewaliśmy się eksplozji takiego talentu. Pani nas zaskoczyła, a nawet, że tak powiem, uszczęśliwiła.

— Naprawdę? — Zamrugała kokieteryjnie.

Wice westchnął. Znalazł się pod wrażeniem.

— Pani Jolu, pani jest kobietą.

Ona nieco przechyliła głowę, jakby z niejakim niedowierzaniem.

— Może to być? — Przygryzła wargi.

— I to diabelnie ponętną! — z zapałem wykrzyknął szef. Poniewczasie się zreflektował. — Ale, nie daj Boże, proszę nie brać tego za jakieś koperczaki.

— Ach tak — bąknęła.

— No, nie chcę, żeby wzięła pani moje niedorzeczne prysiudy za przejaw molestowania. My jesteśmy postępowi.

— Nie wzięłabym, oczywiście. Choć nie miałabym nic przeciwko temu. — Zsunęła okulary i poprawiła włosy. Teraz wyglądała po prostu anielsko.

Wice klasnął w dłonie.

— To niech pani bierze, jak chce, wedle woli. Widzę, że wszelkie peany wobec pani przypadku to, jakby tu powiedzieć, przesadna skromność. Skoro dla pani takie sprawy nieistotne, to na pewno będzie się nam łatwiej konwersować, kiedy tradycyjnie wyrwę się z jakimś cieplejszym komplemencikiem. Ale oczywiście nie chciałbym, żeby wzięła pani taki karesik za objaw seksizmu. My tu jesteśmy zdecydowanie przeciw. Neutralność płciowa. Kompetencja. Na płeć piękną zasadniczo nie zwracamy uwagi. I bynajmniej.

Oczywiście najbardziej ujął ją tą ostatnią frazą. Więc pod wrażeniem tylko wybąkała:

— Cieszę się.

— Stwierdzam obiektywny fakt. Ale przejdźmy do rzeczy: pani robi wrażenie. Wszystkie znaki na ziemi i niebie to potwierdzają. Na portalach wrze. Stąd jesteśmy ciekawi, czy nie zgodziłaby się pani zmienić kierunku swego zatrudnienia u nas.

— Na jaki?

— No wiemy, że jest pani pracownikiem w dziale badawczym. Cenimy sobie pani zaangażowanie i pomysły. I nie mamy żadnych zastrzeżeń. Chcę, by zostało to jasno wyrażone.

— Panie prezesie, przemawia pan, wyjątkowo nie owijając w bawełnę.

— No to bez ogródek. — Zatarł ręce. — Chcemy, by przemyślała pani zmianę dotychczasowej formy angażu.

A to ją nabrał. Prędzej spodziewała się awansu niż degradacji.

— Na umowę o dzieło? — Wykrzywiła usta.

— Uchowaj Boże! — parsknął szef. — Boję się, że bardziej niż etat. Wie pani, że nie brak nam kompetentnych pracowników. Ale na stanowiskach technicznych i badawczych. Zorientowaliśmy się, że nie mamy nikogo do kontaktów z mediami. A to w dzisiejszych czasach fundament.

— Ależ nie posiadam odpowiedniego przygotowania.

— Za to naturalny talent! — zawołał szef. — Może stąd dostrzega pani to, czego inni nie widzą. Bardzo panią proszę o przemyślenie zostania naszym przedstawicielem w kontaktach z mediami.

Patrzył błagalnie.

I na dokładkę składał ręce.

Ale panią doktor targały nieliche wątpliwości.

— Ale czy ja sobie poradzę?

— Okręci ich sobie pani wokół najmniejszego palca. Jesteśmy o tym przekonani. Umie pani doskonale się dostosować.

— Jak kameleon? — syknęła.

— Bardziej Zelig — zaśmiał się szef. — Ma pani coś przeciwko takiemu porównaniu?

— Bynajmniej!

— Dostrzegam holistyczny talent poparty zdolnością do diabelnej improwizacji. Oczywiście pani zarobki pójdą w górę. Trzykrotnie?

Doktor Jolanta zachichotała. Trochę histerycznie.

— Pan nie żartuje?

Wice podniósł dwie otwarte dłonie. Łapska wielkie jak bochny chleba. Nosorożcowi kark by skręcił.

— Pani Jolu, premie też dojdą. Nasza firma rozwija się prężnie, jak by tu powiedzieć: wprost z piekielną dynamiką. Co rodzi nieliche zagrożenia. Już przedsięwzięliśmy niejakie środki zaradcze.

— Trudniej wejść do budynku — mruknęła pani naukowiec. — Grzebią mi w torebce za każdym razem i podejrzliwie dukają tytuły książek, które mam ze sobą.

— Owszem, kłopocik. — Wice się skrzywił. — Towarzystwo starych tajniaków rozzuchwaliło się ponad miarę. Dawna władza im się śni. Wszechobecna inwigilacja. Bezpieczniackie ryje. Z takimi kiedyś brałem się za bary. Dzisiaj przyszło brudzia pić. Pakt z diabłem. Co za pieskie czasy! Rano nawet mnie wzięli na rewizję osobistą. Szefa! — Machnął ręką. — Trudno. Lepsza w tym wypadku nadmierna gorliwość, niż w czambuł opitalane obowiązki. Pani o tym nie słyszała, bo takich nowin nie rozpowszechniamy, ale krążą już wokół nas różne sępy. Konkurenci sami z siebie nie potrafią wpaść na pomysł stworzenia machiny, próbują ukraść. Nieuki. Wiemy, jakiej kurze podkradamy złote jajca. Zabezpieczyliśmy się — zachichotał. — Ale do rzeczy. Przemyśli pani naszą propozycję?

— Oczywiście — potwierdziła doktor Jolanta. — Jednakże w zespole nie spotka się to z powszechną akceptacją. Prestiż. Sława. Wielu widziałoby się na takim miejscu.

— Są ambitni — przyznał wice — ale dobrze dobrani. Jak widać zbyt starannie, to wybitni fachowcy, ale w jednej dziedzinie. Rutyniarze ze szczątkową wyobraźnią. Choć nie rekrutowaliśmy fantastów. My pełzamy po ziemi. Co skutkuje tym, że nie rozpoznają oczywistości dostrzegalnych dla dziecka.

— To niby ja?

— Och, przenigdy nie chciałbym pani urazić! Proszę mi wierzyć — szef zapewnił żarliwie, kładąc na piersi dłoń godną kata.

Zaśmiała się.

— A wracając do rzeczy — ciągnął — z takim wyzwaniem sobie nie poradzą. Rozumie pani, równocześnie genialni i durnie.

A ona sobie pomyślała, że przez to łatwiejsi do kierowania, bo ambitni i ślepi.

— Będą mi podkładać kłody — wyraziła swe wątpliwości.

— O to proszę się nie martwić — zamruczał szef, wzruszając potężnymi barami, podkreślającymi jego przytłaczającą posturę. — Akurat to wezmę na siebie. Znam się na praktyce zarządzania. Jestem zimny drań, całkowicie odporny na wszelkie szarmy. Oni sami już nic nie pomyślą. Z naczelnym doszliśmy do wniosku, że przereklamowana ta cała inicjatywa. Dla nich nastała pora słuchania — zacisnął ogromne pięści, a zębami błysnął jak Herod oprawca niewiniątek.

Rzutka dziewczyna roześmiała się.

— To się już nic nie boję. Mogę odpowiedzieć jutro?

— Choćby pojutrze.

Doktor Jola, rozumiejąc, że to koniec, wstała. Wice obiegł biurko, swoim wielkim grabskiem chwycił jej drobną dłoń i bardzo nienowocześnie, a przy tym szarmancko, ucałował. Przestarzałe nawyki nie dawały się łatwo wyplenić. Ciążył ten tradycyjny garb, niepozwalający śmiało patrzeć w nowoczesną przyszłość.

— Jest pani naszym skarbem — zapewnił gorąco.

Śliczna pani naukowiec zaśmiała się z tej dwornej ceremonialności i lekko zagryzła wargi, patrząc z ukosa. I powieki na chwilę opuściła, na skutek czego długie czarne rzęsy przykryły lazurowe oczy.

Po oczarowanym szefie przeszły ciarki.

* * *

Na polu naukowym w firmie działo się wiele. Młode, nowatorskie umysły nie ustawały w produkcji pomysłów. Stare je racjonalizowały. A kiedy po opracowaniu odpowiedniej metody łatwiej zmieniano pole, zaczęto na gwałt odkrywać nowe korytarze.

Odległe światy okazały się fascynujące.

I zwykle niegościnne.

Pierwszy przez długi czas uchodził za najbardziej przyjazny. Ciążenie gniotło, zapierało dech i miażdżyło kręgosłup, takie podwójne w porównaniu do ziemskiego, ale ostatecznie można było je znieść, skoro w innych obczyznach po prostu tłamsiło na miazgę. Niekiedy te wymiary okazywały się rozpalone do takich temperatur, że metal się topił, albo traktowane opadem deszczu z kwasu siarkowego, jeśli nie czymś bardziej apokaliptycznym. Próby badania otoczenia zwykle kończyły się fiaskiem, sondy przepadały jedna po drugiej. Wszędzie same piekła! A korytarze uwidaczniały rozliczne ograniczenia. Bynajmniej nie dawało się nimi przesłać wszystkiego. Przenosiły obiekty co najwyżej do dwóch i pół tony, o średnicy nie większej niż trzy metry. I to były te o największej przepustowości, bo zwykle mieściły się w granicach dwóch metrów i wadze tysiąca czterystu kilogramów. Coś, ale równocześnie za mało, by żywić nadzieję na jakąkolwiek opłacalną działalność komercyjną.

Niedościgłe marzenie w tym kraju, by wreszcie idee przyniosły wymierny zysk.

Choć rynek pamiątek z obcych światów prosperował. No i granty od państwowych instytucji się lały. Prawdziwym potopem.

Bo, co by nie mówić, te dziury to był jednakowoż cud.

Każdy chciał jakoś bujać po nich własnym sumptem zmajstrowaną arką.

Albo przynajmniej znaleźć wygodną koję w cudzej.

* * *

Badanie światów okazało się bezpieczne. Standardowo odbywało się w taki sposób, że w sferze wyruszało dwóch eksploratorów. Mechanizm konstruowano z lekkich materiałów i dla zredukowania ciężaru ażurowy. Umieszczano w środku na krzesełkach podróżników, bo na pochyłości nie mogli ustać. Kręcąc się, powodowali szkody. Procedurę szlag trafiał i należało wszczynać ją od nowa. Co było mozolne, niewygodne i nudne.

Na rutynowych wyprawach przekonywano się, że w całym kosmosie, jeśli nie kosmosach, życia było mniej niż w pierwszym z brzegu nieodkurzonym kącie zapyziałej chatynki, gdzie truchełka muszek rozsypywały się w proch i pył. Obczyzny porażały martwotą.

Lecz firma przedstawiała to jako magiczne, niespotykane światy, umożliwiając zwykłym zjadaczom chleba konsumowanie ekstremalnych doznań. Co stało się standardem. Spożywanym regularnie w sobotę po tygodniu orki w zrutynizowanej robocie.

Póki nie zdarzyło się coś absolutnie niespodziewanego.

Rodem z całkiem innej bajki.

Klasycznej. Ślicznej.

Czyli cudownej.

Przeważnie podróżnicy nudzili się setnie i mordowali ponad miarę w nieprzyjaznych wymiarach, gdzie gęste obłoki zasłaniały to, co wyżej, a w ziemię wgniatało przytłaczające ciążenie. Nie było w tych światach nic poruszającego serce. Zwykle eksploratorzy dyszeli ciężko i wlekli się jak robaki.

Lub żuczki, te od kulek toczonych.

Publika miała ubaw, patrząc na ślamazarne podrygi badaczy, popijając piwko i wymieniając zdawkowe, kąśliwe uwagi, że już sprawniejsze muchy w smole.

Na oczach wszystkich nadzieja na odkrycie w kosmosie miejsca przyjaznego ludziom umierała przed wszystkim innym. Odkryte wymiary okazały się martwe.

I przestawało to kogokolwiek ruszać.

Przywykano.

Do czasu, kiedy właśnie natrafiono na taki świat, który z miejsca każdego oczarował.

— To raj — szepnął pierwszy operator zwiadowczego autka sterowanego radiem, który zobaczył dziewiczy widoczek, chłonąc niebo tak niebieskie, jakby ułożone wprost z lapis lazuli i zieleń tak soczystą, aż nierzeczywistą. Tak lekko zrobiło mu się na sercu, jakby narodził się na nowo. Opuściły go w jednej chwili wszystkie gorzkie doświadczenia.

Póki patrzył.

Ale przejście do tego nowego świata okazało się wyjątkowo niedogodne, bo o wybitnie małym wagomiarze. Ograniczone do trzystu kilogramów i średnicy metra dwudziestu. Ta obczyzna utrudniała dostanie do siebie. Czy kogoś to dziwiło? Nie. Wiadomo. Droga do piekła brukowana, dokąd indziej ścieżka wyboista. Posłano oczywiście sondy, zgodnie z przyjętą procedurą. Mechanizmy, jeśli nie ustawiono ich czasu powrotu na mniej niż trzy godziny, po prostu zostawały na miejscu. Co do jednego. Choć żaden po późniejszym przebadaniu nie wykazywał nawet minimalnej usterki. A jednak nie działały. Nie odkryto szkodliwego promieniowania, panujące ciśnienie odpowiadało ziemskiemu, zawartość tlenu była o kilka procent wyższa. Ni śladu szkodliwych gazów czy żrących deszczy, żadnych morderczych mikrobów. Jednak w sumie nie dziwiono się, że z tego raju nic nie chciało odejść, a wolało zostać. Nawet maszyny. Badacze między sobą mruczeli, że nawet im podoba się w tej krainie wiecznej szczęśliwości.

Sami też bardzo chcieli się do niej dostać.

I nie wracać. Bo do czego? Pospolitości?

Lecz procedura została dokładnie opisana. Przestrzegano jej skrupulatnie. Choćby nie wiadomo jak by się niecierpliwili, nie mogli niczego przyspieszyć. Aż złość ich brała, a zazdrość żarła, kiedy wysyłano zwierzęta. Chcieliby się z nimi zamienić. Oczywiście wszelkim tym doświadczalnym stworzeniom nie działo się nic złego. Tyle, że nawet wytresowane owczarki, nie odstępujące od przewodników na krok, nie chciały porzucać tamtej krainy. Chwilę kręciły się w pobliżu mechanizmu, którym przedostały się przez dziurę, po czym odchodziły. Nigdy nie wracały. Nawet nie oglądały się za siebie. Najwierniejsze psy nie reagowały na nagrane żarliwe nawoływania właścicieli. Nic do nich nie docierało. Głuchły. I nie trzeba było na to trzech godzin jak w przypadku maszyn. To, co żywe, okazywało się wrażliwsze na cuda odkrytego edenu.

Dla każdego stało się jasne, że trzeba wreszcie posłać ludzi. Ludzie się zmogą, jak im zaświecić górą mamony w oczy. Chętnych liczono na pęczki, każdy operator, technik, inżynier i fizyk widział siebie jako członka pierwszej załogi. Po coś tyrał, pozyskując kumpli w czasie nudnego zbijania kręgli. Nie można jednak było w tej kwestii zastosować codziennego nepotyzmu. Z trudem dobrano dwóch szczęściarzy, losując ich uprzednio z grona najbardziej zasłużonych, a przy tym sławnych celebrytów i naukowców. Piar rządzi światem. Wybrańcy musieli kucnąć w maszynerii i przytulić się do siebie, bo w sferze stało się cokolwiek za ciasno. Nie opuściliby jej jednak za nic. Dla pechowców, którym nie udało się zostać członkami tejże ekipy, stanowiło to niejaką pociechę, bo owe dzieci fortuny wyglądały przynajmniej pociesznie. Ale oni tryskali entuzjazmem, bo czego się nie robi dla miana zdobywcy obcego świata? Powrotu do raju? Przecież wszystko. Nie tylko godność byli zdecydowani poświęcić.

Sprawdzono, co trzeba. Badacze niecierpliwili się, a podczas finałowego odliczania próbowali nie kręcić. Filmowano ich przecież w celu uwiecznienia wiekopomnego wydarzenia. Musieli prezentować się godnie. Nawet nie w tym rzecz, że dla innych. Dla wagi odkrycia. Przeczuwanego spełnienia wszystkich snów. Zmogli się, choć każdy wiedział, że w ciasnocie co najmniej cierpli. Ale minął czas tej tortury, kiedy padło zero.

Aparatura zaburczała nisko i nawet dziwnie przyjaźnie.

Jak mruczący kotek.

Po czym pojaśniało gwałtownie.

Zewsząd.

Tak ogniście, aż oczy należało zmrużyć, jak od słońca.

Maszyna ucichła.

Poza tym nie stało się nic.

Międzyświatowi odkrywcy, jak cierpli przytuleni do siebie i spoceni przed skończeniem odliczania, tak cierpli i po nim, tkwiąc w ciasnej sferze i stale się wiercąc, jakby robaki ich gryzły tu i tam, a ówdzie najbardziej.

— Co do diabła! — parsknął jakiś technik.

Nigdy wcześniej nic takiego się nie przydarzyło. Maszyneria zawsze działała perfekcyjnie.

— Pewno któryś się poruszył, łamaga — zaburczał drugi zawistny pechowiec.

Ale choćby taki eksplorator się ruszał, i tak nie miałoby to żadnego wpływu na działanie mechanizmu. Badacze nie mogli po prostu znaleźć się poza wyznaczonymi marginesami. Siatka ich ograniczała.

— Nie gadać tu głupot! — prychnął kierownik. — Sprawdzić, czy nic się nie zacięło.

Personel szukał awarii. Bardzo cierpliwie, zgodnie z procedurą dwukrotnie upewniając się, czy wszystko gra. Nic nie wykryto.

Podróżnicy tymczasem ćwiczyli przysiady, by formę zachować. Kamery stale ich uwieczniały. Niby dla potomności. Z uwagi na tę wiekopomną chwilę nie mogli wyjść na pospolitych trefnisiów. Przed uzbrojonym okiem unieśmiertelniającej aparatury raczej sprawdza się tradycyjny umiar konserwatyzmu niż nowoczesna ekspresja postępowości.

Po ponownym odfajkowaniu wszystkich procedur nastąpiło drugie finałowe odliczanie. Obydwaj wybrańcy ponownie się do siebie przytulili, niecierpliwiąc się jeszcze bardziej. A nie byli byle kim, więc brała ich całkiem zrozumiała złość. Nie przywykli do bycia traktowanymi jak pospólstwo. Profesor udzielał się w wielu wiodących ośrodkach, drugi marka sama w sobie, vloger, dziennikarz i pisarz w jednym, był autorytetem od wszystkiego. Jego słowo mogło wstrząsnąć światem w posadach, przecież posiłkując się głupstwami, zyskał niepoślednie znaczenie.

Po wznowionym odliczeniu doszło do tego, do czego doszło.

Znaczy niczego.

— Jaja sobie robicie? — warknął zły profesor.

— Już ja was tak obsmaruję, że gębami zaczniecie srać, jajcusie pieprzeni! — zapienił się autorytet omnibusowy.

Obydwaj wściekli celebryci z trudem wygrzebywali się z wnętrza ciasnej sfery. Tak ścierpli, że ledwie mogli ustać. A źli byli jak diabli. Doktor Jola musiała stawać na rzęsach, by ich jakoś udobruchać. Naprawdę przyszło jej dać z siebie wiele. Niepodrabiany anioł, więc jakoś zasypała tę wtopę. Z jednym zjadła lunch, a z drugim kolację przy świecach. Pierwszemu pozwalała się całować po rączkach, a następnemu umożliwiła kładzenie łapsk na kolanach. Achała i ochała w odpowiedzi na słowne erupcje obydwu znakomitości.

Jak na cheruba bez skazy przystało, zmogła się.

Kiedy ona trudziła się nad podtrzymaniem wizerunku firmy, ekipa techniczna wszystko sprawdziła.

Dwukrotnie.

Punkt po punkcie, odhaczając co trzeba.

Naprawdę. W tym celu wydrukowano nawet sobie regulamin, choć zwykle cyfrówka wystarczała. Tradycyjnie, gdy nie wiadomo co, wraca się do korzeni, a pogardzany ołówek okazuje się nie do zastąpienia.

Nigdzie nie wykryto usterki.

Maszyneria działała. Z błyskiem, o ile można by tak rzec. W standardowych martwych wymiarach.

Wyjąwszy ten jeden cudowny świat, kiedy połączenie zaczynało zewsząd błyszczeć.

Naigrawając się.

Później, po wielokrotnych próbach okazało się, że do rajskiej krainy wciąż bez przeszkód mogą trafiać sondy i pracować swoje standardowe trzy godziny, zanim odmówią posłuszeństwa. Albo zwierzęta, by wyrywać się na wolność i pławić w niebiańskiej szczęśliwości.

Ale oczywiście nie ludzie.

Sieć rozpaliła się od wszelkich potencjalnych wyjaśnień zagadki.

* * *

Zaproszony gość wyglądał tak, jakby co najmniej od kilku dni nie spał. A nie spał dlatego, że pił, po czym odbył nagłą i elementarną kurację odwykową. W wyniku czego też nie mógł spać, bo męczył się w dwójnasób. A cała ta mordęga na rzecz występu telewizyjnego. Piekielne wyrzeczenia w imię trywialnego zrobienia wrażenia. Biły z niego siódme poty, choć równocześnie był blady jak stumilionoletnie pokłady kredy, powstałe z życia, które dawno przeminęło.

Dinozaur.

Ostaniec.

Co kamera podkreślała.

Dziennikarka chrząknęła. Próby makijażystek usiłujących swymi niebagatelnymi umiejętnościami i tonami środków kosmetycznych ukryć stan gościa spełzły na niczym. Zbyt zniszczona twarz. Na niej wszystko uwidoczniało się na pierwszy rzut oka. Oblicze starego nałogowca zdradzało piekielną drogę, jaką przeszedł w życiu, a której jeszcze nie skończył.

Ale prowadząca program gwiazda wizji była dzielna.

— Zapowiadany dzisiejszy gość jest wybitnym matematykiem. Autorytetem w swojej dziedzinie. Autorem bardzo wielu dysertacji, które, ośmielę się zauważyć, dla takiego laika jak ja, są napisane trudniejszym językiem niż egipskie hieroglify. Dziedzina nauki, jaką uprawia nasz gość, nosi tak skomplikowaną nazwę, że boję się przy jej wymienianiu popełnić jakiś kardynalny, że aż żenujący błąd. Zatem pozwolą państwo, że jemu samemu oddam głos. Z pewnością sam siebie przedstawi najkompetentniej.

Naprawdę pani była dzielna, a poza tym fachowa. Tak mówiła o zaproszonym profesorku, jakby zapowiadała naprawdę kogoś ważnego, gwiazdę znaną i lubianą.

Jajogłowy chrząknął.

Został porażony.

— Postaram się nie nudzić ścisłością. To nie wykład. A dzisiaj jestem tu w zasadzie jako fizyk — sprostował. — Bo tym też się zajmuję. — Wzruszył ramionami.

— Sami państwo słyszeliście — z entuzjazmem zawołała dziennikarka — ale przechodząc do rzeczy, czyli otwieranych tajemniczych korytarzy do innych światów, a przy tym tego najmniej przewidywalnego, mam na myśli ten, do którego ludzie nie potrafią się przenieść za pomocą swojej cudownej aparatury, mówi się, że sformułował pan bardzo ciekawe wyjaśnienie. Regułę dotyczącą interesującego nas zjawiska. Pozwoli pan, że zapytam: dlaczego właśnie przejścia działają? To fenomen, zaprzeczający dotychczas uznawanym zasadom. Panują w tej kwestii różnorakie opinie. Nie omylę się, jeśli nazwę je sporem?

— Prędzej go zaognię, niż zaleczę — zamruczał naukowiec, po czym zaczął mówić: — Obawiam się, że tradycyjnie zostanę sklasyfikowany jako skończony dureń, ponieważ uważam, że zasadą chwili nie jest trwanie, lecz zmienność, a nauka to nie dogmaty, lecz nieustanne ich kwestionowanie.

— Zatem, panie profesorze, proszę nam wyjaśnić, co pan właściwie odkrył? Przystępnie, wiem, że to dość skomplikowane prawo.

— Raczej teoria, a słuszniej by mówić, że postulat. Oczywiście opisuję go różnymi wzorami. W końcu kierowany jest do ludzi nauki. Oni jak mogą komplikować i nudzić, to nigdy sobie tego nie odmówią. Taki kod tego środowiska. I podkreślania własnej kompetencji, gdy reszta nie pojmuje, o czym mowa.

Dziennikarka sapnęła.

— Za to widzowie płoną z ciekawości.

— Wspomniany postulat odnosi się do ewolucji wszechświata. Jestem zdania, że nie tylko kosmos zmienia się fizycznie, ale również prawa go dotyczące. Wie pani, mówi się, że zasady to właściwie tylko prawdopodobieństwo. I nie ja to wymyśliłem. Są to tak zwane wyjątki od reguły.

— Które regułę potwierdzają — wtrąciła błyskotliwie prowadząca.

— Śmiem wątpić, prędzej obalają. Mówią za to o procesach, które zaszły. Stawiam tezę, że dzięki takim ostańcom działają korytarze do innych światów. Proszę zauważyć, że my wciąż nie wiemy, dokąd trafiają sondy, czy na inne planety w naszym wszechświecie, czy do całkiem innych wymiarów.

— Sondy są niewielkie, stąd ograniczenia eksploracyjne i badawcze, co konotuje niepewność związaną z pobieraniem danych. Ale panuje opinia, że to się wkrótce zmieni. Technologia nam się rozbuchała. Choć przyznam, że to niełatwe zagadnienia. A już szczególnie pańska zasada.

— Jakby to pani wytłumaczyć... Rozumie pani, co to wyjątki w naszym pięknym języku?

— Trzeba je wykuć na blachę.

— Otóż to — mruknął zaproszony gość. — Tyle, że to pozostałości po dawnych procesach językowych. Mówią nam trochę o historii naszej rodzimej mowy. Ale da się je wytłumaczyć, choć oczywiście prościej uznać za wyjątki, bo to mniejszy wydatek umysłowy. Jesteśmy z natury leniwi.

— Ale czy można stosować ludzkie kryteria do niezmiennych praw fizyki?

— I w tym mój postulat. Proszę zauważyć, że używamy form, o których mamy pojęcie cokolwiek znikome, jak: do siego roku. Co to jest: do siego? Wie pani? Bo ja nie. Ale że to forma okrzepła, więc się nią posługuję. A dawniej coś znaczyła. Nie powinniśmy za łatwo zapominać o przeszłości, bo stara.

— Czyli chce pan powiedzieć, że opisana przez pana prawidłowość jest zaszłością po pradawnych zasadach?

— Wiemy, że machina tworząca korytarze do innych światów działa. Pojęcia za to nie mamy, dlaczego.

* * *

— I co pani myśli, pani Jolanto — wiceprezes wyciszył fonię odtwarzanego programu, zostawiając wizję. Zabawnie wyglądali rozmówcy, kiedy stroili miny, a nie rozpoznawało się treści ich wypowiedzi. Nieme błazny. — Znajduje pani w tym coś na rzeczy?

Pani doktor patrzyła na ekran. Coś jej po głowie chodziło. Daleko od tematu.

— Teoretyzowanie — określiła. — Środowisko zje go żywcem.

— Wielu z tytułami już określiło go mianem świra.

— Nie obroni się. Przepity, arogancki, niewyspany, fatalny wizerunek. To dzisiaj najbardziej naukowe kryteria — zauważyła doktor Jolanta. Stała się specjalistką w dziedzinie uchodzenia za autorytet medialny. Niewątpliwie sama była jednym z najjaśniejszych.

— No tak. Ale ja pytam o pani zdanie w kwestii jego postulatu.

Wzruszyła ramionami.

— Jakie to ma znaczenie? Tak czy siak urządzenie działa.

Szef wydął usta.

— Wadliwie.

Piękna pani naukowiec prychnęła.

— Zaledwie w jednym wypadku.

— Który niszczy regułę.

Stukała palcami i założyła nogę na nogę.

— W jaki sposób, panie prezesie? Że ludzi do jednego świata nie przenosi? Tylko do jednego i tylko ludzi.

— Akurat tego najbardziej pożądanego. Kogo obchodzą tamte nudne pozostałe?

— Naukowców?

— Chleba z tego nie będzie.

— Nasi specjaliści w końcu uporają się z tą zagadką.

— Może są za bardzo wyspecjalizowani?

— I sądzi pan, że pomoże ktoś z zewnątrz?

— Jesteśmy w desperacji.

Westchnęła.

— Szefie, cokolwiek się dzieje, nie ma nic wspólnego z żadnymi ludzkimi regułami. Naszego gatunku nie było podczas zainicjowania kosmosu. Takie podejście jest nieracjonalne i nienaukowe. Język to nie fizyka. Nie żeni się niedopasowanych osobników. To sprzeczność. A ten to kto? — wskazała na ekran.

— Pani go nie zna?

— Niby czemu?

— No wie pani, środowiskowo. Też naukowiec.

Doktor Jolanta zmarszczyła brwi.

— Jakby tak, ale...

— To Niegosław Zwyczajny. — Wice się uśmiechnął.

— O Boże, to on! — zawołała.

— Kto?

— Kochałam się w nim w czasie studiów. A w zasadzie to w jego pracach. Były absolutnie genialne, zaskakujące, oryginalne. Jakby to rzec, to taki matematyczny mistyk. Łączył niekompatybilne dziedziny. Fenomen! — westchnęła. — Na zdjęciach z tamtego czasu jednak prezentował się korzystniej.

Akurat to wiceprezesa nie powaliło na kolana.

— Pytanie, czy może nam pomóc?

— Brak mi podstaw, by odpowiedzieć bez sprawdzenia.

— Właśnie. Jednak obawiam się, że konsultowanie z nim czegokolwiek to strata czasu.

Ale doktor Jola chyba myślała inaczej, a na pewno oddychała bardzo pospiesznie.

— Co zawadzi spróbować? — mruknęła.

— Już zmienia pani zdanie?

— Jestem kobietą, nie krową.

Rozbawiła go. Świetnie się przy niej czuł. Ale musiał ostrzec.

— Syzyfowy trud.

— A jeśli nie?

— A weźmie to pani na siebie?

— Z ochotą!

Naczelny przypatrzył się.

— Oj, czy aby na pewno ta studencka miłość nie przetrwała do dziś?

— Och, nie. Z niego po prostu ciekawy przypadek.

Szef pokręcił głową.

— Wygląda na pijaka.

— Prezesie, to prawdziwy człowiek nauki. Proszę mi uwierzyć, im mniej zakłamany, tym bardziej wariat.

— Wierzę, wierzę — zamruczał wice. — Za to z pani kobieta na sto procent.

— Mam nadzieję — ona się zaśmiała.

— O sto osiemdziesiąt stopni zmieniła pani zdanie wobec tego Zwyczajnego Niegosława, kiedy rozpoznała w nim dawnego znajomka.

— Takie życie. — Doktor Jola zmrużyła powieki.

* * *

Profesor był zużyty.

Choć niespecjalnie stary. Półwieczny. Jednak w kontraście do zjawiskowo słodkiej doktor Jolanty zdawał się zgrzybiałym piernikiem.

Bo na twarzy tego naukowca swój ślad zostawiły nieprzespane noce i gorycz zawiedzionych nadziei. A także rozliczne nałogi.

Przecież upadał nie raz.

Przeszedł piekło tam i z powrotem, a o raju zapomniał ostatecznie. Prawie wrak, nad grobem stojący, a mimo to wciąż z płonącymi oczyma.

Trudno uwierzyć, że od zdrowia.

Prędzej przez gorączkę.

Kobieta była tak efektowna, że nawet na zużytym profesorze robiła wrażenie. Ale on wiedział, że u niej nie ma czego szukać taki złachmaniony mizerak.

A mimo to się uśmiechała.

I bynajmniej nie zdawkowo.

Przy tym szczerze.

Lub doskonale udawała, skubiąc ciastko.

— A wie pan, panie profesorze, że się w panu kochałam? — Zmrużyła oczy.

— We mnie? Głowę dam, że się nie znamy.

— Pan sądzi, że to konieczne?

Zamyślił się.

— Tak — odpowiedział.

W głos się roześmiała.

Nieludzko piękna.

— A w panu, w panu. Choć za sprawą książek.

— Aha, chodzi o tamte bzdety.

Ogromnie zatęsknił za czymś mocniejszym. Wręcz zaczęło go ssać.

Aż się spocił.

— Pan źle się czuje? — przestraszyła się i przysiadła bliżej, a tak pochyliła, że aż musiał zajrzeć w jej dekolt.

Zakaszlał.

Po czym się roześmiał.

— Pani ze mną flirtuje?

— Nie śmiałabym — zapewniła, ale przy tym błysnęła zębami.

Pokręcił głową.

— Po co to pani?

Poprawiła włosy.

— Czyż nie jestem kobietą?

— Świetnie. Czyż nie jestem wrakiem? Szkoda zachodu.

— Jakby trochę pana odświeżyć...

— I jaka samarytanka tego się podejmie?

Zawzięcie kręciła kosmykiem włosów.

— Założę się, że nie trzeba byłoby długo szukać, by znalazła się jakaś chętna.

— By próchno konserwować? Wódką najlepiej. Pani doktor, czego pani ode mnie chce? Tak konkretnie, już bez pochlebstw.

— Konsultacji nad projektem! — wypaliła.

Popatrzył nad nią znad szklanki z jakąś słabą lurą, która w żaden sposób nie odnosiła się do przejmującego ssania z głębi doskonale pustego wnętrza.

— Czemu ja? — stęknął. — Nie jestem inżynierem.

— Inżynierów nam nie brak — prychnęła lekceważąco. Ale zaraz się opanowała. — Błąd musi polegać na założeniach. Pan słyszał oczywiście o tym cudownym świecie?

— Nie żyję w jakiejś głuszy, niestety.

Jego głos brzmiał tak przekonująco, jakby rzeczywiście żałował. Aż się wstrząsnęła.

Ale zaraz przeszła do rzeczy.

— To miejsce jedyne w swoim rodzaju. Musimy znaleźć sposób, by móc posłać tam eksploratorów.

— Wydajecie się bardzo zdeterminowani.

— Ale miotamy się od ściany do ściany. Badaliśmy wszystko, proszę mi wierzyć. Próbowaliśmy posyłać najbardziej zróżnicowane egzemplarze, białych, czarnych i żółtych. Zielonookich i albinosów. Kolosów i kurdupli. Szukaliśmy oryginalnych genetycznie osobników. Wszystko na nic. Błąkamy się jak dzieci we mgle.

Zaśmiał się.

— I ja mam was wyprowadzić?

— Co wadzi spróbować?

— Wątpię, bym nadawał się na przewodnika. Prędzej wywiodę na gorsze manowce.

— Proszę pozwolić, by inni to ocenili. Pan się przedwcześnie poddaje.

— Kochana pani Jolu, pani się myli. Nie wie pani, kim jestem.

— Niegosław Zwyczajny. Nowe imię genialności.

Śmiał się.

— Jako dziecko być może.

— Czytałam pańskie prace.

— I te z ostatnich dwudziestu lat?

— Także. Studia skończyłam przed trzema.

— Wszystkie wyprodukowane po pijaku. Po co wam wśród bajecznej techniki i młodych, sprawnych asystentów taki zużyty, zramolały przeżytek?

— Panie profesorze. — Złapała go za ręce. — Panie profesorze!

Zabrał dłonie.

— Pani nic o mnie nie wie, prawda?

— Ależ wszystko.

— Książki to zasłona dymna. Sztuczki magika. Trywialny wytwór zalęknionego umysłu poszukującego ratunku w porządku.

— A to źle?

Przez chwilę oczy mu błyszczały. Ale zgasły.

— Ładu nie ma.

— Pan tak naprawdę uważa?

— Kiedy ukończyłem studia w wieku lat osiemnastu, z miejsca obroniłem doktorat.

— Aha, jak to geniusz — zauważyła. — Też tak chciałam, ale zabrało mi to dwa kolejne lata. Zapatrzyłam się w pana, ale ja jestem raczej przeciętna.

Tym razem nie podjął gry. Kontynuował poważnie:

— Nauka była sensowna. Harmonijna. Piękna. Uznałem, że to nie przypadek. Za wiele ładu w świecie. Postanowiłem, że odnajdę ten największy, do którego prowadzą badania, ale nie mogą go odkryć.

— To fascynujące.

— Dlatego zostałem księdzem.

Usta otworzyła.

— Pan? — bąknęła. — Naukowiec?

— Po sześciu latach. Fizykę i matematykę zrobiłem szybciej. Teologii i praw kościelnych nie pozwolono przed terminem.

Wzruszyła ramionami.

— Strata czasu.

Profesor uśmiechnął się do wspomnień.

— Wręcz przeciwnie. Szanuję Kościół za to. Tradycja. To nawet mądre. Uczy pokory. A to, co oczekiwane, rodzi się, kiedy pora.

— A ona przychodzi kiedy?

Nie zawiódł.

— Gdy nastaje na nią czas.

Zaśmiała się. Spotykało ją bardzo oryginalne urzeczenie.

— Ale już nie jest pan księdzem?

— Bo popełniłem podstawowy błąd.

— Zgrzeszył pan?

— Nie ma ludzi niewinnych. Dlatego trwania w wiecznym szczęściu zostaliśmy pozbawieni, by wciąż naprawiać elementarne niedoskonałości. Lecz póki co upadek nadal jest immanentną cechą ludzkiej natury. Zrodziliśmy się do grzechu.

— A nie prędzej do odpokutowywania zań?

— A wielu pani takich widzi? Jeśli przypadkiem nie upadamy, to tylko dlatego, że akurat nie spotykają nas trudności. Przy pierwszej próbie taplamy się w haniebnym występku. Bezpowrotnie utraciliśmy niewinność. Bez liku przykładów, chociażby w postaci takiego żałosnego gorszyciela jak ja. I grzechy coraz banalniejsze, bo oczywiście towarzyszy im jawna głupota.

— Niby jaka?

— W moim przypadku trywialna. Powinienem zostać mnichem.

Aż klasnęła w dłonie.

— Jeszcze bardziej zamknąć się na świat? Cóż za strata.

— Prędzej zysk. Pani wie, że pewnych rzeczy nie należy badać dogłębnie, by nie stracić do nich serca?

— Paradoks?

— Pani doktor, ja ten świat poznałem od podszewki. Zostałem duchownym, szukając transcendentnego absolutu, jako ksiądz wiarę w jego istnienie straciłem, odkrywając, czym jest człowiecza materia. To niby ma być akt stworzenia na boskie podobieństwo? Żart! Zanadto zbliżyłem się do poznania natury przewodników i ich owczarni. Choć oczywiście mógłbym kochać ludzkość i bym ją kochał. Niech Bóg mi wybaczy, oby z daleka. A teraz jako wrak w nic nie wierzący, na nic nie mający nadziei, popijam po prostu, bo wspólników do innych występków nie znajduję. Takie próchno słusznie nikogo nie pociąga.

— Pan się nie docenia. Pan nie powinien. Pan wciąż wiele może z siebie dać.

— Nie przekonam pani, prawda? Choćbym swoją rację po wielekroć udowodnił na tysiąc sposobów?

Pokręciła głową.

— Nigdy!

Zakaszlał.

— Młodość.

— Pan wciąż pisze wybitne książki — zapewniła doktor Jolanta.

— Nie skleci pani z tych odpadków nic godnego uwagi, to śmieci. — Machnął ręką. — Jestem jak inni — stwierdził. — Widzi pani, to, co u drugich bawi mnie pocieszną niekompatybilnością, we mnie samym wydaje się absolutnie poważne i logiczne.

— Panu wolno, pan nadzwyczajny!

— A czy zna pani kogokolwiek, kto nie widzi siebie we własnych oczach jako niepowtarzalnego i nadzwyczajnego? To drudzy są sztampowi i pospolici.

— Prawda. Dziwimy się tym, którzy w nas tej nadzwyczajności nie dostrzegają.

— Fenomenalni głupcy, czyż nie? — zaśmiał się profesor — My wiemy, że wobec nas nie wolno stosować tej samej miary, jaką przykładamy do innych — oświadczył, patrząc na rozmówczynię odrobinę kpiąco. — Wiadomo, że tacy jak my zasługują na więcej.

— Proszę mi wybaczyć takie stwierdzenie, ale wychodzi na to, że mając się za nadzwyczajnych, jesteśmy do urzygu pospolici, więc to, co pan opowiada, to paradoks w najczystszej formie.

Uśmiechnął się.

— Ma pani otwarty umysł. Nie da sobie pani rady w tym świecie.

— Owszem, dam. Życie polega na łączeniu sprzeczności.

— Proszę samej w to uwierzyć, będzie pani szczęśliwa — mruknął.

Wtedy zrozumiała, że go ma.

— Zgadza się pan. — Zrozumiała.

— Pani bardzo uparta. — Wzruszył ramionami. — To kiedy ma się odbyć ta konsultacja?

— Nasz zespół gotowy w każdej chwili.

— Teoretycy?

Rozłożyła ręce.

— Dostanie pan, kogo zechce. A skoro życzy pan sobie inżynierów...

— Właściwie to warto byłoby zobaczyć, jak ten proces wygląda. Ciekaw jestem. To możliwe dla przybysza z zewnątrz? Chyba macie jakieś procedury zabezpieczające?

— Stale różni chcą wykraść nam ten wynalazek.

— A nie przechodzi pani na myśl, że ja mogę być jakimś podesłanym szpiegiem?

Zmrużyła oczy, ale patrzyła tak, jak dziecko na cukierek.

— Pan agentem? Fascynujące.

Zaśmiał się ochryple.

— Niech już pani daruje te sztuczki, podpisałem cyrograf. Obejrzę ten proces?

— Drobnostka. — Wzruszyła ramionami.

— Może być już za tydzień?

Ponownie chwyciła go za ręce.

— Diabła należy łapać za ogon, skoro ucieka przed kropidłem. Panie profesorze, tak długo nie będziemy zwlekać, inaczej pokusy wrócą z większą mocą.

— Postaram się być w formie — westchnął, wstydząc się przed nią własnego upadku. Nie chciał zawieść jej oczekiwań.

— Zadbam o to — postanowiła zuchowato. — Biorę pana we własne ręce. Odnowię ducha, posilę ciało, kusego przepędzę precz. Będzie pan jak nowo narodzony. Proszę mi wierzyć.

— Tego się lękam. To już było.

* * *

Profesor po trzech dniach pod matczyną kuratelą doktor Jolanty przedstawiał się schludniej.

Wypucowany łazarz.

Został oprowadzony po firmie. Uścisnął ręce prezesom, w tym również temu najważniejszemu, który zamruczał coś pod nosem i sobie poszedł, po drodze pociągając z piersiówki. Gość długo za nim patrzył, z zazdrością. Ale sam pozostał z kierownikami w auli firmowej, gdzie zebrał się także personel badawczy i techniczny. Wygłosił do tegoż zgromadzenia okolicznościowe przemówienie.

Do urzygu nudne.

Standardowe.

Po tych wszystkich torturach wreszcie trafił tam, gdzie powinien. Do najsekretniejszego miejsca z najbardziej tajnych. Przyglądał się maszynerii, wcale nie imponującej. Ażurowa sfera.

Od razu wszystko odsłonięte, więc gdzie tu tajemnica?

— Proszę wyjaśnić mi przystępnie działanie tego urządzenia. Chciałbym wiedzieć, w jaki sposób ono zaprzecza przyjętemu porządkowi rzeczy.

Kierownik wszystkich specjalistów osobiście objaśniał, co włącza, żeby dostarczyć energię, która wytwarza pole, w rezultacie prokurując powstanie korytarza.

Profesor słuchał.

— Dobrze — zachrypiał. — Opisał mi pan jak kapral szeregowcowi, jak kolbę trzymać, mierzyć i kiedy za spust pociągnąć. Mnie bardziej chodziło o to, jakie siły powodują, że karabin wypala.

Fachowiec uśmiechnął się z wyższością.

— Proch — palnął.

— Ale to urządzenie nie działa na nieco mniej archaicznych zasadach, jak mniemam?

Specjalista zamrugał.

— Nie rozumiem — burknął.

Profesor westchnął.

— Kolejny z pogłowia durniów, co niepowtarzalny wyjątek wykuwa na sformatowaną blachę — podsumował.

Kierownik spiekł raka. Doktor Jolanta prędko go oddaliła.

— To trochę potrwa — tłumaczyła, ciągnąc konsultanta za rękaw i usadzając w wygodnym fotelu, przymilając się i ogólnie kusząc.

Dał się udobruchać.

— Zaplanowaliśmy trzy sesje — wczuła się w rolę przylepnej trajkotki. — Na początek najbardziej typowa. Jak pan znajduje naszą machinę piekielną?

Była sferycznego kształtu, w środku dość wygodnie mieściło się dwóch badaczy w skafandrach. Urządzenie migało. Huczało. Pobierało energię. Technik odliczał. Przy zerze natychmiast otworzyła się dziwna dziura, w którą mechanizm wniknął. Za sprawą jego kamer ujrzeli inny świat. Przez dziewięć sekund, po czym wszystko znikło.

Tylko na nieprzywykłym gościu zrobiło to jakieś wrażenie. Przełknął gulę.

— Zanik wizji?

— Standardowy. Transmisja zawsze trwa dziewięć sekund. Nie wiemy dlaczego, choć odnotowaliśmy wahnięcia, ale krótkie. Człowiek bez aparatury ich nie dostrzeże.

— Aha. Czyli tak się to zwykle odbywa?

— Typowo. Nudnie — potwierdziła doktor Jolanta. — Jak wrażenia? Miał pan dość przejętą minę.

— Obce światy. Cud — westchnął trzeźwy alkoholik. — Ale mniej więcej tego oczekiwałem po opisach. Proszę jednak nie myśleć, że nie doceniam osiągnięcia.

— Jednak kierownikowi zmył pan głowę.

— To dureń, pani Jolu. Nie rozumie, jak działa urządzenie, którego używa.

Wzruszyła ramionami.

— Konstruktor też tego nie ogarnia.

— A właśnie, co z nim?

— Pewnie w coś gra na wyższym piętrze, opychając się pizzą. Ma wszystko, czego potrzebuje. Dla nas nie znajduje czasu.

— Aha.

Wypili kawę. Mocną jak siekiera, by profesora nie opuściła forma. Opisano mu ewolucję projektu. Wyprawy odbywały się regularnie. Czysta rutyna.

— I tak łatwo poszło?

— Prostota okazała się oczywiście najbardziej skomplikowana.

— Jak to?

— Sferę musieliśmy ogołocić ze wszelkiego zbędnego balastu, ale systemy ochronne zachować. Dodaliśmy siatkę, by eksplorator niczym poza nią nie wystawał, zakłócając działanie mechanizmu.

— Zmyślny trick.

— Aha. Przede wszystkim trywialny, panie profesorze. Dziecko by wpadło. Co prawda nam nie udało się tak od razu. My tu zbyt wyspecjalizowani.

— A wróci pani do głównego tematu?

— Wedle życzenia.

I opowiedziała, jak badano po kolei i rzetelnie obce światy, zwożąc przy okazji mnóstwo próbek, część przeznaczając na użytek bujnie rozwijającego się rynku pamiątek. Na razie inne zastosowania komercyjne nie wypalały. Ale nie tracono nadziei, że zostanie popchnięte choćby wytwarzanie leków lub zrewolucjonizowany proces produkcji procesorów. Póki co obce światy mało życzliwie traktowały ludzką eksplorację. Ot, codzienna orka.

Badacze wrócili. Zdali sprawozdanie. Zostali gruntownie przebadani. Kasłali na życzenie i pokazywali języki. Standard. Ale skrupulatny.

Zwolniono ich wreszcie.

— To teraz czas na nasz raj — zaśmiała się doktor Jola.

Nieco nerwowo.

Reszta obecnych zaczęła wzdychać.

Po rutynowych zabiegach nastąpiło odliczanie, po czym machina zaszumiała. Nieco ciszej niż jej poprzedniczka, bo była mniejsza, ale jakoś głębiej, prawie uwodząco. Po czym pokazała obraz innego świata.

Kiedy konsultant go zobaczył, westchnął.

Jakby na nowo się narodził.

Uprzedzony oczywiście został mniej więcej o tym, czego się spodziewać. Nieobce mu były doniesienia medialne i dobiegające zewsząd zachwyty. Tego uniwersum nie dało się nie pokochać.

Tyle, że dla ludzi pozostawało dziewicze.

— I co, raj, nieprawdaż? — zagadnęła z przekąsem doktor Jolanta.

Trochę sobie kpiła z gościa. A profesor wyglądał na wyraźnie poruszonego.

Co innego czytać relacje, a zobaczyć naprawdę.

Otarł pot.

Obraz obczyzny znikł.

Marzył, by ją ponownie zobaczyć. Nie rozumiał, jak dalej można żyć zwyczajnie, skoro raz widziało się ten cud.

— Jak zawsze obraz utrzymuje się dziewięć sekund? — wychrypiał.

— Z lekkim naddatkiem. Już o tym wspominałam, panie profesorze. Tu występują dodatkowe fluktuacje, nie przekraczające jednakże pięciu milisekund. Nie wiemy, od czego zależą, na pewno nie od wymiarów posyłanych obiektów, ani ich składu, ni tego, czy zawartość żywa czy martwa. W sumie nic nie wiemy.

— Widzę, że naprawdę przebadaliście wszystko?

— Geny, chromosomy, procent pierwiastków, minerały. Każde, choćby najbardziej wymyślne draństwo.

— Jesteście dokładni.

Wzruszyła ramionami. Zniechęcona.

— Pocieszamy się drugorzędnymi sukcesami. Taplamy się w danych.

Wypili więcej kawy, podtrzymując gasnącą rozmowę, obgadali inżynierów badaczy. Nieźle się sobą bawili, a po dwóch godzinach urządzenie wróciło. Jakby takie samo.

— Obejrzyjmy.

Zwiad wykonał dron, teraz wyświetlający ujęcia raju. Wodospady i mokradła, tak błękitne niebo, że porażające oczy, zieleń tak soczystą, że nawet mięsożerca się na nią kusił. Świat tak doskonale piękny, że wprost nieludzki.

Ale z mieszkańcami.

— Zwierzęta? — zadumał się profesor.

Widział je na filmie.

— Owszem.

— Czy to aby nie lwy?

— Sądząc po wyglądzie, jak najbardziej.

— Ale one leżą pośród stada antylop.

— Dzicz.

— Antylopy nie uciekają.

— Aha, o to panu chodzi. — Uśmiechnęła się doktor Jola. — Ciekawe dyskusje toczą się w gronie naszych specjalistów od biologii. Też zwrócili na to uwagę.

— Czemu drapieżniki takie spokojne? To jakieś chore osobniki?

— Nie wyglądają na takie. Wydają się wręcz szczęśliwe. Czasem ryczą, aż serce zamiera. Panują przypuszczenia, że polują tylko nocą.

— Nocą. — Zamyślił się profesor. — Sprawdziliście to?

— Zawsze trafiamy za dnia.

— W innych światach też?

— Tylko w tym. On ze wszystkim jedyny.

— I z żadnym człowiekiem się nie udało. — Zadumał się konsultant. — Znamienne.

— Tak. Tylko aparatura i zwierzęta. Z tym, że po paru godzinach urządzenia przestają działać.

— Czemu?

— Może nie chcą — zauważył przybyły wiceprezes.

Po chwili ściskał dłoń profesora. Drugi raz tego dnia. Wylewny nie do opisania.

— Jak to? — spytał konsultant.

— Zwyczajnie stają. Nie wiemy, z jakiego powodu. Ale udaje nam się je zawrócić, kiedy nowy mechanizm uruchamia ten przybyły wcześniej, a już nie działający. Bo on po ponownym włączeniu po prostu zaczyna pracować, jakby nigdy nic. Ze zwierzętami gorzej. One chcą tam zostać. Jakoś zawsze udaje im się uwolnić z klatek, po czym odchodzą.

— I żadne nie wraca z tamtego uniwersum?

— No, dokonaliśmy tego. Skonstruowaliśmy takie zabezpieczenia, żeby żaden pies czy małpa nie zdołały ich obejść. W końcu jesteśmy ludźmi, więc okazaliśmy się sprytniejsi. Ale nie jesteśmy z tego specjalnie dumni.

— Bo?

— Po powrocie zwierzęta co do jednego zagłodziły się na śmierć.

— Nie wierzę.

— Wszystkie, panie profesorze. Wyglądając na bardzo szczęśliwe. A nam serca się krajały.

— Musiały się czymś zarazić, żadne stworzenie...

— Przebadaliśmy zwłoki — przerwał szef. — Nie wykryliśmy żadnych chorób. Badawcze osobniki po prostu padły. Na nic. W ich organizmach nie znaleźliśmy czegokolwiek zabójczego. Niech pan uwierzy, sprawdzaliśmy bardzo rzetelnie.

— Dziwne, a atmosfera?

— Panie profesorze, zdrowie najczystsze. Jak weźmie się jeden haust tamtego powietrza sprowadzonego przez aparaturę, to człowiek staje się szczęśliwszy. Ale wielu próbek nie ściągamy. Ten świat posiada znaczące i nietypowe ograniczenia. Prawdę mówiąc, mniej chętnie do niego się wyprawiamy. On nas lekceważy i frustruje. Zwierząt nie posyłamy już wcale.

— Czemu?

— Panie profesorze, może rakarz zdołałby patrzeć, jak takie stworzenie umiera, prosty człowiek nie. Nawet twardzielom serca się krają.

— Pomimo tylu specjalistów w zasadzie nie wiecie nic?

— Trafione bez pudła. Próbujemy już z kimkolwiek. Może błąd tkwi właśnie w specjalistach. A może brak nam bardzo szczególnego? Galopujemy od Sasa do Lasa.

— Więc stąd ja? Ostatni dziwak. Jesteście zdesperowani. — Gość się zadumał.

— Sam pan widzi. Dziewiczy raj, do którego ludziom wrota zamknięte.

Profesor jakby się ocknął.

Przystąpiono do kolejnej próby. Z człowiekiem.

Ten zachowywał się cokolwiek niedbale. Skafandra nie dopiął, procedurę olał. Bębnił palcami po ażurowej sferze, kurcząc się w środku. Ziewał.

Obsłudze minęła poprzednia skrupulatność. Postępowała wręcz nonszalancko.

— Tylko jeden? — zaciekawił się profesor, patrząc na eksploratora.

Wiceprezes zagryzł wargi.

— Po co dwóch narażać na niewygody? W tej sferze nawet jeden musi się kulić.

Rzeczywiście nie było po co. Po odliczaniu coś zabłysło. Tak ogólnie w powietrzu. Jakby cięcie ogniem.

I nic się nie zmieniło.

Za to profesor wstał.

— Nic tu po mnie — oznajmił niecierpliwie.

To ich zdziwił.

— Jak to?

— Nie wyślecie tam żadnego człowieka. To by zaprzeczyło zasadom.

— Jakim?

Uśmiechnął się.

— Tym przedwiecznym.

— A niby czemu?

— Musielibyście znaleźć kogoś... — Profesor zmarszczył brwi i długo szukał odpowiedniego określenia. Oczy mu zabłysły ogniście, kiedy na nie natrafił. — Niewinnego — dopowiedział.

— Pff... Da pan spokój. Wolelibyśmy nie mieszać nauki z religią. Niezbyt to profesjonalne. — Nie wytrzymała w końcu pani Jola.

A profesor zabrał się i poszedł.

Obecni spojrzeli tylko po sobie.

* * *

— I co? — zaczął wice.

— Może agent?

— Kto z takim pomysłem... — zamruczał szef, ale zaraz zamilkł, bo zobaczył właściwego naczelnego. To on zadał pytanie. Zlazł z wyżyn, by z pospólstwem się pobratać.

— To jak, podkupiony?

Wielkolud wzruszył ramionami.

— Wątpię — odparł. — Prędzej zwariował, to osobnik niezbyt stabilny emocjonalnie. Właściwie przeciwnie.

— A o co mogło mu chodzić?

— Wymyślił sobie, że na raj się natknęliśmy. Biblijny — stwierdziła doktor Jola.

— Poważnie?

— Jakby wszystkie dane za tym przemawiają. Błysk jak od ognistego miecza, który dzierży cherub na straży, zwierzęta przyjazne. Odmiana wszystkiego, nawet maszyn. Czas niezmienny. Raj.

— Jak to sprawdzić?

Dziewczyna się roześmiała.

— Na pewno nie naukowo. Metafizyka.

* * *

Oczywiście czyniono jednak naukowe próby.

Bez widocznych rezultatów. Więc z pewną nieśmiałością przystąpiono do tych religijnych. Posłano adwentystę, a po nim baptystę. To znaczy nie posłano, umieszczono w sferze. Urządzenie zamruczało.

Przyszła kolej na innych. Świadek nie okazał się świętszy od luteranina, nawet orzeczony debil, który muchy nie skrzywdził, nie przeszedł weryfikacji.

Z nikim się nie udawało, satanistę, bo taki też się znalazł, prąd poraził. Zwiódł weryfikatorów, żartów mu się zachciało. Ktoś po drugiej stronie okazał się widać obdarzony mniejszym poczuciem humoru. Satanista o odszkodowanie wystąpił za straty. Fizyczne. I moralne nawet. Jego czci uchybiono, równego uczestnictwa we wszystkim broniąc. Ale ponieważ niejedno się tymczasem zmieniło, zasądzono go na grzywnę.

Sięgnięto nawet po księdza. Sławnego. Cytowanego. Przemawiającego z Parnasu nowoczesnej doskonałości. Autorytet prawdziwy. Telewizyjny.

Maszyna zaskrzyła, prychnęła, zakręciła się jak bączek. Pofrunął obłudnik na glebę.

W ten sposób chyba ostatni pomysł spalił na panewce.

* * *

Włodek zamknął laptopa. Bardzo porządny sobie sprawił, z ogromniastym ekranem. Co prawda filmy mógłby wyświetlać na wielgachnym monitorze stacjonarnego komputera, ale nie przywykł. Lata zrobiły swoje, mógł tylko używać do tego celu podręcznego komputera. Odwykł też od sypiania po nocach, a ta dopiero się zaczynała.

— Czyli obchód — postanowił. Skoro sam spać nie mógł po nocach, to innym też nie dawał.

Za pazuchę schował piersiówkę i poszedł.

— Najpierw dyżurka — popędził siebie.

Należało sprawdzić młodego, czy przypadkiem nie przysypia.

Siedział jak kołek.

Włodek zaczął się podkradać. Niedaleko zdołał, tamten natychmiast zauważył.

— Czołem, szefie.

— Dobrze — mruknął Włodek. — Bałem się, że śpisz. Nie lubię tego.

— Słyszałem. — Porozumiewawczy uśmiech. Ale nieprzesadny. Od razu spodobał się staremu.

Włodek pociągnął z piersiówki.

— Ciebie nie częstuję — wyjaśnił. — Nie dlatego, że procenty. O nie. Jeszcze zaśniesz, a śpiochów wywalam na zbity pysk.

— Zakonotowane.

— Będzie z ciebie pociecha. Jak radzisz sobie z sennością? Mogę coś zasugerować. Lata praktyki. Nawet jak się spiję, to spać nie zdołam.

— Czytam.

— Nietypowe. Ja preferuję seriale.

— Książki też niczego.

— Mówisz? Może coś w tym jest, bo widzisz, obejrzałem chyba co lepsze produkcje — skarżył się Włodek. — Czyli takie, co mają rozbudowane wątki obyczajowe. Kiedyś ich nie ceniłem, ale dziś muszę uwierzyć w relacje interpersonalne. Inaczej nijak, najlepsza zagadka kryminalna mnie zniechęca. Prawdopodobieństwo, mówię ci, podstawa.

— Rozumiem dobrze.

— To czytasz?

— A taką fantastykę.

— To chyba mało wiarygodne?

— Jak kiedy. Czasem postawy społeczne zdają się prawdopodobne, a gadżety? Niby w życiu jak w kryminałach?

— Prawda — zgodził się zwierzchnik. — To nie odrywam.

„Młody się wyrobi” — ocenił, maszerując dalej. Tak dotarł na poziom badawczy, gdzie natknął się na Basię. Tak naburmuszoną, że się cofnął, ale ona go przyuważyła tymczasem. Naburmuszyła się bardziej. Jako figura nie lada mógłby ją zbyć, ale wobec dziewczyn bywał tradycyjnie szarmancki. Stare nawyki. Machnął do niej ręką.

Podbiegła natychmiast.

— Powiedz jej coś! — zażądała.

— Komu?

— Tej piekielnicy. Siedzi, sprzątać nie daje, a ja zaufana, to jako nieliczna mogę wchodzić do pomieszczenia z maszyną transportową. Rzadko która certyfikat dostała. Dzisiaj moja kolej. A ta przeszkadza. A czy ja nie mam życia?

— Ktoś został?

— Ano, paskudna lalunia.

— Sprawdzę — obiecał.

Wsunął się do środka. Od razu zobaczył wzmiankowaną mróweczkę, przy jej biurku lampka zapalona, gdzie indzie pogaszone, zgodnie z wymogami przeciwpożarowymi.

Włodek chrząknął.

Nie zareagowała.

Podszedł.

Chrząknął ponownie.

Podniosła głowę.

„Paskudna? Ładna jak cholera” — osądził.

— Czym mogę służyć?

„I grzeczna” — westchnął stary ochroniarz. Takie uświadamiały najboleśniej przegrane życie. „Szkoda. Do diabła, szkoda” — ocenił Włodek, po czym odruchowo sięgnął za pazuchę, by wydobyć piersiówkę. Łyknął.

Patrzyła bacznie.

Poniewczasie się zreflektował.

— Pani chciałaby partycypować? — Wyciągnął pocieszycielkę.

Pomachała głową.

— Nie boi się pan?

— A czego? To ja od nadzoru. — Włodek pociągnął solidnie.

— Zawsze znajdzie się ktoś wyżej — westchnęła doktor Jola.

— A, szefunio... Sam pije.

— To innym nie da.

Machnął ręką.

— A obowiązki? — Zaciekawiła się. — Zaraz przymknie pan oko.

— Bardzo bym chciał. Ale to starożytne dzieje. Nie zasnę po tym. Nocami czuwam.

— Bezsenność da się leczyć. Chociażby tabletkami.

— Niestety — mruknął. — Uczulenie na prochy. Ja jestem stare próchno, łaskawa pani, sypię się. Nie każdy dopasuje się do nowoczesności. To co panią dzisiaj zatrzymało?

— Pilna robótka.

— Do domu nie tęskno?

Pokazała pustą dłoń, ale ze zblakłym śladem na serdecznym palcu.

— Pozostała mi tylko praca.

Westchnął.

— Żałuję — powiedział całkiem szczerze.

— Bywa. Tradycyjny podział ról przepadł. Kobiety także realizują ambicje zawodowe.

— Żałuję. A pani dzisiaj czym podsyca aspiracje? Czyżby tym? — Wskazał na ażurową maszynerię.

— Od pewnego czasu nie. Ja od wizerunku, by publika za nami przepadła.

— Trzymam za słowo, najlepiej od razu — zaśmiał się Włodek.

Zawtórowała mu, nawet klawiaturę odsunęła.

— Ciekawa robota? — spytał.

— Taka sobie. A wy w torebkach grzebiecie.

— Moi dali się we znaki? W stosunku do pani już nie będą. Ma pani moje słowo. — Uśmiechnął się Włodek.

— Dzięki. Życie mi pan ratuje. Jak mogę się odwdzięczyć?

Machnął ręką.

— Drobnostka. Mądrym ludziom nie należy głowy zawracać.

— Ależ proszę. Orientuje się pan, co tu robimy?

— Tyle o ile. Przyznam, że bardziej zajmują mnie fabuły, postawy ludzkie, to zdaje mi się ciekawsze. Zakresu odkryć nie pojmuję. Podobno coś tam nie idzie?

— Ślamazarnie. Trafiliśmy na coś w rodzaju raju, ale nie możemy do niego wejść.

— Bo człowiek został wygnany na poniewierkę, a na straży postawiono anioła z ognistym mieczem.

— No proszę, to coś pan słyszał.

— Dawne dzieje. Wie pani, ja po służbach. Wtedy przykładano wagę do poznania wroga, to liznąłem tego i owego. Nigdy się nie odkułem.

— Proponuję rewanż. Niech pan siada. — Doktor wskazała na maszynerię. — Oczywiście, jeśli się pan nie boi.

— Na starość wzięło mnie na nieustraszoność — westchnął Włodek, po czym usadowił się w środku. — I co dalej?

— Weźmie pan udział w cudzie. Potwierdzi pan działanie sprawnej maszynerii, która odmawia posłuszeństwa.

Wzruszył ramionami.

Uwinęła się szybko. Musiał się skulić.

— Gotowe! — Doktor Jola zbliżyła się do panelu sterującego.

— A teraz finałowe odliczanie? — spytał Włodek, przeklinając w duchu niewygodną pozycję, w której musiał trwać.

— A po co?

Wcisnęła przełącznik.

Urządzenie zamruczało.

Wprawdzie wiedział, że się nie uda, słyszał o tych wszystkich wpadkach, ale mimo to nabrał powietrza.

A ona jęknęła:

— O Matko Boska!

* * *

— Matko Boska Częstochowska! Królowo Jerozolimska! — sapnął Włodek.

Dopiero później pozwolił sobie na oddech.

Nie dało się go określić.

Orzeźwienie?

Bynajmniej, tu takie słowo nic nie znaczyło. Słowa były puste, tu istniała tylko prawda, ożywiająca całą przyrodę.

Lew zaryczał.

Ciarki przeszły, choć nie wzywał na łowy, a jeśli na nie, to na całkiem inne.

Ponownie nabrał tchu.

— Matko...

* * *

— ... Boska — westchnęła doktor Jola.

Znowu zabłysło.

Ochroniarz oglądał otoczenie.

— Co, co się stało?

— Minęło dziewięć sekund — poinformowała go pani naukowiec. — Wrócił pan.

— Naprawdę tam trafiłem? To nie sen?

— Podobno pan nie śpi w nocy...

— Tam był dzień. — Włodek patrzył rozmarzonym wzrokiem.

— Zawsze jest.

Z trudem nabierał powietrza. Nieorzeźwiającego, nie wywołującego ekscytacji, wprost nijakiego.

— Wróć mnie tam — poprosił.

— Muszę zadzwonić...

— Zastrzelę cię.

Żartował sobie.

— Proszę — dodał.

Machnęła ręką. Ponownie wszczęła procedurę.

Zabłysło.

* * *

Włodek patrzył smutno. Stary, złamany, nikomu niepotrzebny dziad.

— Czemu tu jestem?

Doktor Jola wzruszyła ramionami.

— Nie udało się.

— Ale wcześniej...

— Nie umiem tego wyjaśnić.

— Chyba niewiele tu rozumiecie.

Roześmiała się.

— Nic — przyznała. — To zdaje się naprawdę niebo.

Zastanowił się.

— Wierzę. Chyba.

— A ja muszę zadzwonić.

— Nie obejdzie się bez zamieszania, co? — westchnął.

— Przygotuj się na pandemonium.

Ochroniarz podszedł do drzwi.

— Nie uciekaj. I tak cię znajdą — ostrzegła.

— To wiem — wzruszył ramionami. — Powiem Basi, żeby sobie poszła, sprzątania nie będzie.

— Nie dzisiaj.

— Niech nie czeka na próżno, ona ma jakieś życie.

— Troszczysz się o ludzi. Miłe.

— Sam nie wiem, skąd to zaczyna mi się brać. Dotąd nigdy nie dbałem o drugich.

* * *

Później Włodek długo zastanawiał się, dlaczego tak to wszystko spokojnie zniósł.

Do niczego nie doszedł.

Ale nierozwiązana zagadka nie gniewała wcale.

Oczywiście nie szło o tamten nieopisywalny świat, ale następującą po cudzie ludzką przedsiębiorczość.

Oj, wzięli się za niego. Przerażający specjaliści chorujący na brak poczucia humoru. Przebadali mu mózg, serce, wątrobę i grzybicę stóp. Dociekliwi psychoanalitycy rozpatrywali każdą myśl. Niewiele zdołał im pomóc, w zasadzie nie miał żadnych refleksji. Ale starał się, nie wiedzieć dlaczego, nabrał cech społecznych.

Poza tym leciał z nóg. Potwornie chciało mu się spać.

No i serdecznie współczuł doktor Joli. Zbladła biedulka. Za nią też się wzięli. Przechodziła podobne maglowanie, a widać, że znosiła je gorzej. Bardzo chciałby jej pomóc, choćby wziąć na siebie jej cierpienie.

Patrzeć na żadne nie umiał.

* * *

Brak możliwości zastukania do furty.

Dzwonek.

To nie wiadomo, co robić. Wahał się chwilę, ale później przystąpił do rzeczy.

Braciszek.

Powiedział, czego potrzebuje, a poza tym kim jest. Niczego nie ukrywał, więc zdradził całą przeszłość. Na twarzy słuchającego szok.

— Proszę zaczekać.

Więc trwał.

Na stoliku leżały pisma religijne. Przejrzał je. Nawet z ciekawością.

A wtedy wszedł on.

Stary. Szlachetna twarz. Nobliwy. Choć w zasadzie lepiej rzec: patriarchalny.

— Pan do mnie? — zaczął.

Włodek wyciągnął rękę.

Tamten się zawahał. W oczach odraza.

„Nie poda” — zrozumiał gość. Dziwnie małe zrobiło to na nim wrażenie.

Ale się pomylił.

— Włodek, esbek. — Tamten uścisnął dłoń.

— To ja — potwierdził stary ochroniarz.

— Stosowne imię.

— Raczej uważam, że dostałem je przypadkiem, ale idealnie wpisuje się w stylistykę. Pan nie domyśla się, z czym przychodzę?

— Dowiem się.

— Światowe sprawy. Myślałem, że już z panem się konsultowali.

— Nikomu nie powiem tego, do czego sam bym nie doszedł.

Włodek się uśmiechnął.

— Byłem tam — oświadczył.

Profesor zmarszczył brwi, jakby nie zrozumiał. Ale po chwili chyba pojął, bo z wrażenia oblizał spieczone usta.

— Nie wierzę — szepnął.

— A ja owszem — odparł Włodek.

— I jak tam jest?

Ochroniarz się zastanowił.

— Prawdziwie. Poza tym słów za mało. Chcę tam wrócić.

— A co, nie udaje się?

Zatem Włodek opisał własne doświadczenie, bardzo chętnie odpowiadając na wszystkie pytania. Niczego nie ukrywając, nawet tajemnic, do jakich został zobowiązany, po prostu zapomniał, jak używać kłamstw.

— Nie uda się — oświadczył po wszystkim profesor.

— Mniej więcej tego oczekiwałem — westchnął Włodek.

— Ale wie pan, że być może później można tam trafić, ale nie tym. — Dotknął ramienia ochroniarza.

— To czemu mi się udało?

— Paradoks, czyż nie? Bo kto mniej godny? Ale widać On ma nieskończone poczucie humoru i chyba po prostu lubi synów marnotrawnych. Co pan zamierza?

— A pan?

— Zostaję, gdzie jestem. — Profesor wskazał na kratę za sobą. — Dobrze mi tu.

— A ja czuję potrzebę, by coś zrobić. Dość ukrywania się. Wie pan, przestałem nawet seriale oglądać.

— A to takie ważne?

— Podstawowe. I po nocach sypiam. Bardzo dziwnie mi z tym.

— Zmiany. I widać, że wszystkie cudowne.

Morderstwo na uniwersytecie

Anna Szumacher

Wakacje to świetna pora na czytanie kryminałów. Wchodzą jak lody w upalny dzień. Jednak nigdy nie morduje się tak dobrze, jak jesienią. Te długie, ciemne wieczory, błyskawice za oknem i strugi deszczu spływające po szybach. Ten gwiżdżący wiatr i krew rozlewająca się powoli po parkiecie... czujecie ten klimat? Bo Anna Bińkowska — na pewno.

Zabrałam się za tę konkretną książkę z jednego tylko powodu. Chciałam zobaczyć, jak morduje się profesora archeologii. Sama niestety mogłam tylko pomarzyć o tym, by jednego z drugim doktora wepchnąć do jakiegoś głębokiego wykopu i usypać im świeży kurhanik, więc rzuciłam się na „Tu się nie zabija” jak Indiana Jones na skarby. Bardzo możliwe, że autorka z podobną myślą pisała swój kryminał, świadczyłoby o tym chociażby zdanie otwierające książkę: „Wszelkie podobieństwo do opisanych osób i zdarzeń jest przypadkowe, a podczas pisania nie ucierpiał żaden archeolog. Słowo”.

Kończąc z dygresją... na Uniwersytecie Warszawskim, w Instytucie Archeologii, zostaje zamordowany jego szef, profesor Zawistowski. Sprawą zajmuje się komisarz Jacek Budryś z Wydziału do walki z Terrorem Kryminalnym i Zabójstw Komendy Stołecznej Policji oraz świeżynka, dopiero co przydzielona do wydziału sierżant Iga Mirska z komendy rejonowej na Bielanach. Sprawa nie dość, że śmierdzi, to jeszcze jest atrakcyjna medialnie — w końcu nie co dzień mordowany jest dyrektor instytutu naukowego i to jeszcze na terenie uczelni — więc należy się zająć rozwikłaniem jej szybko i w miarę bezboleśnie. Bezboleśnie nie będzie dla nikogo, bo: a) profesor Tadeusz Zawistowski został podziurawiony ostrym narzędziem jak ser szwajcarski, b) Mirska i Budryś od pierwszego spotkania nie zapałali do siebie sympatią i c) wszyscy są podejrzani. Dosłownie. Im bardziej komisarz z panią sierżant zagłębiają się w sprawy Instytutu Archeologii, w tym większe bagno wdeptują. Ten mógł zabić, bo jest po uszy zakopany w przekrętach finansowych. Tamten mógł zabić z zazdrości o stanowisko, a jeszcze inny z zazdrości o kobietę. Ta mogła zabić, bo z nim sypiała, a ta, bo jej nie chciał. Właściwie jedyną osobą, która nie jest podejrzana o morderstwo, okazuje się ślusarz otwierający drzwi, za którymi znaleziono trupa, a i to nie jest stuprocentowo pewne.

Bińkowska napisała fantastyczny, pełnokrwisty kryminał, który świetnie oddaje machlojki i układy na terenie małego instytutu, gdzie wszyscy się znają, wszyscy ze sobą pili, połowa widziała się w kompromitujących sytuacjach, a jedna czwarta ze sobą spała. Wśród pracowników i studentów iskrzy, a i przepychanki między Mirską i Budrysiem dodają akcji ognia. A im bardziej zagłębiamy się w fabułę, tym bardziej nie mamy pojęcia, kto zabił. Bo że każdy miał powód, jest akurat jasne. „Tu się nie zabija” to idealna lektura na wieczór lub dwa, bo na więcej książka zwyczajnie nie wystarczy. Wciąga i nie chce puścić do ostatniej strony.

Tytuł: TU SIĘ NIE ZABIJA

Autor: Anna Bińkowska

Wydawnictwo: W.A.B

Data wydania: 14 czerwca 2017 r.

ISBN: 9788328037267

Liczba stron: 352

Gatunek: kryminał

Jak Ida normalną być chciała

(i jej to nie wyszło)

Anna Szumacher

Z przeznaczeniem tak jest, że im bardziej pragniemy od niego uciec, tym usilniej siedzi nam na ogonie. Do podobnego wniosku doszła Martyna Raduchowska w swojej książce „Szamanka od umarlaków”. Przy czym w jej przypadku przeznaczenie mieni się pechem. A nawet Pechem.

Trzeba zacząć od tego, że Ida różni się od normalnych ludzi, a nie jest to stan, w którym chciałaby pozostać. Przeciwnie, dąży do uznania jej za pozbawioną nienormalnych uzdolnień. Wiadomo, trawa zawsze jest bardziej zielona po drugiej stronie, niektórzy chcą mieć super moce, więc trafiają się i wiedźmy, które marzą o byciu normalnymi ludźmi. Ida robi, co może, by utwierdzić swoją rodzinę w mniemaniu, że jest magicznym beztalenciem. Nie posiada żadnych umiejętności. Należy na niej postawić krzyżyk i dać jej święty spokój. Bo Ida, czarna owca w magicznej rodzinie, ma inne plany na przyszłość niż podążanie ścieżką wiedźmiej chwały. Będzie studiować psychologię na Uniwersytecie Warszawskim!

Do pewnego stopnia nawet jej się to udaje. Po serii zabawnych zdarzeń przy ucieczce z domu dociera do akademika i już, już, ma normalność na wyciągnięcie ręki, gdy... no tak, warto wspomnieć, że Ida nie do końca jest pozbawiona magii. Owszem, nie jest wiedźmą. Za to widzi zmarłych, a zmarli widzą ją. Kiedy lustra zaczynają do niej mówić, otaczają ją płonące potwory, a sufit spada Idzie na głowę, dziewczyna odkrywa, że walka o normalność nie będzie łatwa, bo, jak ofiara w sidłach, im bardziej się szarpie, walczy i protestuje, tym mocniej zaciskają się zęby sideł przeznaczenia. Przepraszam, Pecha. Ida będzie musiała ogarnąć swoje życie studenckie, nauczyć się dogadywać ze zmarłymi, przeprowadzać dusze na drugą stronę i nie dać się wciągnąć w aferę z czarną magią. Czy jej się to uda? Cóż, pamiętajcie, że ma Pecha.

„Szamanka od umarlaków” to lektura dla osób w wieku głównej bohaterki, czyli na przełomie liceum i życia studenckiego. Fabuła należy do lekkich, niespecjalnie mrocznych, a sytuacje spotykające Idę pokazane są z lekkim przymrużeniem oka, więc i czytelnik nie będzie traktował specjalnie poważnie tego, co przytrafia się głównej bohaterce. Szkoda też trochę, że pojawiający się pod koniec pracownicy Agencji nie są lepiej zarysowani, bo zanim człowiek się do nich przywiąże, dociera do finału książki. Co nie do końca jest wadą, bo „Szamanka...” to pierwszy tom serii. Warto też wspomnieć, że nie trafia w nasze ręce oryginalne wydanie „Szamanki od umarlaków”. Ida doczekała się restartu w innym wydawnictwie (poprzednio w Fabryce Słów) — i tym razem ma większe szanse na powodzenie z prostego powodu: panuje moda na urban fantasy. A „Szamanka...” jest w sumie całkiem sympatycznym urban, z bohaterką, która co prawda bezustannie marudzi, ale i tak można ją polubić.

Niektórzy mogą kojarzyć autorkę, Martynę Raduchowską, z nagrodzonej Kwazarem powieści „Łzy Mai”, wydanej w 2015 roku. Podobno obecnie pracuje nad kolejną powieścią, więc warto śledzić jej poczynania.

Tytuł: SZAMANKA OD UMARLAKÓW

Autor: Martyna Raduchowska

Wydawnictwo: Uroboros

Data wydania: 17 sierpnia 2017 r.

ISBN: 9788328045231

Liczba stron: 416

Gatunek: urban fantasy

Jedna księżycowa noc

Anna Szumacher

Ilu walijskich pisarzy znacie? Dwóch? Trzech? A może ani jednego? Niektórzy mogą kojarzyć, iż Dylan Thomas, którego wiersz wykorzystano w kultowym filmie „Młodzi Gniewni”, był Walijczykiem. Innymi jego słynnymi pobratymcami okazują się urodzony w Walii Roald Dahl („Charlie i fabryka czekolady”) czy zdobywca Nagrody Nobla Bertrand Russel. Pozostałych autorów walijskich poznacie po imionach. Na przykład takich jak Dafydd, Goronwy, Maredudd, Aeronwenn, Blodeuwedd czy Caradog. A jak mówimy o tym ostatnim...

Caradog Prichard to jeden z tych autorów, o których nigdy w życiu nie słyszałam. I pewnie bym nie usłyszała, gdyby nie ambitne działania Wydawnictwa Officyna, które postanowiło sięgnąć, gdzie wzrok nie sięga i zaznajomić polskich czytelników z literaturą walijską. Chciałabym powiedzieć, że niszową, jednak w Walii dzieło Pricharda uznawane jest za arcydzieło, a jego autor za prekursora walijskiej powieści postmodernistycznej. Ba, książka doczekała się nawet ekranizacji i trafiła na listę lektur szkolnych!

„Jedna księżycowa noc” to książka na poły biograficzna. Fabuła umiejscowiona jest w małym, przemysłowym miasteczku położonym na północy Walii. Prichard porusza tematy obyczajowe i religijne, ale przede wszystkim pokazuje bez wyidealizowanej otoczki życie klasy robotniczej na początku XX wieku. Akcja dzieje się w Miasteczku, jednak można się domyślić, że Prichard pisze o swoim rodzinnym mieście Bethesda, zbudowanym wokół kamieniołomu łupkowego. Mężczyźni w „Jednej księżycowej nocy” to w przeważającej większości albo robotnicy kopalniani, albo idący na wojnę lub wracający z niej żołnierze.

Narratorem książki jest nastoletni chłopiec, żyjący z matką w warunkach na granicy ubóstwa. Jego rodzicielka bardziej dorabia niż zarabia, a to prasując ubrania u księdza, a to zbierając liche płody rolne. Tutaj pojawia się też najbardziej wyraźny element autobiograficzny: postępująca choroba psychiczna matki tak Caradoga, jak i narratora powieści.

To, na co z pewnością warto zwrócić uwagę, to niezwykły język, jakim jest napisana książka. Przede wszystkim dialogi wplecione są w narrację, więc nawet elementy rozmowy są ciągiem tekstu przedzielanego akapitami. Do tego przemyślenia nastoletniego bohatera często mieszają się z opisami czy rozmowami. Pozostaje jeszcze kwestia nazewnictwa i imion bohaterów: Prichard sięgnął po dosyć specyficzny dialekt doliny Ogwen (jakim posługiwał się w dzieciństwie), który tłumaczka, Marta Listewnik, starała się oddać jak najlepiej, jednocześnie nie utrudniając polskiemu czytelnikowi obcowania z dosyć wymagającą literaturą. A jeśli chodzi o imiona, wielu mieszkańców Walii nosi podobne, więc ich rozpoznawalność jako jednostek zależy od dodania zaimków, określników czy przymiotników. Dlatego też w "Jednej księżycowej nocy” możemy spotkać takich bohaterów, jak Wmffra Mąż Lizy z Domu na Szczycie, pani Ellis z Pasieki, Mały Owen Węglarz czy Joni Południowiec.

„Jedna księżycowa noc” jest dziwną książką, tak jak dziwne są powieści Harukiego Murakamiego czy „Miasto Śniących Książek” Waltera Moersa. To dobry rodzaj dziwności. Taki, który otwiera nam oczy na inny rodzaj, inny gatunek literacki. To równocześnie powieść, którą trudno jest przyporządkować gatunkowo. Ani to obyczaj, ani realizm magiczny, ani autobiografia, ani reportaż. A jednocześnie wszystko powyższe. Nie ma jednak wątpliwości, że to książka warta poznania.

Tytuł: JEDNA KSIĘŻYCOWA NOC

Autor: Caradog Prichard

Wydawnictwo: Officyna

Data wydania: 15 marca 2017 r.

ISBN: 9788362409617

Liczba stron: 224

Gatunek: obyczaj, pseudobiografia, realizm magiczny

Bogiem być

Anna Szumacher

Recenzowanie antologii to ciężki kawałek chleba. Pół biedy, jeśli połowa tekstów znalazła się tam przez przypadek, a ich poziom wskazuje na to, że nigdy nie powinny zostać opublikowane. Wtedy idzie szybko. Można zjechać je hurtem i iść na piwo. To — dla czytelników na szczęście — nie ma miejsca w przypadku „Zabawy w Boga”, antologii tekstów członków sekcji literackiej Śląskiego Klubu Fantastyki.

Trudną sobie tematykę wybrali autorzy i ich teksty też do lekkich nie należą, ale nie ma tu ani jednego tekstu zwyczajnie złego. Czyli — dla recenzenta na nieszczęście — jedynym uczciwym zachowaniem byłoby powiedzenie czegoś o każdym z dwunastu klubowych opowiadań. I bonusie w postaci dwóch Rosenbaumów. Nie będę się rozwodzić nad warstwą literacką poszczególnych tekstów, bo, jak wspominałam, wszystkie trzymają poziom. Skupię się bardziej na fabule, chyba że coś wyjątkowo zwróciło moją uwagę. No to zaczynamy.

„Chirurg” Anny Hrycyszyn opowiada o lekarzu, chirurgu Witwickim, który posiada nadzwyczajną zdolność usuwania z organizmów swoich pacjentów chorych narządów. Wszystko jest w porządku, dopóki nie dochodzi do czegoś, co moglibyśmy nazwać błędem lekarskim. Jakakolwiek bardziej szczegółowa analiza groziłaby spoilerowaniem, więc dodam tylko, że opowiadanie ma pewien znajomy, pozytywistyczny powiew, ducha Wolskiego i „Znachora” zarazem.

„Kary i żywioły” Jesiona Kowala to opowiadanie, które zdecydowanie wyróżnia się w warstwie językowej i słowotwórczej. Żeby nie strzępić słów po próżnicy, opis burzy: „Wściekła, wścieklista, pioruniasta, hukliwa. Deszcz bił i bryzgał w okna, ciężki jak od morskiej soli, ciemnoturkusowy. Zerwane liście niczym macki plaskały i przywierały do szyb [...]. Wiatr, gwizdliwy obłąkaniec, sprawdzał, gdzie jeszcze może wślizgnąć swoje stupalczaste błono-dłonie”. Właśnie o takim języku mówię. Tekst opowiada o sytuacji życiowej mieszkańców pewnego blokowiska, a za głównego bohatera można uznać półsierotę, Kariana Sykorę. I chyba jestem za głupia, by zrozumieć zakończenie.

Kolejnym tekstem w antologii jest „Korona północy” Anny Askaldowicz, która opowiada o związku Ariadny i Dionizosa. Prawdę mówiąc imiona i znane z mitologii postaci grają tutaj drugoplanową rolę, bo to historia stara jak świat: opowieść o trudnym związku kobiety i mężczyzny i niespełnionej miłości. Tylko tyle i aż tyle.

„Kot z pudełka” Łukasza Marka Fiemy to sci-fi bliskiego zasięgu. Przenosimy się do świata, w którym ludzie dotarli na Marsa, a jedną z ważniejszych organizacji jest Konsorcjum Księżycowe. Ludzkość poszła do przodu, ale mentalnie pozostaliśmy tacy sami. „Kot z pudełka” opowiada o kobiecie, która po śmierci swojego przyjaciela zajmuje się znalezionym u niego w mieszkaniu kotem. Dalsze zagłębianie się w fabułę tej krótkiej obyczajówki zdradziłoby zbyt dużo.

„Lek” Marty Potockiej porusza temat ogrywany przez innych autorów, czyli wynalezienie leku powodującego, że ludzie stają się naprawdę bardzo długowieczni. A to skutkuje przeludnieniem, brakiem źródeł odnawialnych, żywności, wody itd. Żeby nie szukać daleko, skutki leku dającego nieśmiertelność świetnie pokazał Drew Magary w swojej książce „Nieśmiertelność zabije nas wszystkich”. Marta Potocka przygląda się temu tematowi z innej strony, nie przeciętnych mieszkańców Ziemi, a głów rządów największych państw świata. I pokazuje, jak ich decyzje wpływają na życie — lub śmierć — nas wszystkich.

Małgorzata Binkowska w „Marzeniu Rotha” zabiera nas do tajnej placówki, w której pracują istoty podobne do ludzi, które jednak siłą umysłu potrafią kreować rzeczywistość. Tutaj także nie jestem pewna, czy udało mi się trafnie odczytać pointę opowiadania.

„Mrok zabije wieloryba” to tekst, który można by określić zdaniem: chłopak spotyka dziewczynę. Tyle, że dziewczyna ma w brzuchu wieloryba, chłopak nosi w sobie tyle mroku, że może nim farbować spodnie na czarno, a potem robi się dziwniej. To jedno z kilku opowiadań w antologii, które zapamiętuje się najdłużej.

Alicja Tempłowicz w „My Eter” zabiera nas do świata monarchii i dworskich intryg, pokazując ludzkie zepsucie w każdej postaci. À propos postaci, przez długie imiona, typu „Gautier Marcel de Voyer d’Argenson” i skracania ich potem do samego „Gautiera” czy „d’Argensona”, ludzie na dworze bez przerwy mi się mylili. Ostatnio tak mnie potraktowano przy czytaniu „Stu lat samotności”. To naprawdę przeszkadza w śledzeniu fabuły.

„Ordan” Magdaleny Czarneckiej to jedno z niewielu fantasy w antologii, choć dzieje się na innej planecie, więc i o sci-fi zahacza. Przenosimy się do świata, gdzie na najwyższym szczeblu stoją glistopodobne — w każdym razie tak je sobie wyobrażam — vorkam, na samym dnie są gadające gady, a gdzieś pośrodku są ludzie. Jednym z tych ostatnich jest poszukiwacz bezcennego ordanu, Chet Jammer, wciągnięty w sytuację, w jakiej naprawdę nie chciał się znaleźć...

„Serce Vann” Karoliny Fedyk to jedno najlepszych opowiadań w antologii. Trudno powiedzieć czemu, chyba zwyczajnie autorce udało się stworzyć postaci, którym byłam w stanie uwierzyć, że są więcej niż literami na papierze. Narratorką jest tu księżniczka miasta Vann; to uległo najazdowi wrogiego mocarstwa. Jednak okazuje się, że nic nie jest takie, jak wydawało się na początku, a ci, których księżniczka Aite uznawała za sojuszników, mogą tak naprawdę być jej największymi wrogami. Historia prosta i stara jak świat, ale jakże dobrze opowiedziana.

„Warunek początkowy” Krystyny Chodorowskiej z jakiegoś powodu umieszczono w antologii jako jedno z ostatnich opowiadań. Długo musiałam przedzierać się przez inne światy, by znaleźć taki, w którym poczułam się jak w domu. I — znowu — trudno powiedzieć, dlaczego. Może po prostu tekst o muzyku poszukującym odpowiedzi na pewne pytanie ma wszystkie składniki dobrane w odpowiednich proporcjach. Jest jak dobrze zrobione brownie. Z zewnątrz wygląda niepozornie, ale kiedy się wgryziecie, nie oderwiecie się do końca. To opowiadanie śpiewa, jak kawa z ostatniego akapitu.

Z finalnym polskim tekstem w antologii, czyli z „Wyliczanką” Agnieszki Zapart, mam problem. To nie jest zły tekst. Gorzej, on jest za krótki. Kiedy się rozpędziłam i nabrałam apetytu, nagle dotarłam do ostatniego zdania. Zapart tworzy świat, w którym grupa dzieci z dzielnicy biedoty w Katowicach może zmieniać rzeczywistość za pomocą słownych rpg-ów. Chciałabym ten tekst zobaczyć jako prolog do książki, by dowiedzieć się, czy gdyby sytuacja potoczyła się odrobinę inaczej, to dzieci — nawet za cenę śmierci towarzyszy — zmieniłyby tylko swoje blokowisko, całą dzielnicę, miasto, kraj, a może świat? I jak by wyglądała na większą skalę rzeczywistość tworzona przez kilku-, kilkunastolatków?

Antologię zamykają i otwierają teksty Benjamina Rosenbauma w tłumaczeniu Magdaleny Grajcar. Pierwszy opowiada o stworzeniach, które potrafią tworzyć bogów, ale są warte tyle, ile wspomnienia ulokowane na ich ciele w zewnętrznych istotach zwanych Ghennungami. Rosenbaum umie pisać, to mu trzeba przyznać. Tekst zamykający to szorcik opowiadający o pomarańczy władającej światem. Intrygujące.

Podsumowując, antologia „Zabawa w boga” to książka bardzo zróżnicowana, pokazująca, na ile sposobów można zrozumieć, a później podejść do tematu boskości. To nie jest lekka lektura na jeden wieczór, ale z pewnością nie można powiedzieć, by była stratą czasu. Ścieżki wyobraźni prowadzą nas krętymi drogami w bardzo dziwne miejsca.

Tytuł: ZABAWA W BOGA

Autor: antologia

Wydawnictwo: Śląski Klub Fantastyki

Data wydania: 16 czerwca 2017 r.

ISBN: 9788393124039

Liczba stron: 316

Gatunek: science-fiction, fantasy, realizm magiczny, obyczaj

Kiedy rzeczywistość dogania fantastykę

Część trzecia: O tych, co podpadli bogom i o zagadce

Gawędzi Jacek Łukawski

W poprzednich częściach rozmawialiśmy o strzelaniu i pływaniu, a dziś zaczniemy od motoryzacji. Miałem kiedyś taki pomysł, aby napisać opowiadanie o dwóch motocyklistach. Rzecz miała się dziać na przełomie XIX i XX wieku, kiedy ten środek transportu był zupełną nowością. Wymyśliłem sobie historyjkę, w której dwóch właścicieli jedynych w promieniu wielu kilometrów motocykli doprowadza do pierwszej w historii kraksy motocyklowej.

Ostatecznie opowiadanie nie powstało, bo uznałem pomysł za absurdalny i nierzeczywisty. Jakież było moje zdziwienie, gdy pewnego dnia przeczytałem, iż podobna kraksa, z tym że automobilowa, miała miejsce w roku 1895. W tamtym czasie, w całym stanie Ohio, znajdowały się zaledwie dwa samochody, które zderzyły się ze sobą. Kierowcom na szczęście nic się nie stało.

Szczerze mówiąc, nie udało mi się nigdy jednoznacznie potwierdzić tej legendy.

Potwierdziłem za to historię pierwszego wypadku samochodowego. Wydarzenie miało miejsce 31 sierpnia 1869 roku, a ofiarą była Mary Ward, brytyjska naukowiec, ilustratorka i pisarka. Pędzący samochód podskoczył na wyboju tak niefortunnie, że Mary wypadła z niego wprost pod koła, ponosząc śmierć na miejscu. Choć określenie „pędzący samochód” nie jest do końca adekwatne, ponieważ pojazd poruszał się prędkością aż sześciu kilometrów na godzinę. Biorąc to po uwagę, trudno oprzeć się wrażeniu, że Mary nie była chyba zbyt lubiana tam w górze.

Zresztą to nie pierwszy przypadek, gdy ktoś podpadł siłom wyższym. Wyobraźcie sobie, że niejaki major Walter Summerford musiał nieźle wkurzyć Peruna, bo w roku 1918, podczas przejażdżki konnej, oberwał piorunem. Przeżył, ale od pasa w dół był czasowo sparaliżowany. Kilka lat później wrócił do pełnej sprawności, przeprowadził się do kanadyjskiego Vancouver, gdzie podczas łowienia ryb w 1924 roku znów oberwał piorunem. Tym razem sparaliżowało go prawostronnie. Po dwóch latach rehabilitacji odzyskał jako taką sprawność i zaczął nawet chodzić. Nie na długo. W 1930 roku nieszczęsny major wybrał się na spacer do parku. Wtedy też Perun próbował dokończyć dzieła i strzelił majora po raz trzeci. Niby się mówi, że do trzech razy sztuka, ale i to trafienie Summerford przeżył jakby na złość i umarł z całkiem innych przyczyn, dopiero dwa lata po zdarzeniu. Perun najwyraźniej chciał mieć jednak ostatnie słowo. Jakiś czas po pogrzebie trzepnął piorunem w nagrobek nieszczęsnego majora, rozbijając go na kilka części.

Summerford nie był jednak największym piorunowym twardzielem, bo w niejakiego Roya Sullivana błyskawice waliły siedmiokrotnie. A podobno prawdopodobieństwo oberwania piorunem wynosi 1 do 300 000. I jak tu wierzyć statystyce?

Na zakończenie skoczymy na chwilę na pola bitew drugiej wojny światowej. Jednym z mało znanych epizodów, ale niezwykle „fantastycznych”, był ten związany z atrapami. Otóż obie strony starały się oszukiwać siebie nawzajem, budując modele pojazdów i budynków. Często były to działania na ogromną skalę: Kilkaset posklejanych z drewna i płótna lub dmuchanych czołgów udawało siły inwazyjne, fikcyjne miasto ściągało na siebie ogień wroga, a drewniane samoloty i lotniska czekały na gwizd spadających bomb, by wróg uwierzył, że zyskuje przewagę. Co się jednak działo, gdy fortel został odkryty? Najczęściej fikcyjny cel był ignorowany, ale czasem znajdował się jakiś śmieszek, który podrywał bombowce i bombardował drewniane samoloty na drewnianych lotniskach za pomocą... drewnianych bomb. Wood for Wood wedle relacji zrzucali alianci na szwabów, a szwaby na sowietów, co dowodzi, że irracjonalne poczucie humoru nie ma paszportu.

Ostatnim, o czym wam opowiem, są krzyżówki, które przez wiele lat stanowiły tajemnicę godną Sherlocka Holmesa. Ukazywały się na łamach „The Daily Telegraph” i o mało nie zmieniły losów Drugiej Wojny Światowej.

Otóż na miesiąc przed planowanym lądowaniem aliantów w Normandii, które było największą i kluczową operacją desantową, hasła krzyżówek zaczęły pokrywać się z jej kryptonimami. 22 maja pojawiło się hasło „Omaha”, pięć dni później „Overlord”, a potem kolejne: „Mulberry”, „Neptune”, „Utah”, „Juno”, „Gold”, „Sword” i tak dalej.

Wszystko wskazywało na to, że człowiek odpowiedzialny za układanie krzyżówek jest w rzeczywistości niemieckim szpiegiem, który wykrada tajne informacje i za pośrednictwem prasy zdradza plany inwazji nazistom (naturalnie tym niemieckim, co ostatnio ponoć nie jest takie oczywiste). Gdyby tak było istotnie, to największa operacja desantowa mogła zakończyć się tragicznie.

Rankiem 1 czerwca 1944 roku agenci Security Service (MI5) wparowali do domu człowieka, który dostarczał krzyżówki, by postawić go przed plutonem egzekucyjnym. Na szczęście metody Brytyjczyków różniły się od sowieckich, więc zadawano pytania, zanim pociągnięto za spust.

Głównym podejrzanym okazał się starawy nauczyciel z jednej ze szkół podstawowych, Leonard Dawe, który wraz z kolegą dorabiał sobie układaniem krzyżówek. Obu panów drobiazgowo przesłuchano, lecz nie znaleziono żadnych dowodów mogących potwierdzić ich wywiadowczą działalność lub jakikolwiek związek ze szwabami. Obaj byli czyści i — co oczywiste — zaskoczeni całą sytuacją. Uniknęli rozstrzelania, lecz na wszelki wypadek przetrzymano ich w celach do chwili, gdy szeregowiec Ryan bezpiecznie wylazł na francuską plażę. Dopiero po udanym desancie obaj panowie mogli wrócić do domów.

Czy to nie jest świetna inspiracja dla opowieści z pogranicza sensacji i s-f? Taka sprawa dla Sherlocka Holmesa lub Agenta Muldera? Czy Leonard Dawe jednak był agentem, czy to wpływ sił nadprzyrodzonych, jasnowidzenia albo innych wizji niekoniecznie alkoholowych? Na wyjaśnienie tej zagadki musieliśmy czekać aż do 1984 roku, gdy jedno z pism przypomniało o tej niecodziennej historii. Wkrótce do redakcji odezwał się mężczyzna nazwiskiem French i zdradził, że to on był sprawcą całego zamieszania, w wyniku którego życie mogło stracić dwóch niewinnych ludzi, a cała operacja „Overlord” mogła zostać odwołana.

Ronald French wyjawił, że jako czternastoletni uczeń, w ramach rozwijających intelekt ćwiczeń organizowanych przez dyrektora Dawe’a, wypełniał puste diagramy powstających krzyżówek, do których następnie jego pryncypał układał pytania. Gotowe krzyżówki pojawiały się potem w dzienniku. Skąd znał tajne hasła? Otóż niedaleko szkoły stacjonowali amerykańscy i kanadyjscy żołnierze, a Ronald, jak większość dzieciaków, lubił się wśród nich kręcić. Zbliżająca się akcja była szeroko komentowana w barakach, więc młody co chwila słyszał dziwne słowa, które utkwiły mu w głowie i które potem bezmyślnie wpisywał w podsuwane mu w szkole szablony.

Jakiś czas później znalazły się jeszcze dwie inne osoby, które na podobnej zasadzie „pomagały” swojemu dyrektorowi wygrać wycieczkę do kwatery MI5. Ciekawe, czy Sherlock by na to wpadł...

Tak oto dotarliśmy do końca części trzeciej, a zarazem całej mojej gawędy. Teraz już wiecie, że rzeczywistość dogoniła fantastykę nie raz i będzie ją doganiać po kres świata (choć niektórzy twierdzą, że o jeden dzień dłużej). Dziękuję wam pięknie za uwagę i pozdrawiam serdecznie.

Jak to miał w zwyczaju gadać z angielska pewien królik: That’s all, Folks!

Bohaterski duch Północy[1]

Łukasz Malinowski

„W każdym razie żywię w związku z tą wojną osobistą gorącą urazę […] do tego diabelnego małego ignoranta Adolfa Hitlera […]. Niszczy, wypacza, sprowadza na manowce i skazuje na wieczne potępienie owego szlachetnego północnego ducha, stanowiącego najwyższy wkład do dziedzictwa Europy, ducha, którego zawsze kochałem i próbowałem przedstawić w jego prawdziwym blasku. Przypadkiem nigdzie nie był on szlachetniejszy niż w Anglii i nigdzie nie został wcześniej uświęcony i schrystianizowany [...].”

J. R. R. Tolkien to jeden z największych piewców germańskości w XX wieku, co widać między innymi w jego wydanych kilka lat temu w Polsce (Prószyński i S-ka, 2010) listów. W jednym z nich (z 9 czerwca 1941 roku, który cytuję powyżej) autor wyraża obawę o los szlachetnego północnego ducha wobec „awantury”, jaką Hitler rozpętał w Europie. Martwił się słusznie, choć i on prosi się o wbicie kilku szpil w nadmuchany balon angielskiego bohaterstwa. Złośliwiec wypomniałby mu imperialną politykę Brytyjczyków, obozy koncentracyjne dla Burów, gnębienie Irlandczyków i wojenne okrucieństwa, które nijak mają się do jakiekolwiek szlachetności. Nie bądźmy jednak złośliwi, bo przecież Tolkien za czyny swoich ziomków nie odpowiadał i rzeczywiście próbował odtworzyć i spopularyzować staroangielski etos, jaki zachował się w tamtejszej kulturze. Sam o tym zresztą pisze: „Większość życia, od czasu gdy byłem w Twoim wieku [syna Michaela], spędziłem na studiowaniu zagadnień germańskich (w ogólnym sensie, obejmujących sprawy angielskie i skandynawskie). W germańskim ideale tkwi o wiele więcej siły (i prawdy), niż wyobrażają sobie nieświadomi ludzie. Bardzo mnie on pociągał jako studenta (kiedy Hitler pewnie bawił się farbami i nic o nim nie słyszał), w reakcji na klasykę" (list z 9 czerwca 1941 roku). Trzeba Tolkienowi oddać, co cesarskie. Świetnie znał się na swoim fachu i trafnie uwspółcześnił bohaterstwo Północy. Odkrył dla popkultury postać wczesnośredniowiecznego herosa, odkurzył germańskie mity i skandynawskie motywy literacie, garściami czerpał z tradycji islandzkiej, irlandzkiej, staroskandynawskiej, staroangielskiej czy fińskiej. Dla wczesnośredniowiecznej kultury zrobił więcej, niż większość współczesnych mu popularyzatorów wieków średnich.

„Szlachetna germańskość” to jednak hasło, które u Polaka, tak jak i chyba u każdego Słowianina, budzi niesmak lub nawet niechęć. Kojarzy się bowiem z wydumaną wyższością naszych zachodnich sąsiadów nad innymi nacjami. Także Wielka Brytania nie jest wolna od tych problematycznych konotacji, bo przecież myślenie imperialistyczne wcale nie było obce tamtejszym międzywojennym politykom. Na dźwięk słowa „germańskość” zapala nam się w głowie lampka ostrzegająca przed niemieckim ruchem narodowym, a przed oczami widzimy swastyki. I właśnie to najlepiej dowodzi, że Tolkien miał rację. Hitler, ten „szaleniec, wir powietrzny, diabeł, tajfun”, przy którym „biedny stary kajzer wygląda jak staruszka robiąca na drutach” (list z 9 czerwca 1941 roku) skutecznie zepsuł nasze postrzeganie germańskości i oszkalował nordycką kulturę. To przez niego w swastyce widzimy symbol zwyrodniałego faszyzmu, a nie pogański znak szczęścia, ognia i siły, który w poprawnej interpretacji mógłby stać się godłem rozpoznawczym siłowni lub straży pożarnej (tudzież podpalaczy). To za jego sprawą okrzyki „sieg heil” (chwała zwycięstwu) czy „heil Hitler” (bądź pozdrowiony, wiadomo kto) wydają się co najmniej niestosowne, choć są przecież zwykłymi, nawiązującymi do heroicznej tradycji pozdrowieniami, podobnie jak polskie „cześć”, czy znane ze środowiska rekonstruktorów historii „sława”. I w końcu z jego powodu po wojnie osłabł w Europie zapał do badań nordystycznych, kojarzonych jednoznacznie z neopogańskimi bajdurzeniami faszystów.

Germańskość w służbie imperium

Sięganie po tradycję pogańską w celach propagandowych miało swoje korzenie w XIX wieku. W okresie tym w całej Europie zaczęto się fascynować wszystkim, co stało w kontrze do kultury klasycznej i chętnie czerpano z przedchrześcijańskiej historii europejskich krajów. Jednym z ulubionych obszarów zainteresowania stała się Skandynawia, ponieważ zachowało się tam sporo pisanych źródeł dotyczących pogańskiej Europy. Pierwsze znaczące prace o wikingach pojawiły się już w XVII wieku, a w kolejnym stuleciu, poprzez wpływ romantyzmu, studia nordystyczne zyskały na popularności. Również w Polsce. Zasłużył się tu przede wszystkim Joachim Lelewel, lepiej znany jako jeden z przywódców powstania listopadowego, który opublikował artykuły poświęcone zabytkom runicznym, a przede wszystkim wydał książkę zatytułowaną: „Edda, czyli Księga religii dawnych Skandynawii mieszkańców” (1828), zawierającą krytyczne przekłady[2] najważniejszych utworów piśmienniczych dotyczących wikińskiej mitologii. W Niemczech najgłośniejszymi piewcami germańskiej kultury stali się w XIX wieku Jacob Grimm oraz Richard Wagner. Ten pierwszy całe swoje naukowe życie poświęcił badaniu „kultury teutońskiej” czy pragermańskiej i w 1835 roku wydał monumentalne dzieło „Deutsche Mythologie”, dziś znane nielicznym historykom, w przeciwieństwie do jego kolekcji baśni, które zebrał wraz z bratem Wilhelmem. Jacob nigdy nie ukrywał swoich politycznych poglądów, które w uproszczeniu sprowadzały się do wiary w pangermanizm i dążeń do zjednoczenia Niemiec. Jednym z celów jego badań było właśnie promowanie wspólnoty kultury, choć często sam ją z premedytacją kreował, czerpiąc garściami z tradycji skandynawskiej i przedstawiając jako element niemieckiej historii. W ślad za nim wielu ówczesnych intelektualistów i polityków zaczęło sięgać do starożytnej czy średniowiecznej Germanii, próbując tworzyć narodową mitologię Niemiec i na niej budować podwaliny pod zjednoczone, silne państwo. W ten nurt wpisywał się Richard Wagner (1813-1883), najsłynniejszy niemiecki twórca oper, który tematów dla swoich dzieł szukał właśnie w kulturze średniowiecznej, głównie przedchrześcijańskiej i podobnie jak później Tolkien pragnął odtworzyć „ducha germańskości”, który jednak będzie bardziej przyciężkawy, tragiczny i niemiecki. Wagner odwoływał się do opowieści celtyckich (opera „Tristan i Izolda”, 1859), które według ówczesnych opinii również były „teutońskie”, więc prawie i niemieckie, ale przede wszystkim odkurzył dla kultury europejskiej cykl opowieści o rodzie Wolsungów, zaczerpniętych ze średniowiecznego poematu niemieckiego „Pieśń o Nibelungach” oraz ze skandynawskich sag. I właśnie z tetralogii „Pierścień Nibelunga” („Złoto Renu”, 1845; „Walkiria”, 1856; „Zygfryd”, 1871; „Zmierzch bogów”, 1874) Wagner jest dziś najbardziej znany. Dokonał w tych utworach reinterpretacji pogańskiego bohatera, pokazał go jako postać wewnętrznie rozdartą, waleczną, heroiczną i powiedzmy wprost – nadludzką. Richard Wagner był w końcu przyjacielem Nietzschego i dzielił z nim zafascynowanie germańskim etosem. Najgłośniejszego politycznego wydźwięku można się doszukać w „Zmierzchu bogów”, w którego finale od stosu pogrzebowego Zygfryda (tragicznie zmarłego głównego bohatera) zapala się królewski dwór, lasy i niebiosa, a wkrótce i cały ziemski padół zamienia się w jedno wielkie ognisko. Stary świat, jego bogowie i prawa zostają zniszczone, ale z tych popiołów narodzi się nowy porządek, nowy lepszy świat. Takie jest przeznaczenie, a to ono rządzi wagnerowską operą. A teraz odnieśmy to do ówczesnej sytuacji geopolitycznej. W 1871 roku runął powersalski ład starych bogów (władców) i świat niemieckich państewek, a pod przewodnictwem Prus powstała zjednoczona Druga Rzesza. Nie ma się co dziwić, że Wagner stał się ulubionym kompozytorem Hitlera, który świat także zapragnął spalić, a potem go odbudować zgodnie ze swoją faszystowską wyobraźnią.

Brunatny duch Północy

Polityka historyczna Drugiej Rzeszy była tylko przystawką wobec tego, co Europie zgotowali faszystowscy pasjonaci wieków średnich. Podczas gdy w XIX wieku „heroiczna germańskość” miała Niemców zjednoczyć, nauczyć ich solidarności i pokazać potęgę drzemiącą w ich narodzie od zarania dziejów, to w latach 30-tych XX wieku miała już świadczyć o wyższości Niemców nad innymi nacjami. Dawne heroiczne cnoty, jak męstwo, honor czy sprawiedliwość, w faszystowskiej propagandzie stały się domeną Aryjczyków. Także nauki humanistyczne zostały wciągnięte w ideologiczną machinę NSDAP, a badania miały tylko udowadniać z góry przyjętą tezę o wspaniałości narodu niemieckiego. W nordystyce szczególnie wykazał się niejaki Otto Höfler, który szybko stał się pupilkiem samego Himmlera, ponieważ jego badania świetnie współgrały z ideologiczną linią pseudonaukowego instytutu Ahnenerbe (który szukał dowodów, że niegdyś Aryjczycy rządzili całym światem, a w popkulturze rywalizował z Indianą Jonesem w kolekcjonowaniu starożytnych artefaktów). Prace Höflera skupiały się przede wszystkim na skandynawskim herosie (sporo uwagi poświęcił berserkom, których uważał za elitarnych skandynawskich wojów) i na sekretnych stowarzyszeniach wojowników (tzw. Männerbünde), pokazując, że pogański bohater wyrastał nad społeczeństwo jako jego najznakomitszy przedstawiciel. Choć naukowcem był wybitnym, a jego badania jak na owe czasy wyróżniały się nowatorstwem, to jednak człowiekiem okazał się małym. Jako aktywny członek NSDAP, sympatyk SS i towarzysz zbrodniarzy wojennych skompromitował się w oczach zagranicznych kolegów, a po upadku Hitlera jego naukowy prestiż runął. Faszystowską działalnością skazał swoje prace na zapomnienie i historycy docenili je dopiero kilkadziesiąt lat później. Podobny los spotkał nordystykę, która tak w Niemczech, jak i w całej Europie stała się niepopularna. Bo czy można sobie wyobrazić niemieckiego historyka, który w latach pięćdziesiątych dostaje od państwa grant na badania dotyczące symboliki germańskiej swastyki?

Duch Północy nawiedza Polskę

W krajach słowiańskich powojenny kac antygermański był jeszcze silniejszy. Faszyści otwarcie głosili przecież dziejową niepełnosprawność Słowian, upierając się, że wszelką państwowość na ich ziemiach stworzyli Germanie, ewentualnie Celtowie. W przypadku Polski przywoływano osiedlenie się Gotów nad Wisłą między I a III wiekiem naszej ery (ten sam argument wysuwali już Szwedzi podczas potopu w połowie XVII w.) i doszukując się niemieckości u Kaszubów, Mazurów i Górali. Niemieccy propagandziści przypomnieli też sobie o wikingach i nawiązali do pochodzącej z połowy XIX wieku normandzkiej teorii Karola Szajnochy, który twierdził, że to skandynawscy Lechici założyli państwo polskie. Narodowi socjaliści poszli dalej i „przechrzcili” Mieszka na skandynawskiego Daga (Dagr), który za pomocą dzielnych wikingów miał najechać słowiańską dzicz i przynieść jej cywilizację. Łatwo więc zrozumieć, dlaczego po upadku Trzeciej Rzeszy polska historiografia całkowicie odrzuciła normandzkie teorie o powstaniu państwa Mieszka I, a badacze zaczęli wręcz histerycznie reagować na każdą wzmiankę o obecności wikingów na ziemiach Piastów. Nikt też nie przejawiał ochoty do studiowania historii i kultury Skandynawii. Pod wpływem ZSRR w całym sowieckim bloku panował wręcz obowiązek prowadzenia badań w duchu pansłowianizmu i wielkoruskiego szowinizmu, według którego słowiańska brać od wieków była wrogiem germańskich, zachodnich nacji. „Bohaterski duch Północy” był więc raczej demonem, z którym należało walczyć, orkiem, a nie szlachetnym hobbitem Tolkiena. W Rosji do dziś zaprzecza się wikińskim korzeniom państwa ruskiego i choć tamtejsi badacze doskonale zdają sobie sprawę z rozległego osadnictwa skandynawskiego na ziemiach ruskich w średniowieczu, to nie mogą wyciągać żadnych wniosków, które podważyłyby jednorodny, słowiański charakter księstwa kijowskiego. Polscy mediewiści zdołali jednak już w PRL-u złamać jedyną poprawną marksistowską myśl historiograficzną i na powrót zainteresowali się wikingami w latach 60-tych, głównie za sprawą Geralda Labudy i Stanisława Piekarczyka. W kolejnych dziesięcioleciach nordyckie tematy podejmował między innymi Lech Leciejewicz, ale wszyscy ówcześni historycy koncentrowali się albo na związkach państw skandynawskich z Polską, albo na ogólnych syntezach historii i kultury wikingów. Ożywienie badań nordystycznych w Polsce nastąpiło dopiero w XXI wieku, za sprawą Leszka Słupeckiego, Władysława Duczki i grona młodych badaczy z Jakubem Morawcem na czele. Co ciekawe, przynajmniej część młodej generacji historyków (do których zaliczam siebie) w wikingach zakochało się nie dzięki tradycji polskiej historiografii (bo te wątki były w niej słabo obecne) ale właśnie dzięki szlachetnemu duchowi Północy, który opisał Tolkien w swoich książkach.

J.R.R. Tolkien zwyciężył! Za sprawą faszystowskich gier wojennych Europa na długie lata zapomniała o wikingach, ale na szczęście dla nas wszystkich to tolkienowska wizja kultury Północy wygrała i zdominowała współczesną kulturę. Nic to, że stwórca hobbitów troszkę tego pogańskiego ducha „uświęcił” i uszlachetnił, ponieważ udało mu się wydobyć z niego to, co najważniejsze. Bohaterstwo.

1. Pomysł na ten artykuł zrodził się podczas rozmowy z Maćkiem Parowskim na Bachanaliach Fantastycznych we wrześniu 2015 roku, za co Mu serdecznie dziękuję. powrót

2. Niektóre autorstwa poety Kazimierza Brodzińskiego. powrót

OGŁOSZENIE

Dla dzieci trzeba pisać tak, jak dla dorosłych, tylko lepiej — powiedział Maksim Gorki i z pewnością miał rację, bo stworzenie bajki to wbrew pozorom wcale nie taka prosta sprawa. Opowieść musi być zajmująca, a jednocześnie prosta, ma pokazywać przykłady zachowań, ale jednoznacznie wskazywać, które są złe, a które pożądane. No i oczywiście musi uczyć, ale bez moralizatorstwa. A najważniejsze zaś jest, by maluch słuchał, oglądał i nie tracił zainteresowania.

Zakończyliśmy rekrutację i do naszego zbioru wybraliśmy dwanaście bajek. Wszystkie spełniają powyższe kryteria. Są interesujące, wzruszające, pouczające, a czasem zabawne. Niektóre przeznaczone są dla maluszków, do zrozumienia innych potrzeba kilku latek więcej albo pomocy rodziców, ale wszystkie są po prostu fantastyczne. Nasi autorzy stanęli na wysokości zadania i dzięki nim — mamy nadzieję — powstanie interesujący zbiór opowieści, którymi wypełnicie długie i mroźne zimowe wieczory.

Oto lista zakwalifikowanych bajek i ich autorów:

Pani Burza - Anna Grzanek

Encyklopedia - Marek Zychla

O kocie, który robił chleb - Dagmara Adwentowska

Bajka o dawaniu prezentów - Tomasz Przyłucki

Marchewkowy budyń - Monika Kasprowiak

Bajka o chłopcu, który czytał dużo książek - Krzysztof Rewiuk

Wakacje dla potwora - Aleksandra Cebo

Pięć pluszowych zwierząt - Krzysztof Matkowski

Lalka Pyza - Ewa Kajtoch

Smutna Baba Jaga - Barbara Mikulska

Niebieska Bajka - Paulina i Jurand Szwaja

Przyjaciele - Iwona Kowalczyk

Świąteczni przyjaciele - Katarzyna Szymonik

Bajki nawet w połowie nie byłyby tak interesujące dla dzieci, gdyby nie ilustracje. Swego talentu użyczyła nam Kasia Szymonik. Dzięki niej powstały cudowne obrazki w pastelowych kolorach, dostosowane do małych odbiorców. Kasiu, bardzo Ci dziękujemy.

Mamy nadzieję, że bajkowe wydanie specjalne magazynu Silmaris ukaże się w grudniu i będzie stanowiło interesujący prezent gwiazdkowy dla Was i dla Waszych pociech. Jeśli nasza propozycja spotka się z pozytywnym odzewem, niewykluczone że ponowimy tę inicjatywę i zorganizujemy kolejną akcję, tym razem z bajkami na lato.

Mamy jeszcze dla Was dodatkową atrakcję. Chcielibyśmy ogłosić konkurs: prosimy czytelników o oddawanie głosów na ulubioną bajkę zbiorku — jej autora lub autorkę nagrodzimy książeczką dla dzieci pt. „Myszka Hania”, a spośród głosujących wylosujemy jedną osobę i dla niej również znajdzie się książeczka „Myszka Hania”.

Nowy,

ale czy wspaniały,

świat

Zapraszamy do nowego konkursu. Trudniejszego niż poprzedni, w którym warunek był jeden: akcja osadzona w nocy. Teraz natomiast określamy grupę interesujących nas tematów i tym samym podnosimy poprzeczkę. Ale, jak pisałem we wstępniaku, nie ma się czego obawiać na wyrost. Trudności są po to, żeby je pokonywać...

O czym pisać? O technologiach z tak zwanej pierwszej linii frontu, osiągnięciach naukowych z tej samej grupy, czyli jak najnowszych — tu można sięgać po silne hipotezy, niejako rozbudowujące uznane teorie, a nawet postawić własne tezy, ale pod warunkiem realnego ich powiązania z faktycznym stanem wiedzy w danym temacie — i pokazać ich wpływ na zachodzące w społeczeństwach zmiany. Zmiany nieuniknione, bo na własne oczy widzimy, że upowszechnienie jakiejś technologii ma również walor socjomanipulacyjny. Tak więc niezależnie od tego, co będzie punktem wyjścia, na przykład ekspansja w wymiarze kosmicznym czy transhumanizm, celem jest nakreślenie granic tolerancji i akceptacji zmian społecznych, uzasadnienie konieczności wyrażania zgody lub sprzeciwu wobec starych i nowych zabobonów i systemów religijnych.

Technikalia.

Przyjmujemy teksty w formatach .doc, ,docx, .rtf. Wielkość strony A4. Czcionka Times New Roman, 12 punktów, z interlinią 1,5, bez pól tekstowych i główek, dopuszczalna jest tylko numeracja stron.

Objętość prac od 25 do 60 tysięcy znaków bez spacji. Nieznaczne przekroczenie (do 2%) objętości dopuszczalne.

Warunki formalne.

Prosimy o prace oryginalne, nigdzie nie publikowane.

Z konkursu wyłączeni są członkowie zespołu redakcyjnego.

Termin nasyłania tekstów — do końca maja 2018 roku. Ogłoszenie wyników — w jesiennym wydaniu Magazynu „Silmaris”.

Nagrody.

Bony książkowe sieci BookBook o wartościach:

— 75 zł za pierwsze miejsce

— 50 zł (minimum) za drugie miejsce

— 30 zł (minimum) za trzecie miejsce

— publikacja tekstów nagrodzonych i wybranych przez jury spośród pozostałych.

Jury zastrzega sobie prawo do:

— nie nagrodzenia żadnej z prac

— przyznawania miejsc równorzędnych

— przyznania nagrody specjalnej

— niewielkich zmian w wysokości nagród.

Teksty prosimy wysyłać na adres: konkurs @ silmaris . pl

Magazyn Silmaris

ISSN: 2451-3261

Redaktor Naczelny:

Adam Wołodźko   AdamKB

Wszystkie prace redakcyjne, wydawnicze oraz korektę wykonał zespół:

Sylwia Finklińska   Finkla

Bogusz Jaśniak   vyzart

Justyna Lech   Mirabell

Barbara Mikulska   Bemik

Olga Niziołek   Olga

Agnieszka Osikowicz-Chwaja   ocha

Krzysztof Piasek   KPiach

Rafał Piotrowicz   Sethrael

Anna Szumacher   Cet

Marianna Szygoń   Marianna

Współpraca:

Anna Dudało   rooms

Tomasz Kozłowski

Małgorzata Lewandowska   Goria

Jacek Łukawski

Tomasz Malinowski

Tomasz Przyłucki   Sirin

Dorota Stefańska   Dot.i

Katarzyna Szymonik   Katia72

Antonina Weber   Blondi

Ilustracja i projekt okładki:

Małgorzata Lewandowska   Goria

Skład:

Bogusz Jaśniak   vyzart

Adresy redakcji:

http://silmaris.pl

https://www.facebook.com/MagazynSilmaris/

redakcja@silmaris.pl

Adres korespondencyjny:

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-982 Warszawa

Propozycje prac prosimy przesyłać na:

literatura@silmaris.pl

grafika@silmaris.pl

Wydawca:

Silmaris Michał Wołodźko

ul. Polskich Skrzydeł 2/64

03-987 Warszawa

Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca.

Przedstawiane w tekstach wprost lub tylko sugerowane poglądy i opinie Autorów nie muszą być zgodne z poglądami i opiniami zespołu redakcyjnego.

Wszystkie zamieszczone materiały pozostają własnością ich autorów i podlegają ochronie prawnej. Kopiowanie dowolnymi technikami części bądź całości treści utworów bez uzyskania pisemnej zgody twórców stanowi naruszenie przepisów prawa z wyłączeniem prawa do cytowania w myśl art. 29 i 35 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).

Magazyn ukazuje się w postaci plików elektronicznych w kilku formatach do wyboru. Jakiekolwiek modyfikowanie tych plików bez zgody Wydawcy jest zabronione. Wydawca dokłada wszelkich starań, aby pliki elektroniczne były wolne od wad, w szczególności złośliwego kodu. W celu zachowania bezpieczeństwa urządzeń i oprogramowania czytelników Wydawca uprzejmie prosi o niedystrybuowanie plików Magazynu Silmaris w innych miejscach niż wskazane przez Wydawcę oraz o niepobieranie tych plików z niezaufanych źródeł. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za nieuprawnione modyfikacje plików elektronicznych Magazynu Silmaris wykonane przez osoby trzecie oraz za skutki wywołane przez te modyfikacje.